پیامبر سرشکسته رمان جدید میشل ولبک ادامه راه همیشگی اوست: جنجال و اشمئزاز

اندرو هاسی / ترجمه مجتبی هاتف،   3971117108
رمان جدید میشل ولبک ادامه راه همیشگی اوست: جنجال و اشمئزاز

میشل ولبک بی‌شک مشهورترین رمان‌نویس فرانسه امروز است. مردی با چهره‌ای تکیده که از قلمش آتش خشم و نفرت می‌بارد. ولبک را رمان‌نویس آینده فرانسه می‌دانند، نویسنده‌ای که ویران‌شهرهایی را توصیف می‌کند که در انتظار این کشور است

هفتمین رمان میشل ولبک در سه روز اول انتشار ۹۰هزار نسخه فروخت

 
میشل ولبک بی‌شک مشهورترین رمان‌نویس فرانسه امروز است. مردی با چهره‌ای تکیده که از قلمش آتش خشم و نفرت می‌بارد. ولبک را رمان‌نویس آینده فرانسه می‌دانند، نویسنده‌ای که ویران‌شهرهایی را توصیف می‌کند که در انتظار این کشور است. رمان جدید او، «سروتونین»، نیز به طرز عجیبی به اوضاع و احوال امروز فرانسه شبیه است: کشاورزانی روستایی که جهانی‌شدن و اتحادیه اروپا زندگی‌شان را بر باد داده است و حالا برای گرفتن حقشان به شهرها ریخته‌اند. همان جلیقه‌زردها.
 
 توضیح رویدادهای اخیر فرانسه برای ناظران خارجی دشوار است. خیزش جلیقه‌زردها نشان داده است که تعریف یا درک موضوع به‌ این آسانی نیست، شاید به دلیل خشونت تکان‌دهنده‌ای که این جنبش به آن دامن زده است و شاید هم به‌خاطر اینکه بیرون از فرانسه کسی به‌روشنی سر در نمی‌آورد که آیا این حرکت یک خیزش چپ‌گراست یا راست‌گرا و یا چیزی دیگر. سیاست‌ مبهم و مرموز جلیقه‌زردها با موفقیت چشمگیر میشل ولبک در حوزه فرهنگی جور شده است، کسی که رقم فروش هفتمین رمانش، سروتونین۱، در عرض سه‌روز پس از انتشار در چهارم ژانویه به ۹۰هزار نسخه رسید.

تصور چنین رقمی برای یک نویسنده ادبی در بریتانیا دشوار است: مثل این است که جولیان بارنز یکباره به جایگاه جی.‌کی. رولینگ جهش کرده باشد. در نخستین روزهای انتشار کتاب، چهره نحیف و عبوس ولبک همه‌جا دیده می‌شد: در تلویزیون، در دکه‌های روزنامه‌فروشی و کتابفروشی‌ها. در همین حین، اعلام شد که ولبک نشان لژیون دونور را از دست رئیس جمهور امانوئل مکرون دریافت کرده است. این جایزه بالاترین نشان افتخار فرانسه است که نشان می‌دهد ولبک در دودهه گذشته کتاب‌هایی اثرگذار نوشته است که از آینده خبر می‌دهند – به‌ویژه اتمیزه۲ (که به‌سال ۲۰۰۰ در انگلستان منتشر شد) و سکو۳ (۲۰۰۲) – آثاری که نه‌تنها ادبیات فرانسه را متحول کرده‌اند بلکه نحوه نگرش مردم فرانسه به خودشان را نیز تغییر داده‌اند. این نشان همچنین او را در قلب هسته قدرت‌مدار فرانسه جای می‌دهد، بسیار دورتر از جایگاه طغیان‌گری اولیه‌اش. ولبک اخیراً در عکس‌هایش ظاهری حرفه‌ای به خود گرفته است که با آن مرد ژولیده مست و سیگار به‌دست که تا به امروز چهره عمومی و ثابت او بوده است فاصله زیادی دارد.

پیدا کردن نسخه‌ای از کتاب سروتونین چندان آسان نبود. به اولین کتابفروشی که مراجعه کردم موجودی انبارش را صبح همان روز تمام کرده بود و منتظر رسیدن سفارش جدید بود؛ به دومین کتابفروشی رفتم و در صف پشت سر دو خانم میان‌سال و زیبا و دانشجویی شلخته ایستادم که کتاب‌های خود را محکم گرفته بودند.

