دکتر بهمن آرمان در گفتگو با الف:  مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

گروه اقتصادی الف،   3990521081 ۳۷ نظر، ۰ در صف انتشار و ۹ تکراری یا غیرقابل انتشار

دکتر بهمن آرمان کارشناس مسائل اقتصادی و معاون اسبق سازمان بورس اوراق بهادار تحول اخیر بازار سرمایه بویژه جذب نقدینگی در بورس اوراق بهادار را نقطه عطفی در تاریخ بازار سرمایه کشور می داند و اعتقاد دارد دولت باید از فرصت پیش آمده، به بهترین شکل استفاده کند. با این حال نقدهایی هم دارد و به خصوص معتقد است قیمت‌ها در بورس با واقعیت همخوان نیست و باید مواظب ریزش این بازار و تبعات شدید آن هم بود.

مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

دکتر بهمن آرمان در گفتگوی اختصاصی با الف می‌گویددولت باید با انجام برنامه ریزی مناسب نقدینگی بورس اوراق بهادار را به سمت طرحهای توسعه ای و تولیدی شرکتهای بورسی و پروژه های استراتژیک هدایت نماید.

وی یادآوری می کند که تنها در سه ماهه اول سال جاری ۴۰۰ هزار میلیارد ریال پول نقد وارد بورس شده است که با این مبلغ می توان پروژه های زیادی همچون احداث هزاران کیلومتر آزادراه ، اتمام سد های نیمه ساخته ، ساخت میلیونها باب مسکن ، تجهیز صدها هزار هکتار زمین کشاورزی به آبیاری نوین و بسیاری خدمات دیگر را جامه عمل پوشاند . 

آرمان تاکید می‌کند:‌ طبق آمار موجود حدود ۶۰ الی ۶۵ درصد منابع مالی مورد نیاز سرمایه گذاری های جدید امروزه در کشورهای پیشرفته صنعتی از طریق عرضه اوراق بهادار به صورت سهام بورس یا دیگر ابزار و روش های موجود در بازار سرمایه تامین می‌شود. در کشوری مانند ترکیه 80 درصد منابع مالی مورد نیاز سرمایه گذاری در این کشور از طریق بازار سرمایه یا بورس تامین می شود.

به اعتقاد وی بین بازار ارز و سهام رابطه مستقیم وجود دارد. یعنی شرکتهایی که صادرات انجام می‌دهند و ارز آوری دارند، در سهام هم از ارزش بالاتری برخوردارند.

او می‌گوید: متاسفانه در ایران، برخلاف کشورهای دیگر که حداقل یک شبکه تلویزیونی و یا رادیویی به بورس اختصاص دارد، هیچ شبکه‌ای نه در تلویزیون و نه در رادیو به اطلاع رسانی در این زمینه نمی پردازد.

دکتر آرمان در عین حال نقدهایی هم بر وضعیت فعلی ورود مردم به بورس دارد. 

این کارشناس بورس می‌گوید: بنده از استقبال مردم از بورس و سرمایه گذاری در آن بسیار خوشحالم و این را اتفاقی بسیار خوب برای کشور می‌دانم . اما در شرایط فعلی با توجه به اینکه قیمت‌های موجود در این بازار قیمت‌های واقعی نیستند، سرمایه‌گذاری در بازار بورس را مناسب نمی بینم. در ایران نسبت P/E در بازار بورس تا عدد ۷ و ۸ و حتی ۹ قابل قبول است.

آرمان معتقد است: قیمت هایی که دربازار بورس مشاهده می شود با واقعیت اقتصاد جامعه و ازهمه مهمتر با وضعیت اقتصادی بنگاه های دارنده این سهام همخوانی ندارد. به همین دلیل نیز بدون شک ریزش در بورس اتفاق خواهد افتاد و آثارآن متوجه تمام مردم جامعه خواهد شد.

او حتی می گوید: متاسفانه دولت در این زمینه با مردم صادق نیست. دولت منابع مالی خود را از جیب مردم تامین می کند.

او تاکید می کند ورود به بازار سهام خوب است ، اما نه در حدی که مردم تمام دارایی های خود را برای ورود به این بازار بفروشند!

او به مردم توصیه می کند اگر قصد ورود به بازار سهام را دارند، این ورود باید در حد منابع مالی مازاد شان باشد. یعنی اقداماتی مانند فروش خانه، طلا و اتومبیل و مواردی از این دست برای ورود به بورس به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

دکتر آرمان به دولت هم توصیه می کند با گسترش تاسیس شرکت‌های سهامی عام، عرضه های اولیه بازار را افزایش دهد تا مردم بتوانند به طور مستقیم سهام را حتی به قیمت اسمی خریداری کنند .

مشروح گفتگوی الف را با این کارشناس اقتصادی بخوانید. 

 بورس در اقتصاد کشور و همچنین در اقتصاد دنیا چه نقشی را ایفا می‌کند؟ بورس ایران چه فاصله‌ای با ایفای نقش خود در اقتصاد دارد؟ آیا مسیری که اکنون در حال پیمودن آن هستیم در حال نزدیک شدن به ایفای نقش بورس است یا فاصله گرفتن از آن؟ 

 تا قبل از دهه ۸۰ میلادی و بر روی کار آمدن خانم مارگارت تاچر،به عنوان نخست وزیر انگلیس که در حقیقت چند ماه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران اتفاق افتاد، تمام اقتصادهای جهان به غیر از آمریکا و ژاپن ، اقتصاد های دولتی بر پایه استفاده حداکثری از منابع مالی بانک ها بودند. 

این امر به دلیل نفوذ حزب های چپ گرا در ساختار قدرت اروپا ، به ویژه در فرانسه و ایتالیا و حزب سوسیالیست کارگر در انگلستان بود. زیرا عقاید پوپولیستی حزب‌های چپ در آن زمان مورد توجه مردم بود. ضمن اینکه بخش خصوصی هم در طول جنگ جهانی دوم از بین رفته بود و در نتیجه اقتصاد ها بیشتر توسط نهادهای دولتی اداره می‌شدند. به همین خاطر خدمات و صنایعی مانند صنعت برق، راه‌آهن،ساخت آزادراه ها،کارخانه های فولاد و حتی کارخانه های اتومبیل سازی هم در اختیار دولت بودند.

بعد از شکل گیری فرایند خصوصی سازی در نیمه اول دهه هشتاد در انگلستان ،اقتصاد ها به این سمت حرکت کردند که پایه خود را بر اساس اوراق بهادار قرار دهند.اقتصاد بر پایه اوراق بهادار به این معناست که طریقه تامین منابع مالی در آن شفاف است و فسادهای موجود در سیستم بانکی در آن جایی ندارد.

طبق آمار موجود حدود ۶۰ الی ۶۵ درصد منابع مالی مورد نیاز سرمایه گذاری های جدید امروزه در کشورهای پیشرفته صنعتی از طریق عرضه اوراق بهادار به صورت سهام بورس یا دیگر ابزار و روش های موجود در بازار سرمایه تامین می شود. هرچند که در مواردی شاهد هستیم که حتی تکیه بر اوراق بهادار سهم خیلی بیشتری در تامین منابع مالی سرمایه گذاری های جدید دارد. به طور مثال در کشور ترکیه که توانست در مدت کوتاهی رشد چشمگیری داشته و خود را از رده های پایین بالا کشانده تا جایی که عضو گروه 20- G یعنی 20 اقتصاد بزرگ جهان شودو نسبت تکیه به اوراق بهادار در ترکیه به ۸۰ درصد هم برسد. یعنی ۸۰ درصد منابع مالی مورد نیاز سرمایه گذاری در این کشور از طریق بازار سرمایه یا بورس تامین می شود. 

