توسل به قانون اساسی و تبرئه دانشجوی اخراجی

مسلم میری*، گروه تعاملی الف،   3990214017
توسل به قانون اساسی و تبرئه دانشجوی اخراجی

اخیرا دادنامه‌ای از سوی یکی از شعب دادگاه کیفری 2 شهرستان اهواز در فضای مجازی منتشر شد که قاضی رسیدگی کننده به زیبایی جرم افترا (تهمت) را از انتقاد تفکیک نمود و رای به برائت دانشجوی اخراجی متهم داد.

ماجرای پرونده از این قرار بود که در پی اختلافی که بین یک دانشجو و استاد او شکل می‌گیرد، کیفرخواستی به این شرح شکل می گیرد که یکی از دانشجویان مقطع دکترای فیزیک حالت جامد تجربی به دلیل نداشتن صلاحیت علمی کافی و نگذراندن مراحل آموزشی لازم، از دفاع از رساله‌ی دکترای خود محروم و طی مهلت‌هایی که به نامبرده داده شده، باز هم موفق به کسب امتیاز آموزشی لازم نشده است، در نهایت بر اساس تصمیم کمیسیون موارد خاص دانشگاه ایشان از ادامه‌ی تحصیل و دفاع از رساله‌ی دکترا برابر قوانین آموزشی محروم شده است. نامبرده در چندین مرحله نسبت به دلایل اخراج خود معترض شده و مراتب اعتراض خود را در دو بخش الف) اعتراض به مقررات آموزشی. ب) اعتراض به صلاحیت علمی استاد راهنمای خود تنظیم کرده و به رئیس دانشگاه شهید چمران اهواز اعلام نموده و خواستار بررسی و اعلام کتبی نتایج بررسی رئیس دانشگاه به خود شده است.

نامبرده متعاقبا طی نامه‌ای دیگر خطاب به رئیس دانشگاه شهید چمران اهواز خواستار رسیدگی به اعتراض هایش شده و بیان نموده که برای دفاع از حقوق قانونی، شرعی و تحصیلی خود از دو طریق اقدام خواهم نمود: الف) "شکایت از داور خارجی به سبب ضرر و زیان وارده به خود از طریق شورای حل اختلاف" ب) مصاحبه و ارسال گزارش تحت عنوان " فساد اداری و مدیریت طایفه‌ای در دانشگاه شهید چمران اهواز" و در انتهای نامه‌ی خود بیان داشته، در صورتی که روال اداری بازگشت به تحصیل بنده با توجه به راه حل‌های موجود از جمله " مهمانی در دانشگاه دیگر" عملی نشود، اسناد و مقالات را در اختیار رسانه‌های داخلی و خارجی از جمله رسانه‌های BBC و VOA قرار خواهد داد.

نکته قابل تامل این که مطابق شرح رای صادره دانشجو در همه‌ی مکاتبات و اظهارات خود به روند و شیوه‌ی تصویب و تایید رساله‌ی دکترای خود معترض بوده است و تنها ملجأ خود را رئیس دانشگاه به عنوان عالی‌ترین مقام مسؤل دانسته و اعتراض‌های خود را مکتوب در اختیار ایشان قرار داده است.

متعاقبا قاضی رسیدگی کننده درباره اتهام انتسابی افترا به دانشجو استدلال‌هایی را با توسل به مبانی و اصول قانون اساسی، قانون مطبوعات و حقوق شهروندی به زیبایی مطرح می‌نماید و مقدمه برائت دانشجو را فراهم می‌نماید.‏ از نکات برجسته‌ای که در رای به آن اشاره شده است مصادیق ذیل هستند که جداگانه تحلیل خواهد شد:


