سردار جلالی عنوان کرد: ماجرای شنود مکالمات ظریف و روحانی در برجام/ آمادگی برای قطع اینترنت توسط آمریکا در آبان

گروه سیاسی الف،   3970725003 ۱۶ نظر، ۱۵ در صف انتشار و ۱۳ تکراری یا غیرقابل انتشار
ماجرای شنود مکالمات ظریف و روحانی در برجام/ آمادگی برای قطع اینترنت توسط آمریکا در آبان

رئیس سازمان پدافند غیرعامل اظهار داشت: آقای ظریف به من می گفت وقتی در مذاکرات هسته ای می‌خواستم با رئیس جمهور صحبت کنم، همه شنود می‌کردند و نفر دهم، یازدهم به رئیس جمهور می‌رسید.

سازمان پدافند غیرعامل را اگرچه بیشتر افکار عمومی با موضوعاتی نظیر ساخت پناهگاه‌ها در زمان جنگ می‌شناسند اما این سازمان امروزه با توجه به گستردگی و تنوع تهدیدات علیه کشور در حوزه های مختلف مسئولیت دارد که از جمله آنها می‌توان به حوزه سایبری، انرژی، محیط زیست، ایمن سازی مراکز حساس و راهبردی و... اشاره کرد.

سردار سرتیپ پاسدار غلامرضا جلالی ریاست سازمان پدافند غیرعامل کشور در گفتگویی با فارس، به تشریح وظایف و مسئولیت های این سازمان و نیز بیان برخی نکات امنیتی در حوزه تقابل با تهدیدات پرداخته است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:

** دغدغه رهبری درخصوص پدافند غیرعامل

* مردم ما به دلیل تجربه جنگ تحمیلی و بمباران شهرها، عموما با مفهومی به نام پدافند غیرعامل آشنایی مختصری دارند که بیشتر همان پناهگاه‌هایی بود که در شهرها وجود داشت تا مردم در بمباران ها آسیب نبینند، ولی پدافند غیرعامل امروز معنا و شرح وظایف گسترده تری دارد.

برای شروع گفتگو بفرمایید که این سازمان از کی شروع به کار کرد و در مقطع فعلی چه وظایفی برای آن تعریف شده است؟

حوزه و چارچوب فعالیت ما در اساسنامه سازمان مشخص شده و تحول موضوعات در پدافند غیرعامل یک بازه زمانی دارد، هرچند در گذشته، پدافند غیرعامل در حوزه استحکام‌بخشی به زیربناها در برابر تهدیدات و حفظ کارکردهای زیربنایی در شرایط جنگ مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در دنیا، معمولا حفاظت و اداره مردم در زمان جنگ برعهده سازمان‌های پدافند غیرعامل است که در خیلی از کشورها هم اسمش را گذاشته‌اند سازمان دفاع غیر نظامی و تحت همین عنوان، فدراسیون دفاع غیرنظامی نیز در سازمان ملل ایجاد شد.

تفاوت ما با آنها در این است که در این کشورها، تهدیدات طبیعی مثل سیل و زلزله و... هم شامل وظایف این سازمانها می‌شود اما در کشور ما -غلط یا درست- مجلس تصمیم گرفته که مقابله با تهدیدات طبیعی در حیطه کار سازمان مدیریت بحران وزارت کشور باشد و تهدیدات غیر طبیعی برعهده سازمان پدافند غیرعامل.

در دنیا معمولاً هر دو برعهده یک سازمان است البته برخی هم چند سازمان دارند. مثلاً آمریکایی‌ها یک سازمان مدیریت بحران و یک سازمان امنیت سرزمینی و در حوزه سایبری هم یک فرمانده سایبری و یک بخش هم امنیت سایبری دارند.

بعد از جنگ تحمیلی، رهبر معظم انقلاب بیشترین دغدغه‌ را برای تشکیل پدافند غیرعامل داشتند و مرتب از دولت‌ها پیگیری می‌کردند و وقتی این مسئولیت به من واگذار شد، پرونده‌ای به من دادند که مطالعه کنم و دیدم که دغدغه آقا این بود که وقتی جنگ تمام شد و خواستیم کشور را بسازیم، طوری نسازیم که دوباره در زمان جنگ به همان مشکلات قبل دچار شویم.

** دولت‌ها خیلی از ملاحظات پدافند غیرعامل را رعایت نکردند

* این دغدغه چقدر توسط دولت ها جدی گرفته شد؟

متاسفانه هرچه ایشان تاکید کردند، کار بخوبی پیش نرفت چون دولت‌ها با سرعت مشغول ساخت و ساز شدند و خیلی از ملاحظات پدافند غیرعامل را رعایت نکردند و در برخی اماکن نه تنها ملاحضات رعایت نشده بود، بلکه انبوهی از آسیب‌پذیری‌ها را تولید کردند.

** موقعیت عسلویه با هیچ معیار پدافندی قابل توجیه نیست

* مثلا در کجاها؟

به عنوان مثال در عسلویه، مراکز پرخطر و پرتراکم با ارزش بالا را کنار هم و کنار مرز ایجاد کرده‌اند که با هیچ معیار و مقیاس پدافندی قابل توجیه نیست.

بعد از مدتی مجمع تشخیص مصلحت نظام یک‌سری سیاست برای پدافند غیرعامل آماده کرد و در سال ۸۶ به جمع‌بندی رسید و سال ۸۹ توسط حضرت آقا ابلاغ شد که در آنجا یکسری ماموریت‌های دیگر برای پدافند غیرعامل تعریف کردند.

در سال ۹۳ اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل به تصویب رهبری رسید و ماموریت‌ها در حوزه‌های مختلف تصریح و گستره کار پدافند مشخص شد که شامل موضوعاتی نظیرآماده‌سازی، پیشگیری، مقام سازی و مستحکم‌سازی کشور و مردم در برابر تهدیدات ناشی از حوادث صنعتی و امنیتی و نظامی می‌شد. البته با توجه به تنوع تهدیدات، با تلفیق برخی حوزه‌‌ها، شاخه‌های جدید نیز ایجاد می‌شود.

* در خصوص اماکنی مثل همان عسلویه که فرمودید، بالاخره چاره چیست؟ این اماکن را که نمی‌شود همینطور رها کرد، آیا راهکاری برای جبران اشتباهات گذشته وجود دارد؟

حتما راهکار دارد. کار نشد ندارد اما کاری که ما می‌خواهیم انجام دهیم در ۲ حالت است.

