«زخمی که از زمین به ارث می‌برید»؛ عطیه عطارزاده؛ نشر چشمه وحشیانه بگو گرگ حیوان بهتری است

آرش محسنی،   3980724095 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار

به طور کلی شعر عطیه عطارزاده با همه‌ی علاقه‌اش به زبان‌گرایی و فخامت کلام، شعری است که به شعر فروغ متمایل است. می‌توان لحن و نگاه فروغ را در شعر او و البته شعر بسیاری از شاعران معاصر دید

وحشیانه بگو گرگ حیوان بهتری است

«زخمی که از زمین به ارث می‌برید»

نویسنده: عطیه عطارزاده

ناشر: چشمه، چاپ اول،۱۳۹۷

 ۱۱۰ صفحه،  ۱۶۰۰۰ تومان

 

****

بازار نشر حال خوشی ندارد، اما بازار شعر در خرابی مطلق است. اگر چنین احوالاتی ادامه پیدا کند، دور نیست که اضمحلال رسمی شعر مدرن فارسی در لبه‌های قرن جدید اتفاق بیافتد. مخاطب شعر نو به سرعت در حال ریزش و کاهش است و شمارگان دفترهای شعر به گواهی شناسنامه‌ی کتاب‌ها و اعلام رسمی برخی ناشران، به ۵۰۰ نسخه، ۳۰۰ نسخه و کم‌تر رسیده است. شعر نو که زمانی با ظهور شاعران نوگرایی چون نیما یوشیج، احمد شاملو، فروغ فرخزاد، مهدی اخوان ثالث، سهراب سپهری، منوچهر آتشی و چند تن دیگر ره صدساله را به چند سال پیمود و به اوج کارکرد و تاثیر اجتماعی سیاسی خود رسید، پس از خاموشی بزرگان به ادبار تجربه‌های خام و ناپخته، بازی‌های افراطی با کلمات و جریان‌های ساختگی و بی‌نتیجه دچار آمد و سیاست‌های بالادستی وزارت‌ ارشاد و سازمان‌های رسمی برای شاعرسازی و رواج شعر مورد پسند خودشان به نتایج روشن و قابل عرضی منجر نشد. در این میان چند ناشر انگشت‌شمار هنوز چراغ شعر را در آشفته‌بازار نشر روشن نگاه داشته‌اند و هنوز با همه‌ی فشارهای اقتصادی و بی‌اعتنایی مخاطب، شعر منتشر می‌کنند. نشر چشمه از مهم‌ترین ناشرانی‌ست  که هنوز در فروست جهان تازه‌ی شعر، شعر شاعران جوان را به دست مخاطبان اندکش می‌رساند و اگرچه همیشه نقدهایی جدی به پروسه‌ی انتشار آن‌ها بر او وارد است اما در چنین احوالی کاری بس محترم و ارزشمند می‌کند. شماره‌ی صد و بیست و دوم این فروست، دفتر شعر عطیه عطارزاده است. «زخمی که از زمین به ارث می‌برید» عنوان دومین دفتر شعر این شاعر جوان است که ۵۱ شعر تازه‌ی او را در بر می‌گیرد. شعرهای این کتاب در شش بخش جمع آمده‌اند. بخش‌ها نام خاصی ندارند و مخاطب بعد از خواندن یازده شعر با فصل یک برخورد می‌کند و از این به بعد شاهد عددگذاری و نام‌گذاری فصل‌هاست.

 

می‌توان در هرکدام از شعرهای این کتاب طرحی از نیشخند به انسان معاصر را دید. عطارزاده در این شعرها با نگاهی ابزورد به مناسبت‌های زندگی روزمره، گرفتاری‌ها و معضلات پیچیده‌ی انسان عصر جدید پوزخند می‌زند و در چهره‌ای که از او و جهانش تصویر می‌کند، شتاب‌زدگی، فراموشی، تنهایی و ناامیدی او را نشان می‌دهد.

 

شعر عطیه عطارزاده نوعی سیر در تاریخ و اسطوره با تلاش برای انطباق هر دو با زندگی پس از دوران مدرن است. ارجاعات بسیاری در شعر او هست که به اتفاقات و شخصیت‌های تاریخی و اساطیری می‌پردازند و بسیار پیش آمده که شاعر در پاورقی آن ارجاعات را بدون توضیح رها می‌کند. گاه سطری استفاده‌شده از شاعر دیگری را ارجاع می‌دهد و گاه بدون اشاره به سطری مشهور از آن می‌گذرد. اسامی تاریخی را بدون ذکر توضیح در پاورقی یا پایان کتاب در شعرش می‌آورد که مخاطب برای فهم آن‌ها به دانشی پایه‌ای از تاریخ و شخصیت‌های تاریخی و مثالی دارد. 