به عنوان مثال اگر فردی یا نهادی قصد سرمایه گذاری در پروژه هایی مانند ساخت نیروگاه ، احداث سد، ساخت آزادراه و کارخانه و سرمایه‌گذاری‌ها در کشورهایی مانند آمریکا ،کانادا ، فرانسه و غیره داشته باشد ، باید به بازار سهام رفته و منابع مالی خود را از این طریق تامین کند. در اقتصاد این کشورها بانک ها فقط تامین کننده منابع مالی کوتاه مدت و میان مدت هستند نه منابع مالی و سرمایه گذاری های بلندمدت.

عملکرد این شاخص (تامین منابع مالی از طریق بازار سرمایه یا بورس) در ایران چگونه است؟

 طبق آمار موجود در سال 1398 ، ۴۷۸ هزار میلیارد ریال تامین منابع مالی از طریق بورس در ایران صورت گرفته است. یعنی تنها حدود ۳ الی ۴ درصد منابع مالی از طریق بورس تامین شده ا‌ست که این نسبتی بسیار اندک و ضربه بزرگی برای اقتصاد کشور محسوب می شود. این در حالی است که توانایی های کشور بسیار زیاد است. به عنوان مثال ایران یکی از مدعیان ساخت نیروگاه برق است. همچنین توان مهندسی ما از کشور ترکیه خیلی بالاتر است. زیرا توانستیم در مناقصه های بین المللی در رقابت‌هایی با شرکت های بزرگ اروپائی ، کره ای و چینی ، پروژه‌هایی مانند ساخت سد مخزنی برق آبی با حجم ذخیره ۳۵ میلیارد مترمکعب آب (یعنی سدی ۸ برابر سد کرخه) را برنده شویم. در حالی که بسیاری از کشورهای دیگر چنین توانایی هایی ندارند. طبق آخرین آمار، ۹۰ درصد تجهیزات نیروگاهی کشور ساخت داخل هستند. از دیگر نمونه‌های توانایی‌های ایران می‌توان به ساخت راه آهن چابهار – زاهدان – مشهد اشاره کرد که پروژه ای بسیار کلیدی برای کشور است.اینها نمونه‌هایی از پروژه‌های سرمایه‌گذاری هستند که می‌توان تامین منابع مالی آنان را از طریق بازار سرمایه انجام داد. زیرا نه تنها متاثر از تحریم های اقتصادی علیه ایران نیستند بلکه به ارز نیز نیاز ندارد. البته بدیهی است که انجام چنین پروژه هایی باب میل قدرت های بزرگ نیست. زیرا ایران تمام ابزار و توانایی لازم را در اینگونه سرمایه‌گذاری‌ها در اختیار دارد .

اما با نگاهی به دهه های گذشته در ایران مشاهده می کنیم از زمان دولت دوم آقای خاتمی، یعنی دولت هشتم، نسبت سرمایه گذاری به تولید ناخالص ملی به تدریج کاهش پیدا کرده است. این روند کاهشی در زمان آقای احمدی‌نژاد به اوج خود رسید و تاکنون نیز این روند ادامه دارد. بر طبق آمارها در سال ۹۸ نسبت سرمایه گذاری به تولید ناخالص ملی از دولت هشتم تا کنون به پایین‌ترین میزان خود در میان کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا رسیده است.

 چرا امروزه کارشناسان متعدد صحبت از ریزش قریب‌الوقوع بورس در کشور می‌کنند؟ این هشدارها تا چه اندازه واقعی هستند ؟

 این موضوع را می‌توان از چند منظر مختلف مورد بررسی قرار داد. اولین منظر این است که طبیعتاً منافع دولت در این است که سهام یا دارایی‌های خود را به قیمت بالاتر بفروشد البته این سیاست توسط بعضی از دولت ها مورد استفاده قرار میگیرد ولی در ایران متفاوت است . در حال حاضر نیز با توجه به اینکه دولت با کسری بودجه بسیار سنگینی مواجه است. و امسال سومین سال متوالی است که بودجه عمرانی در نظر گرفته نشده است؛ در نتیجه افزایش قیمت سهام برای کسب منابع مالی بیشتر اتفاق می افتد . 

منظر دوم این است که دولت با هر داد و ستد سهام ، نیم درصد مالیات می گیرد . یعنی اگر به عنوان مثال ۱۰۰ هزار میلیارد ریال در روز در بازار بورس داد و ستد انجام شود، نیم درصد این مبلغ به عنوان مالیات توسط دولت اخذ می گردد که رقم بالایی است. به عبارتی می‌توان گفت دولت هزینه های جاری خود را از طریق مردم کسب می کند. یعنی از مردم فعال در بورس مالیات میگیرد و به کارمندان خود حقوق می‌دهد و این درآمدهای بازار سهام صرف پروژه های عمرانی، ایجاد اشتغال و سرمایه گذاری های مولد و فعالیت هایی از این قبیل نمی شود. در عین حال متاسفانه دولت در این زمینه با مردم صادق نیست . در حالی که مردم ایران در زمان های مختلف مانند جنگ ایران و عراق حمایت خود را از دولت نشان داده اند. به عبارتی دولت می توانست نیازهای کشور را از طریق بازارسهام عرضه کند تا با همکاری مردم این نیازها برطرف شود .

به عنوان مثال کشور اکنون نیاز به ۱۲ هزار کیلومتر آزادراه دارد که منابع مالی آن می تواند با برنامه ریزی صحیح دولت از طریق نقدینگی هدایت شده در بورس تامین گردد. در حالی که شاهد این واقعیت تلخ هستیم ایران با توجه به جمعیت خود دارای بالاترین میزان مرگ و میر در تصادفات جاده‌ای است و یکی از علل این اتفاق کمبود آزادراه است. در حالی که ساخت آزادراه پروژه ایست که نیاز ارزی ندارد و هم چنین با توجه به جغرافیای کشور می‌توان در ۱۲ ماه سال (به غیر از مناطق کوهستانی در فصل زمستان ) فعالیت کرد در حالیکه چنین شرایطی در بسیاری کشورها فراهم نیست. یا در مثالی دیگر ساخت سد در بسیاری از استان‌های کشور از دیگر پروژه‌هایی است که می‌توان تامین منابع مالی آن را از طریق بازار سرمایه انجام داد. چنانچه که در سال ۹۷ شاهد بودیم در استان خوزستان که بزرگترین تولید کننده گندم ، صیفی‌جات ، ذرت و نیشکر در کشور است ، ۹۶۰ هزار هکتار از کشتزارهای کشور به دلیل سیل از دست رفت. در حالی که با ساخت سد های برنامه ریزی شده بر روی سه رودخانه بزرگ کشور به عنوان پروژه‌ای که هیچ نیاز ارزی ندارد می‌شد از وقوع این اتفاقات جلوگیری کرد . 