اگر کسی تاکنون مطلبی به‌قلم ولبک یا درباره ولبک خوانده باشد درون‌مایه‌های کتاب جدیدش و پیام آن‌ها را تشخیص خواهد داد: افسردگی، ناتوانی جنسی، میگساری؛ ملغمه‌ای از صحنه‌های وحشیگری، باشگاه‌های هوسرانان و تشریح اندام‌های تناسلی. چند خنده نیز به چشم می‌خورد، اما نه زیاد، که معمولاً باعث آزار کسانی می‌شود که ولبک پست‌تر از خودش تصورشان می‌کند (یعنی بیشتر ما). پس این بهانه عجولانه و نه‌چندان محکم برای تجلیل از یک کتاب رمان چه ربطی به فرانسه دارد؟ و موفقیتِ این کتاب چه حرفی درباره جامعه فرانسه برای گفتن دارد؟

من قبلاً‌ ولبک را دیده بودم. در سال ۱۹۹۶، مدت‌ها پیش از آنکه مشهور شود، به‌واسطه یکی از دوستانم با اشعارش آشنا شدم. با ولبک تماس گرفتم و گفتم از کارهایش خوشم می‌آید، بعد شب بلند و سرخوشانه‌ای را در آپارتمانش گذراندیم و به تماشای حذف انگلستان و فرانسه در مسابقات جام ملت‌های اروپا نشستیم. فکر می‌کردم دائم‌الخمری سخت‌گیر اما باذوق است – به‌زبان فرانسه emmerdeur، و به‌عبارت بهتر «آتش‌بیار معرکه». فکر می‌کردم به‌خاطر کیفیت اشعارش به زحمتش می‌ارزد، اشعاری که مرا بیش از همه یاد موریسی در گروه موسیقی اسمیتز می‌انداخت.

از آن دیدار بیش از دودهه می‌گذرد و شاید تشبیه من به آتش‌بیار معرکه و شاعر منچستری [موریسی] همچنان پابرجا باشد – اما اکنون بنا به دلایلی کاملاً اشتباه.

بخشی از پاسخ در طرح داستانی تازه‌ترین رمان ولبک نهفته است. شخصیت اصلی سروتونین مهندس کشاورزی چهل و شش ساله‌ای است به‌نام فلوران-کلود لابروست. او که درگیر بحران میانسالی است، دائماً به عشق‌های از دست‌رفته‌اش فکر می‌کند. او را به‌منظور کار برای اتحادیه اروپا به نرماندی فرستاده‌اند. لابروست در آنجا از نزدیک می‌بیند که این روزها زندگی در فرانسه روستایی چقدر فلاکت‌بار شده است. در کتاب توصیف‌های تاثیرگذاری می‌بینیم از صنایع کشاورزی مدرن؛ صحنه‌هایی کابوس‌گونه از مزارع طیور؛ دامدارانی که دراثر مقررات اتحادیه اروپا به ورطه بیکاری و خودکشی کشیده می‌شوند. اوج داستان هنگامی است که رویارویی خونینی بین کشاورزان مسلح که جاده را بسته‌اند و پلیس ضدشورش رخ می‌دهد. 

خواننده خیلی زود پی می‌برد که این سناریو شباهت زیادی به شورش جلیقه‌زردها دارد. این یکی از دلایل اصلیِ تحسین‌شدن کتاب است، گویی ولبک علاوه بر رمان‌نویسی، پیشگویی یا پیامبری هم می‌کند.