یک وقت می‌خواهیم جایی را الان بسازیم. فرض کنید در منطقه پارس شمالی که عسلویه شماره ۲ می‌خواهد درست شود، یا عسلویه شماره ۳ که در چابهار قرار است باشد، از همین الان می‌توانیم برویم و ملاحظات‌مان را پیش‌بینی ‌کنیم که فاصله‌ها رعایت شود و عمق داده شود و همه این کارها شدنی است.

اما مسئله‌ای به نام هزینه و فایده وجود دارد یعنی رقمی که خرج می‌کنیم چقدر برایمان فایده دارد. در این خصوص شاید جاهایی افزایش هزینه، کار را غیراقتصادی کند که باید کنترل و ملاحظه کرد.

اما در خصوص وضع فعلی و جایی مثل عسلویه هم راهکار هست، منتهی باید هزینه و فایده را سنجید. مثلا اینکه بخواهیم وضع موجود را خراب کنیم و دوباره بسازیم، طبیعتا هم زمان‌بر است و هم هزینه های زیادی دارد که دست ما را می بندد.

راه دیگر هم این است که خطرات و آسیب‌ها را با فرمول هزینه و فایده کم کنیم که در حال انجام است. 

مثلاً در یک جایی که کل گاز از یک لوله عبور می‌کند و بعد از یک پمپ گذر می‌کند، بیاییم یک لوله را به چهار لوله تقسیم و فاصله‌ها را زیاد کنیم که اگر یکی از آنها آتش گرفت دیگری مشکل نداشته باشد. به اینها کاهش ریسک و خطرات می‌گویند که در حال انجام است. 

اما در هر صورت، اثربخشی این کار نسبت به اینکه از ابتدا مکانی درست ساخته شود، متفاوت است و باید از الان هرچه می‌سازیم با رعایت قوانین باشد تا آیندگان مشکلی نداشته باشند.

** انتظار بیشتری از روحانی داریم

* حوزه کار سازمان پدافند غیرعامل ارتباط تنگاتنگی با دولت دارد و شما نمایندگانی هم در سازمان‌های مختلف دارید. ب این تفاسیری هم که شما گفتید، اگر دولت پای کار نیاید، کار پیش نمی‌رود. با این حال، برخی مواقع گلایه‌هایی می‌شنویم که دولت موضوع را جدی نمی‌گیرد، اصلا این موضوع پدافند غیرعامل چقدر برای دولت‌‌ها جا افتاده و آن را جدی گرفته‌اند؟

در همه جای دنیا ساختاری شبیه ساختار ما در داخل دولت هم وجود دارد مثل سازمان استاندارد و مدیریت بحران که در دولت و زیر نظر رئیس جمهور هستند اما در کشور ما چون بخش دفاع، ساختارش از بخش دولت جداست، موضوع پدافند غیرعامل هم جدا از دولت تشکیل و به ستادکل نیروهای مسلح واگذار شد.

به هرحال پدافند غیرعامل، بدنه و ساختار و تفکرش در بخش دفاع است اما حوزه و کارکردش در دولت است. لذا در اواخر دولت اصلاحات، یک آیین‌نامه اجرایی تنظیم کردیم که با امضای دکتر عارف که معاون اول بود ابلاغ شد که سازوکار مشترک بین دولت و سازمان است و می‌گوید هر وزارتخانه و دستگاهی موظف است یکی از معاونینش را به عنوان رابط ما با هماهنگی معرفی کند و آنجا دبیرخانه و مدیرکل ایجاد شود و ما تعامل‌مان با آن دستگاه را از طریق این معاونت انجام دهیم. این کار انجام شده است.

در همه استان‌‌ها، یک مدیرکل پدافند غیرعامل داریم و در همه دستگاه‌ها هم یک مدیرکل داریم و یکی از معاونین هم معاون ما محسوب می‌شود و با آن تعامل می‌کنیم. 

اما ساختارهایی که بین دولت و نیروهای مسلح وجود دارد معمولاً دچار ضعف در ارتباطات است. یعنی دولت کار خودش را جلو می‌برد و نیروهای مسلح هم کار خود را دارند و دولت‌های مختلف هم نگاه‌شان به نیروهای مسلح متفاوت است، برخی از خودشان می‌دانند و برخی خیر.

لذا شیب همکاری یک مقداری متفاوت است. ولی بالاخره این کار به صورت یک روال در حال انجام است و مانع جدی نداریم. هرچند با توجه به سوابق دکتر روحانی که در زمان جنگ فرمانده پدافند هوایی و غیرعامل بودند -و خودشان تعبیری دارند که می‌گویند اولین مسئول پدافند غیرعامل من بودم- و نیز اینکه رئیس کمیسیون دفاعی مجمع بودند و سیاست‌های مجمع که در مورد پدافند غیرعامل تنظیم شده در جلساتی بود که خود ایشان تشکیل می داد، و در مجمع هم خودشان از آن دفاع می‌کردند، پس قاعدتا توجیه‌ترین رئیس جمهور نسبت به پدافند غیرعامل هستند و ما از رئیس جمهوری که تا این اندازه توجیه است، انتظار همکاری بیشتری داریم.

* اخیراً هم میان شما و وزارت ارتباطات موضوعی تبدیل به بحث‌های حاشیه‌ای شد، این اختلاف‌ها چقدر جدی است؟

ما با همه وزارتخانه‌ها ارتباط داریم و ممکن است در برخی موضوعات اختلاف‌نظر باشد. مثلاً در حوزه محصولات تراریخته، ما با وزارت جهاد کشاورزی اختلاف داریم، ما می‌گوییم این موضوع ضرر دارد آنها می‌گویند ضرر ندارد.

اینها بحث‌هایی است که برای آن جلسه می‌گذاریم و صحبت می‌کنیم ولی بازتاب آنها در رسانه‌ها بعضی اوقات به گونه‌ای است که مخاطب برداشت می‌کند شاید دعوایی وجود داشته باشد، در صورتی که اینطور نیست.

اختلاف‌نظر هست و طبیعی هم هست چون نگاه ما تهدیدمحور و نگاه آنها فرصت‌محور است. لذا اختلاف‌نظر داریم اما چالشی که قابل حل نباشد، نیست.

در خصوص وزارت ارتباطات هم الان هماهنگی خوبی داریم و اقدامات اولیه رزمایش مشترک را انجام می‌دهیم.

