آیا وقت آتش زدن برجام فرا نرسیده است؟

گروه سیاسی الف،   3981224003
آیا وقت آتش زدن برجام فرا نرسیده است؟

مهدی مظهر کارشناس مسائل تحریم، در فارس نوشت: «برجام» توافقی بود که در ظاهر میان ایران و کشورهای 5+1 انجام شد، اما واقعیت این است که این توافق دو طرف داشت: ایران و آمریکا. با خروج آمریکا از برجام، این توافق فلسفه وجودی خود را از دست داد و انتظار می‌رفت ایران نیز به این توافق پایان داده و انجام تعهدات خود را تعلیق کند اما دولتمردان تصمیم دیگری گرفتند. تحلیل دولت در ابتدا این بود که با خروج آمریکا از برجام نیز، ایران می‌تواند با همکاری کشورهای اروپایی، به منافع حداقلی خود از برجام دست یابد. از این رو همچنان با اروپا و وعده‌های سرِ خرمن آنها مماشات کرد. با این حال روند تحولات در این مدت نشان می‌دهد، ایران به تدریج از حقوق خود در برجام تنزل کرده است.

* کوتاه آمدن از حقوق کشور به بهانه حفظ برجام

پس از خروج آمریکا از برجام، کشورهای اروپایی که گمان می‌کردند ایران واکنش سختی در برابر اقدام آمریکا از خود نشان خواهد داد، با انتشار بیانیه‌ای اطمینان دادند تا زمانی که ایران به تعهدات خود در برجام پایبند باشد، با ایجاد سازوکارهایی تأثیر تحریم‌های آمریکا را بر روابط تجاری ایران و اروپا کاهش دهند. از مهم‌ترین اقدامات وعده داده شده به‌روزرسانی قانون مسدودسازی و ایجاد سازوکاری برای انتقال درآمدهای حاصل از فروش نفت به ایران بود.

با این وجود، به دلیل آن که برخورد ایران با این نقض عهد آشکار، بسیار کمتر از حد مورد انتظار بود، به تدریج کشورهای اروپایی نیز به این نتیجه رسیدند که ایران را می‌توان «بدون هیچ هزینه‌ای» در توافق نگه داشت. به عنوان نمونه، پس از آن که وعده‌های کشورهای اروپایی برای حفظ شرکت‌های اروپایی در ایران، توخالی از آب درآمد، عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه در مصاحبه‌ای در تاریخ 14 شهریور 97 گفت: «تا زمانی که بتوانیم نفت خود را بفروشیم بودن در برجام برای ما منافع خود را خواهد داشت حتی اگر وعده‌های اروپایی‌ها عملیاتی نشده باشد».

اما با بازگشت تحریم‌های نفتی آمریکا و امتناع کشورهای اروپایی از خرید نفت ایران، به جای واکنشی تند و مقابله‌ای از سوی دولتمردان ایران، شاهد توجیهات عجیبی از سوی مقامات وزارت خارجه بودیم. مثلاً محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در مصاحبه‌ای در تاریخ 4 دی‌ماه 97 هدف برجام را امنیتی و سیاسی معرفی کرد و گفت: «اصلاً این طور نیست که هدف برجام اقتصادی باشد».

* مماشات فراوان مقامات دولتی ایران با اروپا در موضوع اینستکس

یکی دیگر از وعده‌های اروپا، ایجاد سازوکار تهاتری ویژه‌ای بود که بعدها به نام «اینستکس» نامیده شد. کشورهای اروپایی حدود 9 ماه پس از خروج آمریکا از برجام، از ثبت این سازوکار آن هم برای تسهیل تراکنش‌های بشردوستانه خبر دادند. اما خبری از عملیاتی شدن این سازوکار نشد و این تعلل اروپایی ها با واکنش عجیب مقامات ایرانی مواجه شد. به عنوان مثال، عراقچی در تیرماه 98 در مصاحبه‌ای اعلام کرد: «اینستکس الآن دیگر عملیاتی شده و دو سه تا مورد کاری هم الآن در حال انجام شدن است و به زودی ظرف روز‌های آینده تبادل مالی از طریق اینستکس انجام خواهد شد». پنج ماه بعد و در آذرماه 98 عراقچی مجددا از نزدیک شدن به مرحله نهایی اجرایی شدن مبادلات مالی ایران و اروپا از طریق اینستکس و ساتنا خبر داد. عراقچی بار دیگر در اسفندماه 98 گفت: «اینستکس تقریباً به مراحل عملیاتی رسیده است». اظهارات مکرر عراقچی درباره عملیاتی شدن اینستکس در حالی است که به گفته کاظم جلالی سفیر ایران در روسیه تا این لحظه (13 اسفند) هیچ تراکنشی در چارچوب اینستکس انجام نگرفته است.