البته ولبک در تشخیص رنج و اندوه کشاورزان فرانسوی یا پیش‌بینی خشونت ناشی از ناامیدی آن‌ها تنها نبوده است. یکی اینکه تی‌.اف.۱ از مهم‌ترین شبکه‌های تلویزیونی فرانسه مرتباً وضعیت فقر در فرانسه روستایی را پوشش داده است و پویشی نیز به‌نام SOS Villages به راه انداخته است که هدفش برجسته‌کردن پدیده بیابان‌زایی در مناطق روستایی است. کتاب‌ها و نشریات غیرداستانی هم به کاوش این موضوع پرداخته‌اند. یکی از برجسته‌ترینِ آن‌ها کتابی است که به‌تازگی با عنوان هیچ‌ جامعه‌ای در کار نیست۴ و به‌قلم گریستوف گیلوی منتشر شده است. این کتاب به‌زبان فرانسه نوشته شده اما نویسنده عنوانش را از بخشی از سخنان مارگارت تاچر وام گرفته است: «چیزی به‌نام جامعه وجود خارجی ندارد». گیلوی بر این باور است که فرانسه خیلی وقت پیش از این رقابت‌های سنتی چپ و راست خود را کنار گذاشته و درعوض به جامعه‌ای تبدیل شده است که بین «برندگانِ» جهان‌وطن و «بازندگانِ» روستایی که فرانسه حاشیه‌ای را تشکیل می‌دهند تقسیم شده است. طغیان جلیقه‌زردها نتیجه اجتناب‌ناپذیرِ همین شکل جدید از جنگ طبقاتی است.

سروتونین از جهاتی ولبک را به نقطه شروعش برده است. او در اوایل دهه ۱۹۹۰ و پیش از آنکه نویسنده شود دوره کشاورزی دید. اظهارات اخیر او در حمایت از برکسیت (که به‌طور تلویحی نشانگر دیدگاه‌های او در تایید فرکسیت [خروج فرانسه از اتحادیه اروپا] نیز هست) برای کسانی که او را از پیش می‌شناسند تعجب‌آور نخواهد بود، چون ولبک سابقه کمونیستی داشت و دشمن قسم‌خورده دموکراسی اجتماعی غربی بود که در اتحادیه اروپا نمود عینی یافته است. به‌همین دلیل بخش زیادی از کتاب سروتونین رنگ و بوی پروپاگاندایی بسیار قوی و احساسی در ضدیت با اتحادیه اروپا دارد. همچنین به همین دلیل است که مطبوعات میانه‌رو فرانسه ولبک را «نماد راست افراطی» می‌دانند.

اما واقعیت آنقدرها هم ساده نیست. ولبک، در نوشته‌هایش در کسوت چهره‌ای عمومی، بیش از هرچیز دیگر در حال تجربه دگردیسی‌هایی بزرگ است. با این حال، او اکنون جایگاهی بی‌رقیب و تراز اول در ادبیات فرانسه برای خود کسب کرده است و گمان نمی‌کنم از زمانی که برای نخستین بار آثارش را خواندم و ملاقاتش کردم تغییر چندانی کرده باشد: آشوب‌طلب و طنزپردازی همیشه جنجال‌انگیز و غیرعادی که قریحه واقعی‌اش این است که همواره در تضاد با دنیای اطراف خود باقی می‌ماند. 


اطلاعات کتاب‌شناختی:

Houellebecq, Michel. Sérotonine. Groupe Flammarion, 2019


پی‌نوشت‌ها:
• این مطلب را اندرو هاسی نوشته است و در تاریخ ۱۶ ژانویه ۲۰۱۹ با عنوان «How France’s provocateur-in-chief became part of the establishment» در وب‌سایت نیواستیتسمن منتشر شده است. وب‌سایت ترجمان آن را در تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۹۷ با عنوان «رمان جدید میشل ولبک ادامه راه همیشگی اوست: جنجال و اشمئزاز» و ترجمه مجتبی هاتف منتشر کرده است.
•• اندرو هاسی (Andrew Hussey) تاریخ‌نگاری انگلیسی است که متخصص فرهنگ و تاریخ فرانسه است و علاوه بر تدریس در دانشگاه مستندهایی تلویزیونی درباره فرانسه نیز ساخته است.

