«داستایفسکی به آنا»؛ ترجمه یلدا بیدختی نژاد؛ انتشارات علمی و فرهنگی نویسنده‌ای که نامه نوشتن بلد نبود!

حمیدرضا امیدی‌سرور،   3970402015
نویسنده‌ای که نامه نوشتن بلد نبود!

نامه‌هایی که می نوشت، نه کوتاه که مفصل هستند، با جزئیاتی در خور توجه که بی اغراق کم از نوشته‌های ادبی ندارند چنان که پیداست نویسنده ای صاحب سبک و قلم آنها را نوشته است

«داستایفسکی به آنا»

(نامه های داستایفسکی به همسرش)

نویسنده: فیودار داستایفسکی

ترجمه: یلدا بیدختی نژاد

ناشر: انتشارات علمی و فرهنگی؛ چاپ اول 1396

316 صفحه، 18000 تومان

                   

****

                    

بعد از بخشودگی و نجات داستایفسکی آن‌هم درست پای جوخه اعدام، مهمترین اتفاق زندگی‌اش آشنایی با آنا گریگوریونا بود. دختر تندنویس جوانی که به او کمک کرد   تا ظرف بیست و شش روز به شکلی حماسی یکی از شاهکارهای ادبی خود را خلق کند: قمارباز!

داستایفسکی قماربازی بالفطره بود، اما برخلاف میز قمار که همواره بازنده از پای آن برمی‌خاست؛ این قمار بزرگ را به شکلی شیرین برنده شد. هم نقشه ناشری طماع (که از شرایط بدمالی داستایفسکی برای بالا کشیدن حق انتشار آثارش استفاده کرده بود) نقش بر آب شد و هم با دختری زیبا که بیست سالی از خودش جوانتر بود ازدواج کرد.

از آن پس آنا گریگوریونا نقش مهمی در زندگی داستایفسکی ایفا کرد، نقش معشوقه، همسر، مادر، منشی و حتی نزدیک‌ترین دوست او را بازی کرد و بی تردید حضور او تاثیری به سزا در سرو سامان گرفتن زندگی این نویسنده بزرگ بازی کرد و به شکل غیر مستقیم در شکل گیری کارنامه گرانسنگ داستایقسکی تاثیری سازنده داشت.

بی گمان زندگی کردن با مردی همچون داستایفسکی آسان نبوده، شاید شهرت اعتبار ادبی همسرش برای او نیز لذت بخش بوده باشد، اما از طرف مقابل ولخرجی ها و بدتر از همه اعتیاد داستایفسکی به قمار به شدت او را آزار می داده است. اما  تداوم هیچ رابطه عاشقانه‌ای به‌خصوص وقتی به ازدواج می انجامد، نمی تواند بدون تنش و افت و خیز باشد. برای آنا نیز همینگونه بود و تنها در اوخر عمر داستایفسکی بود که آنها طعم آرامش و رفاه نسبی را چشیدند. زمانی که داستایفسکی اعتیاد به قمار را کنار گذاشته بود و آنا نیز با وجود از دست دادن فرزندانی که باردار می شد، سرانجام موفق شد دو دختر برای شوهرش به دنیا آورد که بی تردید در ثبات بیشتر خانواگی آنها بی تاثیر نبودند. البته تبدیل کردن مردی که شاهکارهایی همچون جنایت و مکافات ، برادران کارامازوف، ابله و قمارباز را نوشته بودف به یک مرد آرام و مرتب اهل خانواده چیزی نبود که خود آنا نیز به کسب توفیق کامل در آن امیدوارباشد!

نوشته ها و اسناد گوناگونی از آن روزگار باقی مانده که می تواند نشاندهنده نوع رابطه میان این دو باشد علاوه بر یادداشت‌های برجای مانده از آن سالها انبوهی نامه از داستایفسکی به آنا نوشته شده که به بهترین شکل گویای حال و احوال زندگی میان آنهاست و البته عشق شدید داستایفسکی به آنا. نامه هایی که توسط بزرگترین نویسنده روس آن روزگار نوشته علاوه بر اطلاعاتی که از زندگی روحی و شخصی این نویسنده می دهد بسیار خواندنی و لذت بخش هستند. انتشارات علمی و فرهنگی مجموعه ای از این نامه ها را با ترجمه یلدا بیدختی نژاد به بازار کتاب فرستاده است. این کتاب که «داستایفسکی به آنا» نام گرفته شامل گزیده‌ای است از نامه های داستایفسکی به همسرش که در مقاطع مختلفی از زندگی مشترک آنها ارسال شده است.