* اجرای کند گام‌های ایران برای کاهش تعهدات برجامی

اگرچه پس از یک سال انفعال ایران در برابر اقدامات نمایشی اروپا، می‌توان کاهش تعهدات برجامی را از سوی ایران گام مثبتی قلمداد کرد، اما باز هم نوعی نرمش و مماشات در این اقدامات به چشم می‌خورد. به عنوان نمونه ایران در نخستین گام، محدودیت ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را کنار گذاشت. با این حال به گفته کاظم غریب‌آبادی نماینده ایران در سازمان‌های بین‌المللی در وین، ذخیره اورانیوم غنی شده ایران پس از کاهش تعهدات برجامی خود از 18 اردیبهشت‌ماه تا 28 مرداد، به 241.6کیلوگرم شامل 25.1 کیلوگرم اورانیوم با غنای 4.5 درصد رسید. این در حالی است که بر اساس بند 56 پیوست 1 برجام، سقف مجاز ذخیره اورانیوم غنی‌شده ایران، 300 کیلوگرم است. به عبارت دیگر، 100 روز پس از اقدام دولت در کنار گذاشتن محدودیت ذخیره‌سازی اورانیوم، ایران هنوز به سقف مجاز ذخیره‌سازی در برجام نرسیده بود!

به عنوان نمونه‌ای دیگر، ایران در ۱۵ دی‌ماه 98 رسماً اعلام کرد که در گام پنجم کاهش تعهدات هسته‌ای در برجام، همه محدودیت‌ها از جمله محدودیت تعداد سانتریفیوژها را کنار می‌گذارد. عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه درباره این موضوع گفت: «از نظر ما الآن یک تعادل معقولی در برجام برقرار شده و در مقابل تحریم‌هایی که برگشته ما هم محدودیت‌های خود را برداشتیم».

این در حالی است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش‌های خود هنوز نقض جدی برجام از سوی تهران را تأیید نکرده است که نشان می‌دهد هنوز اقدام جدی‌ای از سوی ایران در کاهش تعهدات برجامی رخ نداده است. به همین دلیل، عراقچی در مصاحبه‌ای در تاریخ 7 اسفندماه صراحتا گفت: «برجام از نوعی تعادل برخوردار شده که متأسفانه در سطح پایین است».

* حفظ برجام به هر قیمتی، سیاست آشنای دولت روحانی در سال‌های اخیر

این اندازه مماشات با طرف‌های اروپایی و تحمل بدعهدی آنان از سوی دولتمردان، جای تعجب ندارد زیرا تنها دستاورد دولت روحانی در این سال‌ها، توافق برجام بوده است و این دولت به هر قیمتی تلاش می‌کند این دستاورد را برای خود نگه دارد. پایان دادن به برجام توسط دولت در واقع اعتراف به مسیر اشتباهی است که در سال‌های اخیر خسارت‌های فراوانی را به کشور تحمیل کرده است. اما ادامه این روند، از یک سو سبب تداوم بلاتکلیفی برای فعالان اقتصادی است که موجب می‌شود اقتصاد ایران نتواند خود را با شرایط تحریمی وفق دهد. از سوی دیگر مماشات با طرف‌های اروپایی و کوتاه آمدن در برابر آنها نتیجه‌ای جز جری شدن آنها در پی نداشته و ایران در فرایندی تدریجی در همان مسیری قرار می‌گیرد که آنها به دنبال آن بودند؛ چنان که شاهد هستیم پس از خروج رسمی آمریکا از برجام و ماه‌ها تعلل کشورهای اروپایی در انجام تعهدات خود در برجام، پس از آن که ایران اقدام به کاهش تعهدات برجامی خود کرد، این کشورها مکانیزم ماشه را فعال کردند. این موضوع به خوبی نشان می‌دهد که طرف‌های غربی تا زمانی که ایران نرمش نشان دهد، بر مواضع زیاده‌خواهانه خود پافشاری خواهند کرد.