[۱] Sérotonine
[۲] عنوان فرانسوی این کتاب Les Particules élémentaires است که در سال ۱۹۹۸ در فرانسه منتشر شد. فرانک وین آن را به انگلیسی ترجمه کرده که با عنوان اتمیزه (Atomized) در انگلستان و ذرات بنیادی (The Elementary Particles) در آمریکا منتشر شده است. ترجمه انگلیسی آن برنده جایزه ادبی ایمپک دوبلین در سال ۲۰۰۲ شد [مترجم].
[۳] Platform
[۴] No Society

 
 

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. اطلاعیه سازمان زندان‌ها درباره جزئیات قتل شیرمحمدعلی در زندان فشافویه

  2. با این سوابق حسینی چه کنیم؟

  3. بازهم‌ مساله‌ دستمزدهای‌ نجومی‌ ستاره‌های‌ سینما خبرسازشد

  4. سخنگوی قوه قضاییه خبر داد: دستور رئیسی برای بررسی قصور احتمالی در مورد قتل اخیر در زندان تهران بزرگ

  5. واکنش دولت آلمان به اظهارات سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران

  6. اروپا در برجام اقدامی نکند، خروج از NPT در دستور کار قرار می‌گیرد

  7. یکی از ضاربان خرس تلف شده در سوادکوه، دستگیر شد

  8. روحانی: فرصت اروپا برای جبران کوتاه است/ از بین رفتن برجام به نفع منطقه و جهان نیست

  9. کواکبیان: مردم ایران حواسشان به پیروی انگلیس از آمریکا است

  10. نمایندگان مجلس از وضعیت مسکن خود در تهران می گویند/ نمایندگان توان اجاره منزل را ندارند

  11. ورود آقازاده‌ها و سلبریتی‌ها به بهانه خرید زمین در گیلان برای ساخت ویلا

  12. آیا امسال در خوزستان خاموشی نداریم؟  

  13. واکنش آذری جهرمی به دریافت کارت زرد از مجلس+ عکس

  14. سردار رحیمی: به هیچ وجه در بحث امنیت اخلاقی کوتاه نمی‌آییم

  15. ترامپ رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید را به دلیل «سرفه» از دفترش بیرون کرد+ فیلم

  16. آزار پسر چهار ساله در اردستان

  17. مسابقه رالی خودروهای قدیمی   

  18. مجلسی این‌چنینم آرزوست

  19. تخصیص ارز دولتی به واردات کاغذ سیگار؛ بی‌اطلاعی یا دست‌های پنهان!؟

  20. پورابراهیمی: قیمت دلار با کاهش اثرات روانی واقعی می‌شود

  21. سازمان‌ملل: ایران تعهدات خود تحت برجام را ادامه دهد

  22. بایدن: ترامپ را در ایالت‌های جنوبی جمهوری‌خواه شکست خواهم داد

  23. سردار سلیمانی: شما آمریکایی‌ها ریاض و عربستان را زیر آتش قرار دادید+ فیلم

  24. علی علیزاده: اگر نابغه‌ای همچون امام خمینی نبود انقلاب اسلامی یکساله نمی‌شد

  25. سوت‌زن کیست؟  

پربحث‌های دیروز

  1. آیا به افراد مشهور و سلبریتی‌ها بدهکاریم؟

  2. قوه قضائیه درباره قتل علیرضا شیرمحمدعلی شفاف سازی کند+ اطلاعیه سازمان زندان‌ها

  3. خانه‌های خالی بلای بازار مسکن/ قانونی که اجرا نمی‌شود!

  4. جزئیات تغییر ساعت کاری ادارات

  5. شمارش معکوس برای تصمیم مهم ارزی سران قوا

  6. تصویری دیده نشده از بشار اسد  

  7. چگونگی عملکرد پلیس راهور در مواجهه با کشف حجاب در خودرو

  8. واکنش سرخپوشان به خبر جدایی برانکو از پرسپولیس

  9. چرا در کوچه‌ها و پارک‌ها درخت میوه نمی‌کاریم؟   

  10. معجزه افزایش ۴۰ میلیاردی ذخایر ارزی بدون فروش نفت

  11. حاشیه های یک پرواز با هفت ساعت و 45 دقیقه تاخیر/از مریض بدحال و انتقال به بیمارستان تا عدم پرداخت خسارت به مسافران

  12. در جلسه رییس بانک مرکزی با فعالان اقتصادی تبریز چه گذشت ؟

  13. مبلغ قرارداد برانکو با الاهلی عربستان فاش شد

  14. پیشنهاد عجیب تراکتورسازی به ۳ بازیکن سرباز ذوب‌آهن!

