«آنگه که خود را یافتم»؛ اروین یالوم مترجمه نازی اکبری؛ نشر ققنوس وقتی یالوم گریست

دکتر علی غزالی‌فر*،   3980730041

داستان این کتاب از ساعت سه نیمه‌شبی آغاز می‌شود که یالوم در هشتاد و پنج سالگی با هق‌هق گریه از بستر برخواست و به یاد دوران کودکی تراژیک خود افتاد. سراسر کتاب سیر خودکاوی یالوم برای فهم خود و زندگی خویش است. کتاب از چهل فصل کوتاه تشکیل شده و کوتاهی هر فصل خواندن کتاب را آسان‌تر وشیرین‌تر کرده است

وقتی یالوم گریست

«آنگه که خود را یافتم»

(سرگذشت یک روانپزشک)
نویسنده: اروین یالوم
مترجم: نازی اکبری
ناشر: ققنوس، چاپ اول 1398
400 صفحه، 42000 تومان

***

 

حالا دیگر همه اروین یالوم را می‌شناسند. دقیق‌تر بگوییم: با کتاب‌ها و نظریات و داستان‌های او آشنا هستند. اصلا در ایران روان‌درمانی اگزیستانسیال با نام او گره خورده است. اما علی‌رغم این شهرت کم‌نظیر، کمتر کسی از ماجراهای زندگی او خبر دارد. البته اینجا و آنجا، جسته و گریخته نکاتی درباره زندگی او گفته می‌شود، اما غیر از اینکه اعتبار آنها محل چون‌وچراست، مطالب اندکی از زندگی 88 ساله این پیر روان‌پزشک به دست می‌دهد. حالا هم طبیعی است که پس از این شهرت و محبوبیت جهانی، همگان خواهان آشنایی با ماجراهای زندگی او باشند. و برای این کار چه کسی بهتر از خود یالوم؟! او که با هنرمندی سرگذشت‌ها و اندیشه‌های برخی از فیلسوفان را به طرز جالبی درهم‌آمیخته و آثار درخشانی خلق کرده، اینک همین کار را درباره خودش به همان خوبی به سرانجام رسانده است. به همین دلیل این کتاب هم ماجراهای زندگی یالوم را گزارش می‌کند، هم بسیاری از ناگفتنی‌ها و ابعاد پنهان زندگی‌اش را فاش می‌سازد و هم سیر تحول اندیشه‌های او را شرح می‌دهد؛ از کودکی تا همین اواخر.


داستان این کتاب از ساعت سه نیمه‌شبی آغاز می‌شود که یالوم در هشتاد و پنج سالگی با هق‌هق گریه از بستر برخواست و به یاد دوران کودکی تراژیک خود افتاد. سراسر کتاب سیر خودکاوی یالوم برای فهم خود و زندگی خویش است. کتاب از چهل فصل کوتاه تشکیل شده و کوتاهی هر فصل خواندن کتاب را آسان‌تر وشیرین‌تر کرده است. همه این فصول هم پر است از فلاش‌بک؛ رفت‌وآمد میان حال و گذشته. کودکی در دل پیری و جهش از سالخوردگی به روزگار نوجوانی. لذا کتاب سیر خطی ساده‌ای ندارد. در این مسیر، یالوم می‌خواهد فرآیند خودشدن خویش را بازگوید، نشان دهد و بفهمد. به عبارت دیگر مسئله‌ای که در این کتاب همه مباحث را همچون نخ تسبیحی به هم وصل کرده این است که «چگونه یالوم، یالوم شد»؟


با وجود اینکه این کتاب از جهت موضوعی با دیگر کتاب‌های نویسنده کاملا متفاوت است، اما یالوم همان هدف را در اینجا هم دنبال می‌کند. هدف یالوم نوشتن یک زندگی‌نامه معمولی نیست. لذا آنچه در این کتاب آمده بسیار فراتر از یک روایت ساده زندگی است. یالوم زندگی خود را بستری برای یک ایده و اندیشه می‌بیند. به همین دلیل در خلال زندگی‌نامه خود باز هم در پی ارائه پاسخ‌هایی برای مسائل اگزیستانسیال زندگی است که در نهایت به نوعی روان‌درمانی اگزیستانسیال ختم شود.


