تهران پایتخت می‌ماند؟

گروه اجتماعی الف،   3980726039 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار

یک مقام ارشد وزارت راه و شهرسازی گفت: انتقال مرکز سیاسی و اداری کشور به نقطه دیگر منتفی شد.

روزنامه ایران نوشت: «در حالی که تا اواسط هفته گذشته، مسأله انتقال مرکز سیاسی و اداری کشور گزینه جایگزین انتقال پایتخت از تهران بود اما تازه‌ترین خبرهای دریافتی حکایت از آن دارد تراکم زدایی و تمرکز زدایی به جای انتقال پایتخت و انتقال مرکز سیاسی اداری کشور از تهران پیشنهاد داده شده است.

کارگروه تخصصی شورای ساماندهی مرکز سیاسی، اداری کشور و ساماندهی و تمرکززدایی از تهران در آخرین نشست خود پیش‌نویس «سند سیاستگذاری ساماندهی و تمرکززدایی تهران» را ارائه کرد که بر اساس این پیش نویس تراکم زدایی و تمرکز زدایی به جای انتقال پایتخت یا انتقال مرکز اداری سیاسی پایتخت پیشنهاد شده است.

بحث انتقال پایتخت از تهران برای بار اول بین سال‌های ۱۲۹۳ تا ۱۲۹۷ مطرح شده و هرازگاه مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است. بعد از انقلاب نیز در سال ۱۳۶۸ مسأله انتقال پایتخت در دستور کار قرار گرفت اما به دلیل چالش‌های آن به دست فراموشی سپرده شد. لیکن با افزایش جمعیت تهران و افزایش مهاجرپذیری این شهر، ایجاد سکونتگاه‌های غیر رسمی در اطراف تهران و بروز معضلات اجتماعی و اقتصادی این کلانشهر به مسأله فراموش نشده تبدیل شده است؛ به‌ طوری که همیشه طرح آن در دستور کار سیاستگذاران شهری قرار دارد؛ به ویژه آن که در کشورهای توسعه یافته یا در حال توسعه موضوع انتقال پایتخت یا انتقال پایتخت سیاسی اداری تجربه شده است. در کشورهای همسایه مانند ترکیه و پاکستان این تجربه تکرار شده است. نهایتاً این که در سیکل آمد و شد توجه به انتقال پایتخت پیشنهادات جدید مطرح شد.

شورای انتقال در دولت دوازدهم

دولت دوازدهم به منظور تعیین تکلیف موضوع انتقال پایتخت، شورایی تحت عنوان «شورای ساماندهی پایتخت» به ریاست معاون اول رئیس جمهوری تشکیل داده است. این شورا قرار است پیش نویس سند «سیاستگذاری و تمرکز زدایی تهران» را که توسط کارگروه تخصصی شورای ساماندهی مرکز سیاسی و اداری کشور و ساماندهی و تمرکززدایی از تهران تدوین شده بررسی کند و سپس رأی نهایی در مورد ساماندهی پایتخت صادر شود.

نه به انتقال

حالا خبرمی رسد که بعد از برگزاری چند جلسه، اعضای این شورا به همان نتیجه رسیده‌اند که قبل از این قطعی شده بود اما با تغییرات و پیشنهادات جدید. یعنی انتقال پایتخت از نظر سند پیش نویس سیاستگذاری و تمرکز زدایی تهران، منتفی است اما تمرکز زدایی در دستور کار.

غلامرضا کاظمیان، مدیر کل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران که عضو کارگروه تخصصی شورای ساماندهی مرکز سیاسی و اداری کشور و ساماندهی و تمرکززدایی از تهران نیز است، در گفت‌و‌گو با «ایران»، با اشاره به منتفی شدن انتقال پایتخت می‌گوید: «تهیه طرح ساماندهی و تمرکززدایی منطقه شهری تهران با هماهنگی تمام سازمان‌های ذی‌ربط و ایجاد یک مجتمع اداری در تهران یا نزدیک تهران از جمله پیشنهادهای کلی است که در خصوص این طرح، از سوی کارگروه ارائه شده است.

