«سه گونه اسلام»؛ سید محمد حسینی بهشتی؛ نشر روزنه چرا باید «سه گونه اسلام» را خواند؟

محمدرضا زائری،   3990426142 ۸ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار

در فضای ادبیات علوم انسانی اصطلاحی رایج است كه بررسی و پیگیری جدی افكار یك متفكر و نویسنده را خواندن او می‌گویند و منظور مطالعه مجموعه یا بخشی از تألیفات و آثار آن شخصیت است. بی‌تردید یكی از مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصر كه برای درك صحیح از دین و اندیشه‌های اسلامی باید موردمطالعه جدی قرار داد آیت‌الله شهید دكتر بهشتی است

«سه گونه اسلام»

(به انضمام مراحل اساسی یک نهضت)

نویسنده :  سید محمد حسینی بهشتی

ناشر: روزنه، چاپ اول 1389

95 صفحه، 25000 تومان

 

****

 

پیش از سخن گفتن درباره كتاب «سه گونه اسلام» باید به این پرسش پاسخ داد كه چرا باید بهشتی را خواند؟

در فضای ادبیات علوم انسانی اصطلاحی رایج است كه بررسی و پیگیری جدی افكار یك متفكر و نویسنده را خواندن او می‌گویند و منظور مطالعه مجموعه یا بخشی از تألیفات و آثار آن شخصیت است. بی‌تردید یكی از مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصر كه برای درك صحیح از دین و اندیشه‌های اسلامی باید موردمطالعه جدی قرار داد آیت‌الله شهید دكتر بهشتی است.

او كه از خاندانی اهل علم و ریشه‌دار برآمده بود و در فضای حوزوی بالید، آبشخور فكری و علمی عمیق دینی داشت. از سوی دیگر هم به دلیل تحصیلات رسمی دانشگاهی و هم به سبب آشنایی با زبان‌های خارجی و ارتباط نزدیك با دانشجویان و نسل جوان، دیدگاه بسته و محدودی نداشت. تجربه‌های عملی و میدانی مهمی چون حضور اداری در وزارت آموزش و پرورش (سازمان تألیف کتاب‌های درسی) و مدیریت مركز اسلامی هامبورگ نیز به وسعت دید و ارتقای تحلیل و شناخت او كمك كرده بود.

او از سویی شاگرد مخصوص اسلام‌شناس بزرگی چون علامه طباطبایی بود و در حلقه رفاقت و مباحثه با كسانی چون امام موسى صدر افكار و دغدغه‌های تازه‌ای داشت و از سوی دیگر به دلیل فراگیری فلسفه غرب و آشنایی با افكار اندیشمندان معاصر جهان زبان تازه و جدیدی پیدا كرد.

شاید یكی از مهم‌ترین خصوصیات او -كه در بین اقرانش کم‌نظیر بود- همین زبان متفاوت و انسانی و جهان‌شمول (بر اساس انصاف و حق دادن به مخاطب) برای تبیین مفاهیم باشد. معمولاً در مرحله فهم كسانی هستند كه از تنگنای تحجر رها می‌شوند و فهم درستی دارند اما در مرحله بازخوانی و تحلیل نمی‌توانند موضوع را با شرایط روز و موقعیت حال تطبیق دهند. برخی نیز در این مرحله توفیق دارند ولی زبان و بیانشان محدود و محصور به فضای خاص خودشان است و از درون فضای ذهنی و فكری خود سخن می‌گویند یا اصلاً اصطلاحات و تعابیرشان با مخاطب عام ارتباطی برقرار نمی‌کند.

بهشتی از معدود روحانیون و عالمان دینی است كه در هر سه مرحله توفیق داشته و از این نظر شاید به دشواری بتوان نظیر و نمونه‌ای برای او پیدا كرد. آثار او چه آن‌ها كه با قلم و نگارش او باقی مانده و چه آن‌ها كه متن پیاده شده از سخنرانی‌های اوست همه امروز خواندنی و قابل‌استفاده‌اند و در این میان كتاب كوچك و مختصر «سه گونه اسلام» به دلایلی بسیار مهم و اثرگذار است.

این كتاب از دو بخش تشكیل شده؛ بخش نخست سخنرانی ایشان در اتریش برای جمعی از دانشجویان مسلمان است كه گونه‌شناسی هویتی مسلمانان را مورد بررسی قرار می‌دهد و بخش دوم سخنرانی ایشان در آلمان بوده كه این تفكیك و تحلیل را به مراحل تاریخی نهضت‌های مسلكی پیوند می‌دهد و به تشریح مراحل پنج‌گانه آن می‌پردازد. نگرش منظومه‌ای شهید بهشتی به معارف دینی از یك طرف و شیوه‌ی نگاه و برداشت او از منابعی چون قرآن و سنت از طرف دیگر، باعث می‌شوند كه این كتاب نه یك متن تاریخ‌مند و محدود بلكه یك متن تاریخ‌ساز و فراگیر باشد كه در هر مكان و زمانی برای جستجو در حقیقت دین كاربرد دارد.