منظر سومی که می‌توان مورد بررسی قرار داد این است که احتمال می‌رود آن دسته ازجریان های سیاسی که منافع آنها در عدم توسعه اقتصادی و ایجاد بی‌ثباتی در اقتصاد ایران و استفاده از نارضایتی مردم است، در مراکز تصمیم‌گیری کشور نفوذ کرده‌اند. در غیر این صورت امکان اینکه مدیریت بورس و وزارت اقتصادی و دارایی از میزان پول وارد شده به بازار سهام بی‌خبر باشد یا نداند چگونه باید آنرا مورد استفاده قرارداد، بعید به نظر می‌رسد. به عنوان مثال تنها در سه ماهه اول سال جاری ۴۰۰ هزار میلیارد ریال پول نقد وارد بورس شده است ؛ که با این مبلغ می توان پروژه های زیادی همچون احداث هزاران کیلومتر آزادراه ، اتمام سد های نیمه ساخته ، ساخت میلیونها باب مسکن ، تجهیز صدها هزار هکتار زمین کشاورزی به آبیاری نوین و بسیاری خدمات دیگر را جامه عمل پوشاند . 

با توجه به موارد مطرح شده در فوق می‌توان گفت که بدون شک ریزش در بورس اتفاق خواهد افتاد و آثارآن متوجه تمام مردم جامعه خواهد شد. زیرا قیمت هایی که دربازار بورس مشاهده می شودبا واقعیت اقتصاد جامعه و ازهمه مهمتر با وضعیت اقتصادی بنگاه های دارنده این سهام همخوانی ندارد. به عبارتی می‌توان گفت این دولت زمین سوخته‌ای را به دولت بعدی تحویل خواهد داد که عملاً کارآیی چندانی ندارد . 

برای بهتر مشخص شدن این موضوع که در بدنه دستگاه اقتصادی ایران عواملی وجود دارند که مجری سیاست خاص هستند و یا از دستوراتی خاص پیروی می‌کنند ، می توانم به این مهم اشاره کنم که بنده در سال گذشته با دغدغه آسیب تحریم‌ها به اقتصاد ایران، گزارشی را تحت عنوان تاسیس شرکت توسعه ایران با سرمایه اولیه یک تریلیون ریال به صورت سهامی عام ، تهیه کردم. در این گزارش تمرکز بر روی بخشهایی که تأثیری از ارز و تحریمها ندارند و در عین حال به خارج نیزوابستگی ندارند قرار گرفت: 

بخش اول : تکمیل پروژه‌های نیمه تمامی که ماشین آلات و تجهیزات خود را وارد کرده‌اند .

بخش دوم : تکمیل طرح های نیمه تمام ای که توجیه اقتصادی دارند و دولت می‌تواند این طرح ها را با تخفیف از طریق شرکتهای سهامی عام در اختیار مردم قرار دهد .

بخش سوم : ساخت واحدهای مسکونی به صورت انبوه سازی، سبک سازی ، ارزان سازی ، صنعتی سازی و بلند مرتبه سازی برای طبقه متوسط و قشرهای کمتر برخوردار جامعه بویژه با الگوبرداری از کشورهای انگلستان وترکیه .

بر اساس این گزارش با استفاده از این طرح ها هم می توانستیم مشکل بیکاری را تا حدود زیادی برطرف کنیم و هم موجب رشد اقتصادی شویم و همچنین می توانستیم با قدرت بیشتری در مذاکرات با طرف خارجی که غیرقابل اجتناب بنظر می آید حضور پیدا کنیم . اما متاسفانه این گزارش پس از تایید توسط مدیریت میانی سازمان بورس واوراق بهادار ، زمانی که به دست رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار ، آقای دکتر محمدی رسید ، بایگانی شد !!!

 دولت تا چه زمانی می تواند از بورس حمایت کند ؟

 با توجه به نوع فعالیت های دولت در زمینه بورس نمی توان گفت که دولت در حال حمایت از بورس است. بلکه دولت در حال بر هم زدن مکانیزم عرضه و تقاضاست. چرا که دولت طبیعتاً اولویت های خاص خود را دارد. مانند تامین هزینه‌های جاری که هزینه‌های بالایی هم هستند؛ البته در صورت درایت بیش‌تر، دولت می‌توانست این تامین هزینه را ازطریق ابزارهای چند منظوره نیزفراهم آورد تا ضمن تامین هزینه های جاری خود به اشتغال زایی و رشد اقتصادی و در نهایت نفع بردن تمام جامعه کمک کند. 

 یعنی دولت در بازار سهام درمقابل مردم در حکم یک رقیب است؟

دکتر آرمان: به اعتقاد بنده ، به عبارتی دولت منابع مالی خود را از جیب مردم تامین می کند. با توجه به ابلاغیه مقام معظم رهبری در مورد اقتصاد مقاومتی، یکی از بندهای مهم این فرآیند مردمی کردن اقتصاد است؛ زیرا تا زمانی که پشتیبانی مردم نباشد نمی‌توان درهیچ زمینه‌ای موفق بود. دولت می‌توانست به طور همزمان ضمن حمایت از تولید، منابع مورد نیاز خود را هم تامین کند و بدین ترتیب این اقتصاد مردمی را شکل دهد . اما متأسفانه آنطور که به نظر می‌رسد اولویت دولت فقط تامین منابع ریالی موردنیاز هزینه های جاری خود است. 

شما به عنوان فردی که سال‌ها در عرصه‌های اقتصادی و بورس صاحب مسئولیت و تاثیرگذار بوده و هستید، چه توصیه هایی در سه مقطع کوتاه مدت میان مدت و بلند مدت برای مردمی که وارد عرصه بورس شده یا تازه میخواهند وارد شوند دارید ؟

دکتر آرمان: در ابتدا باید بگویم که بنده از استقبال مردم از بورس و سرمایه گذاری در آن بسیار خوشحالم و این را اتفاقی بسیار خوب برای کشور می‌دانم . اما در شرایط فعلی با توجه به اینکه قیمت‌های موجود در این بازار قیمت‌های واقعی نیستند، سرمایه‌گذاری در بازار بورس را مناسب نمی بینم. در ایران نسبت P/E در بازار بورس تا عدد ۷ و ۸ و حتی ۹ قابل قبول است . 

 لطفاً توضیحی در مورد نسبت P/E بدهید . 

نسبت قیمت سهام به سود سهام را نسبت P/E میگویند . در کشورهای دیگر به دلیل اینکه شرکت ها سود نقدی پرداخت نمی‌کنند، سهام آن ها متورم است. زیرا سود نقدی مشمول مالیات تصاعدی است، در صورتی که سود اختصاص داده شده به سرمایه گذاری مجدد معاف از مالیات است. اما این روند در ایران برعکس است یعنی شرکت ها حتی 80 درصد سود سهام خود را بصورت نقدی پرداخت می کنند بنابراین نسبت P/E در سایر کشورها به اعدادی مانند ۳۰ ، ۴۰ و حتی ۸۰ هم می‌رسد. اما در ایران با توجه به اینکه شرکت ها ساختار مالی شکننده‌ای دارند و سود خود را به صورت نقدی پرداخت می کند، باید در برخورد با این نسبت با احتیاط رفتار کرد. 

در ادامه توصیه های خود باید بگویم که اگر مردم قصد ورود به بازار سهام را دارند، این ورود باید در حد منابع مالی مازاد شان باشد. یعنی اقداماتی مانند فروش خانه، طلا و اتومبیل و مواردی از این دست برای ورود به بورس به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. در نکته بعدی توصیه ام به دولت است و آن اینکه دولت با گسترش تاسیس شرکت‌های سهامی عام، عرضه های اولیه بازار را افزایش دهد تا مردم بتوانند به طور مستقیم سهام را حتی به قیمت اسمی خریداری کنند . 