1-‏ مقدمه قانون اساسی: دانشجویان و دانشگاه‌ها به عنوان قشری آگاه و مسئول برای روشنگری جامعه ارکان اساسی مبارزه با نهضت‌های ضد استبدای به شمار می‌آیند و قاعدتا فرض بر این است که بر خلاف آن اقدامی نمی‌نمایند.
2-‏ اصل سوم قانون اساسی: تکلیف دولت (دانشگاه) نسبت به ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی در جامعه بر اساس ایمان و تقوا و رفع هرگونه بی عدالتی (آموزشی) (بند اول)، بالابردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها با استفاده از مطبوعات و سایر رسانه‌های گروهی (بند دوم)، تلاش برای از بین بردن خودکامگی (بند ششم) و نهایتا رفع تبعیضات ناروا و امکانات عادلانه (بند نهم) از جمله اصول مهمی است که در اینجا به عنوان تکالیف دولت (دانشگاه شهید چمران اهواز) در نظر گرفته شده‏ ولی به زعم قاضی رسیدگی کننده به انجام آنها توجهی نشده و موجبات آن را فراهم آورده است تا دانشجوی معترض مجموعه دانشگاه را به بی‌عدالتی و بی سوادی متهم نماید.‏ نکته قابل توجه اینکه قاضی پرونده به خوبی به این نتیجه است که جرم تهمت یا افترا با نسبت دادن مصادیقی نظیر بی عدالتی و مانند آن محقق نمی شود و آنها را عداد ماهیت انتقاد در نظر گرفته است. انتقاداتی که به عملکرد فضای حاکم بر مدیریت دانشگاه وارد بوده بوده که بر اساس آن نتوانسته به وظایف و تعهدات قانون اساسی خویش عمل نماید.
3-اصل 22 قانون اساسی: ممنوعیت تفتیش عقاید در این اصل که به عنوان یکی از حقوق ملت در نظر گرفته شده است تاکید بر آن دارد که حق اظهار نظر و آزادی بیان تحت هیچ شرایطی نباید مخدوش شود. لذا طرح هرگونه دعوای افترا در نتیجه اظهارات و انتقادات دانشجویان اسباب و موجبات سلب کننده حق آزادی بیان به ویژه در مراکز علمی و دانشگاهی را فراهم می‌نماید که پذیرفته نیست. چه بسا گسترش تعالی انسان و پیشرفت وابسته و متکی به چنین آزادی‌هایی بوده و هرگونه اقدام بر خلاف آن، سرکوب عقاید و ترس از اظهار انتقاد به وضعیت موجود را موجب می‌شود که از جامعه آزاد و دموکراتیک به دور است.
4-قانون مطبوعات و منشور حقوق شهروندی: در ماده 23 قانون مطبوعات تاکید شده است که مطبوعات حق دارند نظرات سازنده مردم را با رعایت موازین مدنظر درج و به اطلاع عموم برسانند. علاوه اینکه در منشور حقوق شهروندی مصوب 1395 حق آزادی بیان، انتقاد سازنده، ابراز نارضایتی و مانند آن به رسمیت شناخته شده و اجرا و تضمین آن از تکالیف دولت ( دانشگاه) شناخته شده است. لذا اعلام دانشجوی مذکور مبنی بر اینکه در صورت عدم احقاق حق و رسیدگی به اعتراض و شنیده نشدن انتقاداتش متوسل به مصاحبه با رسانه‌های داخلی و خارجی نظیر BBC و VOA‏ خواهد شد را نمی توان به عنوان ممنوعیت اظارنظر و انتقاد از وضعیت عملکردی دانشگاه در نظر گرفت. مضافا اینکه صرف اعلام مصاحبه با شبکه‌های خارجی نمی‌تواند به عنوان جرم در نظر گرفته شود.

در مجموع به نظر می‌رسد از آنجایی که زمامداران جامعه‏ معصوم نبوده و احتمال خطا از طرف آنها متصور است، منفعت عمومی اقتضاء می‌کند که مردم بر کار آنان نظارت کنند و موارد انحراف را به آنان تذکر دهند. یکی از شیوه های اعمال حق مذکور از طریق مطبوعات و رسانه‌های گروهی است. موضوعی که از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یکی از اصول مهم و مترقی قانون اساسی به شمار می‌آید. همانگونه که بیان شد قاضی پرونده با تکیه بر مبانی حقوق ملت در قانون اساسی و قانون مطبوعات توانسته است به این استدلال جالب و مبتنی از قانون دست یابد که صرف انتقاد و ابراز نارضایتی از عملکرد قدرت عمومی (دانشگاه) نمی‌تواند زمینه‌ای برای محدود کردن آزادی‌های مشروع و قانونی شهروندان در جامعه به شمار آید. چه بسا اگر چنین اصلی را بپذیریم گام به سوی سرکوب اندیشه‌ها و توقف اصلاح وضع موجود گام برداشته‌ایم که یقینا چنین راهی مغایر با ارزش‌های اسلامی و انقلابی حاکم بر نظام جمهوری اسلامی ایران است. امیداوریم قضات دیگر نیز با تکیه بر قانون اساسی به عنوان شناسنامه ملت، حقوق و آزادی‌های مشروع شهروندان را با صدور آرای مطلوب در مقابل قدرت عمومی تضمین نمایند.