كتاب «سه گونه اسلام» گرچه كتابی کم‌حجم و ساده است، اما به‌خوبی رویكرد و شناخت متفاوت شهید بهشتی را معرفی می‌کند و می‌تواند نقطه آغازی باشد برای «بهشتی‌خوانی»شهید دكتر بهشتی در ابتدا به دو گونه اسلام كه در قرآن كریم معرفی شده می‌پردازد و سپس به گونه سومی كه در جامعه خودمان شكل گرفته می‌رسد. انتقادات و گلایه‌های بهشتی از نوع دین‌داری و مسلمانی امروز ما به‌خوبی تمایز فهم و دیدگاه او را نشان می‌دهد و همین یك مثال كه از خاطرات دوران تحصیل خود یاد می‌کند به‌خوبی این تفاوت را روشن می‌سازد: «استادی داشتیم - خدایش رحمت كند- پیرمردی بود، ایشان سرش را با تیغ می‌تراشید. مرد ملای بافضیلت و محترم و مربی بزرگی بود. ایشان می‌گفت: سحر به حمام محله رفتم و آن دلاكی كه همیشه سر مرا می‌تراشید نبود. یك دلاك دیگر آمده بود و تا آمد سر مرا به تیغ بزند و بتراشد چند جایش را زخم كرد. خوب، بالاخره ما تحمل كردیم و بیرون آمدیم. به حمامی گفتم: استاد، این دلاك ما كجا رفته؟ گفت: آقا، دیگر به این حمام نمی‌آید، این دلاك را من مخصوص شما گفتم آمده! پرسیدم: چه‌طور؟ گفت: این دلاك نماز شبش ترك نمی‌شود، هر شب نافله می‌خواند. ایشان با این‌که خودش هم به نماز شب مقید بود گفت كه به آن حمامی گفتم: من كه نماز شب او را نمی‌خواستم. من می‌خواستم او بلد باشد خوب سر بتراشد! از این به بعد دلاكی بیاور كه نمازهای روزانه‌اش را بخواند و سر مرا خوب بتراشد. حالا اگر نماز شب هم نخواند، نخواند!»

در ادامه همین بحث است كه شهید بهشتی بر جاذبه حداكثری و ضرورت تحمل دیگران تأكید می‌کند و می‌گوید:«به رفقایمان برچسب نزنیم، این‌ها دوستانمان هستند، باید جذبشان كنیم. انتقادمان نیش نباشد، نوش باشد.»

كتاب «سه گونه اسلام» گرچه كتابی کم‌حجم و ساده است، اما به‌خوبی رویكرد و شناخت متفاوت شهید بهشتی را معرفی می‌کند و می‌تواند نقطه آغازی باشد برای «بهشتی‌خوانی» و قدم گذاشتن در راه فهم بی‌پیرایه و صحیح از اسلام اصیل با راهنمایی و هدایت اسلام‌شناس کم‌نظیر روزگار ما، آیت‌الله شهید دكتر بهشتی.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۵۲۵۷۷۱۰۹:۳۷:۰۳ ۱۳۹۹/۴/۲۷
سخنان بهشتي كه در كليپ هاي مختلف در فضاي مجازي درحال پخش مي باشد اگر الان زنده بود وكانديد انتخابات ميشد رد صلاحيت ميشد
ناشناس۱۵۲۶۸۸۸۱۳:۰۶:۴۰ ۱۳۹۹/۴/۲۸
اکر هم تایید صلاحیت میشد رای نمی‌آورد زیرا میگفتند اگر بیاید در پیاده‌رو ها دیوار میکشد و مردم هم نشان دادند که باور میکنند
ناشناس۱۵۲۵۷۹۷۱۰:۲۶:۴۶ ۱۳۹۹/۴/۲۷
ضرورت تحمل دیگران !!!!!!!!!منظورتان دقیقا همین حالا ست ؟؟؟؟؟؟
ناشناس۱۵۲۶۱۷۹۱۸:۳۹:۳۳ ۱۳۹۹/۴/۲۷
خداوند رحمتش کند. اسلام یک نوع است. هر کس، هر درکی از اسلام دارد محترم است. دین معقوله شخصی است یعنی اگر فرد اصلاح شود جامعه خود به خود اصلاح شده است. متاسفانه وقتی دین را سیاسی و حکومتی کنید هم دین خراب می شود و هم جامعه به فلاکت می افتد. تاریخ ده ها بار این موضوع را به اثبات رسانده است.
ناشناس۱۵۲۶۸۹۰۱۳:۰۷:۵۳ ۱۳۹۹/۴/۲۸
بیشتر توصیه‌ها و دستورهای دین اسلام اجتماعی و حکومتی است
ناشناس۱۵۲۶۹۵۲۱۳:۵۱:۴۴ ۱۳۹۹/۴/۲۸
دین مقوله شخصی است؟؟؟؟؟؟
ناشناس۱۵۲۸۶۹۰۲۰:۰۰:۱۱ ۱۳۹۹/۴/۲۹
طالبان هم می گه اسلام درست مال منه! و بن سلمان هم و بقیه هم!!!!
ناشناس۱۵۳۳۷۲۹۱۰:۰۰:۳۳ ۱۳۹۹/۵/۲
مگر همین قانون اساسی که ملت با آن سرو کار دارد بوسیله بهشتی صورت نگرفت .