** حتماً باید یک ماهواره ملی داشته باشیم

* اوایل امسال گزارشی منتشر شد که نشان می داد انتقال حساب‌های بانکی یا اطلاعات جایگاه های سوخت از طریق ماهواره ای انجام می شود که شرکت عرب‌ست که مالکیت ۴۰درصد آن برای عربستان است، مالک اصلی آن است. این کار چقدر توجیه‌پذیر است که ما اطلاعات‌مان را از طریق ماهواره عرب‌ست که اسم آن را ایران‌ست ۲۱ گذاشته ایم، منتقل کنیم؟

جدا از بحث ماهواره بومی، در وضعیت فعلی، اصولا ما باید ماهواره خودمان را داشته باشیم؛ یعنی دولت و بخش خصوصی و... باید یک ماهواره حتی خارجی را بخرد و تماماً کنترل و مالکیت آن در اختیار خودمان باشد. این را چند سال است پیگیری می‌کنیم.

از سال ۸۶ به آقای ضرغامی می‌گفتیم که در صداوسیما اتکا فقط به ماهواره نباشد چون یک روز ماهواره را قطع می‌کنند اما ایشان گفت نه امکان ندارد و مقررات بین‌المللی به آنها اجازه نمی‌دهد. اما ما هیچ اطمینانی به دشمن نداشتیم و معتقدیم وقتی در شرایط خاص قرار بگیریم، قوانین بین‌الملل نادیده گرفته می‌شود.

به هر حال ایشان پذیرفت و با کمک وزارت ارتباطات آن موقع که دکتر سلیمانی وزیر آن بود، شبکه فیبر نوری کشور را به هم وصل کردیم و بعد سیگنال را از ماهواره وارد شبکه کردیم و بعد به ایستگاه‌های فرستنده بردیم و هر سال هم این مانور را برگزار می‌کنیم که اگر ماهواره قطع شد، از طریق فیبر ارتباط برقرار باشد.

الان ۹۰ درصد جغرافیای جمعیتی کشور را به صورت کامل، تحت پوشش سیگنالی از روی زمینی داریم تا اگر ماهواره قطع شود، ما ارتباط داشته باشیم.

اما به هر حال وابستگی ما به ماهواره یک واقعیت جدی است. در مواقعی هم آمریکایی‌ها ماهواره‌های ما را تحریم کردند و بخشی از ماهواره‌های ما که در آمریکای شمالی کار می‌کرد قطع شد و فکر می‌کنم الان هم قطع است.

لذا حتماً باید یک ماهواره ملی داشته باشیم. حالا که نداریم، باید از متنوع‌سازی سبد اجاره استفاده کنیم یعنی با جاهای مختلف قرارداد ببندیم که یکی هم ممکن است عرب‌ست باشد. به هر حال داخل کشور را خودمان پوشش می‌دهیم و امسال هم آبان ماه طی یک مانور، ماهواره را در صداوسیما قطع می‌کنیم و همه را بر فیبر منتقل می‌کنیم تا ببینیم ضعفی وجود دارد یا خیر.

خوبی تنوع سبد اجاره هم این است که اگر مثلاً اروپایی‌ها با یک چشمک آمریکا ماهواره ما را قطع کردند، گزینه‌های دیگری مثل عرب‌ست داشته باشیم. اما راه‌حل اساسی این است که باید ماهواره ملی داشته باشیم که قدرت تولید و پرتاب آن هم وجود دارد.

** ماجرای شنود مکالمات ظریف و روحانی در مذاکرات هسته‌ای

* در مقطعی شما چندین‌بار درخصوص استفاده مسئولین کشور از تلفن‌های هوشمند هشدار دادید. این موضوع چقدر جدی گرفته شد و چقدر بر آن نظارت می‌شود؟ موضوع دیگر اینکه جایگزینی برای این تلفن‌ها در اختیار افراد قرار می گیرد یا نه؟

هدف ما این بود که اولاً مسئولین، تهدیدات این گوشی‌ها را بشناسند چون تلفن هوشمند قابلیت‌های زیادی دارد. نکته دوم هم این بود که گفتیم هوشمندانه از آن استفاده کنند.

یکی از تهدیدات این گوشی‌ها این است که مکان آن قابل ردیابی است. به عنوان مثال وزیری که یک تیم محافظ و ۲ ماشین پیش و پس دارد و می‌خواهد کسی از رفت و آمد و مکان مراسمش چیزی نفهمد، خب با داشتن آن گوشی بی‌معنی است.

اگر مهم نیست وزیر هر لحظه کجاست، خب تیم حفاظت نیاز ندارد و اگر مهم است که کسی خبر نداشته باشد، پس آن گوشی را هم نباید استفاده کند.

مکان‌یابی تنها یکی از این موارد تهدیدات است. ما حدود ۱۸ مورد آسیب‌پذیری در گوشی شناسایی کردیم که تقریباً هرچه بخواهند می‌توانند برداشت کنند؛ از اثر انگشت و عکس قرنیه چشم و پسوردها گرفته تا صدا و عکس و تصویر و فیلم‌برداری و باکس پیام و تقویم و مکان و...

کافیست شماره تلفن شما را داشته باشند. از طریق آن، نوع گوشی شما و بعد شماره سریال آن را به دست می‌آورند، بعد وقتی سرور می‌خواهد آپدیت برای آن گوشی بفرستد یک آپدیت خاص می‌فرستد. آن آپدیت روی گوشی طرف می‌نشیند و دیگر تمام گوشی تحت اختیار فرامین آنهاست.

مثلاً شما دوربین گوشی را خاموش می‌کنید و به ظاهر خاموش است اما آنها دوربین را روشن می‌کنند و شما متوجه نمی‌شوید و... این ساده‌ترین روش تهدید است.

لذا هدف اول، فرهنگ‌سازی و شناخت تهدیدات بود که انجام شد. هدف دوم هم این بود که تلفن در مکان‌های حساس وارد نشود که طی بخشنامه‌ای ابلاغ کردیم و طبیعتا ناظر بر اجرای آن، حراست دستگاه‌ها هستند. 

اما درخصوص اینکه مابه‌ازایی هم وجود دارد یا نه، به بحث ساخت گوشی‌های بومی برمی‌گردد. ما در این خصوص سه طرح تعریف کردیم که ۲ طرح به نتیجه رسیده و طرح سوم هم در دست اقدام است. ۲ طرح اول این است که روی همین گوشی‌ها قابلیت کنترل سیستم عامل را گذاشتیم.

