«بیوه‌ها»؛ آریل دورفمان؛ ترجمه بهمن دارالشفایی؛ نشر ماهی دیکتاتورها عاقبت به خیر نمی‌شوند...

حمیدرضا امیدی‌سرور،   3971010220 ۰ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
دیکتاتورها عاقبت به خیر نمی‌شوند...

«بیوه‌ها» نوشته آریل دورفمان شاهکاری است که از دل تقابل با سانسور زاده شده؛ اگرچه نویسنده‌اش هنگام خلق اثر در جهانی آزاد می‌زیست و می‌توانست همه آنچه می‌خواست آزادانه بر روی قلم بیاورد. اما دورفمان این کار را نکرد که اگر کرده بود شاید حاصل کار تا این این اندازه ماندگار نمی شد!

«بیوه‌ها»

نویسنده: آریل دورفمان

ترجمه: بهمن دارالشفایی

ناشر: ماهی، چاپ اول و دوم 1397

208 صفحه، 16000 تومان

 

****

 

«بیوه‌ها» نوشته آریل دورفمان شاهکاری است که از دل تقابل با سانسور زاده شده؛ اگرچه نویسنده‌اش هنگام خلق اثر در جهانی آزاد می‌زیست و می‌توانست همه آنچه می‌خواست آزادانه بر روی قلم بیاورد. اما دورفمان این کار را نکرد که اگر کرده بود شاید حاصل کار تا این این اندازه ماندگار نمی شد!

دورفمان در آرژانتین به دنیا آمده بود، اما دوران نوجوانی و جوانی‌اش را در شیلی گذراند، دل به این سرزمین داد و شهروند این کشور شد. با روی کار آمدن حکومت چپ‌گرای سالوادور آلنده در حلقه مشاوران فرهنگی او قرار گرفت. اما زمامداری آلنده، دولت مستعجل بود و با کودتای نظامیان و در راس آنها، پینوشه عمری کوتاهش به آخر رسید و مقدمه‌ای شد برای خون‌ریزی‌های کودتاگران نظامی. دورفمان خوش شانس بود که در شب کودتای سال 1973، در کاخ ریاست جمهوری حضور نداشت، در غیر این صورت چه بسا در زمره همان ناپدید شدگانی قرار می گرفت که در رمان بیوه‌ها دستمایه خود قرار داده است.

مدتی را به صورت مخفیانه در شیلی ماند و بعد از کشور گریخت، چندی را در اروپا گذراند و سرانجام هم به آمریکا رسید؛ کشوری آزاد که از قضا در سیاست خارجی از حامیان کودتاچیان به‌حساب می‌آمد! در آمریکا به تدریس در دانشگاه پرداخت و نوشتن را پی‌گرفت. آثار معروف او اغلب به فارسی درآمده اند، آن هم چندین بار، چنان که رمان «بیوه‌ها» نیز پیشتر به فارسی برگردانده شده است، با همین نام (توسط جمشید نوایی) و با نام ناپدیدشدگان (توسط احمد گلشیری) که این دومی برگردان مقبولی است، هرچند که حاصل کار بهمن دارالشفایی و ویراستاران دقیق نشر ماهی، کتابی شسته رفته و خوشخوان‌تر را پیش روی ما گذاشته است. دارالشفایی در مقدمه آغازین کتاب به قدر کفایت به این مهم پرداخته و از علایق و دلایل خود برای برگرداندن دوباره این رمان گفته است و نیاز به تکرار آن نیست؛ فقط اینکه مخاطب علاقمند به آثار دورفمان می‌تواند با آسودگی خیال به سراغ آن برود.

«بیوه‌ها» رمانی است در 12 بخش که در قالب هشت فصل نوشته شده است. عمده رمان از منظر دانای کل روایت می‌شود. دورفمان در دو بخش «بیوه‌ها» از روای اول شخص استفاده کرده که تمهیدی کارآمد برای تاثیرگذاری بیشتر بر مخاطب (با نزدیک‌تر کردن او به متن وقایع) محسوب می‌شود. ایده جذاب رمان در این نکته است که قهرمانان واقعی آن نه مبارزانی که بواسطه دیکتاتوری حاکم ناپدید شده‌اند، بلکه بیوه‌هایی هستند سیاهپوش همسرانشان؛ زنانی که پدران یا فرزندان خود را از دست داده‌اند و حالا به دنبال جنازه‌های آنها هستند که شاید تسکینی باشد بر دردهایشان، جسمی بی‌جان که می‌تواند  هویت از دست رفته آنها  را بازگرداند و و روان از همگسیخته آنها را آرام دهد تا دوباره به متن زندگی بازگردند. زندگی‌ای که اساسش بر مبارزه با شرایط موجود شکل گرفته و تلاش برای تصاحب این جنازه‌ها نوعی مبارزه است برای آنها، چنانکه طرف مقابل آگاهانه نیز حاضر به تن دادن به آن نیست.