صرف نظر از مقدمه کوتاه مترجم، متن کتاب «داستایفسکی به آنا» از پنج بخش تشکیل شده که عناوین آنها بدین قرار است:  قمار و شیدایی (1871 ـ 1867)، پدر خانواده (1872)، درمان در اِمس (1876)، دوران برادران کارامازوف (1878 ـ 1877) و سال پیش از مرگ؛ خطابه پوشکین (1880). این پنج بخش در واقع  پنج دوره از زندگی پرافت و خیز داستایفسکی را نمایندگی می‌کند و مترجم با انتخاب نامه‌هایی از این دوره‌ها کوشیده اوضاع و احوال داستایفسکی و رابطه‌ای که با همسرش داشته را در معرض دید مخاطب قرار دهد: «دوران شیدایی و قمار از پرتنش‌ترین و سخت‌ترین سال‌های زندگی داستایِفسکی است، زمانی که تنگ‌دستی، بار مسئولیت زندگی خانوادگی و عقب‌ماندن از فعالیت‌های ادبی همزمان به او فشار می‌آورد. پس از کنار گذاشتن قمار نویسنده ما مسئولیت خانواده را به دوش می‌کشد و، در عین حال، در مسکو پیگیر کارها و مشغولیت‌های ادبی‌اش است (1872). سپس، سالهای نسبتا آرامی با بیماری ریوی و درمان در امِس سپری می‌شود (1876). داستایِفسکی چندین دوره برای درمان به امِس رفت. در نامه‌های این دوره، درمان در سال 1876 را در نظر داریم، چراکه در این سال سرگرم‌ بزرگترین رمانش ـ برادران کارامازوف ـ بود.

بلافاصله پس از درمان، داستایِفسکی در تب‌وتاب انتشار یادداشت‌های نویسنده و همچنین برادران کارامازوف است. باید قرارومدارهایش را با ناشر بگذارد، طرح اولیه را به کاتکوف بدهد و قانعش کند رمان را به چاپ برساند. درست سال پیش از مرگش (1880)، طعم کامروایی را چنان که می‌خواست، چشید. مراسم تاریخی بزرگداشت پوشکین و مقاله تاثیرگذار او در این مراسم (خطابه پوشکین) آن هم پس از انتشار برادران کارامازوف، کار خود را کرد: نویسنده ما بالاخره قدر و صدر دید و شاید آخرین تصویر دلپذیرش از زندگی همین کف‌زدنهای پرشور و حلقه‌های گل بوده باشد؛ صحنه‌ای رنگین و باشکوه در پلان آخر یک زندگی سراسر رنج.»

 داستایفسکی با نامه نوشتن میانه‌ای نداشت، دست‌کم خودش اینطور می‌گفت و در نامه‌های منتشر شده در کتاب حاضر نیز، در چند جا به این بی‌علاقگی اشاره کرده و افزوده اصلا نامه نوشتن بلد نیستم. اما به زندگی و آثار برجای مانده از او که بنگریم، نمی توان روی این ادعای او صحه گذاشت. چون فقط نامه‌های برجای مانده از او پنج جلد از کارنامه سی جلدی مجموعه آثارش را تشکیل می دهد. افزون براین نامه‌هایی که می نوشت، نه کوتاه که مفصل هستند، با جزئیاتی در خور توجه که بی اغراق کم از نوشته‌های ادبی ندارند چنان که پیداست نویسنده ای صاحب سبک و قلم آنها را نوشته است.

از میان نامه های رد و بدل شده میان داستایفسکی و همسرش بیش از دویست نامه به قلم او برجای مانده که در کتاب «داستایفسکی به آنا» حدود یک سوم این نامه ها گلچین شده‌اند. جالب اینکه داستایفسکی باوجود ادعای بی علاقگی به نامه‌نویسی، مدام همسرش را تشویق می کند به نامه نوشتن و البته نامه‌های مفصل نوشتن، همچون عاشق بی‌قراری که نمی توانست از معشوق بی خبر بماند و یا دوست می داشت با او صحبت و دردِدل کند,نامه‌های داستایفسکی نیز کم و بیش چنین حکمی دارند. او به تناسب حال روز ذهنی و یا مالی (!) اش برای همسرش نامه می‌نوشت، گاه هرروز و حتی به فاصله چند ساعت  در یک روز. وقتی دلتنگ آنا می شده، وقتی پولهایش را در قمار به باد می داده و عذاب وجدان رهایش نمی کرده و یا اوقاتی که آس و پاس منتظر رسیدن پول از سمت همسرش بوده و...