در عین حال مردم نیز باید به این نکته توجه داشته باشند که سرمایه گذاری در بورس را به صورت یک سرمایه‌گذاری میان مدت و بلندمدت در نظر بگیرند. همچنان یادآور این نکته می شوم که تعدادی از کدهای سهامداری در بورس غیر فعال هستند. زیرا افراد از سود دهی سهام های خریداری شده خود در بلندمدت مطمئن هستند و در نتیجه روی این سهام ها معامله انجام نمی‌دهند. در پایان این مبحث را می‌توانم به این صورت جمع بندی کنم که ورود به بازار سهام خوب است ، اما نه در حدی که تمام دارایی های خود را برای ورود به این بازار بفروشید . 

 ورود این حجم بالای پول در چند ماه اخیر به بازار بورس چه پیامدهایی برای جامعه دارد ؟

 یکی از پیامدهای مثبت این امر آشنایی هر چه بیشتر مردم با این بازار است. زیرا حتی افرادی که تحصیلات آکادمیک هم ندارند، عرضه اولیه در بورس را می شناسند و این را باید به فال نیک گرفت. اما در عین حال دولت هم باید زمینه معرفی پروژه های خاص را به مردم فراهم کند و به بخش خصوصی اجازه دهد طرح های خود را از طریق بورس عرضه کرده و منابع مالی آن را تامین کنند.

همانطور که در کشوری مانند ترکیه که دارای هیچ نوع منبع نفتی و گاز طبیعی و معدنی نیست، مشاهده می شود ۸۰ درصد منابع مالی مورد نیاز خود را از طریق انتشار اوراق بهادار تامین می‌کند. اگرچه ترکیه در این رابطه پیشینه‌ای طولانی داردو در زمان عثمانی دولت وقت برای تامین منابع مالی جنگ های امپراطوری خود در شبه جزیره کریمه اوراق قرضه منتشر کرد. ولی در ایران هم این امر مسبوق به سابقه طولانی است. به طور مثال در دوره تحریم نفتی در زمان دکتر مصدق ، دولت از طریق عرضه اوراق قرضه کشور را اداره می‌کرد.

در دهه های اخیر هم می توان به پروژه‌هایی مانند میدان شهدا در مشهد و پروژه نواب در تهران اشاره کرد؛ که از طریق عرضه اوراق مشارکت توسط شهرداری ها انجام شد. به همین دلیل امروز که تمامی ابزارها اعم از روزنامه‌ها و رسانه‌های دیجیتال برای آگاهی بیشتر در خدمت مردم هستند، و مردم هم از این امر به خوبی استقبال کردند، دولت باید با برنامه ریزی صحیح و هدفمند امکانات لازم برای تاسیس شرکتهای سهامی عام و حتی تبدیل شرکتهای خصوصی به سهامی عام را فراهم نماید.

 یکی از آثار و پیامدهای منفی بورس که کارشناسان به آن اشاره می‌کنند بحران اقتصادی آمریکا در دهه ۳۰ و به دنبال آن بحران در بازار بورس نیویورک است . یعنی این نگرانی‌ها وجود دارد که نکند در ایران هم شاهد این اتفاق باشیم . این موضوع را چگونه ارزیابی می کنید ؟

 بله این احتمال وجود دارد که در ایران هم این اتفاق بیفتد. همانطور که در گذشته هم شاهد این امر بودیم . به عنوان مثال در دهه هفتاد دو بار شاهد سقوط شاخص سهام بودیم .

 آیا در آن زمان هم دولت برای تامین نقدینگی و جبران کسری بودجه از بورس بهره برداری می کرد؟ 

 خیر. در آن زمان این نوسان ها به علت عدم عرضه کافی سهام اتفاق می افتاد، و به همین خاطر در زمان دولت آقای هاشمی رفسنجانی هنگامی که نوسان شدیدی رخ می‌داد، ایشان بارها ما را به ریاست جمهوری فراخوانده و با عرضه سهام در بازار این نوسان را کنترل می کرد. این همان سیاستی است که اکنون نیز آقای روحانی در جلسات خود به آن اشاره می‌کند. اما ایشان از آن قاطعیت آقای هاشمی برخوردار نیستند و نمی توانند با عده‌ای که منافعشان ادامه عضویت در هیئت مدیره شرکت‌ها هستند که با این روش منافع مالی آنها به خطر می‌افتد برخورد کند . پس طبیعتاً با این امر مخالفت می‌کنند . 

آیا اینکه دولت شرکت ها را تهدید کرده که اگر سهام خود را در بورس عرضه نکنند، بودجه شان محدود می شود تاثیری در این نوسانات دارد؟ 

 البته امیدوارم که این اتفاق بیفتد. اما در شرایط فعلی عرضه این‌گونه سهام به مردم مشکلی را از جامعه حل نمی کند. چرا که مدیریت دولتی کماکان پابرجاست. چنان چه که اخیراً هم فساد گسترده ای را در شرکتی مانند پتروشیمی امیرکبیر که پذیرفته شده در بورس هم هست، شاهد بودیم .

آیا در بورس مافیا داریم و آیا نظارتی بر این امر وجود دارد ؟

 متاسفانه بله. بنده در خاطرم هست زمانی که در سازمان بورس فعالیت می کردم، فردی از بخش خصوصی سهامداران را فریب داد. یعنی با وجود اینکه کارخانه‌ای به صورت جدی وجود نداشت، سهام آن کارخانه را به مردم فروخت. در آن زمان وزارت اطلاعات در اینگونه موارد بسیار فعال بود و وارد عمل شد و نه تنها این فرد را دستگیر کرد، بلکه یکی از معاونان بورسی را مدتی در بازداشت نگاه داشت. اما متاسفانه اکنون شاهد این نظارت نیستیم. به عنوان مثال خود بنده بارها مورد پرخاشگری و اعتراض افرادی قرار گرفته ام. زیرا زمانی که اعلام کردم بسیاری از قیمت ها در بورس حباب هستند، منافع مالی عده زیادی که در گروه سهام بادکنکی است به خطر افتاد از اینگونه سخنان راضی نبودند. 

در حال حاضر بورس ما همانطور که آقای احمدی‌نژاد می‌گفتند به حالت یک قمارخانه درآمده است . البته بنده در همان زمان به ایشان پاسخ دادم که بله این بورس به حالت قمار درآمده، با این تفاوت که برنده و بازنده در آن از پیش تعیین شده است. به عبارتی بورس به خودی خود یک قمارخانه نیست بلکه محلی برای تجهیز منابع مالی مورد نیاز توسعه اقتصادی ، در شرایط موجود به این حالت در آمده است؛ و همین باعث شگفتی ماست که چرا دستگاه‌های نظارتی وارد عمل نشده و این حالت را از بین نمی‌برند. 

 چرا از بورس در ذهن برخی مردم تصویری منفی نقش بسته است؟ اصطلاح بورس بازی چگونه شکل گرفته است ؟ 

 این اصطلاح و این تصور تنها مختص ایران نیست. یعنی در تمام دنیا افرادی هستند که سهام را امروز خریده و فردا می فروشند. به ویژه با شیوع ویروس کرونا با ماندن مردم در خانه، خرید و فروش سهام در ایران شدت پیدا کرد. 

متاسفانه در ایران، برخلاف کشورهای دیگر که حداقل یک شبکه تلویزیونی و یا رادیویی به بورس اختصاص دارد، هیچ شبکه‌ای نه در تلویزیون و نه در رادیو به اطلاع رسانی در این زمینه نمی پردازد. با اینکه بنده و همکارانم برای این موضوع پیگیری های زیادی انجام دادیم . اما امروزه با وجود جمعیت زیادی که در کشور در زمینه بورس فعالیت می‌کنند این نیاز دیگر قابل چشم پوشی نیست و صدا و سیما باید بر روی این مورد تمرکز ویژه ای کند و کانال ویژه ای به این امر اختصاص میدهد.