از این روست که هربار جسدی تازه پیدا می‌شود کورسوی امیدی در دل آنها روشن می‌شود. نیروی مقابل آنها را سروانی تندخو نمایندگی می‌کند که نماد دیکتاتوری حاکم است، به همراه  یک گماشته بومی که اهالی روستا به عنوان خائن به او می‌نگرند؛ نماد کسانی که مسیر ظلم و اختناق را برای دیکتاتوری هموار می‌کنند. دورفمان برای تاثیرگذاری بیشتر عمق خشونت و خفقان نه فقط از کنش‌ها و دیالوگ‌های رد و بدل شده میان شخصیت‌ها از توصیفات جغرافیای وقوع داستان نیز بهره گرفته است. فضایی گرم و دم کرده که از نگاه سروان آخر دنیاست و یکجور سگدانی است! اما این سگدانی، همه دنیای آن آدمهاست که برای نگه داشتن و آزادکردن آن مبارزه می‌کنند.

روستا در منطقه‌ای کوهستانی قرار دارد که محل مناسبی برای اخفتای مخالفان محسوب می‌شود. مخالفانی که از نظر سروان تروریست و جنایتکار محسوب می‌شوند و کشته شدن آنها امری بدیهی و بی اهمیت تلقی می‌شود. سایه حضور این مخالفان در جای جای رمان احساس می‌شود، نقطه عزیمت داستان رمان اراده یکی از خیل زنان بیوه شدن روستاست که می‌خواهد به این حضور سایه‌وار عینیت ببخشد. جنازه‌هایی را که در رودخانه پیدا می‌شوند، نزدیکان خود معرفی می‌کند. اما سروان راضی نمی‌شود این جنازه‌های شکنجه شده را، با صورت‌هایی که دیگر قابل شناسایی نیستند، برای برگزاری مراسم تدفین در اختیار آن زن قرار دهد. زیرا در هراس است این مراسم بدل به فرصتی برای اقدام علیه شرایط حاکم شود.

سروان با بی اهمیت دادن ماجرا و همچنین حذف واقعیت شکنجه می‌کوشد دیکتاتوری حاکم بر منطقه را تطهیر کند تا آنجا که حتی مرگ ناگوار ناپدیدشدگان را به رودخانه نسبت می دهد و تغییر جنازه‌ها را حاصل برخورد آنها سنگ و چوبهایی که در مسیر رودخانه وجود دارند، جلوه می دهد. به این ترتیب تقابل میان سروان و آن بیوه موتور محرک داستانی تلخ و دردمندانه و در عین حال جذاب و آگاهی‌بخش می‌شود.

اما این داستان بجای شیلی پس از کودتا (که خیل ناپدیدشدگان بسیاری را در بی‌خبری چشم انتظار باقی گذاشته بود)، در روستایی دورافتاده در یونان می‌گذرد، در زمان سلطه اشغالگران نازی. دورفمان برای اینکه امکان انتشار رمانش در شیلی وجود داشته باشد، از تمهید دیگری نیز استفاده می‌کند و نهایتا این رمان با نامی مستعار برای نویسنده در جایی که باید (شیلی) منتشر می‌شود. تغییر زمان و مکان داستان، سوای نتیجه بخشی‌اش در عبور از سد سانسور، از «بیوه‌ها» که می‌توانست به اثری سیاسی و تاریخ مصرف دار بدل شود، رمانی جهانی ساخته است. اثری که به مدد فرافکنی نویسنده، آنچه مردم شیلی در دوران پس از کوتای پینوشه تجربه کرده‌اند، در اقلیمی دیگر روایت می‌کند. به این ترتیب بدل شده است به حکایت آشنای خوانندگانی که در هرگوشه دنیا که با با حکومت‌هایی غیر دموکراتیک سروکار داشته‌اند. چرا که تا حکومت‌های دیکتاتوری در جهان یافت می‌شوند، پلیس مخفی‌ها برای تحکیم قدرت اربابانشان مخالفان را نه فقط شب هنگام از خانه‌های خود می‌ربایند، بلکه در روز روشن و در خیابان نیز دستگیر کرده و در نقاط نامعلومی سربه نیست می‌کنند.