کاهش سهم جمعیتی

با این که بحث انتقال پایتخت یا مرکزیت سیاسی اداری سال‌ها مطرح بوده است اما برخی کارشناسان و تحلیلگران حوزه شهرسازی معتقدند که ۳۰ سال است در مورد انتقال پایتخت صحبت شده، اما هنوز تصمیمی گرفته نشده است. مدیر کل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران در پاسخ به این پرسش که با منتفی شدن انتقال پایتخت چرا برای حل معضلات شهری تصمیم‌گیری نشده گفت: «مستندات این را نشان نمی‌دهد که هیچ کاری در این مدت برای تهران انجام نشده است. سهم جمعیت تهران از کل جمعیت کشور در حال کاهش است. رشد جمعیتی منطقه شهری تهران نیز در حال کاهش است، تراز مهاجرتی استان تهران از سال ۷۵ تا ۹۰ صفر است. در واقع ورود و خروج مهاجر رشد نداشته است.»

کاظمیان کاهش سهم منطقه شهری تهران در جمعیت کل کشور را نتیجه برخی اقدامات برای ساماندهی پایتخت عنوان کرد. اما او تأکید کرد: «کاهش سهم جمعیتی تهران در جمعیت کل به این معنی نیست که تهران سهم بالایی در جمعیت کشور ندارد. تهران سهم بالایی در جمعیت دارد. ۲۰ درصد جمعیت کشور در دو استان تهران و البرز ساکن هستند اما این سهم کاهشی شده است. با این حال ۳۰ درصد از تولید ناخالص داخلی و ۶۰ درصد ارزش افزوده در بخش خدمات مالی در این دو استان است. اینها به خودی خود شاخص بد نیستند. وقتی می‌گوییم ۲۰ درصد جمعیت ۳۰ درصد تولید ناخالص داخلی دارد یعنی سرانه بهره‌وری نیروی انسانی در این منطقه یک و نیم برابر کشور است.»

به اعتقاد کاظمیان «با توجه به این که سهم جمعیتی استان تهران و البرز در مجموع در حال کاهش است، این نشان می‌دهد برنامه‌ها در حال اجرا است؛ گرچه استان البرز همچنان بشدت مهاجرپذیر است. اما در هر صورت کلانشهرها بخاطر این که به لحاظ اقتصاد مقیاس به مرحله‌ای می‌رسند که جذب جمعیت در این شهرها به صرفه نیست، طبیعتاً به سمت کاهش نرخ پیش می‌روند.

تمرکز زدایی به جای انتقال

آن چه در پیش نویس سند تراکم‌زدایی از پایتخت آمده باید به تصویب «شورای ساماندهی تهران» به ریاست معاون اول برسد سپس برنامه‌های آن تدوین شود. ۴ سناریو در پیش نویس مطرح شده که سناریو نخست «ادامه وضع موجود است که می‌تواند ادامه پیدا کند اما مطلوب نخواهد بود، سناریو دوم تراکم زدایی است، سناریو سوم تمرکز زدایی است و سناریو آخر انتقال مرکزیت اداری-سیاسی از شهر تهران است.

به گفته عضو کارگروه تخصصی شورای ساماندهی مرکز سیاسی و اداری کشور و ساماندهی و تمرکززدایی از تهران: در نهایت کارگروه تخصصی شورای ساماندهی مرکز سیاسی و اداری کشور و ساماندهی و تمرکززدایی از تهران، تلفیقی از سناریو دو و سه را پیشنهاد داد. تراکم زدایی و تمرکززدایی در سطح سیاستگذاری است در سطح پروژه نیست و هزینه آن برآورد نشده است. اما انتقال مرکزیت اداری - سیاسی از تهران هزینه‌های فوق‌العاده زیادی دارد که در شرایط فعلی امکان آن فراهم نیست.»