چرا شبکه های اقتصادی ماهوراه ای به بررسی بورس منطقه خلیج فارس یا خاورمیانه می پردازند ولی بورس تهران را نادیده می گیرند؟

 واقیعت این است که بورس تهران در مقایسه با سایر بورس های منطقه، بورس کوچکی است، پیش از افزایش شدید قیمت سهام ارزش بورس تهران حدود 80 میلیارد دلار بود در حالیکه در همان زمان ارزش بورسهای عربستان ، ابوظبی و استانبول به ترتیب 500 ، 170 و 270 میلیارد دلار بود ضمن اینکه بورس تهران به رسالت اصلی خود که تجهیز منابع مالی است عمل نمی کند ومیزان منابع مالی بدست آمده از آن بسیار پایین است. برای مقایسه می توان به چند نمونه اعداد نجومی در مورد برخی از بورسها کشورهای زیر توجه کرد: 

بورس هندوستان 312 میلیارد دلار

بورس توکیو 312 میلیارد دلار

بورس لندن 39.7 میلیارد دلار

استانبول 5/64 میلیارد دلار

 تهران 5 میلیارد دلار ( عمدتا شامل اسناد خزانه)

 با توجه به توصیه شما در مورد عرضه اوراق بهادار برای پروژه‌هایی که اجرا آنها زمان بر است از طرف دولت، در پروژه‌های مانند ساخت آزادراه ها ، سدها ، راه آهن و مسکن که بلافاصله به سود آوری نمیرسد چیست ، چگونه می توان افراد را راضی به سرمایه‌گذاری کرد ؟

 پروژه های بزرگی مانند ساخت آزادراه ها، سدها ، راه آهن ، پروژه های صنعتی و تولیدی که گاهاً فاصله ها را به کمتر از نصف و در نتیجه مصرف سوخت و انرژی نیز شدیدا کاهش می یافت و یا پروژه هایی مانند آب‌های مرزی پروژه‌های هستند که برای آنها چگونگی تامین منابع مالی آنها میتوان حکم حکومتی گرفت زیرا داری جنبه های استراتژیک هستند. در نتیجه این قبیل فعالیت ها نه توسط مردم عادی، بلکه در رده های بالای حکومتی تصمیم‌گیری می شوند و پرداخت سود الحساب باید سودسرمایه گذاری باید برای مردم تضمین گردد. به عنوان مثال در حال حاضر پروژه احداث آزاد راه نجف اشرف در حال فعالیت است. این آزادراه با ایجاد دسترسی های سریع به مناطق مهم، منافع سیاسی بسیار مهم و فراوانی را برای دولت فراهم می‌کند. این منافع آن قدر چشمگیر هست که حتی بحث مقصد زیارتی این مسیر در اولویت‌های پایین‌تر این منافع قرار می‌گیرد. اکنون در ایران پس از مذاکراتی با رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، اطلاعیه ای به دولت و همچنین وزارت راه و شهرسازی ارائه داده شده که مطابق آن ، خواستار انتشار سهام قابل تبدیل به سهم برای ساخت آزادراه های جدید شود. به این صورت که در طول دوره ساخت و تا زمانی که پروژه به سودآوری می‌رسد، دولت سود سالانه به سهامداران پرداخت کند. سپس در پایان پروژه این اوراق تبدیل به سهم شوند . 

در ایران تاکنون دو پروژه به همین صورت تامین مالی شده اند .یکی پروژه طرح توسعه پتروشیمی خارک و دیگری طرح‌توسعه پلی اکریل اصفهان . این دو پروژه در زمانی که بنده در سازمان بورس فعالیت می کردم از طریق اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهم تامین مالی شده اند. معمولاً افرادی که این گونه سهام را خریداری می‌کنند، سهامداران خردی هستند که می‌دانند در این‌گونه پروژه‌ها سرمایه‌گذاری به صورت بلندمدت می باشد ضمن اینکه دولت هم متعهد می شود تا به سودآوری رسیدن پروژه، سود سالانه ای را به سهامداران پرداخت کند . 

 آیا بین بازار ارز و سهام رابطه وجود دارد ؟

 در ایران بله. زیرا اولاً بنگاه‌های بزرگ اقتصادی در ایران مانند شرکت ملی مس ایران، فولاد مبارکه و شرکت‌های پتروشیمی بخش بزرگی از محصولات خود را صادر می کنند. در نتیجه طبیعی است که افزایش قیمت ارز بر درآمد اینگونه واحدها تاثیر می گذارد. البته باید به این نکته توجه داشت که در این موارد مهم حجم معاملات است نه قیمت اعلام شده . 

دومین عامل تاثیر گذار بین ارز و سهام ارزش جایگزینی است. به عنوان مثال کارخانه‌ای که با ارز 100 تومانی، 700 تومانی یا حتی 7تومانی ساخته شده است، پس طبیعی است که ارزش جایگزینی آنها در شرایط موجود افزایش یافته است . با توجه به این موارد و با مقایسه های انجام شده در مقاطع مختلف، می توان گفت که بین بازار ارز و سهام رابطه مستقیم وجود دارد. یعنی شرکتهایی که صادرات انجام می‌دهند و ارز آوری دارند، در سهام هم از ارزش بالاتری برخوردارند. اما در شرکتهایی که واردات انجام می‌دهند با دو حالت مواجه هستیم :

اول اینکه در شرکت های بزرگ مانند فولاد مبارکه که برای تولید هر تن فولاد ۱۰۰ دلار هزینه ارزی وجود دارد ؛ چنین شرکت‌هایی با ارزی که در اختیار دارند تجهیزات مورد نیاز خود را گاهی تا ۲ سال جلوتر وارد می‌کنند. در نتیجه میزان تاثیر شان از نوسانات بازار ارز زیاد نیست و همچنان در بازار بورس هم ارزش بالای خود را حفظ می‌کنند .

اما در حالت دوم صنایعی با وابستگی زیاد ، مانند لوازم خانگی که عملاً در ایران تولید نمی شود ، بلکه فقط مونتاژ می شود، در نوسانات بازار ارز آسیب می‌بینند و در نتیجه سهام آنها هم در بورس ریزش داشته و مورد استقبال قرار نمی گیرد. 

 آیا زمین و مسکن را می توان وارد بورس کرد یا خیر ؟

 بله. اتفاقا همکاران ما دستاوردهای متعددی در این زمینه داشته اند. به این صورت که مکانیزمی بعنوان زمین و ساختمان طراحی کردند و دو پروژه را هم به صورت پایلوت توسط این فرآیند شروع شد ولی بعلت پیچیدگی مقررات و الگو برداری نکردن دقیق از نمونه های موجود در سایر کشورها با اعمال این گونه مکانیزم‌ها، پروژه‌های شهرک‌سازی زیادی را می‌توان با استفاده از امکانات و تجهیزاتی که امروز درساخت صنعت ساختمان سازی وجود دارد در زمان های کوتاهی انجام داد. همانطور که اکنون در کشور ترکیه شاهد این گونه فعالیت‌ها هستیم. بنابراین ایران هم با توجه به وجود پروژه‌هایی به بزرگی اکباتان در کارنامه خود که حدود ۵۰ سال پیش ساخته شده است، با امکانات امروزی که ما چهارمین تولیدکننده سیمان جهان و چهارمین تولید کننده کاشی و سرامیک جهان هستیم و بسیاری منابع دیگر که در اختیار داریم ، میتوانیم در این زمینه نیز فعالیت کرده و رشد کنیم. ابزار رسانه نیز می تواند نقش پررنگی در معرفی و گسترش این‌گونه فعالیت‌ها داشته باشد . 