امسال یکی از معاونین ما به مکه رفت و یک نمونه از آن را به او دادیم و یک نمونه هم در اینجا در اختیار ما بود و این ارتباط را تست کردیم که همه چیز به صورت کد و رمز منتقل می‌شد و مشکلی نداشتیم و موفق بود. 

یک بار در زمان مذاکرات هسته‌ای، آقای ظریف به من می‌گفت من وقتی برای مذاکره می‌روم، آقای کری (وزیر خارجه وقت آمریکا) که می‌خواست با تلفن صحبت کند یک گوشه سالن می‌نشست و یک چادر الکترومغناطیسی دورش می‌کشند که هیچکس نتواند از بیرون آن را شنود کند و با رئیس جمهور آمریکا مشورت می‌کرد. بعد من (ظریف) که می‌خواستم با رئیس جمهور خودمان صحبت کنم همه آنجا شنود می‌کردند و نفر دهم، یازدهم به رئیس جمهور می‌رسید! لذا یک وسیله‌ای برای من درست کنید که بتوانم ارتباط امن برقرار کنم.

خب الان این وسیله در اختیار است و می‌‌توانند از آن استفاده کنند. در مرحله بعد، باید یک گوشی هوشمند داخلی بسازیم که در سال ۹۷ ان‌شاءالله به نتیجه می‌رسد. البته ما این را به عنوان نمونه اول درست می‌کنیم و بعد صنعت باید آن را تولید انبوه کند.

** برای مقابله با طرح قطع اینترنت توسط آمریکا در آبان راه حل داریم

* خبری مطرح شده که آمریکا در مرحله جدید تحریم‌ها در آبان‌ماه، اینترنت کشور را با اختلال جدی مواجه کند، آیا آنها امکان این کار را دارند؟

اگرچه احتمال این کار را ضعیف می‌دانیم اما از طرفی، در صورتی که این اتفاق بیفتد، تدابیری دیده شده که کارکردهای ضروری کشور حفظ شود و شبکه ملی اطلاعات به اندازه‌ای که آماده شده بنا است که بتواند خدمات اساسی مردم را جواب دهد.

در حوزه سایبری توانمندی متقارن نیست و ابرقدرت در سایبر نداریم، یک کشور کوچک هم به اندازه یک ابرقدرت می‌تواند نقش‌آفرینی کند و بنابراین بستگی به میزان توانمندی و آسیب‌پذیری است. کشوری آسیب‌پذیرتر است که سایبری‌تر است. آمریکایی‌ها نسبت به ما سایبری‌تر هستند و زیرساخت‌های‌شان بیشتر از ما سایبری است پس طبیعتاً آسیب‌پذیرترند.

البته تصور ما از تهدید آمریکا یک تهدید ترکیبی بر بستر شبکه اجتماعی است. یعنی او می‌خواهد با ابزار شبکه، رسانه و گوشی و اینترنت، مردم ما را تحریک و سازماندهی کند و به جان دولت و حکومت بیندازد. خب اگر اینترنت را قطع کند دست‌ خودش را کوتاه می‌کند.

عراقی‌ها یک بار در جنگ به ما شیمیایی زدند و باد به سمت آنها وزید و خودشان مسموم شدند و از بین رفتند الان هم همین‌طور است.

** فرمانده سایبری آمریکا به دلیل شکست در حمله به نطنز برکنار شد

من تحلیلی راجع به جابه‌جایی فرمانده اسبق سایبری آمریکا داشتم و اعتقادم این است که این تغییر براساس اقدام ناشیانه در حمله سایبری به نطنز اتفاق افتاد.

برداشت او این بود که می‌تواند با حمله سایبری تمام سیستم هسته‌ای ما را نابود کند و تبعات آن را هم بپذیرد. رفت این را به اوباما گفت و اوباما هم خامی کرد و رمز عملیات‌ به نام‌ بازی المپیک را طرح کرد و وقتی این مطرح شد در واقع برای اولین‌بار یک رئیس جمهور، مسئولیت حمله سایبری به یک کشور دیگر را پذیرفته و اینگونه به ما حمله شد.

یک سال بعد بررسی کردند که در برابر حمله‌ای که کردند چقدر منفعت کردند و چقدر آسیب دیدند؟ نتایج بررسی‌شان نشان می داد که میزان آسیب‌پذیری با چیزی که به دست آوردند صد به یک بود یعنی یکی زدند، صدتا خوردند. لذا این فرمانده را بازنشسته و عزل کردند.

این موضوع در رسانه مطرح نشد اما تحلیل ما این است که این فرمانده به دلیل بی‌کفایتی در این موضوع عزل شد. بنابراین ما یک صحنه درگیری سایبری داشتیم.

فرض کنید خانه ما چهار پنجره شیشه‌ای دارد و نمای ساختمان طرف مقابل سرتاسر شیشه است او باید نشانه‌گیری کند و یک پنجره را بزند اما این طرف یک مشت سنگ هم پرت کند تمامی دیوارهای شیشه‌ای طرف مقابل می‌شکند. در حوزه سایبری هم همین‌طور است، آمریکایی‌ها همه‌ چیزشان سایبری و آسیب‌پذیر است. شاید ما چند نقطه سایبری داشته باشیم. لذا اینجا سایبری بودن یک توازن منفی برای آنها ایجاد می‌کند. 

** تهدید ترکیبی با محوریت شبکه های اجتماعی اولویت اول ماست

* شما قطعا به واسطه مسئولیتی که برعهده دارید، دائم در حال رصد تهدیدات هستید؛ امروز مهم‌ترین تهدیدی که متوجه کشور است را چه می‌دانید؟

ما با طیف ترکیبی تهدید روبه‌رو هستیم که به آن تهدیدات هیبریدی می‌گویند. بخش اول آن عملیات روانی در حوزه فرهنگی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی است و بخش بعدی امنیت ملی و در کلاس براندازی است که ابزار همه اینها، شبکه‌های اجتماعی است که حضرت آقا از آن با تعبیر سلاح شیمیایی نام بردند.

لذا تهدید ترکیبی با محوریت شبکه های اجتماعی اولویت اول ماست و اولویت دوم هم تهدید اقتصادی و اولویت سوم تهدید سایبری است که هم فعال‌سازی شبکه‌های اجتماعی و هم حمله به زیرساخت‌ها را شامل می‌شود.