موانع اجرا

کاظمیان مهمترین موانع برای تمرکززدایی و تراکم زدایی از پایتخت را «استقلال نظام مدیریت یکپارچه در سطح منطقه شهری تهران و البرز دانست.» به گفته کاظمیان تهران و البرز دو کلانشهر هستند که با یکدیگر، هم سرنوشت هستند و نمی‌توان نظام اجتماعی و اقتصادی مجموعه این دو شهر را از هم جدا دانست. البته مسائل تهران در سطح شهر قابل‌حل نیستند بلکه مسائل تهران در چهار سطح محلی، منطقه‌ای، ملی و جهانی قابل‌حل هستند. در عین حال اگرچه تهران مسائل و مشکلات متعددی دارد اما از پتانسیل‌های فراوانی نیز برخوردار است. همچنین مرکزیت اداری و سیاسی تنها عامل مسائل تهران نیست.

جاذبه‌ها کم می‌شود

کاهش جاذبه‌های شغلی یا جاذبه‌های مصنوعی در تهران یکی از راهکار‌هایی است که در پیش نویس سیاست‌های تمرکززدایی از تهران به آن اشاره می‌شود. مدیر کل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران با اشاره به این اهداف گفت: «اگر کاری کنیم که جاذبه‌های کلانشهرها بی‌دلیل افزایش پیدا نکند یا جاذبه مصنوعی برای کلانشهرها ایجاد نکنیم، خودبه خود می‌توانیم امیدوار باشیم، جمعیت شهرها افزایش قابل توجهی نداشته باشد و شتاب نرخ رشد در آنها کاهش پیدا کند. برای پروژه تراکم زدایی و تمرکززدایی نخستین اقدام این است که از طریق سیاست‌ها و برنامه‌ها جاذبه‌های القایی و مصنوعی در کلانشهرها ایجاد نکنیم. در مرحله دوم پالایش فرصت‌های شغلی در این مناطق و در کلانشهرها مورد نظر ما است. پیش نویس برنامه تراکم زدایی از پایتخت در نظر دارد از طریق پالایش اجازه دهد فرصت‌های شغلی به مناطق دورتر و محروم‌تر منتقل شوند و از این طریق در آن مناطق فرصت‌های شغلی صنعتی و اشتغال ایجاد شود، بیکاری کاهش یابد و مهاجرت از این شهرها به کلانشهرها کاهش یابد.»

کاظمیان افزود: کافی است در تهران جاذبه‌های ایجاد اشتغال را به‌صورت مصنوعی تقویت نکنیم. در این شرایط صنایع، رفتاری اقتصادی برای مکان‌یابی خواهند داشت و خودبه‌خود منتقل خواهند شد.

اقتصاد و انتقال

«بحث انتقال پایتخت اصلاً بحث اقتصادی نیست، این طور نیست که بگوییم پایتخت را منتقل کنیم و مشاغل هم خواهند رفت. در واقع در بررسی انجام شده، با انتقال مرکزیت سیاسی- اداری به هر جای دیگری حداکثر ۵ درصد جمعیت منتقل خواهد شد. بنابراین تهران با تمام معضلات و پتانسیل‌ها تهران باقی خواهد ماند.» با این توضیحات مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران اینگونه نتیجه‌گیری کرد که «نه به لحاظ مؤلفه‌های اقتصاد کلان نه به لحاظ مؤلفه‌های اقتصاد خرد، امکان جابه‌جایی پایتخت در حال حاضروجود ندارد.»

وی در مورد امکان انتقال مرکزیت سیاسی اداری هم این گونه گفت که «آنچه قانون از ما خواسته امکان سنجی انتقال مرکزیت سیاسی - اداری است. از نظر ما در حال حاضر انتقال پایتخت نه لازم نه درست و نه ممکن است. انتقال مرکزیت اداری - سیاسی از تهران به نقاط دوردست یا نزدیک شدنی نیست. این به مفهوم این نیست که نمی‌توانیم برای انتقال مرکزیت اداری - سیاسی پایتخت فکر کنیم  یا برای تراکم زدایی و تمرکز زدایی ایده نداشته باشیم.»