 

زبان شعری عطارزاده زبانی طبیعی است که میل به سادگی دارد اما برای پوشاندن این تمایل دست به دامن زبان آرکاییک شعر فارسی یا متون عرفانی قدیم می‌شود:

 

«مجموع مادرانم هستم

مجموع پدرانم

مجموع کودکانی که به دنیا نیامده‌اند

صیغه‌ی جمع نهنگان مرده‌ام

صیغه‌ی جمع شقه‌شقه‌شدن پای مسیح مصلوب بر باد

و دست کشیدن به مه

انگار مرگم را با خودم هرجا که بخواهم ببرم…»

 

یا:

 

«به شستن ظرف‌ها ادامه بده

به احضار مردگان بر جداره‌ی قاشق

به گذشتن از مرز مکدر بشقاب

برای رسیدن به شی ناممکن

به دست کشیدن بر دملی چرکین در حواشی لیوان

به شستن ظرف‌ها ادامه بده

به کندن زخمی که تمام‌ناشدنی است…»

 

جهان شعری عطارزاده با همه‌ی خامی‌ها و گاه ناهم‌سازی‌های بسیار، جهانی است که شاعر سعی در ساختن آن با عناصر فرهنگی ایران قدیم، حوادث تاریخی و نشانه‌های کهن دارد. با این همه همیشه نیم‌نگاهی به زندگی خودش در دنیای مدرن هم دارد و من فردی او در همه حالت زنی است که به ظرافت‌های زنانه به جهان می‌نگرد. شعر او می‌خواهد شعری باشد که به مدد زبان از قراردادهای معمول شعر زنان تن بزند اما خواه ناخواه نمی‌تواند هویت و خاستگاه خود را بپوشاند:

 

«صبر کن

اگر بروی گرگ می‌شوی

وقت نمی‌کنی به من بگویی

از این دو درخت بادام کهن‌سال

کدام‌یک منم

کدام‌یک زنی که در پایان جهان به مرز آسمان دست می‌کشد…»

 

یا:

 

«تلاش کن کلمات را فراموش کنی

تلاش کن به جهان بهتری فکر کنی

تلاش کن حفره‌هات را با مرغ‌های تکه‌شده توی کیسه‌های پلاستیکی

یا همین بلیت اتوبوس تکه‌پاره پر کنی…»

 

به طور کلی شعر عطیه عطارزاده با همه‌ی علاقه‌اش به زبان‌گرایی و فخامت کلام، شعری است که به شعر فروغ متمایل است. می‌توان لحن و نگاه فروغ را در شعر او و البته شعر بسیاری از شاعران معاصر دید. شاعرانی چون رویا زرین برای تن‌زدن از تسلط فروغ بر شعر و جهان‌بینی‌شان به افراط مفاهیم و شخصیت‌های اسطوره‌ای را در شعرشان به کار می‌گیرند یا به وفور از مظاهر عصر مدرن استفاده می‌کنند اما سرانجام این صدای فروغ فرخ‌زاد است که در شعرشان شنیده می‌شود. عطارزاده نیز با این‌که در توسعه‌ی زبان فروغ دست به آزمایش و تجربه زده اما از این قاعده مستثنا نیست. نگاه غالب زنی افسرده، یاغی و ناامید، سیمای کلی شعر زنان را شکل داده است و دشوار بتوان از سیطره‌ی این شمایل که نماینده‌ی بزرگ و بی‌چون و چرای آن فروغ است رها شد.

 

کتاب زخمی که از زمین به ارث می‌برید در ۵۰۰ نسخه منتشر شده و این برای جامعه‌ای هشتاد میلیونی زیان‌بار است. جامعه‌ای که شعر نمی‌خواند در حالی که دنیا آن را با شعر می‌شناسند محکوم به نابودی و فرسایش تدریجی است.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

علی۱۱۳۳۹۶۴۱۴:۳۱:۳۲ ۱۳۹۸/۷/۲۴
شعر سپید مال ما نبود و کنج‌نشینی اون هم قابل پیش‌بینی بود. عموم مردم غزل دوست هستند.

