دلایل بنیادین سقوط شاخص بورس + نمودار

گروه اقتصادی الف،   3990618039 ۱۳ نظر، ۰ در صف انتشار و ۳ تکراری یا غیرقابل انتشار

چهار اقتصاددان در گزارشی با اشاره به دلایل بنیادین سقوط شاخص بورس، ضمن پرهیز دادن دولت از انجام سه مدل مداخله اشتباه در بازار سهام، خواستار اتخاذ سه رویکرد اصلاحی از سوی دولت شدند.

دلایل بنیادین سقوط شاخص بورس + نمودار

مهر نوشت: چهار اقتصاددان در گزارشی با اشاره به دلایل بنیادین سقوط شاخص بورس، ضمن پرهیز دادن دولت از انجام سه مدل مداخله اشتباه در بازار سهام، خواستار اتخاذ سه رویکرد اصلاحی از سوی دولت شدند.

متن کامل گزارش که به امضای علی مدنی‌زاده، امیر کرمانی، علی مروی و سید محمد صادق الحسینی رسیده است به این شرح است:

شاخص کل بورس تهران از ابتدای سال تا ۱۲ شهریور ۲۱۸ درصد رشد داشت. در بازه ۱۰ ساله هم رشد شاخص کل ۸۷۰۰ درصد بوده است که نشان از یک بازدهی بالا در این بازار دارد. حتی رشد دلاری این بازار در ۱۰ سال اخیر ۲۱۵ درصد بوده در حالی که در همین دوره (تا ۱۲ شهریور ۹۹) رشد دلاری بازارهای جایگزین مثل مسکن منفی ۱۱ درصد و بازار طلای جهانی با همه فراز و نشیب آن تنها مثبت ۵۵ درصد بوده است! (نمودار شماره ۱)

نمودار شماره ۱

چه عواملی موجب رشد بالای بازار سهام شد؟

عوامل متعددی در این رشد سریع مطرح هستند اما به اختصار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

رشد حجم نقدینگی که در این مقطع عمدتاً از ناحیه کسری بودجه ایجاد شده بود همیشه موتور بازارهای دارایی در اقتصاد ایران بوده و هست. این رشد در کنار نرخ بهره حقیقی بسیار منفی (نرخ سود منهای تورم) در سالهای ۹۷ و ۹۸ و ۹۹ که در نمودار شماره ۲ می‌بینید و در اقتصاد ایران کم نظیر بوده یکی از مهمترین دلایل ایجاد حباب در بازار دارایی‌ها محسوب می‌شود.

نمودار شماره دو

از دیگر سو اقدامات درست برای محدود کردن تراکنش‌های بانکی (در قالب برنامه‌های مبارزه با پولشویی و فراتر از آن) هم جلوی بسیاری از اقدامات سفته بازانه در سایر بازارها خصوصاً بازار ارز را گرفت و بخش عمده‌ای از تقاضای سفته بازانه ناشی از دو عامل بالا را به بازار بورس منتقل کرد.

اما ایرادات ساختاری این بازار نظیر درصد شناوری پایین و به اصطلاح کمبود دارایی (asset shortage) در بازار بورس سبب شد این حجم تقاضا با عرضه‌ای محدود روبرو شود. در کنار این، وجود مقررات بیش از حد در بورس (over regulated) نظیر دامنه نوسان ۵ درصد و حجم مبنا و … و نیز عدم واکنش به موقع ارکان تنظیم‌گر بازار سبب شد تا با تشدید ۳ عامل بالا بزرگترین دور خودفزاینده مثبت در دهه‌های اخیر اقتصاد ایران برای بیش از ۸ ماه در سالهای ۹۸ و ۹۹ در بورس تهران شکل بگیرد.

از طرف دیگر، ارزش‌گذاری پایین تاریخی بورس در دهه‌های گذشته در ایران نیز می‌تواند یکی از عوامل رشد اخیر باشد. اما نکته اصلی آن است که تنها زمانی می‌توان به میزان اهمیت این عامل پی برد که نرخ بهره حقیقی بیش از حد منفی نباشد و مشکل محدودیت شدید عرضه دارایی‌ها نیز از بین برود. اتفاقاً این فرآیند اصلاح بازار است که می‌تواند به سرمایه‌گذاران بنیادی فرصت تفکیک سهام شرکت‌های ارزنده از سهام‌های غیر ارزنده و در نتیجه اصلاح قیمت‌های نسبی را بدهد. این امر قطعاً بیشترین کمک را نیز به رشد پایدار و بلندمدت بازار سهام می‌کند و هر گونه اخلال در این فرآیند اصلاح قیمت‌های نسبی شرکت‌های بورسی، تنها به رشد بلند مدت بازار سهام آسیب وارد می‌کند.