** تهدیدها و فرصت های رمز ارزها

* با توجه به اهمیت بحث اقتصادی در مقطع کنونی که از آن با عنوان جنگ اقتصادی نام برده می‌شود، آیا سازمان  پدافند غیرعامل در این خصوص هم وظیفه‌ای دارد؟

رصد و پایش اقدامات دشمن در حوزه اقتصادی و در مقیاس راهبردی اهمیت بسیاری دارد از جمله اینکه بدانیم دشمن چه استراتژی‌ای علیه کشور به کار گرفته و قرار است اتفاق بیفتد. لذا جنگ و حمله با ابزار اقتصادی به مولفه‌های اقتصادی کشور و به کارگیری سایر ظرفیت‌ها مثل حوزه دیپلماسی و روابط بین‌الملل و اطلاعات را جنگ اقتصادی می‌نامند.

پس این جنگ یک حوزه منفرد نیست و از همه ظرفیت‌ها در آن استفاده می‌شود و هدف نهایی‌ آن این است که اقتصاد کشور را با زمین‌گیر کردن مردم از بین ببرد. به همین منظور رصد، تشخیص و پایش تهدید اقتصادی یک بحث جدی است.

دشمن استراتژی‌های مختلفی در این جنگ اقتصادی دارد مثل تهدید P2C که تحمیل اراده از طریق فشارهای مالی و اقتصادی است و مشاهده کردم که خبرگزاری فارس هم آن را ترجمه کرده و کار بسیار خوبی بود.

لذا استراتژی دشمن این است که از این طریق به اقتصاد کشور فشار بیاورد و آمریکا آن را دنبال می‌کند. جنگ ارزی، مالی، پولی، اولویت‌های تحریم‌ و پایش شبکه‌های اقتصادی داخل کشور از دیگر حوزه‌های قابل اهمیت است.

از طرفی پرداختن به تصمیمات اثرگذار کشور در حوزه‌های مختلف اقتصادی مثل دلار و ارز بسیار مهم است.

بحث دیگر، موضوع رمز ارزها مثل «بیت‌کوین» است که باید در کشور یک تصمیم جدی برای آن بگیریم. ما یک کنفرانس برگزار کردیم و فرصت‌ها و تهدیدات رمز ارز را مورد بررسی قرار دادیم و پیشنهادمان این بود که باید یک ساختار برای آن تعریف و بانک مرکزی دیجیتال تشکیل شود که در آینده‌ نزدیک حتماً باید این کار را انجام دهیم و خودمان برای تولید رمز ارز ملی در کشور اقدام کنیم.

باید با یک سیاستی بتوانیم اقتصاد خودمان را از «رمز ارز»های بیرونی کنترل کنیم تا موجب خروج سرمایه از کشور نشود.

از طرف دیگر، باید از فرصت‌هایی که نظام رمز ارز ایجاد می‌کند استفاده کنیم و از طریق آن می‌توانیم تحریم‌ها را نیز دور بزنیم. البته کشور در این زمینه هنوز کمی تردید دارد و به تصمیم نهایی نرسیده است. 

در مجموع اگر این موضوع در مقیاس کلان به نتیجه برسد، بسیاری از مشکلات کشور حل می‌شود.

البته باید توجه داشت که این موضوع مثل یک چاقوی دولبه است که اگر دست خودمان باشد خوب است و اگر دست دشمن باشد علیه‌مان استفاده می‌شود.

رسانه‌ها باید در این خصوص اطلاع‌رسانی کنند و در این صورت خود مردم هم به سمت شبکه‌های اجتماعی خارجی نمی‌روند و به دنبال شبکه‌های اجتماعی داخلی خواهند بود.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۵۹۶۸۶۸۰۱:۵۹:۰۸ ۱۳۹۷/۷/۲۵
خیلی جالب بود مرسی...
ناشناس۵۹۶۹۰۶۰۶:۱۵:۴۹ ۱۳۹۷/۷/۲۵
ماشالله خدا قوت با بودن جنابعالی کمترین نگرانی هم از آسیب پذیری کشور در مقابل تهدیدات علمی و تکنولوژیک افسران سایبری آمریکا و سایر دشمنان برطرف شده است.
ناشناس۵۹۶۹۱۸۰۶:۴۸:۱۷ ۱۳۹۷/۷/۲۵
قطعی اینترنت نه عملی است و نه باب میل دشمن! بهر حال تنها روزنه ای که میتونن مستقیم به افکارعمومی ایران دسترسی داشته باشند همین اینترنته
ناشناس۵۹۶۹۶۰۰۷:۵۵:۱۶ ۱۳۹۷/۷/۲۵
قیمت ها که هنوز وحشتناک بالا هست. اینترنت قطع بشه یعنی چی؟؟؟؟؟ مطمئن باشید گرونی اید تحمل شد ولی اینترنت قطع بشه کل 2 میلیون جمعیت خودشون.........
ناشناس۵۹۶۹۷۴۰۸:۱۵:۰۲ ۱۳۹۷/۷/۲۵
اگه اینترنت رو قطع کرد شما هم ماهواره هاروقطع کنید.
ناشناس۵۹۶۹۸۱۰۸:۲۰:۲۰ ۱۳۹۷/۷/۲۵
امریکا از قطع اینترنت سودی نمی برد حتی ضرر هم میکند
ناشناس۵۹۷۰۰۴۰۸:۳۳:۲۵ ۱۳۹۷/۷/۲۵
باید بشه ریس ورزش باستانی کشور
ناشناس۵۹۷۰۱۲۰۸:۳۸:۲۱ ۱۳۹۷/۷/۲۵
حتی اینترنت؟ دستمریزاد به دولت همه چی تمام!!!
ناشناس۵۹۷۰۴۴۰۹:۰۲:۲۷ ۱۳۹۷/۷/۲۵
یا خدااااا میخوان اینترنتم قطع کنن....
ناشناس۵۹۷۰۸۹۰۹:۴۹:۰۷ ۱۳۹۷/۷/۲۵
شما کاری به کار اینترنت نداشته باشید امریکا اینترنت هیچ جا را قطع نمی کند.
ناشناس۵۹۷۳۱۳۱۳:۰۷:۵۷ ۱۳۹۷/۷/۲۵
اینترنت را میخواهید خودتان قطع کنید و گردن آمریکا بیاندازید...
ناشناس۵۹۷۱۷۶۱۱:۱۱:۳۸ ۱۳۹۷/۷/۲۵
شماها اینترنت رو قطع نکنید امریکا قطع نمیکنه !!!
ناشناس۵۹۷۱۹۹۱۱:۲۸:۴۱ ۱۳۹۷/۷/۲۵
ایشون سخنان خود را راجب دوربین گوشی بر اساس چی می گن تحصیل کردن کارشناس دارن در کارخانه ها ی سازنده رابط دارن یا مثل ما اینترنت را خوندن ؟
بانام۵۹۷۲۴۷۱۲:۲۴:۳۹ ۱۳۹۷/۷/۲۵
شما مطمئن باش امریکا نه از باب رفاقت بلکه از باب دشمنی هم که باشه هیچوقت اینکار را انجام نخواهد داد
ناشناس۵۹۷۳۸۷۱۳:۳۲:۳۹ ۱۳۹۷/۷/۲۵
همه وسایل ما ساخت غربه. انتظار دارید شنود هم نکنن؟
رضاعلی۵۹۷۴۰۶۱۳:۳۸:۴۱ ۱۳۹۷/۷/۲۵
یعنی باور کنیم که ظریف اینو به شما گفته؟