دیدگاه کاربران

علی۱۵۵۸۱۵۰۱۲:۰۵:۴۸ ۱۳۹۹/۵/۲۲
همه جای دنیا بورسها بخاطر کرونا منفی یا حداکثر ثابت است. اما این بورس ساختگی در ایران ابزار فریب و ترساندن مردم و نیز تامین بودجه شده است. و قطعا چه قبل انتخابات و چه بعد انتخابات1400 ولو یک اصلاح طلب رییس جمهور شود هم سقوط میکند. شک نکنید پس لطفا مردم را بورسی و خسارت زده نکنید
ناشناس۱۵۵۸۴۰۱۱۵:۰۱:۲۶ ۱۳۹۹/۵/۲۲
اگر روزی اقتصاد ایران یا کره شمالی یا ونزویلا و کوبا و.. بخواهد درست شود هیچ راهی ندارد جز همان راهی که دهها کشور موفق دنیا دهها سال است که در پیش گرفتند. واقعی شدن ارزش پول ملی. شفافیت. اطلاعات دقیق. پاسخگو بودن مسئولان و مدیران. صلح و همزیستی با دنیا حتی دشمنان و رقبای دیروز . استفاده از خرد جمعی و تجربه جهانی و.. اگر می بینید که تولید سرانه واقعی ما در سالهای گذشته نه تنها افزایش نیافته بلکه کاهش هم یافته( از 2200 دلار 1979 به 1800 دلار 2020) ولی چین در همین سالها با رعایت دقیق اصول بالا توانسته تولید سرانه واقعی خود را تا دویست! برابر کند( 85 دلار 1979 به 18000 دلار 2020 ) فقط و فقط بخاطر به رسمیت شناختن همزیستی با دنیا و استفاده از تجارب و یاد گرفتن از کشورهای پیشرو غربی و شرقی مانند ژاپن بوده.
دیده بان بدون پشتیبان و دوربین و توپچی۱۵۵۸۴۷۷۱۵:۵۰:۲۸ ۱۳۹۹/۵/۲۲
دولت یک گزینه بسیار عالی پیش رو دارد و آن اجرای قانون از کجا آورده ای می باشد در اینجا صلاح کشور این است که این قانون بدون خط قرمز اجرایی شود هرچند که بسیاری از دولتیان و خواص این قانون شامل حالشان بشود
میلاد حمیدی۱۵۵۸۵۴۰۱۶:۳۶:۱۴ ۱۳۹۹/۵/۲۲
ماهیت بورس و سهام همین است. اگر بنا باشد که روی قیمت واقعی باشد که مدام درجا میزند. این بورس است که سبب رشد و ارتقای دارایی اشخاص و شرکت های می شود و سبب پیشرفت و رشد اقتصاد میگردد.
ناشناس۱۵۵۸۵۹۳۱۷:۲۲:۲۲ ۱۳۹۹/۵/۲۲
چرا وقتی با کاهش ارزش پول، ارزش ریالی سرمایه های شرکتهای بورسی و درآمد صادراتی شرکتهای دانه درشت افزایش پیدا کرده انتظار دارید سهام در ایران سقوط کند؟
ناشناس۱۵۵۸۱۵۹۱۲:۱۴:۲۹ ۱۳۹۹/۵/۲۲
به زودی بورس مون هم میره روی هوا و با موفقیت در مدار زمین قرار میگیره !
ناشناس۱۵۵۸۱۸۶۱۲:۲۷:۱۷ ۱۳۹۹/۵/۲۲
اظهار نظر امثال شما بی خبران از درد مردم هر بار پدر بورس رو درمیاره. باور کنید اگر شما به اصطلاح کارشناس ها حرف نزنید مردم خودشون بهتر اقتصاد رو اداره می کنن.
ناشناس۱۵۵۸۸۹۶۲۳:۱۱:۳۳ ۱۳۹۹/۵/۲۲
این آقا .. ..کارشناس به نظرم ..چطور از افزایش مسکن و خودرو و دلار نگران نیستی ....امسال سهمای دولتی رشد کردن اکثر سهمها ۳۰ در صد هم رشد نکردن
ناشناس۱۵۵۸۱۹۲۱۲:۳۱:۴۴ ۱۳۹۹/۵/۲۲
این کارشناس درست میگه ____ اعتقاد دارم بورس قمارخانه است و بشکل مافیایی اداره میشود
ناشناس۱۵۵۸۲۰۹۱۲:۴۳:۱۲ ۱۳۹۹/۵/۲۲
چطور شده همه نگران بورس شدن اما کسی نگران قیمت خودرو و پنیر و نخود و لوبیای مردم نیست. پراید شده 100 میلیون. مزدا که یک ماه پیش بوده 630 میلیون الان شده 800 میلیون. همه اجناس بدون حبابن فقط بورس حباب داره!!!
ناشناس۱۵۵۸۴۷۳۱۵:۴۹:۲۵ ۱۳۹۹/۵/۲۲
دفاع برخی مردم سهامدار ولی نا اگاه از بورس دقیقا مانند دفاع افرادی بود که در بانکها سپرده می گذاشتند و سودهای موهوم 28 درصدی می گرفتند و اعتقاد داشتند آن سود موهوم خیلی واقعی و حقیقی است و هر کس انتقاد به آن سودهای موهوم را داشت محکوم می کردند. ولی حالا متوجه می شوند امکان ندارد که بشود در کشوری سود 28 درصد داد و قدرت خرید هم همان 28 درصد رشد کند. محال هست. مگر انکه آن کشور رشد اقتصادی 35 درصدی داشته باشد! که باز می دانیم محال هست!. حالا تمام ان سودهای موهوم سپرده ها با تورم و افزایش قیمت ارز از بین رفت. چون قیمت ارز یک متغیر واقعی است که به اقتصاد دنیا ارتباط می یابد و دولتها نمی توانند آن را دستکاری کنند ولی سودها مانند همین سهام دستوری و از سوی دولتها دستکاری می شوند. در جریان سودهای موهوم 28 درصدی بانکها فقط اقلیتی سودهای نجومی بردند که به موقع سود و اصل پول خود را تبدیل به دلار ارزان کردند و به کانادا و اتریش و لندن و ..انتقال دادند. در مورد سهام هم همان داستان تکرار خواهد شد. علی برکت ..
ناشناس۱۵۵۸۵۸۹۱۷:۱۸:۴۷ ۱۳۹۹/۵/۲۲
کسی نگران بورس نشده.دارن واقعیت رومیگن که در شرایط رکود فعلی این میزان رشد در شاخصهای بورس کاذبه و با واقعیات اقتصادی سازگاری نداره.
ناشناس۱۵۵۸۵۹۷۱۷:۲۶:۰۶ ۱۳۹۹/۵/۲۲
علتش اینه که همین پنیر و تخم مرغ با افزایش ده برابری شاخص بورس، به زودی ده برابر خواهند شد. چرا؟ چون شاخص بورس رفته بالا ولی تولید کالا در کشور منفی بوده یعنی قیمتها خیلی بیشتر میره بالا. اما شما حقوقت ثابته. پس بورس باز قدرت خریدش ثابت میمونه شما بدبخت میشی.
ناشناس۱۵۵۸۶۴۷۱۸:۰۶:۵۴ ۱۳۹۹/۵/۲۲
پراید نسبت به سال ۹۲ شده چهار برابر،قبول ،چراشاخص بورس نسبت به ۹۲ شده ۲۰برابر؟؟؟؟!!!
ناشناس۱۵۵۸۲۲۰۱۲:۵۱:۳۱ ۱۳۹۹/۵/۲۲
بورس قمارخانه ای دولتی است که برندگان ان سهامداران عمده و دارندگان اطلاعات نهانی و بازندگان ان سهامداران خرد و نا اگاه که به قصد ثروتمند شدن یک شبه پا به بورس گذاشته اند شیتیلی بگیران هم یکی کارگزاری ها با کرفتن کارمزد و دولت با گرفتن مالیات
ناشناس۱۵۵۸۴۹۹۱۶:۰۷:۲۷ ۱۳۹۹/۵/۲۲
دقیقا. کامل و عالی گفتی. کاش این مطلب را مردم میفهمیدن
حسنعلی شبد سبد گل یاس۱۵۵۸۲۵۶۱۳:۱۳:۱۳ ۱۳۹۹/۵/۲۲