در این دوره هشدارهای متعدد نسبت به افزایش ریسک‌های سرمایه‌گذاری در بازار سهام و احتمال کاهش جدی شاخص داده شد. از جمله این هشدارها نامه ۲۵ پژوهشگر مالی و اقتصادی بود.

حالا چه نباید کرد؟

۱- ابعاد بورس ما در حال حاضر بسیار بزرگ‌تر از آن است که در صورتی که قیمت تعادلی سهام شرکت‌ها از قیمت فعلی آن‌ها کمتر باشد بتوان با حمایت‌های دستوری و مقطعی برخی بازیگران حقوقی از افت بیشتر آن جلوگیری کرد. مثلاً اگر در شرایطی که بازار حدس می‌زند قیمت تعادلی کمتر از قیمت‌های موجود است با اجبار شرکت‌های حقوقی و یا با اعطای تسهیلات برای خرید سهام سعی در حفظ بازار داشته باشیم، این سیاست تنها مسیر خروج سفته‌بازان از بازار را هموار کرده و ناترازی‌های بورس به سرعت به سایر بازارها علی‌الخصوص بازار ارز منتقل می‌شود. این اقدام ریسک بالای بازار بورس را به کل اقتصاد گسترش داده و می‌تواند ماشه تورم‌های بالا در اقتصاد ایران را فعال بکند. دقت به این نکته ضروری است که نظارت بر عملکرد تعداد بسیار زیادی بازیگر حقیقی و جلوگیری از سفته‌بازی آنان در بازار ارز بسیار سخت‌تر از نظارت بر تعداد محدودی بازیگر حقوقی است. از طرف دیگر در صورتی که قیمت تعادلی بازار بیش از قیمت‌های فعلی باشد نیازی به حمایت دولت نیست و این افت شاخص توسط خود بازار و سرمایه‌گذاران با افق برنامه‌ریزی بلندمدت اصلاح می‌شود.

۲- حمایت‌های دستوری از سهام‌های خاص –علی‌الخصوص سهام‌های شاخص ساز- تنها منجر به تعویق فرآیند اصلاح قیمت‌های نسبی سهام‌ها می‌شود و به زیان کل بازار خواهد بود. این خلاف سیاستگذاری در جهت منافع عمومی است و قطعاً منجر به فساد شدید شده و در راستای کمک به خروج سریع‌تر سرمایه‌گذاران کلان از سهام‌های غیر ارزنده و در نهایت سقوط شدیدتر آن سهام‌ها و کل بازار می‌شود.

۳- نباید با ایجاد محدودیت‌های بیشتر جلوی اصلاح قیمت‌ها را گرفت. هر افزایش محدودیتی مثل افزایش حجم مبنا یا کاهش دامنه نوسان سبب کاهش نقدشوندگی بازار شده، فرآیند فزاینده کاهشی و سقوط را تقویت می‌کند.

چه باید کرد؟

۱- تنها راهکار واقعی حمایت از بورس، کم کردن و کنار گذاشتن مداخلات در قیمت محصول نهایی و در نتیجه افزایش سوددهی شرکت‌ها است. اگر تعزیرات و قیمت‌گذاری‌های تصنعی، فساد آمیز و خلاف مسلمات علم اقتصاد کنار گذاشته شود سود بسیاری از شرکت‌های بورسی افزایش یافته و در قیمت‌های فعلی ارزنده خواهند شد.

۲- کاهش محدودیت‌ها بر رشد صندوق‌های سبدگردان (و نه درآمد ثابت) و در مقابل منوط شدن هر گونه رشد صندوقهای درآمد ثابت به خرید اوراق قرضه‌ی دولتی. این امر منجر به ایجاد پرتفوی متنوع برای سرمایه‌گذاران می‌شود و در نتیجه از رفتارهای هیجانی در بازار می‌کاهد.