روان‌درمانی اگزیستانسیال ترکیبی از روانشناسی و فلسفه است و به همین سبب شاخه بسیار جذابی از روانشناسی از آب درآمده است. یالوم از پیشگامان در این عرصه است و با آثار روایی خود روان‌درمانی اگیستانسیال را همگانی کرده و عموم افراد را در سراسر جهان با آن آشنا ساخته است. اضافه بر این، کتاب‌های او به خواننده کمک می‌کنند که برای مسائل وجودی زندگی‌اش پاسخ‌هایی بیابد.
نویسنده با نوشتن این کتاب تلاش کرده خودش را بیابد تا بدین وسیله خواننده نیز با خواندنش خود را بهتر بشناسد. یالوم اعتراف می‌کند که جلسات روان‌درمانگری علاوه بر اینکه برای حل مشکلات مراجعانش بوده، برای خود او نیز بسیار سودمند بوده‌اند. در اینجا نیز صادقانه از نقص‌ها، محدودیت‌ها و مشکلاتش می‌گوید؛ ناامیدی‌ها، حقارت‌ها و عقده‌هایش. از روابط تراژیکش با دوستان و اطرافیان سخن می‌گوید و با حسرت رابطه بد و نامناسب خود را با والدینش شرح می‌دهد، به‌ویژه نفرتش از مادرش. او برای ما تعریف می‌کند که خانه و دوران کودکی‌اش پر از فقر و سوسک بود و شب‌ها و گاهی روزها نیز سوسک‌ها پروازکنان به تن او می‌چسبیدند و او را وحشت‌زده می‌کردند. هنور هم در پیری فوبیبای سوسک دارد.


در دوران دبیرستان هنگامی که پانزده ساله بود، عاشق دختری به نام مریلین می‌شود و بسیاری از مشکلاتش حل می‌شود و در عوض مشکلات جدیدی برای او به‌وجود می‌آید. مریلین از آن زمان تاکنون بخشی از زندگی و هستی او شده است. او در 23 سالگی با مریلین ازدواج کرد. خلاصه آنکه از خانوده‌اش زیاد صحبت می‌کند؛ والدین، همسر، فرزندان و حتی نوه‌هایش. روابط پرفرازونشیبی که با آنها داشته. او با حسرت اعلام می‌کند که رابطه‌اش با پدرومادرش هیچ‌گاه خوب نبوده، اما رابطه خوبی با همسر، چهار فرزند و هفت نوه‌اش دارد.


البته از خاطرات مراجعانش برای درمان نیز موارد مفیدی را ذکر می‌کند. در همین زمینه، یکی از جنبه‌های جذاب کتاب، خاطرات شخصی یالوم از شخصیت‌های برجسته است؛ کسانی همچون ویکتور فرانکل، رولو می و کارل راجرز. نکته جالب آن است که یالوم در اصل پزشک بود، سپس به روانپزشکی روی آورد و بعدها روان‌درمانی را برگزید. در نهایت رویکرد اگزیستانسیال را بهترین گزینه دانست. او اولین مواجهه خود را با این رویکرد در آثار نویسندگان بزرگ یافت و آن را این‌گونه توصیف می‌کند: «من عاشق کافکا شدم به طرزی که رمان "مسخ" وی چنان مرا حیرت‌زده کرد که تا آن زمان هیچ متن ادبی دیگری نتوانسته بود تا این حد مرا تحت تاثیر قرار دهد. کتاب "بیگانه" کامو و "تهوع" سارتر هم از کتبی بودند که مرا تکان دادند. این نویسندگان، با استفاده از داستان‌سرایی، چنان نقبی به ژرفای موجودیت زده بودند که به‌نوعی مطبوعات روان‌پزشکی هم هرگز قادر نبودند چنین کنند». به تعبیر خودش در روان‌درمانی به دنبال راه سومی بود که عاقبت آن را در خرد فیلسوفان و نویسندگان فرزانه‌ای یافت که از 2500 سال پیش سرچشمه می‌گیرد. چراکه رمان‌نویسان و فیلسوفان به مشکلات روانی انسان‌ها بیشتر و بهتر و حتی مستدل‌تر از روان‌پزشکان پرداخته‌اند.


همین سخن نشان می‌دهد که وی به رمان علاقه بسیاری دارد. برخی از رمان‌های مورد علاقه او عبارتند از: «صد سال تنهایی»، «آرزوهای بزرگ»، «خانه قانون‌زده»، «سایلاس مارنر». وی آنها را حتی در سال‌خوردگی نیز برای بار چندم می‌خواند. در زمان نوشتن همین زندگی‌نامه‌اش هم با شور و شوق و هیجان وافر مشغول خواندن رمان «مارش رادتسکی» بود. به‌طور کلی از میان نویسندگان به چارلز دیکنز علاقه بسیاری دارد و آثار او را بازخوانی می‌کند. به همین دلیل تمام نوشته‌های دیکنز را بلعیده و حتی نسخه‌های چاپ اول آنها را هم خریده است. این تنها مجموعه‌ای است که برای خود تهیه کرده است.