پربحث‌های امروز

  1. آقای ظریف این هم بجا نبود

  2. در دیدار رییس جمهور چه گفتیم چه شنیدیم؟/ از اختیاراتی که داریم تا اختیارات ویژه‌ای که می‌خواهیم!

  3. لاریجانی برای دوازدهمین سال متوالی رئیس مجلس شد/ مطهری از نایب رئیسی بازماند!

  4. مداح هتاک به بزرگان اهل سنت به دادسرا احضار شد

  5. بازیگرانی که باید پول‌های مشکوک را پس بدهند + جدول اسامی

  6. بازار مسکن و افزایش شدید قیمت اجاره‌ها؛ وعده‌هایی که محقق نشد/ دولت برنامه‌ای برای مسکن ندارد!

  7. توضیحات وزارت اطلاعات درباره کارتخوان‌های دفتر وزیر نفت

  8. وقتی «دختران انقلاب» فراموش می‌شوند و «دخترکان ضدانقلاب» جای آنها را می‌گیرند!

  9. فریادهای نمایندگان در حمایت از لاریجانی؛ «شیر است!»

  10. خیز فراکسیون‌ها برای کرسی‌های هیئت رئیسه/ رقابت دوباره عارف و لاریجانی

  11. چهارمین جلسه محاکمه داماد وزیر کار/ متهم دلاویز:‌ هادی رضوی فردی تندخو، و عصبی‌مزاج است

  12. قاچاق بنزین از اوپک ایران  

  13. تهیه‌کننده و مدیر و ناظر برنامه موهن شبکه پنج اخراج شدند/ مدیر شبکه توبیخ شد

  14. حقایقی که از اقتصاد ونزوئلا نمی‌دانید!

  15. تا زمانی که سعودی‌ها و اماراتی‌ها دوشیده می‌شوند؛ جنگ چرا؟

  16. اتفاقی عجیب در کشتی آزاد جام ساساری/ گرمکن ورزشی طلای یخکشی را بر باد داد!

  17. ترکیب اعضای هیات رئیسه مجلس؛ ۵ ولایی، ۴ امیدی + جدول

  18. ژست‌های «هادی رضوی» در دادگاه  

  19. اقدام وحشیانه با دو مرد بی‌خانمان  

  20. ظریف: سخن گفتن کافی نیست، اروپایی‌ها باید اقدام عملی کنند/ توافق هسته‌ای را نقض نکردیم

  21. (تصاویر +16) مردگانی که هرگز دفن نمی‌شوند  

  22. چرا سازمان هواشناسی طوفان تهران را پیش‌بینی نکرده بود؟

  23. مصاحبه ظریف با شبکه سی ان ان  

  24. لاریجانی: امیدواریم بتوانیم مشکلات مردم را برطرف کنیم

  25. مدیر شبکه پنج سیما برکنار شد

پربحث‌های دیروز

  1. انبارلویی: تعجب می‌کنم آقای ظریف به چه دلیل دوباره مذاکره کرده/برجام را اجرایی نکنند، با آمریکایی‌ها حرفی نداریم

  2. چرا خرمشهر، خرّم‌شهر نشد؟! / چه خوب که ممد نیست...

  3. کشف طلا، دلار و ۳ کارت‌خوان با گردش مالی ده میلیاردی در دفتر زنگنه

  4. اولین زن یهودی در سنای آمریکا و میزبان ظریف کیست؟ + تصاویر

  5. خدمات یک مدرسه غیرانتفاعی لاکچری در تهران/ ۸۵ میلیون تومان برای اردوی سوئد و فرانسه؛ ۵ میلیون هم اردوی شیراز!

  6. زاکانی:‌ کسی که دو رئیس قوه را بیچاره کرده و دچار مشکل و مایه بدنامی قوه قضائیه شده را باید کنار گذاشت

  7. انتقاد رییس سازمان نظام پزشکی از تمسخر پزشکان در رسانه ملی

  8. «کسی که دو رئیس قوه را بیچاره کرده» کیست؟/ انتصاب معاون دفتر وزیر با مدرک راهنمایی/ نقد عطریانفر بر عملکرد اصلاح‌طلبان در سال ۸۸

  9. علمای شيعه، یکی از پاسداران زبان فارسی

  10. نقوی‌حسینی: ظریف باید درباره محتوای دیدار با سناتور آمریکایی توضیح دهد

  11. احمد توکلی: اگرچه آمریکا در منطقه حضور دارد، اما جنگ رخ نمی‌دهد/ باید از فساد جلوگیری شود

  12. چرا مذاکره با آمریکا سم است؟

  13. مراسم افطاری‌ای که هیچ‌گاه از خاطر روحانی پاک نخواهد شد

  14. روحانی: اگر قانون اساسی اجرا شود، دولت اختیارات کافی دارد/ از رنج و مشکلات مردم خبر دارم

  15. راغفر: اگر امروز دلار ۸۰۰۰ تومان شود مردم از ذوق به همین دولت رای می‌دهند!

  16. هنر تغییر محاسبات

  17. کشف ۹۶ بسته ۱۰۰ دلاری از خانه یک روستایی!

  18. دولت حزب اللهي و جوان

  19. خودکشی نافرجام ۲دختر در مشهد  

  20. خانه سبز  

  21. دستیار ویژه وزیر صنعت: ۱۰۰ هزار خودرو به بازار می‌آید

  22. مرعشی: مسیر انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ از ۹۸ می‌گذرد/ اصلاح‌طلبان از ضعف‌های دولت آسیب دیده‌اند

  23. کوتاه کردن دست دلالان از بازار خودرو موجب کاهش قیمت می‌شود

  24. جانشین فرمانده کل سپاه: ناو‌های آمریکایی کاملا تحت کنترل ما هستند

  25. مانتو، شلوار و لباس تولید خیرآباد ورامین با مارک های خارجی در بازار

پربحث‌های هفته

  1. کشتیم که کشتیم دیه‌شو میدیم! / نظر شما درباره‌ی این فیلم چیست؟!