۳- جلوگیری از رانتهای فنی ایجاد شده نظیر سر خطی زدن که سبب می‌شود عده‌ای با دسترسی‌های خاص بتوانند زودتر از بقیه از بازار منفی خارج شده و فرصتهای برابر بازار را از بین ببرند.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۵۸۹۱۳۸۱۰:۲۴:۱۸ ۱۳۹۹/۶/۱۸
من قبل عید 5هزاردلار داشتم فروختم رفتم توبانک مسکن باافزایش دلارپولم دربانک نصف شد.بعد80میلیون آوردم توبورس 40میلیون ضرر کردم. کلادرایران باید دلاروسکه بخری بگذاری زیر بالشت.خیلی بهتره. تااینکه بخواهی سرمایه گذاری کنی توبورس وبرای پیشرفت تولید سرمایه وارد کنی!!!! نتیجه سالها فساد بانکها دراین سالها مشخص شدو اقتصاددانان معلومه طرف بانکیها غش میکنند.یکبارهم نگذاشتند تامین سرمایه از طریق بورس انجام شود وروحانی میگفت ماهوای بازار سرمایه را داریم این بود حالا باید چندسال منتظرشیم که اقایان جیبشان پرشد بعد ملت درباتلاق ضرر گیر کرده اند کی بیان بیرون خدامیدونه!!!!!
ناشناس۱۵۸۹۲۵۸۱۱:۴۰:۲۹ ۱۳۹۹/۶/۱۸
غیر از مورد سوم ، راهکارهای این آقایان بدرد حال حاضر نمیخورد و اصولا اگر بازار را رها کنند ، خودش چند سال دیگه برمیگرده همینجا، اینها خیلی بخودشون فشار میارند، هدفشان هم فقط این بود که دولت الان هیچ حمایتی نکنه
ناشناس۱۵۸۹۲۶۲۱۱:۴۱:۴۹ ۱۳۹۹/۶/۱۸
بورس از اول هم الکی بوده ولی الان احتمالا برای جبران یه پولی می گیرند یه عده این وسط حالشو میبرن
ناشناس۱۵۸۹۲۶۷۱۱:۴۸:۲۳ ۱۳۹۹/۶/۱۸
بورس که ویران شد سرمایه مردم به یغما رفت از سر دولت تدبیر امید رونق بازار سکه ودلار را به دلالان و رانت خواران آن را تبریک میگویم . با این تدبیر در آینده تبعات روز افزون گرانی سکه ودلار .خودرو مسکن واز همه مهمتر تورم سرسام آور کالا وارزاق عمومی شاهد خواهیم شد. چند روز پیش دولت محترم در باره گشایش صحبت کرده بوداکنون گشایش آن را مشاهده میکنیم . اگر با این فرمان جلو برود دولت بعدی باید مدیون خدمات گسترده این دولت فخیمه باشد
ایرانی آباد و آزاد۱۵۸۹۳۵۵۱۲:۳۰:۰۶ ۱۳۹۹/۶/۱۸
متاسفانه دولت ..کشور و اقتصاد و زندگی مردم را رها کرده و هیچ برنامه کارشناسی شده اقتصادی نداره. نمونه اش بورس است که چگونه سرمایه مردم بر سر جنگ سیاسی داخلی سران و قدرت نمائی جناحها دود شد رفت هوا.. دولت نشان داد که در بورس سوار ..ی مفت جهت جبران کسری بودجه خود است و از اعتماد و ثروت مردم به خوبی استفاده و پاسداری نکرد متاسفانه
عمران۱۵۸۹۳۶۵۱۲:۳۴:۲۳ ۱۳۹۹/۶/۱۸
تنها مقاله منطقی که بعد از مدتها در مورد بورس دیدم. واقعا در شرایط کنونی لازم است اصول علمی اقتصاد مورد توجه قرار گیرد و به جای دلسوزی برای زیان دیدگان به آنها آگاهی داده شود.
ناشناس۱۵۸۹۹۵۵۱۷:۵۲:۰۳ ۱۳۹۹/۶/۱۸
من نمیدونم جناب کارشناس کاش نمودار دلاری خودرو ۶۰۰ میلیونی دنا توربو اتومات و ساندور ۴۵۰ میلیونی رو هم می کشیدی اما سهام خودرو ۳۰۰ تومان سال ۹۲ هست
ناشناس۱۵۸۹۴۴۱۱۳:۱۸:۴۸ ۱۳۹۹/۶/۱۸
سه بازار بورس و مسکن و طلا رو با هم مقایسه کردید؟؟ اینها لزوما ربطی به هم ندارند. هر کدام در جای خودشان باید بررسی شود
ناشناس۱۵۸۹۶۰۰۱۴:۳۷:۴۰ ۱۳۹۹/۶/۱۸
تنور بورس رو گرم کردن تا کسری بودجه دولت را از محل فروش سهام بنجل دولتی و مالیات و کارمزد معاملات جبران کنند؛ و برای چندمین بار جیب مردم رو زدند.
ناشناس۱۵۸۹۶۰۴۱۴:۳۸:۵۴ ۱۳۹۹/۶/۱۸
این که همان اقتصاد سرمایه داری هست. قیمت محصول نهایی رشد داشته باشد تا سود سهامداران افزایش یابد. و این یعنی افزایش تورم و بازهم دور باطل . سودی که به این روش عاید سرمایه دار می شود چون خود این سود موجب تورم بیشتر و کاهش ارزش پول می شود ارزش چندانی ندارد و دارایی واقعی سهام دار را افزایش نمی دهد. بهتر است دولت با حذف هزینه های سربار تولید مانند هزینه های قانونی و صدور مجوزها ، مالیات و سود بانکی کمک کند ضمن حفظ قیمت ها سود منطقی سهام داران افزایش یابد و از تولید و اقتصاد ایرانی حمایت شود.
ناشناس۱۵۸۹۷۰۸۱۵:۳۹:۱۴ ۱۳۹۹/۶/۱۸
این سه نخبه جزو همون 25 نخبه ای هستن که بازار رو به بد کشیدن و باعث رشد دلار و سکه شدن. حالا ماله کشی..
گیرافتاده در باتلاق بورس۱۵۹۰۰۰۴۱۸:۲۲:۴۹ ۱۳۹۹/۶/۱۸
مسوولان.. بایدداستان چوپان دروغگو همیشه مدنظرشون باشد تا در روز مبادا از حمایت جامعه محروم نمانند
ناشناس۱۵۹۰۱۹۴۲۰:۴۹:۴۹ ۱۳۹۹/۶/۱۸
اینا جزو اونایی نبودن که می گفتند رشد بازار بورس باعث رشد قیمت ارز و ماشین شده! حالا که ارزش بورس بیش از 25 درصد کاهش یافته چرا هر روز ارز و خودرو به جای ارزون شدن گرون تر میشن!!! مردن بیان جواب بدن
یکتانتتریبون