در این نامه‌ها نکات جالب توجه بسیاری دیده می‌شود که بی گمان برای شناختن بهتر داستایفسکی چه توسط پژوهشگران و چه توسط علاقمندان و خوانندگان آثارش، می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد. حسن آن نیز در این است که داستایفسکی در این نامه ها آنگونه که بود در مقابل  خواننده قرار گرفته؛ عریان و واقعی. نویسنده بزرگ روس که بسیاری نوابغ و متفکران جهان خود را وامدار او می دانند از خلال این نامه‌ها، مردی کم رو با وسواس های فکری مختلف جلوه می‌کند. همچنین عاشق پیشه و مهربان، کسی که می تواند هم پدر و همسری خوب در خانواده باشد و هم قماربازی بی‌فکر و لجوج که دارایی خانواده را برباد می دهد! انسانی حساس که همچون کودکی معصوم، می توان او را به خاطر عذاب وجدانی که دارد بخشید؛ هم ساده دل و هم شکاک و از دل این پارادوکس‌هاست که غول ادبیات جهان زاده شده است.

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. چه کسی اسلام را نمی‌فهمد آقای روحانی!

  2. واکنش کاربران توییتر به افزایش قیمت خودرو/ مالک ایران خودرو و سایپا کیست؟/ وقتی وزیر هم بی‌خبر است!/ سلام به پراید ۴۰ میلیونی و دست‌های پشت پرده

  3. وعده ارزانی ۲۰ درصدی با FATF، پس از گرانی ۲۰۰ درصدی با برجام!

  4. دانشجویی که دست رد به سینه شرکت آمریکایی زد

  5. رشد ۲۵ درصدی خط فقر در تابستان ۹۷/ لزوم یکپارچه سازی سیاست‌های حمایتی

  6. نوبخت: قیمت حامل‌های انرژی تغییر نکرده است که یارانه نقدی افزایش یابد

  7. عروس «قزاق»  

  8. واکنش یک روزنامه به صحبت‌های دیروز روحانی  

  9. لاستیک گران شد

  10. وزیر صنعت: افزایش 20 درصدی هزینه‌های خودروسازان را نپذیرفتیم

  11. سقف معافیت مالیاتی در بودجه ۹۸

  12. عبور آرام دولت ایران از فرانسه ناآرام

  13. فقط طرفداران رئیسی و قالیباف بخوانند

  14. تست موشک بالستیک تائید شد/ پاسخ سردار حاجی‌زاده به واکنش آمریکایی‌ها

  15. فروکش تلاطم بازار مسکن نزدیک است؟

  16. محمد قوچانی: جهانگیری از روحانی در جریان ترمیم کابینه دلخور شد/ روحانی را از موسوی خوئینی‌ها هم اصلاح‌طلب‌تر می‌دانم/ نمی‌توانیم وسط‌های راه زیر میز بزنیم

  17. جهانگیری: بازگشت ثبات اقتصادی به کشور مهمترین اولویت‌ دولت است

  18. پرونده دکل نفتی چه شد؟

  19. کانال‌ تلگرامی که جیب مردم را خالی کرد   

  20. مسکن مهر روی ریل افتاد

  21. روحانی:‌ نکات مورد نظر رهبر انقلاب برای اصلاح بودجه ۹۸ بررسی شد

  22. همتی: برگشت تدریجی ارز صادراتی به اقتصاد/ آغاز روابط با چند کشور و حذف دلار

  23. راهی برای مقابله با بیماری ام اس

  24. کنایه فردوسی پور به دعوت شدن احمدزاده به تیم ملی/ ماجرای قتل 2 هوادار پرسپولیس

  25. رفراندوم و مبارزه با فساد

پربحث‌های دیروز

  1. علی مطهری: حدس می‌زنم مردم هم موافق افزایش قیمت بنزین هستند!

  2. کسی که الفبای اقتصاد را خوانده باشد، می‌داند که این راه حتی به ترکستان هم نمی‌رود!

  3. روحانی: سال آینده به دلیل تحریم‌ها با مشکلاتی روبه رو خواهیم شد/ اشکال ما این است که فرصت‌ها را می‌سوزانیم

  4. چرا همیشه کارگران، یک بار هم به مدیران و مسئولان حقوق ندهید

  5. نظر مخاطبان الف در مورد افزایش قیمت خودرو/ انحصار و نبود رقابت در بازار/ سپاه و ارتش خودرو تولید کنند/ خودرو برای تحویل نداشتند؛ پس تحویل فوری چیه؟/ تحویل تکنولوژی ۳۰سال قبل به مردم

  6. نظر اصلاح‌طلبان درباره ریاست‌جمهوری سردار سلیمانی/ کاسبی با حصر/ انتقاد معاون رئیس جمهور از حجاریان

  7. وزیر صنعت: با افزایش تولید خودرو قیمت‌ها اصلاح می‌شود

  8. متن فایل صوتی لحظات آخر زندگی خاشقچی منتشر شد

  9. رئیسی از کدام نظرسنجی حرف میزند؟!  

  10. دلار به کانال ۱۰ هزار تومان بازگشت

  11. آقای رئیسی، نمی‌دانستیم شما قرار است با آقای قالیباف رقابت کنید!  