علاقه او منحصر به کتاب‌ها نمی‌شود. او عاشق دوچرخه‌سواری است و هر روز سی تا چهل دقیقه رکاب می‌زند. از نظر او دوچرخه‌سواری تجربه تعمق و رهایی است؛ نوعی مدیتیشن. یالوم عاشق غواصی در کف اقیانوس‌هاست و به درختچه بونسای باغچه دفتر کارش هم عشق می‌ورزد. در لابه‌لای همین مباحث تعریف می‌کند که چگونه با استفاده از بازی‌های کامپیوتری، تایپ کردن را آموخته است. علاوه بر این‌ها سایر فعالیت‌ها نیز مورد توجه است و چیزهایی نقل می‌کند که در دیگر کتاب‌ها ذکر نشده؛ برای مثال ماجراهای جالب نوشته شدن کتاب‌های مشهورش را ذکر می‌کند که در حکم پشت صحنه یا حتی پشت پرده آنهاست. در فصل 29 شرح می‌دهد که چگونه رمان «وقتی نیچه گریست» شکل گرفت؛ همچنین فصل 27، «سفر به هند»، که یالوم ماجراهای جالب سفر خود به هند و تایلند را تعریف می‌کند و از تجربه‌های عجیب حضور در معابد هندی برای تمرین مراقبه سخن می‌گوید.


تا قبل از ایام کهولت، او و همسرش عاشق سفر بودند و به کشورهای بسیاری سفر کرده‌اند؛ چین، هند، ژاپن، روسیه، تایلند، یونان، ایتالیا، آلمان، انگلستان، فرانسه، اتریش و جزایر متعددی که در اقیانوس‌های جهان پراکنده‌اند. کشور ما از معدود جاهایی است که باید به آن می‌آمد، اما چنین نشد. او در همین کتاب اشاره می‌کند که ایران یکی از چند کشوری است که کارهای او بسیار مورد توجه بوده و از این حقیقت ابراز شگفتی می‌کند که در ایران بسیار بیشتر از آمریکا شهرت و محبوبیت دارد. در عوض، ژاپنی‌ها از روش رواندرمانی او استقبال نکرده‌اند. یالوم در سفرهایی که به آنجا داشته علت این امر را کشف کرده.


یالوم کتاب‌های گوناگونی نوشته که همین امر باعث شده طیف مخاطبان او متنوع باشد. او غیر از کتاب‌های عمومی و حتی عامه‌پسند، کتاب‌های درسی و آموزشی و تخصصی هم نگاشته؛ برای مثال «روان‌درمانی اگزیستانسیال» و «نظریه و عمل در روان‌درمانی گروهی». این زندگی‌نامه به کار همه کسانی می‌آید که به هر دلیل به یالوم علاقمند هستند. به عبارت دیگر، هم خوانندگان عمومی و هم متخصصان و روان‌درمانگران حرفه‌ای. همه این افراد مطالب بسیار سودمندی برای موضوعات مورد علاقه یا حوزه‌های کاری خود می‌یابند.


کتاب هر چه جلوتر می‌رود عمیق‌تر و دلنشین‌تر می‌شود. فصول پایانی، نقطه اوج کتاب هستند که اوج پختگی نهایی یالوم را نشان می‌دهند. طبیعی است کسی که نزدیک به نود سال زندگی، آن هم آمیخته به علم و اندیشه و آموزش و نوشتن، را پشت سر گذاشته، حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد، اما مهم‌تر از آن پختگی حرف‌هاست.


همان‌طور که شروع کتاب غافل‌گیرکننده است، پایان آن نیز خواننده را شوکه می‌کند. یالوم در آخرین صفحه، پایان کار خود را به عنوان نویسنده اعلام می‌کند و می‌گوید که یقین دارد که این آخرین کتابی‌ست که می‌نویسد.

*دکترای فلسفه

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. حکایت ما و این روزهای اینترنت / از شبکه ملی اطلاعات چه خبر ؟

  2. سلاخی ماموران ناجا توسط اغتشاشگران + تصاویر

  3. لارگانی: حمایت رهبر انقلاب از اصلاح قیمت بنزین لطفی بود که در حق دولت صورت گرفت/ لاریجانی توپ را به زمین کمیسیون اقتصادی نیندازد

  4. احمد توکلی: اگر اعتراض سازنده ممکن نباشد، مردم به سمت اعتراض مخرب کشیده می‌شوند