پربحث‌های هفته

  1. وقتی نقشه شوم تجزیه ایران توسط مزدوران لندنی و سعودی آشکار می‌شود

  2. مشفقانه ای کوتاه با رئیس جمهور منتخب

  3. میراث اقتصادی پر دردسر رئیس‌جمهور منتخب

  4. تاکید رییسی بر رفع دغدغه خانواده ایثارگران

  5. خوزستان و آسیاب پر آب مدعیان!

  6. حداقل و حداکثر حقوق دریافتی اعضای هیات علمی پس از همسان‌سازی اعلام شد

  7. احمد توکلی: باید هم از کوپن خوشتان نیاید، سیر که از گرسنه خبر ندارد!

  8. ناکارآمدی یک شورای عالی ۲۰ ساله !

  9. پارک یا توالت عمومی سگ‌ها

  10. اعتراض؛ حقی که باید از آن محافظت کرد

  11. صحبت‌های تند رئیس جمهور آذربایجان به وزیر نیروی کشور خود درباره قطعی برق

  12. بار مسئولیتی سنگین بر دوش دولت آینده

  13. ماجرای پرواز اختصاصی نمایندگان به عتبات چیست؟/ لغو سفر به دنبال اطلاع از اختصاصی بودن

  14. راه حل مشکل آب از آسمان نمی آید/حل مشکل به شیوه شیخ بهایی

  15. کارِ کیست؟!

  16. دستگیری ۱۷ وکیل و ۱۳ کارمند متخلف قوه قضائیه در هفته گذشته

  17. در ماه‌های آینده دولت با تورمی رو به رو خواهد شد که هیچگاه درکشور تجربه نشده است!

  18. ماهیت حقیقی طالبانِ کنونی چیست؟

  19. روحانی: مصوبه مجلس نبود تحریمی وجود نداشت/ جنگ اقتصادی به دولت مربوط نمی‌شود

  20. تصمیم پسندیده مداح سرشناس/ می‌رویم خوزستان

  21. واقعیتی تلخ به نام مدیران مرکزنشین

  22. مجلس یازدهم و امتیازات نادرست گذشته

  23. کاروان‌ جدید تانکرهای آبرسان سپاه به خوزستان رسید

  24. نوبخت رئیس مرکز پژوهش آینده‌نگر را عزل کرد/ داماد رئیس جمهور عضو هیات علمی شد

  25. آنچه باید درباره مذاکرات وین بدانید

ابر آروان

آخرین عناوین