  15. اطلاعیه سازمان زندان‌ها درباره جزئیات قتل شیرمحمدعلی در زندان فشافویه

  16. با این سوابق حسینی چه کنیم؟

  17. بازهم‌ مساله‌ دستمزدهای‌ نجومی‌ ستاره‌های‌ سینما خبرسازشد

  18. بیانیه‌ای برای ترامپ! / نسخه ضد ایرانی تسلیم

  19. کمالوندی در پاسخ به الف: اگر لازم باشد غنی سازی بیشتر از ۲۰ درصد را هم انجام می‌دهیم/ تا ۶ تیر از سقف ۳۰۰کیلو اورانیوم غنی‌شده عبور می‌کنیم

  20. واگذاری ۳۰۰۰ ملک شهرداری به افراد غیر/ شهرداری جدیتی برای پس گرفتن املاک ندارد

  21. حکم استفاده از اموال دولتی توسط کارمندان

  22. سخنگوی قوه قضاییه خبر داد: دستور رئیسی برای بررسی قصور احتمالی در مورد قتل اخیر در زندان تهران بزرگ

  23. واکنش دولت آلمان به اظهارات سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران

  24. اروپا در برجام اقدامی نکند، خروج از NPT در دستور کار قرار می‌گیرد

  25. یکی از ضاربان خرس تلف شده در سوادکوه، دستگیر شد

پربحث‌های هفته

  1. less for less چیست و چرا ظریف عصبانی شد؟

  2. بررسی ابعاد حقوقی تذکر راننده اسنپ و اقدام مسافر در هتک حیثیت راننده/ خودرو حریم شخصی و خصوصی نیست

  3. شناسايي ضاربان بانوي آمر به معروف در رشت  

  4. روزی که ژاپنی‌ها به ایرانی‌ها حسرت زیادی خوردند!

  5. ادعای وطن‌دوستی رامبد با سفر به کانادا برای تولد فرزند!

  6. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  7. پرستو یا آشیانه!؟

  8. واکنش کاربران توییتر به اظهارات جنجالی وزیر نیرو درباره مردم ایران و چین/ از فیش حقوقی مدیران تا مبارزه با فساد مسئولان نالایق به سبک چینی‌ها

  9. آمريكا ديگر چيز چنداني در چنته ندارد كه تاكنون نشان نداده باشد

  10. آقای روحانی، حالا وقت تعویض طلایی است

  11. روحانی: فشار آمریکا علیه ملت ایران، تخلیه خواهد شد/ ملت نسبت به یکسال گذشته آرامش بیشتری دارد/ بدخواهان را مجبور می‌کنیم اشتباه خود را بپذیرند

  12. رهبر انقلاب: ترامپ را شایسته مبادله پیام نمی‌دانم و با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد/ ترامپ بعد از بازگشت از ژاپن، پتروشیمی ایران را تحریم کرد آیا این پیام صداقت است؟

  13. آلمان: سقوط برجام به منزله بازگشت همه تحریم‎ها است

  14. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  15. مسافر جنجالی اسنپ : با میل خودم توییت عذرخواهی را زدم

  16. آیا به افراد مشهور و سلبریتی‌ها بدهکاریم؟

  17. سفر نوبخت به آمریکا برای دیدار با فرزندانش، انتخابات کمیسیون بهداشت را به تعویق انداخت/ پیام آقای نماینده از آن‌سوی دنیا

  18. چرا برخی فکر می‌کنند زبان دیپلماتیک یعنی انفعال ؟ / آقای ظریف مچکریم!

  19. آگهی هم‌خانه خانم مجرد!  

  20. دیدار رهبری و نخست‌وزیر ژاپن؛ ۶ درخواست و ۶ پاسخ

  21. تجمع دانشجویان مقابل سفارت انگلیس   

  22. شعار انتخاباتی قالیباف/ علی مطهری و فریب مردم/ روایت باهنر از افطاری با حضور احمدی نژاد و ناطق نوری

  23. آقای نخست‌وزیر! چطور به جنایتکار جنگی اعتماد می‌کنید؟

  24. ۹ روز تا حذف طرح «زوج‌ وفرد» در پایتخت/ همه‌ چیز در مورد طرح جایگزین

  25. نشریه آلمانی دی ولت‌ آلمان :جنگ با ایران، دیوانگی خواهد بود/ ترامپ فردی لاف زن است

آخرین عناوین