به گفته کاظمیان «تراکم زدایی به مفهوم کاهش تراکم امور اجرایی، سازماندهی و برنامه‌ریزی در پایتخت است. اگر این امکان را فراهم کنیم و اجازه بدهیم تصمیم‌گیری در امور اجرایی و اقدامات اجرایی در سطوح محلی و منطقه‌ای شکل بگیرد، با افزایش اختیارات استان‌ها و شهرستان، بخشی از فشار وارده به تهران را کاهش می‌دهد. اما وقتی از تمرکز زدایی صحبت می‌کنیم پیچیدگی‌ها بیشتر است چون اختیارات تصمیم‌گیری هم باید به استان‌ها یا شهرستان‌ها واگذار شود که این موضوع ملاحظات و شرایط خاص خودش را خواهد داشت.»

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

مهدی۱۱۳۵۸۲۵۱۳:۲۲:۰۹ ۱۳۹۸/۷/۲۶
بنام خدا. فقط حرف بزنید.از ۱۳۶۸ تا حال فقط ایده های یک به و حرفهای بی منطق و بی حساب شده. وقتی شما حرف میزدید، قزاقستان، نورسلطان (آستانه) را ساخت و پایتخت قرار داد. اگر برای برخی مسؤولین کشور، بهار تا پیمانکار که شبانه ویلاهای آنچنانی می‌سازند را انتخاب کرده بودن، تا حالا وسط کویر شهری مدرن ساخته و تحویل داده بودند

پربحث‌های اخیر

  1. بودجه ۹۹ بوی نفت نمی دهد

  2. جهانگیری: تفاوت ما با دولت قبل در مبارزه با فساد است؛ هیچ خط قرمزی نداریم/ مردم باید باور داشته باشند که قوه قضائیه پاک است

  3. نماینده بسیج دانشجویی خطاب به روحانی: قرار بود رفاه بیاورید؛ نه اینکه مردم گرفتار نان شب شوند/ کلیدتان شکسته است یا آن را برعکس چرخانده‌اید؟

  4. نماینده مجلس: ممکن است نرخ بنزین دو هزار تومان شود/ دو نرخی بودن بنزین در بودجه ۹۹ حذف می‌شود

  5. خودتان راجع به این تصاویر قضاوت کنید!

  6. نوبخت: پرداخت حمایت معیشتی دهم و یارانه ۲۰ هر ماه/ وعده ایجاد یک میلیون فرصت شغلی در سال آینده

  7. نوبخت: آمریکا اجازه واردات بنزین به ایران را نمی‌داد/ حذف یارانه به استرس آن برای مردم نمی‌ارزد

  8. هوای حسابتان را داشته باشید/ رمز یکبار مصرف و کاهش آمار برداشت اینترنتی غیر مجاز از حساب های بانکی

  9. چرا روسیه از سایت فردو کنار کشید؟

  10. آذری‌جهرمی: پنجشنبه برای مردم سورپرایز خواهیم داشت

  11. کاهش سهمیه ۳۰ درصدی ایثارگران در کنکور به ۵ درصد

  12. سخنگوی دولت: درباره آمار کشته‌شدگان حوادث اخیر نمی‌توانیم مثل آمریکا آمار فله‌ای بدهیم

  13. استراماچونی در هواپیما هنگام ترک ایران

  14. پاسخ ضرغامی به روحانی ! گزارش دقیق ۹۴۷ میلیون دلار در بانک مرکزی است از آنها بخواهید+فیلم

  15. وزارت ورزش: پیگیر بازگشت و ادامه فعالیت استراماچونی هستیم

  16. روحانی:‌ چه زمانی گفتم مشکلات را ۱۰۰ روزه حل می‌کنیم؟/ برجام نه مقدس است و نه لعنتی/ مذاکره کار انقلابی است

پربحث‌های دیروز

  1. روحانی: بر اساس بودجه ۹۹ حقوق کارمندان و بازنشستگان ۱۵درصد افزایش می‌یابد/ بودجه سال آتی، بودجه استقامت است

  2. روغن ریخته‌ای که رییس جمهور نذر امامزاده کرد!...