پربحث‌های اخیر

  1. مشاجره رئیس‌جمهور و رحیم‌پور ازغدی درباره بنزین/ روحانی جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی را ترک کرد

  2. ربیعی: سفره و یخچال خالی بازنشسته‌ها را درک می‌کنیم/ نمی‌توانستیم بگوییم فلان ساعت بنزین گران می‌شود

  3. اشتباهات را بپذیرید؛ راه برای اصلاح باز است

  4. روحانی: مردم نخواهند گذاشت آب به آسیاب دشمن ریخته شود/ یک جمع کوچک ضد منافع ملی اقدام کردند

  5. در آینده نزدیک اینترنت وصل می‌شود

  6. همتی: افزایش قیمت بنزین در یک سال ۴ درصد در تورم تاثیر دارد/ بازار ارز کنترل شده

  7. سه مسئول دولتی گفتند بنزین سهمیه بندی نمی‌شود، ولی شد!

  8. تذکر ۱۱ نماینده به وزیر کشوربرای قطع اینترنت

  9. زندگی خاص به سبک ولیعهد دبی

  10. آیا این‌بار هم ردپای «شاهزاده تاریکی »را باید در آشوبها دنبال کرد؟

  11. امکانات ویژه اغتشاشگران برای ایجاد ناامنی در کشور

  12. آخرین وضعیت اعتراض‌ها به تغییر قیمت بنزین/ شهرها آرام شدند

  13. صدا‌وسیما به معترضان فرصت دهد/ مشاجره ازغدی و روحانی درباره بنزین/ انتقاد تند عباس عبدی از شورای نگهبان

  14. نامه نوبخت به رهبر معظم انقلاب/طرح اصلاح ساختار بودجه به شورای سران قوا تقدیم شده است

  15. سلیمی‌نمین: احزاب و تشکل‌های موجود باید منعکس‌کننده نظرات واقعی جامعه باشند/ مردم باید به راحتی مطالبه خود را بیان کنند

  16. آذری‌جهرمی: اینترنت به‌زودی وصل می‌شود

  17. افزایش قیمت پراید در بازار

  18. تجمع مردمی دفاع از اقتدار و امنیت در همدان و اردبیل

  19. وزیر راه: سهمیه‌بندی بنزین تاثیری بر افزایش کرایه‌ها ندارد

  20. «آیت الله مایک» پشت اغتشاشات اخیر ایران

  21. پاریس باز هم نگران اغتشاش‌گران شد!

  22. این شازده، فرمانده اغتشاشات کشور است + عکس

  23. وام ۵ میلیارد دلاری روسیه به ایران

  24. آیت‌الله جنتی: اگر افزایش قیمت بنزین فشار جدیدی وارد کند، صحیح نیست/ حساب معترضان از اشرار جداست

پربحث‌های دیروز

  1. عوامفریبی با برچسب پوپولیسم/ چه کسی یا چه چیزی در اجرای تصمیم بنزینی فدا شد؟

  2. مشاجره رئیس‌جمهور و رحیم‌پور ازغدی درباره بنزین/ روحانی جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی را ترک کرد

  3. ربیعی: سفره و یخچال خالی بازنشسته‌ها را درک می‌کنیم/ نمی‌توانستیم بگوییم فلان ساعت بنزین گران می‌شود

  4. اشتباهات را بپذیرید؛ راه برای اصلاح باز است

  5. روحانی: مردم نخواهند گذاشت آب به آسیاب دشمن ریخته شود/ یک جمع کوچک ضد منافع ملی اقدام کردند

  6. در آینده نزدیک اینترنت وصل می‌شود

  7. همتی: افزایش قیمت بنزین در یک سال ۴ درصد در تورم تاثیر دارد/ بازار ارز کنترل شده

  8. سه مسئول دولتی گفتند بنزین سهمیه بندی نمی‌شود، ولی شد!

  9. سخنگوی دولت: گفته بودم اغتشاشات بیش از دو روز دوام نخواهد داشت

  10. تذکر ۱۱ نماینده به وزیر کشوربرای قطع اینترنت

  11. زندگی خاص به سبک ولیعهد دبی

  12. آیا این‌بار هم ردپای «شاهزاده تاریکی »را باید در آشوبها دنبال کرد؟

  13. امکانات ویژه اغتشاشگران برای ایجاد ناامنی در کشور

  14. آخرین وضعیت اعتراض‌ها به تغییر قیمت بنزین/ شهرها آرام شدند

  15. صدا‌وسیما به معترضان فرصت دهد/ مشاجره ازغدی و روحانی درباره بنزین/ انتقاد تند عباس عبدی از شورای نگهبان