  2. آقای ظریف این هم بجا نبود

  3. صدای خاموش تجرد قطعی

  4. لفاظی تازه ترامپ علیه ایران: هرگز دوباره آمریکا را تهدید نکنید

  5. محکومیت «یاسین رامین» در پرونده شیرخشک‌های آلوده وارداتی به ۱۷ سال حبس

  6. انبارلویی: تعجب می‌کنم آقای ظریف به چه دلیل دوباره مذاکره کرده/برجام را اجرایی نکنند، با آمریکایی‌ها حرفی نداریم

  7. برجام؛ ترامپ و توافق جدید

  8. عابربانک پرسپولیس و وزیر سابق کجا شلاق می‌خورند؟

  9. چرا خرمشهر، خرّم‌شهر نشد؟! / چه خوب که ممد نیست...

  10. کشف طلا، دلار و ۳ کارت‌خوان با گردش مالی ده میلیاردی در دفتر زنگنه

  11. فرار از جنگ صلح به بار نمی‌‌آورد

  12. واکنش‌ها به درخواست روحانی برای اختیارات ویژه/ تاکتیک دو سر برد رئیس جمهور/ بگوید در چه مواردی محدودیت دارد/ خیری ندیده ایم از این اختیارها

  13. توضیح نماینده خرمشهر درباره انتشار عکسی افطاری وی در فضای مجازی

  14. در دیدار رییس جمهور چه گفتیم چه شنیدیم؟/ از اختیاراتی که داریم تا اختیارات ویژه‌ای که می‌خواهیم!

  15. اولین زن یهودی در سنای آمریکا و میزبان ظریف کیست؟ + تصاویر

  16. محسنی اژه‌ای: از بی‌عفتی فیلم بگیرید و برای ما بفرستید/ روحانی چه اختیار ویژه‌ای می‌خواهد؟/ رضایت اصحاب رسانه از جلسه با رئیسی

  17. تخریب ویلاهای خاص با قاطعیت دستگاه قضا/ از ویلای داماد شمخانی تا دختر وزیر سابق

  18. علی شمخانی: ۴۰سال است جنگ اقتصادی را با فرهنگ خرمشهر به پیروزی تبدیل کرده‌ایم

  19. هشدار شديد دهقان به روسای قوا؛ دستورالعمل چپاول اموال مردم را لغو كنيد

  20. چراغ‌های روشن به هنگام سحر  

  21. لاریجانی برای دوازدهمین سال متوالی رئیس مجلس شد/ مطهری از نایب رئیسی بازماند!

  22. خدمات یک مدرسه غیرانتفاعی لاکچری در تهران/ ۸۵ میلیون تومان برای اردوی سوئد و فرانسه؛ ۵ میلیون هم اردوی شیراز!

  23. زاکانی:‌ کسی که دو رئیس قوه را بیچاره کرده و دچار مشکل و مایه بدنامی قوه قضائیه شده را باید کنار گذاشت

  24. ساختمان های کره شمالی‎  

  25. پراید ۱۸.۵ میلیونی در صورت مالی سالیانه شرکت سایپا

پربحث‌های امروز

  1. آقای ظریف این هم بجا نبود

  2. در دیدار رییس جمهور چه گفتیم چه شنیدیم؟/ از اختیاراتی که داریم تا اختیارات ویژه‌ای که می‌خواهیم!

  3. لاریجانی برای دوازدهمین سال متوالی رئیس مجلس شد/ مطهری از نایب رئیسی بازماند!

  4. مداح هتاک به بزرگان اهل سنت به دادسرا احضار شد

  5. وقتی «دختران انقلاب» فراموش می‌شوند و «دخترکان ضدانقلاب» جای آنها را می‌گیرند!

  6. فریادهای نمایندگان در حمایت از لاریجانی؛ «شیر است!»

  7. خیز فراکسیون‌ها برای کرسی‌های هیئت رئیسه/ رقابت دوباره عارف و لاریجانی

  8. ترکیب اعضای هیات رئیسه مجلس؛ ۵ ولایی، ۴ امیدی + جدول

  9. ظریف: سخن گفتن کافی نیست، اروپایی‌ها باید اقدام عملی کنند/ توافق هسته‌ای را نقض نکردیم

  10. لاریجانی: امیدواریم بتوانیم مشکلات مردم را برطرف کنیم

  11. ظریف : پیشنهاد امضای تعهدنامه عدم تجاوز به کشورهای حاشیه خلیج فارس را دادیم

  12. دستور لاریجانی برای پیگیری موضوع مدارس لاکچری

  13. تشکر رئیس مجلس از علی مطهری

  14. نحوه ارزیابی شرایط کشور و زندگی مردم توسط روحانی/تحلیلی درباره مجرمان مؤمن‌نما/ /چرا علی مطهری از هیئت رئیسه حذف شد؟

  15. هاشمی: هیچ کس نمی تواند رای شورا در تشخیص باغات را زیر سوال ببرد

  16. نماینده مجلس: پتروشیمی‌ها تبدیل به کیف پول برای آقازاده‌ها شده‌اند

  17. ظریف با عمار حکیم دیدار کرد

  18. موسوی: هیچ گفت‌وگویی بین ایران و آمریکا وجود ندارد

  19. کنایه کرباسچی به عارف: به همت شما مطهری حذف شد

  20. مخالفت دولت با طرح افزایش نمایندگان مجلس

  21. تذکرات نمایندگان به مسئولان کشور

  22. خنده لاریجانی بعد از شمارش آرا  

  23. طرح مرکز پژوهش‌ها برای رفاه کارت

  24. موسوی‌لارگانی: نجومی‌بگیران روز به روز بیشتر حقوق می‌گیرند

  25. سردار فدوی: آمریکایی‌ها در ضعیف‌ترین دوران حضور خود در منطقه هستند

پربحث‌های دیروز

  1. انبارلویی: تعجب می‌کنم آقای ظریف به چه دلیل دوباره مذاکره کرده/برجام را اجرایی نکنند، با آمریکایی‌ها حرفی نداریم

  2. چرا خرمشهر، خرّم‌شهر نشد؟! / چه خوب که ممد نیست...