  3. لیلاز: مردم دیگر نگران قیمت بنزین نباشند

  4. پیشنهاد عباس عبدی برای برگزاری انتخابات زودرس ریاست‌جمهوری/ انتقاد قوچانی از عارف و شورای عالی اصلاح‌طلبان/چرا احمدی‌نژاد در انتخابات مجلس ثبت‌نام نکرد؟

  5. پایان ثبت نام نامزدهای انتخابات مجلس/ رقابت اصولگرایان و اصلاح طلبان چگونه خواهد بود؟

  6. جایگزین موگرینی کارش را با دخالت در امور ایران آغاز کرد

  7. طرح «استیضاح» و «محاکمه» همزمان زنگنه در مجلس و دادگاه

  8. گزارش نیویورک تایمز از نقاشی های یک زندانی شکنجه‌ شده در گوانتانامو

  9. آیا محسن لرستانی اعدام شد؟

  10. هدیه خداحافظی آمریکا به دانشمند ایرانی

  11. انبارلویی: فکری برای ارزش پول ملی بکنید

  12. وزیر ارتباطات در دوره دانشجویی/عکس

  13. بهترین زمان خرید مسکن چه موقع است؟/ پیش‌بینی قیمت مسکن در ادامه سال ۹۸

  14. دو اقدام لازم قضایی که نیازمند دستور رئیسی است      

  15. تبانی برخی بانک‌های خصوصی برای ارائه تسهیلات ۷ هزار میلیاردی به شرکت‌های صوری

  16. اسرائیل: علیه ایران به گزینه نظامی متوسل می شویم

  17. بودجه سال ۹۹ صداوسیما ۱۰۰ میلیارد تومان کاهش یافت

  18. بزرگداشت سالروز درگذشت مولانا در ترکیه

  19. محدودیت جدید صرافی‌ها برای فروش دلار

  20. کمترین و بیشترین بودجه ۹۹ به کدام استان‌ها تعلق گرفت + جدول

  21. ولایت فقیه در عراق

  22. آخرین قیمت طلا، دلار و سکه + جدول

  23. آخرین وضعیت مصوبه «تعیین محل تجمعات»

  24. خشم هواداران از جدایی آندره آ استراماچونی

  25. نحوه افزایش حقوق بگیران مشخص شد

پربحث‌های هفته

  1. تبعیض آشکار در اخذ مالیات/ آیا همه هنرمندان باید از پرداخت مالیات معاف می‌شدند؟

  2. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

  3. یک عکس؛ یک شرح | «رضا جان انقلاب این طور نیست که تو فهمیده‌ای...»

  4. ترامپ از ایران تشکر کرد؛ مبادله زندانیان حاصل «یک مذاکره بسیار منصفانه» بود

  5. سعید ملایی تبعه مغولستان شد+عکس

  6. روحانی: بر اساس بودجه ۹۹ حقوق کارمندان و بازنشستگان ۱۵درصد افزایش می‌یابد/ بودجه سال آتی، بودجه استقامت است

  7. وزیر کشور: یک مقدار افزایش قیمت‌ها،‌ در برابر افزایش قیمت بنزین طبیعی است

  8. ده چیز که برای اولین بار در عربستان باب شد

  9. مطهری: افزایش قیمت بنزین ضروری بود/ اگر شرایط مناسب بود روحانی را استیضاح می‌کردیم/ یک خانه ۵۷۶ متری و یک پژو دارم

  10. علت طولانی بودن روند صدور کارت ملی چیست؟

  11. ترفند کارمند بانک در برابر اغتشاشگران + عکس

  12. داماد رئیس جمهور در انتخابات ثبت نام کرد!