دیکتاتورها اما رویین تن نیستند؛ چنان که پینوشه و بسیاری دیگر از دیکتاتورها از فاشیست‌ها گرفته تا کمونیست‌ها سرانجام در جایی به آخر راه رسیدند، یا قدرتِ خشم مردم آنها را به زیر کشید و یا  همانند رمان بیوه‌ها کارگزارانشان  خسته و بریده آنها را تنها می‌گذارند. دورفمان تلخی سرشار رمان را با شیرینی چنین امیدی پیوند زده است: دیکتاتورها عاقبت به خیر نمی‌شوند...

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. بازداشت خبرنگار پرس‌تی‌وی در آمریکا

  2. سروش: سهم سایپا از فروش هر پراید ۲۰۰۰ دلار است/ پراید تولیدی امروز با پراید قبلی متفاوت است

  3. فیلمی از لحظه جدا شدن ماهواره پیام از ماهواره بر سیمرغ  

  4. حسین محب اهری درگذشت

  5. جدال اصلاح طلبان و دولت اعتدال/ خبری از حال و روز مردم دارند؟

  6. واکنش عباس عبدی به مناظره جنجالی زاکانی و تاجزاده

  7. در ماه های آینده چه توطئه هایی در پیش است؟

  8. نگرانیم اما امیدواریم

  9. پیام متفاوت و مهم از پرتاب «پیام»

  10. تصویری عجیب از رونالدو در عربستان!  

  11. یک سوم از کارمندان سازمان ملل می‌گویند آزار جنسی دیده‌اند

  12. نماینده مجلس: مافیای گوشت اجازه ارزانی نمی ‎دهد

  13. چرا برخی جوانان به کلی قید ازدواج را می‌زنند؟

  14. پدر و پسری که از ایران فرار کردند

  15. یوزهای ایرانی به دنبال انتقام از تیم رفیق برانکو/ عراق باز هم گربه سیاه ایران می‌شود؟

  16. روایتی از اختلافات اصلاح‌طلبان بر سر گشایش‌ها برای سران فتنه/ قوچانی _ شریعتمداری پیوندتان مبارک!/ موسوی و کروبی دو ماه است که می‌توانند بیرون بروند

  17. واکنش وزیر صنعت به اعتراض برخی خریداران خودرو

  18. فلاحت‌پیشه: نداشتن رایزن اقتصادی در سوریه جای گریه دارد

  19. مصوبه کمیسیون تلفیق درباره معافیت زائران اربعین از پرداخت عوارض

  20. پمپئو پرتاب ماهواره پیام را تهدیدی برای خاورمیانه خواند

  21. واکنش یک نماینده به پیشنهاد حذف پتروشیمی کرمان

  22. فرماندار شوش: اخراج کارکنان شرکت حریر خوزستان صحت ندارد

  23. تشییع پیکر جانباختگان حادثه سقوط هواپیمای بوئینگ ۷۰۷  

  24. دادستان کل: وزرا درباره مصرف ارزهای دولتی در جای غیرمربوط مسئول هستند

  25. آیا آب طلا برای رفع ترس مفید است

پربحث‌های دیروز

  1. همسر شهید حججی ازدواج کرد؟

  2. موشک ماهواره‌بر حامل «پیام» نشد!

  3. توکلی: سه قوه با تبانی برخورد با حقوق‌های نجومی را بر زمین گذاشتند

  4. فرشته نجات تنها سرنشین زنده مانده حادثه بوئینگ ۷۰۷

  5. عسگراولادی: بعد از ۶۴سال، دو ماه است صادراتم را متوقف کردم

  6. نامه مهم تیم توسعه دهنده ماهواره پیام امیرکبیر به رییس جمهور

  7. عارف: اگر مصمم باشیم تحریم‌ها اثری نخواهد داشت

  8. واکنش روزنامه شرق به افشاگری موسوی خویینی‌ها درباره هاشمی رفسنجانی؛ شما هم رادیکال بودید!

  9. نگاه برخی مدیران؛ رشد اقتصاد ایران و بزرگ‌ترین خیانت به اقتصاد مقاومتی

  10. افزایش ۳ برابری بودجه نهاد ریاست جمهوری

  11. تکلیف ما و اروپای در حال گذار

  12. وام های غیرقانونی بانک سرمایه به حسین هدایتی، مدلل، هادی رضوی، گروه جهانبانی و ...