*حقوقدان

پربحث‌های دیروز

  1. تهیه طرح تغییر الگوی سهمیه بندی بنزین در مجلس/ اختصاص سهمیه بنزین به خانواده به جای خودرو

  2. معجزه ای که اتفاق نیفتاد!

  3.  ردپای زنگنه در هپکو به نقل از نماینده تهران/ وزارت نفت: بیژن زنگنه از سال ۸۵ بازنشسته است  

  4. حکم یک دادگاه آمریکایی: محموله نفتکش‌های ایرانی که به ونزوئلا رفته بودند، مصادره شود

  5. واکنش همتی به برخی اقتصاددانان؛ نقدینگی موجود نمی‌تواند به تورم بالا منجر ‌شود

  6. طرح هر ایرانی یک مسکن در مجلس کلید خورد

  7. سطح فساد در کشورهای جهان و آمار جانباختگان در زلزله !

  8. دعوت یک پژوهشگر تاریخ از موسوی خوئینی‌ها به مناظره

  9. موسوی: سفیر ایران در یکی از کشورهای مهم همسایه خواهم شد

  10. ارزش سهام عدالت ۵۳۲ هزار تومانی ۱۵ میلیون تومان شد/ سود ۶۷۳ هزار تومانی در یک روز

  11. آیا گل‌آرایی حرم امام رضا(ع) اسراف است؟

  12. واکنش احساسی بازیگر نقش «بی‌بی» به درگذشت سیروس گرجستانی

  13. بررسی‌های فنی و امنیتی علت حادثه در سایت هسته ای نطنز مشخص شده/ در زمان مناسب اعلام خواهد شد

  14. خطر رشد بی‌سابقه قیمت سهام در بورس جدی است؟

  15. اقدامات خصمانه آمریکا علیه «حشد شعبی» عراق /اهداف واشنگتن چیست؟

پربحث‌های هفته

  1. اصرار بر تحقیر ایران در ماجراي واکسن کرونا !

  2. اين فريبكاری برای مجلس يازدهم جواب نمی دهد!

  3. عروسی میلیاردی به سبک سیندرلا در لواسان!

  4. تاملی در نامه موسوی خوئينی‌ها

  5. پایان شوروی گونه آمریکا ؟

  6. مغالطه عجیب تاجگردون درباره «شیشه کثیف و دستمال تمیز» 

  7. توکلی: یقه سفیدها در حال نابود کردن کشور هستند/ مجلس، تصمیم‌گیری دشواری را درباره تاجگردون پیش روی خود دارد

  8. از تنور سوال از رییس جمهور نانی گرم ‌می‌شود؟!

  9. جهانگیری: رای ۲۴ میلیونی مردم در انتخابات تایید کارنامه اقتصادی دولت روحانی بود/ ۳.۵ میلیون شغل ایجاد کردیم

  10. دوره آموزشی سربازی ۲ ماهه شد

  11. ازدواج دختر سردار سلیمانی با فرزند مقام ارشد حزب‌الله لبنان

  12. اگر خوب نشم، می‌کشمت!

  13. به چه قیمت؟

  14. جنگنده تهاجمی پیشرفته «قاهر۳۱۳» چه پیامی به آمریکا و روسیه داد؟

  15. حمله به حشد شعبی؛ زنگ خطر فتنه داخلی درعراق

  16. تهیه طرح تغییر الگوی سهمیه بندی بنزین در مجلس/ اختصاص سهمیه بنزین به خانواده به جای خودرو

  17. معجزه ای که اتفاق نیفتاد!

  18. مرامنامهٔ انقلابیون ساده انگار ...

  19. جزئیات جدید بسته حمایت ازمستاجران/چرا سقف اجاره ۲۵ درصد تعیین شد؟

  20. سیروس گرجستانی درگذشت

  21. پایان داستان غم انگیز زم

  22.  ردپای زنگنه در هپکو به نقل از نماینده تهران/ وزارت نفت: بیژن زنگنه از سال ۸۵ بازنشسته است  

  23. مجلس «مچ‌گیری» نکند،‌ دولت هم «وظیفه» ‌اش را انجام دهد

  24. تخریب ویلای لوکس داماد شمخانی

  25. عیار ناکارآمدی دولت الکترونیک؛ بلاتکلیفی صدور ۱۰ میلیون کارت ملی

ابر آروان

آخرین عناوین