بر این اساس به نظر می‌رسد ضرورت دارد دولتمردان ایران هر چه سریعتر و به صورت صادقانه، اشتباه راهبردی خود را در اعتماد به غرب بپذیرند و بیش از این با تداوم برجام، کشور را گرفتار خسارت نکنند.

پربحث‌های دیروز

  1. طرح سؤال از رئیس‌جمهور با ۲۰۰ امضا تقدیم هیئت‌رئیسه مجلس شد + محورهای سوال

  2. حاشیه‌های حضور ظریف در مجلس

  3. ضرب و شتم پزشک متخصص توسط همراهان بیمار + عکس

  4. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

  5. روایت روحانی از مدیریت دولت بر اقتصاد کشور/جنجال سخنرانی ظریف/ بازداشت عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای/افروغ: صداوسیما اسیر نفوذ، تظاهر و ریا شده است

  6. احمد توکلی: با استیضاح روحانی بیشتر موافقم

  7. جهانگیری: مردم سهام عدالت خود را نفروشند/ دردی از جامعه را حل کنیم/ به مشکلات معیشتی آگاه هستیم

  8. روزنامه انگلیسی: ترامپ ضربه سختی در موضوع تحریم تسلیحاتی ایران خورد

  9. توهین به آیت‌الله سیستانی، حلقه جدید زنجیره فتنه‌‌انگیزی ریاض در عراق

  10. رئیس کل بانک مرکزی: روند تامین ارز متحول خواهد شد

  11. روحانی: اقتصاد کشور تحت مدیریت قرار دارد/ در ماه‌های آینده به ثبات در اقتصاد و بازار ارز خواهیم رسید

  12. ظریف: هیچ‌گاه مسائل داخلی را به خارج نبرده‌ام/ آمریکا را قدر قدرت ندانیم/ برجام سند افتخار ایران است

  13. طرح «سوال از روحانی» به ۱۰۰ امضا رسید

  14. دولت در انتظار معجزه ماسک ؟!

  15. بودجه معاونت برون مرزی به یک سوم کاهش پیدا کرده است/ مسئولین با شفافیت بودجه ارزی صدا و سیما را اعلام کنند

  16. نماینده مجلس: دلار ۲۰ هزار تومانی، همان گلابی‌هایی است که به مردم وعده دادید!

  17. قالیباف: مجلس اجازه نخواهد داد آژانس بدون محدودیت کاری را انجام دهد

  18. اختصاصی الف/اسامی ۱۳۴ نماینده امضاکننده طرح سؤال از رئیس جمهور

  19. مدیری، قاسم‌خانی و رامبد دست‌به‌کار شدند

پربحث‌های هفته

  1. اصرار بر تحقیر ایران در ماجراي واکسن کرونا !

  2. از تنور سوال از رییس جمهور نانی گرم ‌می‌شود؟!

  3. پایان شوروی گونه آمریکا ؟

  4. عروسی میلیاردی به سبک سیندرلا در لواسان!

  5. تاملی در نامه موسوی خوئينی‌ها

  6. مغالطه عجیب تاجگردون درباره «شیشه کثیف و دستمال تمیز» 

  7. به چه قیمت؟

  8. طرح سؤال از رئیس‌جمهور با ۲۰۰ امضا تقدیم هیئت‌رئیسه مجلس شد + محورهای سوال

  9. دوره آموزشی سربازی ۲ ماهه شد

  10. جهانگیری: رای ۲۴ میلیونی مردم در انتخابات تایید کارنامه اقتصادی دولت روحانی بود/ ۳.۵ میلیون شغل ایجاد کردیم

  11. حاشیه‌های حضور ظریف در مجلس

  12. جنگنده تهاجمی پیشرفته «قاهر۳۱۳» چه پیامی به آمریکا و روسیه داد؟

  13.  ردپای زنگنه در هپکو به نقل از نماینده تهران/ وزارت نفت: بیژن زنگنه از سال ۸۵ بازنشسته است  

  14. ضرب و شتم پزشک متخصص توسط همراهان بیمار + عکس

  15. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

  16. تهیه طرح تغییر الگوی سهمیه بندی بنزین در مجلس/ اختصاص سهمیه بنزین به خانواده به جای خودرو

  17. معجزه ای که اتفاق نیفتاد!