  16. نامه نوبخت به رهبر معظم انقلاب/طرح اصلاح ساختار بودجه به شورای سران قوا تقدیم شده است

  17. سلیمی‌نمین: احزاب و تشکل‌های موجود باید منعکس‌کننده نظرات واقعی جامعه باشند/ مردم باید به راحتی مطالبه خود را بیان کنند

  18. آذری‌جهرمی: اینترنت به‌زودی وصل می‌شود

  19. افزایش قیمت پراید در بازار

  20. تجمع مردمی دفاع از اقتدار و امنیت در همدان و اردبیل

  21. وزیر راه: سهمیه‌بندی بنزین تاثیری بر افزایش کرایه‌ها ندارد

  22. «آیت الله مایک» پشت اغتشاشات اخیر ایران

  23. پاریس باز هم نگران اغتشاش‌گران شد!

  24. این شازده، فرمانده اغتشاشات کشور است + عکس

  25. وام ۵ میلیارد دلاری روسیه به ایران

پربحث‌های هفته

  1. سهمیه‌بندی بنزین آغاز شد/ بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان، بنزین آزاد ۳۰۰۰ تومان

  2. عوامفریبی با برچسب پوپولیسم/ چه کسی یا چه چیزی در اجرای تصمیم بنزینی فدا شد؟

  3. افزایش قیمت بنزین؛‌ چرا حالا،‌ چرا به این شکل؟

  4. حکایت ما و این روزهای اینترنت / از شبکه ملی اطلاعات چه خبر ؟

  5. معترض جان به لب رسیده کجا و چگونه حرفش را بزند؟/ لطفا به معترضان تریبون بدهید

  6. مشاجره رئیس‌جمهور و رحیم‌پور ازغدی درباره بنزین/ روحانی جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی را ترک کرد

  7. رهبر انقلاب درباره افزایش نرخ سوخت: گفته بودم اگر سران سه قوّه تصمیم بگیرند حمایت خواهم کرد/ تصمیم سران قوا باید اجرا شود/ مسئولین دقت کنند هرچه ممکن است از مشکلات این کار کم کنند

  8. یک مقام مطلع: محدودیت دسترسی به اینترنت با تصویب شورای امنیت صورت گرفته

  9. نوبخت: پرداخت منابع حاصل از اصلاح قیمت بنزین به خانوارها/ یارانه جدید ۵۵ تا ۲۰۵ هزار تومان

  10. دروغ پردازی گوگل در مورد اعتراضات شب گذشته تهران + عکس

  11. عراق ۲ - ایران ۱ / شاگردان ویلموتس زور بردن نداشتند

  12. روایت شهید مطهری از چهره واقعی بحث چند همسری

  13. سلاخی ماموران ناجا توسط اغتشاشگران + تصاویر

  14. روحانی: افزایش قیمت بنزین به نفع مردم و اقشار ضعیف جامعه است

  15. نظر باهنر درباره حضور احمدی‌نژاد در انتخابات مجلس/ فرایند تصمیم‌گیری در جلسه سران سه قوه چگونه است؟/ احتمال استعفای محمود صادقی در اعتراض به افزایش قیمت بنزین

  16. طرح سه فوریتی نمایندگان برای جلوگیری از افزایش قیمت بنزین

  17. لاریجانی بدون در نظر گرفتن نظر نمایندگان مصوبه سهمیه‌بندی بنزین را امضا کرد

  18. نوبخت: درآمد ۳۰ هزار میلیارد تومانی افزایش قیمت بنزین بین مردم باز توزیع می شود

  19. نامه حاجی بابایی به رئیس مجلس در نقد افزایش قیمت بنزین

  20. ربیعی: سفره و یخچال خالی بازنشسته‌ها را درک می‌کنیم/ نمی‌توانستیم بگوییم فلان ساعت بنزین گران می‌شود

  21. عضو کمیسیون اقتصادی: اقدام دولت در افزایش قیمت بنزین، به این صورت شتاب‌زده بود/ دولت باید پاسخگو باشد

  22. واکنش‌ها به افزایش قیمت بنزین/ پگاه آهنگرانی در فهرست عفو رئیسی/ چرا روحانی استعفا نمی‌دهد؟

  23. وزیر صمت: هیچ افزایش قیمتی در کالاها نداریم/ با گران‌فروشان مماشات نمی‌کنیم

  24. تصاویری از اعتراضات به گرانی قیمت بنزین

  25. اشتباهات را بپذیرید؛ راه برای اصلاح باز است

آخرین عناوین