یک سوال منطقی چرا بورس در 7 سال گذشته مورد توجه دولت نبود و امسال به یکباره عزیز شد ایا جز این است که دولت قصد دارد به هر نحوی قسمتی از کسری بودجه خود را از جیب مردم تامین و کسری خود را بدیت طریق روی مردم سرشکن کند
ناشناس۱۵۵۸۲۷۶۱۳:۳۱:۳۲ ۱۳۹۹/۵/۲۲
با این اوضاع دو روز اخیر و تصمیم گیری های بی برنامه و بی ضابطه و وجود چندین مرکز تصمیم گیری و سرگردانی و بی مسولیتی در قبال سرمایه های مردم حتما منتظر باشید مردم در بورس بمانند هر کس صبح از خواب بلند می شه یه تز جدید می ده و اون یکی بیدار می شه تکذیب می کنه انگار سرمایه ی مردم بازیچه ی آقایونه ! ..
ناشناس۱۵۵۸۳۰۳۱۳:۴۹:۲۱ ۱۳۹۹/۵/۲۲
این بورس جعلیه و حتما میترکه
ناشناس۱۵۵۸۳۳۶۱۴:۰۹:۳۲ ۱۳۹۹/۵/۲۲
بورس علی الخصوص سهمهای دولتی همگی حبابی اندازه چندین بالن دارند بطور مثال شرکتهای پالایشی که تو فروردین ۵۰۰ تومان بودند چطور در عرض ۴ ماه شدند ۵۲۰۰ تومان!!!!!!!نفت صادر میکنیم!!!؟؟؟ بخاطر کرونا رفت و آمد ها کم شده مصرف سوخت هم کم شده مشخصه دولت داره سهمهاشو ۱۰ برابر قیمت به مردم میفروشه از اونور صنایع و گروههای کوچک که به دولت وابستگی ندارند سهامشون تا ۵۰٪ سقوط کرده بعد میگند شاخص مثبته ما از دولت نا.. انتظار نداریم از مردم خودمون تقاضا داریم سهام دولتی را نخرند این با..ی که از دور قشنگه از صنایع و سهمهای غیر دولتی حمایت کنید اونا مال خودمونه و حبابی هم نداره.
موسی۱۵۵۸۳۴۶۱۴:۱۹:۵۶ ۱۳۹۹/۵/۲۲
در روزنامه های خارجی در یک صفحه تحلیل موافقان صعود ارزش سهام یا طلا را منتشر می کنند و در صفحه دیگر تحلیل موافقان سقوط ارزش سهام یا طلا را منتشر می کنند...ولی در ایران یا همه تبلیغ صعود می کنند یا همه تبلیغ سقوط.... اینطوری نمی شود...
ناشناس۱۵۵۸۵۸۳۱۷:۱۱:۲۹ ۱۳۹۹/۵/۲۲
اگر همه تبلیغ سقوط کنند، دیگر کسی می ماند که تبلیغ صعود کند؟!!! فهمیدی چی گفتی اصلا؟ این هشدار بود و برخی توصیه های کارشناسانه ولی همین سایت موافقان را نیز آورده.مراجعه کن
ناشناس۱۵۵۸۳۶۰۱۴:۲۷:۰۳ ۱۳۹۹/۵/۲۲
الان بورس نسبت به كدام كالاافزايش بي رويه داشته كه كارشناسان منتظر تركيدن آن هستند؟خودرو،طلا،مسكن،لوازم خانگي،مواد غذايي كدام كالا افزايش قيمت بي رويه نداشته؟چرا فقط از افزايش قيمت بورس همه نگرانند؟ به نظرميرسد عده اي از كارشناسان بيشتر نگرانند كه چرا مردم سرمايه خودرا براي توليد بيشتر به بورس ميبرند نه اينكه دلسوز مردم باشند چون بيشتر دوست دارند مردم بروند بدنبال سفته بازي دلار وسكه كه صددرصد براي اقتصاد مضر هست
ناشناس۱۵۵۸۳۶۷۱۴:۳۳:۱۱ ۱۳۹۹/۵/۲۲
این کارشناس همان کارشناسی است که تو بوق و کرنا میکرد که باید قیمت بنزین آزاد شود ، اگر آزاد شود مردم زیاد مصرف نمی کنند و همان حرف های بی معنی که در توجیه ، همیشه آورده میشود
ناشناس۱۵۵۸۴۱۵۱۵:۱۰:۱۹ ۱۳۹۹/۵/۲۲
مافیای سیسیل ایتالیا در مقابل مافیای خصولتی ایران لنگ انداخته است .
ناشناس۱۵۵۸۴۲۸۱۵:۲۰:۵۵ ۱۳۹۹/۵/۲۲
هر زمان حباب دلار و سکه و خودرو و خونه و ... ترکید حباب بورس هم می ترکه!
ناشناس۱۵۵۸۵۹۱۱۷:۲۱:۲۹ ۱۳۹۹/۵/۲۲
دوست عزیز! طلا ارزش ذاتی داره ولی بورس تابع سود و زیان شرکت هاست و در شرایط رکود اقتصادی فعلی رشد بورس بسیار مشکوکه.
ممد۱۵۵۸۵۰۲۱۶:۰۹:۳۴ ۱۳۹۹/۵/۲۲
مگه میشه چیز بی ارزشی مثل لپه 5 برابر بشه، همین لبنیاتی که دولت یارانه میده 4 برابر بشه اونوقت سهام یه کارخانه ای مثل مس، ذوب آهن، پالایش های که فقط به اندازه دست تو ایران داریم و دیگه هم نمیشه ساخت افزایش پیدا نکنه. خودت یه فکری بکن انصافا
پرتو۱۵۵۸۵۴۵۱۶:۴۲:۳۷ ۱۳۹۹/۵/۲۲
انگار این مافیا همه جا حضور موثر دارد.
ناشناس۱۵۵۸۵۶۱۱۶:۵۴:۱۴ ۱۳۹۹/۵/۲۲
جالب اینکه تنها بازار شفاف کشور بورس است و همه هم در انتظار ریزش آن ، در حالی که مطمئن هستیم ریالی از قیمت کالاها کاسته نخواهد شد ،
ناشناس۱۵۵۸۶۴۰۱۷:۵۸:۱۳ ۱۳۹۹/۵/۲۲
خیلی جالبه اون کسانی که در بورس فعال هستند نمی. خواهند باور کنند که بورس بزودی سقوط خواهد کرد. یا اینکه باهوش های بورس باور دارند ولی برای جلوگیری از سقوط ناگهانی البته فقط خروج خودشان همیشه طوری القا می کنند که بورس سقوط نمی کند. ببینید چه کسانی در حال خروج از بورس هستند. دقیقا همون هایی که می گویند بورس سقوط نمی کند.
جواد۱۵۵۸۶۵۴۱۸:۱۰:۳۹ ۱۳۹۹/۵/۲۲
نه ارز نه بورس نه ..به ذات حباب ندارند چیزی که حباب داره برخی مسوولین این مملکت هست حباب ..بی لیاقتی و بی سوادی غرور و خویشاوندسالاری..اگر می شد این ها رو اصلاح کرداین کشورم درست می شد
ناشناس۱۵۵۸۶۶۶۱۸:۲۳:۴۲ ۱۳۹۹/۵/۲۲
دولت باید نقش نظارتی بر روی بورس داشته باشد ودخالتی نکند
ناشناس۱۵۵۸۷۵۰۲۰:۰۶:۵۱ ۱۳۹۹/۵/۲۲
بورس تا زمانیکه سودآوری داره و شاخص در حال صعود است مورد استقبال مردم است البته سودآوری نه یک برابر یا دو برابر بلکه ده پانزده برابر.
ناشناس۱۵۵۸۷۶۶۲۰:۲۶:۵۷ ۱۳۹۹/۵/۲۲
بايد با دنيا از در سازش وارد شد و الا ..
ناشناس۱۵۵۸۷۸۷۲۰:۴۵:۵۵ ۱۳۹۹/۵/۲۲
بورس ایران شفاف نیست و بعضا دارای رانت اطلاعاتی بالاست. خیلی از نهادها با این رانت سودهای کلانی نصیب خود می کنند.
ناشناس۱۵۵۸۸۷۲۲۲:۲۶:۲۱ ۱۳۹۹/۵/۲۲
بالاخره این مردم چکار کنند.نظام بانکی می گید ربوی است.بورس قماره.سکه و دلار خیانته.زمین خریدن زمین خواری است.خودرو می خرند می گید جنایته.بردار جان شما این ها را ساختی خودتان..خودتان سکه می فروشید
یکتانت