  3. اولین زن یهودی در سنای آمریکا و میزبان ظریف کیست؟ + تصاویر

  4. زاکانی:‌ کسی که دو رئیس قوه را بیچاره کرده و دچار مشکل و مایه بدنامی قوه قضائیه شده را باید کنار گذاشت

  5. «کسی که دو رئیس قوه را بیچاره کرده» کیست؟/ انتصاب معاون دفتر وزیر با مدرک راهنمایی/ نقد عطریانفر بر عملکرد اصلاح‌طلبان در سال ۸۸

  6. نقوی‌حسینی: ظریف باید درباره محتوای دیدار با سناتور آمریکایی توضیح دهد

  7. احمد توکلی: اگرچه آمریکا در منطقه حضور دارد، اما جنگ رخ نمی‌دهد/ باید از فساد جلوگیری شود

  8. چرا مذاکره با آمریکا سم است؟

  9. روحانی: اگر قانون اساسی اجرا شود، دولت اختیارات کافی دارد/ از رنج و مشکلات مردم خبر دارم

  10. هنر تغییر محاسبات

  11. دولت حزب اللهي و جوان

  12. مرعشی: مسیر انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ از ۹۸ می‌گذرد/ اصلاح‌طلبان از ضعف‌های دولت آسیب دیده‌اند

  13. جانشین فرمانده کل سپاه: ناو‌های آمریکایی کاملا تحت کنترل ما هستند

  14. مانتو، شلوار و لباس تولید خیرآباد ورامین با مارک های خارجی در بازار

  15. اسامی نامزدهای ۳فراکسیون سیاسی مجلس برای انتخابات هیئت رئیسه/جدول

  16. نماینده مجلس خطاب به روحانی: دست از لجبازی بردارید/ شما بیشترین قانون شکنی را داشته‌اید!

  17. جلسه شورایعالی انقلاب فرهنگی به ریاست لاریجانی برگزار می شود

  18. واکنش نوبخت به انتخاب علی ربیعی به عنوان سخنگوی دولت  

  19. نامه فراکسیون اهل سنت رهبر انقلاب درباره مداحی پخش شده از شبکه پنج

  20. خاموشی: باقدرت و عزت از آمریکا عبور خواهیم کرد

  21. رئیس جدید مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران معرفی شد

  22. آخرین وضعیت طرح عدم کفایت سیاسی و استیضاح رئیس جمهور

  23. برگزاری مراسم سوگواری حضرت امیرالمؤمنین در حضور رهبر انقلاب

  24. گزینه‌های فراکسیون امید برای انتخابات هیئت‌رئیسه نهایی شد

  25. چرا حاجی‌بابایی کاندید ریاست مجلس نشد؟

پربحث‌های هفته

  1. آقای ظریف این هم بجا نبود

  2. محکومیت «یاسین رامین» در پرونده شیرخشک‌های آلوده وارداتی به ۱۷ سال حبس

  3. انبارلویی: تعجب می‌کنم آقای ظریف به چه دلیل دوباره مذاکره کرده/برجام را اجرایی نکنند، با آمریکایی‌ها حرفی نداریم

  4. برجام؛ ترامپ و توافق جدید

  5. چرا خرمشهر، خرّم‌شهر نشد؟! / چه خوب که ممد نیست...

  6. فرار از جنگ صلح به بار نمی‌‌آورد

  7. واکنش‌ها به درخواست روحانی برای اختیارات ویژه/ تاکتیک دو سر برد رئیس جمهور/ بگوید در چه مواردی محدودیت دارد/ خیری ندیده ایم از این اختیارها

  8. توضیح نماینده خرمشهر درباره انتشار عکسی افطاری وی در فضای مجازی

  9. در دیدار رییس جمهور چه گفتیم چه شنیدیم؟/ از اختیاراتی که داریم تا اختیارات ویژه‌ای که می‌خواهیم!

  10. اولین زن یهودی در سنای آمریکا و میزبان ظریف کیست؟ + تصاویر

  11. محسنی اژه‌ای: از بی‌عفتی فیلم بگیرید و برای ما بفرستید/ روحانی چه اختیار ویژه‌ای می‌خواهد؟/ رضایت اصحاب رسانه از جلسه با رئیسی

  12. تخریب ویلاهای خاص با قاطعیت دستگاه قضا/ از ویلای داماد شمخانی تا دختر وزیر سابق

  13. علی شمخانی: ۴۰سال است جنگ اقتصادی را با فرهنگ خرمشهر به پیروزی تبدیل کرده‌ایم

  14. هشدار شديد دهقان به روسای قوا؛ دستورالعمل چپاول اموال مردم را لغو كنيد

  15. لاریجانی برای دوازدهمین سال متوالی رئیس مجلس شد/ مطهری از نایب رئیسی بازماند!

  16. زاکانی:‌ کسی که دو رئیس قوه را بیچاره کرده و دچار مشکل و مایه بدنامی قوه قضائیه شده را باید کنار گذاشت

  17. اژه‌ای:‌ دشمن به دنبال رواج بی‌عفتی و بی‌اخلاقی در جامعه است/ چرا فیلم قانون‌گریزی‌ها را برای مقامات قضایی نمی‌فرستید؟

  18. رفتار عجیب نمایندگان برای تعویق کنکور/ موافقت 81 نفر به رغم فریادی های 150 نماینده

  19. صالحی امیری: با هر دولتی به‌جز دولت روحانی، شرایط بدتر می‌شد/ قیمت خودرو در انتظار تصمیم شورای رقابت/ بعد از سرافراز، اصلاح ساختار صدا و سیما منتفی شد

  20. مداح هتاک به بزرگان اهل سنت به دادسرا احضار شد

  21. سفرهای عجیب و غریب اعضای شورای شهر به کشورهای اروپایی/ نظر عباس عبدی درباره خاطرات هاشمی رفسنجانی/ جزئیات ماجرای جنجالی تصادف پورشه با پراید در اصفهان

  22. دوچرخه‌سواری برای بانوان به موجب قانون منع نشده/ محکومیت حسین هدایتی به حبس و شلاق/ پرونده سیف به دادگاه ارسال شد

  23. «کسی که دو رئیس قوه را بیچاره کرده» کیست؟/ انتصاب معاون دفتر وزیر با مدرک راهنمایی/ نقد عطریانفر بر عملکرد اصلاح‌طلبان در سال ۸۸

  24. خوش چشم: باید مشخص شود ظریف با چه مجوزی با آمریکایی‌ها دیدار کرده است

  25. حکم حسین هدایتی اعلام شد

آخرین عناوین