  12. موگرینی: حمایت از برجام باعث نمی‌شود از مسائل دیگر چشم‌پوشی کنیم

  13. تهران، کلانشهر غالباً پر ترافیک، چه زمان به سامان خواهد رسید!

  14. رویای ۱۳ میلیون جوان ایرانی  

  15. وزیرصنعت را استیضاح و خودروسازان را مجبور به افزایش عرضه و کاهش قیمت‌ها کنید

  16. رئیس کل بانک مرکزی برای بانک‌ها خط قرمز تعیین کرد + جزئیات

  17. سردار در تهران، شایعه دستگیری در دبی + تصاویر

  18. کار خودروسازان، اخلال در نظام اقتصادی نیست؟

  19. شارلاتانیسم مطبوعاتی یعنی...  

  20. سخنگوی وزارت خارجه: مردم تا اطلاع ثانوی از سفر به گرجستان خودداری کنند/ به فرانسه توصیه می‌کنیم که مسایل خود را با عدم استفاده از زور جلو ببرد

  21. جهانگیری: می‌توانیم محرومیت را از مناطق محروم سراسر کشور برطرف کنیم

  22. قیمت روز دلار پرشیا را ۸۰۰۰ دلار کرد

  23. جهانگیری: آمریکایی‌ها بدانند که ایران حبس‌نشدنی است

  24. ماکرون در فرانسه وضعیت اضطراری اقتصادی اعلام کرد

  25. کرباسچی: اگر به من بود، نجفی و افشانی را شهردار نمی‌کردم

پربحث‌های هفته

  1. نظر شما در مورد افزایش قیمت خودرو چیست؟/ راهکار نجات صنعت خودرو چیست؟

  2. علی مطهری: حدس می‌زنم مردم هم موافق افزایش قیمت بنزین هستند!

  3. پاسخ جالب مردم درباره نمایندگان مجلس؛ استعفا بدید/ مشکل ما رفع حصر است؟  

  4. رئیسی: خدا رحم کرد من رئیس جمهور نشدم که دلار ۵ هزار تومان شود/ قالیباف نمی‌خواست کاندید شود/ مدعی حقوقدانی هستند، اما بین قاضی و دادستان فرق نمی گذارند

  5. تفریح لاکچری احمد خمینی  

  6. چه کسی اسلام را نمی‌فهمد آقای روحانی!

  7. استعفای دسته‌ جمعی ۱۸ نماینده مجلس + عکس

  8. حیف از نام هنرمند که برای سلبریتی‌های بی‌سواد استفاده می‌شود   

  9. بخش دوم/ گفت‌وگو با مردم درباره نمایندگان مجلس؛ از دختر صفدر حسینی تا نمایندگانی که اسم‌شان را هم نمی‌دانیم  

  10. مثل «لیلا حاتمی» نباشیم!

  11. نماینده مجلس: به FATF رای می‌دهم؛ تا بیشتر بسوزید!  

  12. آقای مطهری! این ادعاها بدون استدلال پذیرفتنی نیست

  13. کسی که الفبای اقتصاد را خوانده باشد، می‌داند که این راه حتی به ترکستان هم نمی‌رود!

  14. عامل آتش زدن مردم در پارکها دستگیر شد+ فیلم

  15. مشاور نوبخت: مشکلات اقتصاد ایران، داخلی است نه سیاست خارجی/ باید از نفت فاصله بگیریم و پایه‌های مالیاتی را افزایش دهیم/ چون می‌دانند وابسته‌ایم، تحریم می‌کنند

  16. راهکارهای یک نماینده به جای افزایش حقوق کارمندان دولت

  17. روحانی: سال آینده به دلیل تحریم‌ها با مشکلاتی روبه رو خواهیم شد/ اشکال ما این است که فرصت‌ها را می‌سوزانیم

  18. حرف های یک مهندس برق مملکت

  19. انتقاد کرباسچی از دوچرخه سواری پیروز حناچی  

  20. در دنیای پروانه سلحشوری‌ها، سمیه حیدری باشید  

  21. چرا همیشه کارگران، یک بار هم به مدیران و مسئولان حقوق ندهید

  22. یادداشت حسین شریعتمداری/ فقط روماتیسم را می‌شناسم!

  23. آزمایش موشکی ایران و نقشه جدید آمریکا/ همراهی اروپا با ترامپ

  24. قالیباف: در اقتصاد کارنامه قابل قبولی نداریم/ با بی‌تدبیری‌تان طبقه متوسط را هر روز ضعیف‌تر می‌کنید

  25. تکرار حادثه تلخ مدرسه معین/ 4 دانش آموز اصفهانی قربانی آزار جنسی

آخرین عناوین