  5. راهپیمایی مردم زنجان علیه اغتشاشگران

  6. راهپیمایی مردم تبریز علیه اغتشاشگران

  7. کارشناس بی‌‌بی‌‌سی: اعتراضات، سازمان‌دهی شده و فرمانده میدانی دارد

  8. فرصت ۶۰ هزار میلیاردی صادرات بنزین

  9. بازرسی رهبر کره شمالی از کشورش

  10. روایتی از اغتشاشات: با قمه مجبورمان کردند ماشین را خاموش و ترافیک بسازیم

  11. اولین مرحله واریز سبد حمایتی معیشت خانوار واریز شد

  12. یک کلاغ ، چهل کلاغ فساد در وزارت بهداشت

  13. نقوی‌حسینی: ما مردم را رها کرده‌ایم/ لاریجانی: نظارت بر قیمت‌ کالاها در سطح سران قوا پیگیری می‌شود

  14. «سام» و «جی پلاس» جایگزین سامسونگ و ال‌جی می‌شوند

  15. اسماعیلی: کسانی که برای شبکه‌های خارجی فیلم می‌گرفتند دستگیر شدند/ آخرین خبر از پرونده زم، حسن رعیت و دانیال‌زاده

  16. آرامش پس از ۳ روز شرارت/ تحرکات نافرجام در چهار استان

  17. لیلاز: دولت ۲ سال برای بنزین مشغول رایزنی بود/ نباید تصور کنیم که این دعواها صرفا بر سر بنزین است

پربحث‌های هفته

  1. سهمیه‌بندی بنزین آغاز شد/ بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان، بنزین آزاد ۳۰۰۰ تومان

  2. افزایش قیمت بنزین؛‌ چرا حالا،‌ چرا به این شکل؟

  3. حکایت ما و این روزهای اینترنت / از شبکه ملی اطلاعات چه خبر ؟

  4. معترض جان به لب رسیده کجا و چگونه حرفش را بزند؟/ لطفا به معترضان تریبون بدهید

  5. رهبر انقلاب درباره افزایش نرخ سوخت: گفته بودم اگر سران سه قوّه تصمیم بگیرند حمایت خواهم کرد/ تصمیم سران قوا باید اجرا شود/ مسئولین دقت کنند هرچه ممکن است از مشکلات این کار کم کنند

  6. یک مقام مطلع: محدودیت دسترسی به اینترنت با تصویب شورای امنیت صورت گرفته

  7. نوبخت: پرداخت منابع حاصل از اصلاح قیمت بنزین به خانوارها/ یارانه جدید ۵۵ تا ۲۰۵ هزار تومان

  8. دروغ پردازی گوگل در مورد اعتراضات شب گذشته تهران + عکس

  9. جشن تولد ۷۱ سالگی روحانی در بالای ابرها

  10. عراق ۲ - ایران ۱ / شاگردان ویلموتس زور بردن نداشتند

  11. روایت شهید مطهری از چهره واقعی بحث چند همسری

  12. سلاخی ماموران ناجا توسط اغتشاشگران + تصاویر

  13. روحانی: افزایش قیمت بنزین به نفع مردم و اقشار ضعیف جامعه است

  14. امیرآبادی‌فراهانی: زنگنه با وجود ارتشاء در پرونده کرسنت دوباره وزیر شد/ روحانی دستگیری برادرش را تاب نیاورد

  15. نظر باهنر درباره حضور احمدی‌نژاد در انتخابات مجلس/ فرایند تصمیم‌گیری در جلسه سران سه قوه چگونه است؟/ احتمال استعفای محمود صادقی در اعتراض به افزایش قیمت بنزین

  16. طرح سه فوریتی نمایندگان برای جلوگیری از افزایش قیمت بنزین

  17. لاریجانی بدون در نظر گرفتن نظر نمایندگان مصوبه سهمیه‌بندی بنزین را امضا کرد

  18. نوبخت: درآمد ۳۰ هزار میلیارد تومانی افزایش قیمت بنزین بین مردم باز توزیع می شود

  19. نامه حاجی بابایی به رئیس مجلس در نقد افزایش قیمت بنزین

  20. عضو کمیسیون اقتصادی: اقدام دولت در افزایش قیمت بنزین، به این صورت شتاب‌زده بود/ دولت باید پاسخگو باشد

  21. واکنش‌ها به افزایش قیمت بنزین/ پگاه آهنگرانی در فهرست عفو رئیسی/ چرا روحانی استعفا نمی‌دهد؟

  22. عوامفریبی با برچسب پوپولیسم/ چه کسی یا چه چیزی در اجرای تصمیم بنزینی فدا شد؟

  23. وزیر صمت: هیچ افزایش قیمتی در کالاها نداریم/ با گران‌فروشان مماشات نمی‌کنیم

  24. تصاویری از اعتراضات به گرانی قیمت بنزین

  25. فاصله ما و رهبری در این روزها

آخرین عناوین