پربحث‌های دیروز

  1. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

  2. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

  3. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

  4. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

  5. ۸+۱ مورد از باورنکردنی ترین فواید استفاده از کولرهای گازی در خانه

  6. عقب‌نشینی جدید واشنگتن در برابر تهران/ حذف ۳۰ پاراگراف از قطعنامه ضدایرانی

  7. دولت در مورد لغو تعلیق کنکور به مردم پاسخگو باشد

  8. مجلس به مدرس خیابانی رای اعتماد نداد

  9. محسن هاشمی: لغو طرح ترافیک تهران در مقابله با کرونا موثر نیست

  10. بایدن، «کملا هریس» را به عنوان معاون خود انتخاب کرد

  11. غارنشینی یک خانواده فلسطینی

  12. دوربین مخفی: هجوم مردم برای خرید تیشرت‌های عجیب و غریب

  13. چرا روحانی برای دفاع از وزیر پیشنهادی صمت به مجلس نرفت؟

  14. تغییر نظر وزارت علوم درباره تعویق زمان کنکور با دستور رئیس جمهور

  15. مزیت‌های طرح گشایش اقتصادی از زبان روحانی

  16. درخواست ۲۰ کشور از روسیه برای دریافت واکسن کرونا

  17. آیت الله فاطمی نیا دوباره در بیمارستان بستری شد

  18. در آینده نزدیک سامانه گزارشگران فساد راه‌اندازی می‌شود

  19. خانه دوم ۶۰ متری در پیروزی مالیات دارد اما خانه ۲۵۰ متری ولنجک خیر؟! / عدم تحویل مسکن مهر باوجود پرداخت اقساط

  20. معاون رئیس جمهور: «استخدام» اعتماد به نفس و نوآوری فرزندان‌مان را از بین می‌برد

  21. افشای راز واکسن روسی کرونا

  22. طرح بته‌جقه ایرانی در لباس منچسترسیتی

  23. توئیت کنایه‌آمیز آشنا: غرور قربانی گرفت

پربحث‌های هفته

  1. با فتح کجا جنگ برای ما تمام می‌شود؟

  2. حمله وحشیانه با قمه به صاحب مغازه در کرمانشاه

  3. آیا پیروزی بایدن بر ترامپ به نفع ایران است؟

  4. بازگشت به سیاست‌های هاشمی ؟!

  5. وعده سربسته روحاني درباره گشايش اقتصادي/ گرهي گشوده مي شود؟!

  6. املاک بنیاد مستضعفان و فرصت‌های برابر

  7. هشدار احمد توکلی به روحانی: نام ساقط کردن کشور «گشایش» است؟/ دولت‌های بعد شما، بدهی خود را چگونه بپردازند؟

  8. گشایش اقتصادی برای مردم یا دولت؟

  9. توصیه های جمعیتی مسوولان به مردم از کنار گود

  10. دستورالعمل اخذ مالیات بر خانه‌های خالی یکماهه تدوین می شود + جزئیات

  11. صحبت‌های «فتاح» درباره کاخ مرمر، مدرسه حدادعادل، ساختمان مرکز پژوهش‌ها و املاک در دست نیروهای مسلح

  12. صحنه آهسته انفجار بیروت

  13. برجام ۹۹ به روایت زیباکلام/واکنش کدخدایی به اظهارات علی مطهری/احمدی‌نژاد دوباره ردصلاحیت می شود؟

  14. زیباکلام: باید برجام ۹۹ را با آمریکا امضا کنیم!

  15. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

  16. صفر تا ۱۰۰ داستان وضع مالیات بر محتکران خانه

  17. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

  18. خبر خوش واعظی درباره پایان تحریم ها و سیگنال مثبت کشورهای اروپایی و آسیایی

  19. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

  20. ستاد کرونا با تعویق کنکور مخالفت کرد/ برگزاری کنکور در موعد مقرر قبلی

  21. گوژپشت نوتردام، زيباترين زن پاريس و دشنه ظريف عروس خاورميانه

  22. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

  23. ترامپ: اگر در انتخابات پیروز شوم سریع با ایران به توافق می‌رسیم

  24. ۵ شرط رئیسی برای موافقت با طرح دولت/هشدار توکلی به روحانی/تغییر سیمای کرونا در پاییز/ نماینده سابق مجلس بازداشت شد

  25. آیا دونالد ترامپ در مرحله پيشافاشيستي است؟

ابر آروان

آخرین عناوین