  18. مرامنامهٔ انقلابیون ساده انگار ...

  19. واکنش همتی به برخی اقتصاددانان؛ نقدینگی موجود نمی‌تواند به تورم بالا منجر ‌شود

  20. سیروس گرجستانی درگذشت

  21. پایان داستان غم انگیز زم

  22. حکم یک دادگاه آمریکایی: محموله نفتکش‌های ایرانی که به ونزوئلا رفته بودند، مصادره شود

  23. سیف: بانک مرکزی استقلال ندارد و تابع نظرات رئیس‌جمهور است/ برجام مشکل روابط بانکی ایران را حل نکرد

  24. مجلس «مچ‌گیری» نکند،‌ دولت هم «وظیفه» ‌اش را انجام دهد

  25. روایت روحانی از مدیریت دولت بر اقتصاد کشور/جنجال سخنرانی ظریف/ بازداشت عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای/افروغ: صداوسیما اسیر نفوذ، تظاهر و ریا شده است

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. از تنور سوال از رییس جمهور نانی گرم ‌می‌شود؟!

  2. تاملی در نامه موسوی خوئينی‌ها

  3. مغالطه عجیب تاجگردون درباره «شیشه کثیف و دستمال تمیز» 

  4. به چه قیمت؟

  5. جنگنده تهاجمی پیشرفته «قاهر۳۱۳» چه پیامی به آمریکا و روسیه داد؟

  6. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

  7. مرامنامهٔ انقلابیون ساده انگار ...

  8. پایان داستان غم انگیز زم

  9. سیف: بانک مرکزی استقلال ندارد و تابع نظرات رئیس‌جمهور است/ برجام مشکل روابط بانکی ایران را حل نکرد

  10. مجلس «مچ‌گیری» نکند،‌ دولت هم «وظیفه» ‌اش را انجام دهد

  11. روایت روحانی از مدیریت دولت بر اقتصاد کشور/جنجال سخنرانی ظریف/ بازداشت عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای/افروغ: صداوسیما اسیر نفوذ، تظاهر و ریا شده است

  12. جزئیاتی از سند ۲۵ ساله ایران و چین/ واگذاری کیش به چینی‌ها صحت دارد؟

  13. یک درس مهم ظریف در سیاست خارجی

  14. احمد توکلی: با استیضاح روحانی بیشتر موافقم

  15. دوای درد کارگران هفت‌تپه چیست؟

  16. احیای چپ رادیکال به روایت قوچانی/سناریوی جدید درباره مرگ قاضی منصوری/محسن رضایی نامزد انتخابات ۱۴۰۰ می‌شود؟

  17. حل مشکلات حمل‌ونقل عمومی تهران با «هل دادن»مدیران شهری!

  18. طرح «سوال از رئیس‌جمهور» آماده شد / یکشنبه ۱۵ تیر، این طرح را به جریان می‌اندازیم

  19. درخواست تاجگردون از هیئت رئیسه مجلس/افزایش عجیب قیمت سکه/ انتقادات تند کرباسچی از اصلاح‌طلبان/ پشت‌بام‌خوابی واقعاً وجود دارد؟

  20. ظریف: هیچ‌گاه مسائل داخلی را به خارج نبرده‌ام/ آمریکا را قدر قدرت ندانیم/ برجام سند افتخار ایران است

  21. روایت رئیس‌جمهور از آشنایی با یک بیمار کرونایی/اعتراض توکلی به استخدام داماد روحانی در وزارت نفت/ صف‌آرایی اصلاح‌طلبان علیه عارف/ عمر سیاسی لاریجانی تمام شده است؟

  22. محسن رضایی: سیاست‌های لیبرالی این دولت، پول ملی را از خاصیت انداخته/ خوئینی‌ها، آدرس غلط داده است

  23. عبدی: موضوع تحول خواهی ساختارها هستند نه افراد / سه نهاد در خط مقدم برای ایجاد تحول

  24. سخنگوی قوه قضائیه: روح‌الله زم به اعدام محکوم شد/ دریافت تصویر منتسب به جنازه قاضی منصوری/ حسن رعیت بازداشت است

  25. دعوت یک پژوهشگر تاریخ از موسوی خوئینی‌ها به مناظره

آخرین عناوین