  13. سفرهای ظریف و تغییر نگاه در دستگاه دیپلماسی/ همزیستی با همسایگان؛ خوب یا بد؟

  14. رئیس کل بانک مرکزی با ترخیص خودروهای وارداتی مخالفت کرد

  15. از خلع لباس تا خلع اعتماد

  16. رحمانی: مردم از نوسان قیمت‌ها ناراضی هستند/ همه ما باید نظرات سازمان حمایت را بپذیریم

  17. چه کسی رئیس مجلس آینده می‌شود؟/ واکنش اصلاح‌طلبان به موسوی خوئینی‌ها/ دفاع حسین مرعشی از مجلس دوم

  18. سایپا: پراید ارزان ترین خودرو جهان است

  19. دادستان تهران: ۳ متهم گرانی کاغذ از کشور فرار کردند

  20. سرنوشت محموله گوشت هواپیمای سانحه دیده

  21. امام جمعه لواسان: آیا حکم کمیسیون ماد‌‌ه ۱۰۰ شهرد‌‌اری‌ برای ویلا سازی مشروعیت دارد؟

  22. ترکان: وضعیت نهاد ریاست جمهوری «جهانگیری» را کلافه کرده است

  23. موتورسیکلت یک میلیارد تومانی توقیف شد   

  24. ائتلاف شوم عربستان و امارات برای شکست قطر

  25. آیت‌الله جوادی‌ آملی: به یک مدیریت کارآمد نیازمندیم

پربحث‌های هفته

  1. همسر شهید حججی ازدواج کرد؟

  2. درباره زائری‌ها و آقامیری‌ها

  3. درباره صحبت های بازیکن مشهور راجع به افغانستانی ها

  4. ناامیدی از اروپا برای حفظ برجام و تجویز دوباره مذاکره با آمریکا

  5. موشک ماهواره‌بر حامل «پیام» نشد!

  6. قیمت های جدید انواع محصولات ایران خودرو اعلام شد/ رشد ۱۰ میلیون تومانی قیمت ها+ جدول

  7. تشویق دختران به رقص، شگرد عجیب خوانندگان نوپا

  8. سقوط هواپیما حوالی صفادشت تهران/بوئینگ ۷۰۷ باری ارتش در فرودگاه فتح دچار سانحه شد/هواپیما 16 سرنشین داشت/15 کشته و یک مصدوم تا این لحظه/ اسامی کامل جانباختگان+تصاویر  

  9. بی حجابی اجباری!

  10. قبول کنیم خودروساز کامل نشدیم؛ مونتاژکار خوبی هستیم/ کمک ۱۵ هزار میلیارد تومانی دولت به خودروسازان/ آغز فروش فوری و نقدی سایپا از امروز

  11. مدیرعامل ایران خودرو: اگر قیمت خودرو زودتر گران می‎شد، به تعهدات عمل می‎کردیم

  12. وعده حجاریان برای اغتشاش از جنوب تا شمال تهران

  13. آیا ایراد از مسلمانی ما است؟

  14. پولی شدن تونلها / طرحی که شهردار تهران از آن بی‌خبر است !

  15. آیا مرحوم هاشمی ترور شد؟

  16. با این شرایط، عقل نمی گوید: ازدواج کن

  17. ابعاد جدید فساد در خصوصی‌سازی/فروش کارخانه ۱۰هزار میلیاردی به ۷۰میلیارد تومان به یک بی‎سواد

  18. تومان همتای دلار می‌شود!

  19. بازداشت خبرنگار پرس‌تی‌وی در آمریکا

  20. توکلی: سه قوه با تبانی برخورد با حقوق‌های نجومی را بر زمین گذاشتند

  21. فرشته نجات تنها سرنشین زنده مانده حادثه بوئینگ ۷۰۷

  22. اصلاح‌طلبان برای انتخابات ۹۸ چه خواهند کرد؟/ روحانی و بهره‌برداری سیاسی از هاشمی/ CFT به مجمع می‌رود

  23. نامه عجیب استاندار اصفهان به رئیس جمهور

  24. عسگراولادی: بعد از ۶۴سال، دو ماه است صادراتم را متوقف کردم

  25. واکنش پزشکیان به حاشیه‌های پیش آمده برای یکی از نمایندگان مجلس/ اتهام نماینده ملکان آشکار شود، غیرقابل گذشت است

آخرین عناوین