  13. توضیحات رامبد جوان درباره مهاجرت و خندوانه

  14. ابطحی: روحانی هویت امنیتی خود را در این روزها نشان داد/ انتقاد منیژه حکمت از معافیت مالیاتی هنرمندان/ آخرین اخبار از حضور جلیلی و قالیباف در انتخابات

  15. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

  16. سازمان مبارزه با فساد تشکیل دهید...

  17. اقتصاددانان خطاب به رئیس‌جمهور: اسامی کارشناسان موافق و اسناد کارشناسی طرح افزایش قیمت بنزین را منتشر کنید

  18. روغن ریخته‌ای که رییس جمهور نذر امامزاده کرد!...

  19. لیلاز: مردم دیگر نگران قیمت بنزین نباشند

  20. صندلی اتوبوس‌های پایتخت فروشی می‌شود!

  21. خسارت ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی زنگنه به کشور

  22. تجمع پراکنده و ساختارشکنانه در چند دانشگاه تهران

  23. «اعتراض»، «آشوب»، «اغتشاش» یا «فتنه»؟ ؛ هر چه بود درسی شد برای عبرت...

  24. سخنان عجیب مطهری درباره طرح افزایش قیمت بنزین/ وقتی یک نهاد نظارتی به نمایندگان هدیه می‌دهد!/ قوچانی: نمی‌توان از کارنامه اصلاح‌طلبان دفاع کرد

  25. بودجه ۹۹ بوی نفت نمی دهد

پربحث‌های هفته

  1. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

  2. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

  3. روغن ریخته‌ای که رییس جمهور نذر امامزاده کرد!...

  4. صندلی اتوبوس‌های پایتخت فروشی می‌شود!

  5. تجمع پراکنده و ساختارشکنانه در چند دانشگاه تهران

  6. جهانگیری: تفاوت ما با دولت قبل در مبارزه با فساد است؛ هیچ خط قرمزی نداریم/ مردم باید باور داشته باشند که قوه قضائیه پاک است

  7. عوامل کودک‌آزاری خود را به پلیس معرفی کردند

  8. استاندار تهران: ۹ محل برای اعتراضات قانونی در نظر گرفته‌ایم/ استادیوم شیرودی یکی از محل‌های در نظر گرفته شده برای تجمعات

  9. انتقاد سردار کمالی از ابطال مصوبه ایثارگری

  10. کرایه اتوبوس‌های جدید DRT در پایتخت چقدر است

  11. جزئیات تازه از ماجرای هبه ۲۶۰ میلیارد تومانی به داماد آقای وزیر

  12. مصوبه تسهیلات فرزندان اعضای هیئت علمی در کنکور لغو شد

  13. هوای حسابتان را داشته باشید/ رمز یکبار مصرف و کاهش آمار برداشت اینترنتی غیر مجاز از حساب های بانکی

  14. کاهش سهمیه ۳۰ درصدی ایثارگران در کنکور به ۵ درصد

  15. منشا بوی نامطبوع تهران مشخص شد

  16. «اعزام به زندان تا تأمین قرار وثیقه و کفالت» ممنوع شد

  17. سگ‌ها و سگ‌داران؛ بی‌قانون و بلاتکلیف

  18. آخرین وضعیت مصوبه «تعیین محل تجمعات»

  19. شهردار تهران: خبر فروش صندلی اتوبوس غلط است

  20. اتهام مهناز افشار نشر اکاذیب است

  21. از شایعه تا واقعیت کلیپ حمله ۳ تخریبگر

  22. عبدالرضا داوری اتهامات متعدد دارد/ بازداشت پسر آخوندی صحت دارد/ بسیاری از کشته‌شدگان اخیر با تیر اغتشاشگران کشته شدند

  23. جزئیاتی جدید از بازداشت‌شدگان اغتشاشات اخیر / حمله به ۷۵ فروشگاه و ۱۵۰ خودرو شخصی

آخرین عناوین