پربحث‌های دیروز

  1. متهم ردیف اول قطع برق کیست؟

  2. نامه احمد توکلی به رئیس قوه قضائیه: با متخلفان نیاوران قزوین و هفت سنگان برخورد جدی کنید

  3. تدارک مجلس برای پرداخت یارانه «حداقل» ۱۰۰ هزار تومانی به مردم

  4. دلیل اصلی افزایش قیمت بیت کوین چیست؟

  5. طوفان معاون وزیر بهداشت در جلسه ستاد کرونا

  6. تحلیل گر آمریکایی: ایران دشمن القاعده است نه متحد آن

  7. سوابق ننگین آمریکا در بیوتروریسم

  8. پایان بررسی یک طرح پر‌حرف‌و‌حدیث در مجلس/ شورای نگهبان چه تصمیمی می‌گیرد؟

  9. لحظه فروش تابلوی ۱۲ میلیاردی که رکورد حراج تهران را شکست

  10. واکنش هادی ساعی به حکم محرومیتش: نمی‌توانند فضا را بر من ببندند

  11. دو دلیل برای ریزش اخیر بازار سرمایه/ چرا بورس دوباره ریخت؟

  12. مقامات آمریکایی: موشک بالستیک ایرانی در ۱۰۰ مایلی ناو نیمیتز فرود آمده است

  13. هشدار ایران به آمریکا/ به دیوان بین المللی دادگستری شکایت می کنیم

  14. ریزش قیمت ارز ادامه‌دار شد؛ بازار منتظر سقوط قیمت دلار/ مردم به دلار ۱۵هزارتومانی روحانی اعتماد کردند؟

  15. ویژگی‌های پهپادهای انتحاری و موشک‌های جدید سپاه + تصاویر

  16. نامه وزیر بهداشت به وزیر کشور: مانع ورود مسافران به استان‌های شمالی شوید

  17. انتقال تنها دلفین برج میلاد به کیش

  18. رودخانه هان کره جنوبی یخ زد

پربحث‌های هفته

  1. زمستون، قشنگه از پشت شیشه !...

  2. حاشیه‌های بی‌پایان خانواده هاشمی رفسنجانی

  3. چند نکته درباره دولت جوان حزب‌اللهی

  4. درنگی بر دستور منع واردات واکسن‌های آمریکایی و انگلیسی

  5. برگ برنده انتخابات ۱۴۰۰ چیست؟/ نتایج نظرسنجی درباره قالیباف، ظریف و لاریجانی/ ویژگی‌های رئیس‌جمهور بعدی

  6. اگرهای تمام نشدنی !

  7. آپارتاید پزشکی

  8. خواب جدید دولت برای برق ؟!

  9. تصویری از خودروی رئیس سابق محیط زیست دماوند

  10. دعوت از رئیسی برای نامزدی در انتخابات/ پاسخ جهانگیری به منتقدان ارز ۴۲۰۰/ حسن خمینی گزینه اجماعی اصلاح‌طلبان می‌شود؟/ نتایج جالب یک نظرسنجی درباره انتخابات ۱۴۰۰

  11. حاجی میرزایی: تصمیم ستاد کرونا حضوری شدن آموزش‌هاست/ مدارس تمام مناطق بجز مناطق قرمز باید باز باشد

  12. ... حتی اگر مهريه زنان شده باشد

  13. «فریاد عده‌ای بلند می‌شود، اما به این جیغ‌ها توجه نکنید»

  14. توصیه رهبری به قالیباف/ پاسخ عجیب فائزه هاشمی به برادرش/ روایت علی مطهری از جلسات مشترک سیاستمداران دو جناح/ شرایط برای حضور لاریجانی در انتخابات مهیا نیست

  15. نامه محسن هاشمی به فائزه هاشمی: عذرخواهی کن

  16. وزیر آموزش و پرورش: تأثیر تعیین کننده‌ای بین بازگشایی مدارس و شیوع کرونا وجود ندارد

  17. نگرانی آیت‌الله ‌جنتی درباره آلودگی هوا/ وعده روحانی درباره قیمت دلار/ کدام نمایندگان در فکر پاستور هستند؟/ انتقاد تند سردار جعفری از روحانی/ روایت جلیلی از ۱۵۰۰ تحریم آمریکا علیه ایران

  18. پاسخ کنایه‌آمیز فائزه هاشمی به برادرش: به تو حق می‌دهم چون برای خودت آینده‌ای ترسیم کرده‌ای

  19. سخنگوی صنعت برق: اگر مردم ۱۰ درصد صرفه جویی کنند مشکل خاموشی حل می‌شود

  20. نحوه بازگشایی مدارس؛ حضور دانش‌ آموزان از اول بهمن اجباری است؟

  21. چرا ریزش بورس متوقف نمی‌شود؟!

  22. سرانجام خلبانی که شاه و رجوی و بنی‌صدر را فراری داد

  23. توضیحات وزیر بهداشت درباره ممنوعیت واردات واکسن آمریکایی/ چرا لاریجانی به نامزدی در انتخابات متمایل نیست؟/ کنایه ابطحی به فائزه هاشمی/ پیش‌بینی موحدی کرمانی درباره سرنوشت FATF در مجمع

  24. ولایتی: شرط رهبر انقلاب تعهد کتبی اوباما بود نه قول شفاهی/ مکانیسم ماشه در مذاکره مجدد باید حذف شود

  25. چرا باید به واکسن ایرانی اعتماد کنیم؟

آخرین عناوین