بررسی بنیادی بحران آب

سیدچمران موسوی، گروه تعاملی الف،   3970216009 ۶ نظر، ۱۹ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
بررسی بنیادی بحران آب

به‌واسطه رشد بخش‌های اقتصادی، رشد جمعیت و تغییر سبک زندگی به‌طور مستمر به مصارف آبی در ایران افزوده‌شده است. از سوی دیگر، به دلیل بی‌توجهی به تغییرات اقلیمی، الزامات فناورانه، آمایش سرزمین و حکمرانی آب، میزان منابع در دسترس آب پاسخگوی تقاضای فزاینده آن در چارچوب استانداردهای توسعه پایدار نبوده است. بر اساس آمار رسمی، مجموع بارش سالانه در ایران حدود ۴۰۰ میلیارد مترمکعب است که ۷۰ درصد آن به‌طور مستقیم تبخیر می‌شود و تنها ۳۰ درصد آن به‌صورت آب‌های سطحی و زیرزمینی، منابع آبی کشور را تامین می‌کند.

بر اساس مطالعات منابع آب کشور و مستندات موجود، مصارف آب در ایران حدود ۹۶ میلیارد مترمکعب در سال است و این بدان معناست که ما حدود ۸۰ درصد از منابع آبی کشورمان را مصرف می‌کنیم. شاخص‌های متعددی برای بیان پایداری منابع و اندازه‌گیری آستانه بحران آب ارائه‌شده است. یکی از آن‌ها توسط «بنیاد کمیسیون توسعه پایدار سازمان ملل» معرفی‌شده است. بر اساس این شاخص چنانچه مقدار برداشت آب یک کشور بیش از ۴۰ درصد کل منابع آب تجدیدپذیر آن باشد این کشور با بحران شدید آب روبرو است و اگر میزان این شاخص حدود ۲۰تا ۴۰درصد باشد بحران در وضعیت متوسط و هرگاه این شاخص در حدود ۱۰تا ۲۰درصد باشد بحران در شرایط متعادل و کمتر از ۱۰درصد بدون بحران در نظر گرفته می‌شود . بنابراین از دیدگاه کمیسیون توسعه پایدار سازمان ملل، ایران اکنون در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد. عمق بحران با نگاهی به این شاخص در برخی کشورها توسعه‌یافته و درحال‌توسعه بهتر درک می‌شود.

نسبت مصارف آبی به منابع آب تجدیدپذیر در کشورهایی نظیر آمریکا ۲۱درصد، اسپانیا ۲۵درصد، چین ۲۹درصد، هند ۳۳درصد و مصر ۴۶درصد است. بازبینی اعداد فوق بیانگر یک شکاف بزرگ بین منابع و مصارف پایدار آب ایران است که بحران خاموش و خزنده آب را وارد فاز امنیتی کرده است. سیاست‌های نادرست توسعه و تاکید بر بخش کشاورزی به‌عنوان محور توسعه در برنامه دوم و تعقیب غیر هدفمند این رویکرد در سال‌های بعد ریشه اصلی بحران آب در ایران است. نگاهی به آمار نشان می‌دهد سهم مصرف آب در بخش کشاورزی ایران حدود ۹۲درصد کل منابع است. درحالی‌که متوسط میزان مصرف آب جهانی در بخش کشاورزی حدود ۷۰درصد هست؛ یعنی حدود ۲۲درصد بیش از میانگین جهانی در بخش کشاورزی ایران آب مصرف می‌شود. هرچند حدود ۴تا ۵درصد از مصارف آبی کشور به شرب اختصاص می‌یابد اما یک فرد ایرانی دو برابر میانگین جهانی آب مصرف می‌کند . ساختار حاکم بر مصرف آب سبب شده است ۲۹۸ دشت از ۶۰۹دشت ایران دچار بیلان منفی شوند که یادآور وقوع «تراژدی منابع مشترک» در منابع آبی کشور است. تامین ۶۰درصد آب موردنیاز بخش کشاورزی از منابع آب زیرزمینی بر ابعاد این فاجعه افزوده است و دشت‌های ایران را به‌سوی مرگی بی‌بازگشت رهنمون کرده است. بحران مخاطره‌آمیز آب در ایران به اصلاحات یکپارچه ساختاری و دیدگاهی در بدنه حکمرانی آب و نظام اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور وابسته است. این اصلاحات به‌اختصار شامل موارد زیر است:
۱-سطح پایین آگاهی جامعه نسبت به الزامات پایداری منابع آب در کنار نرخ بهره بالا در اقتصاد به‌عنوان عنصر شتاب‌دهنده استخراج منابع، به فاجعه دسترسی مشترک منابع آبی در ایران دامن زده است؛ بنابراین افزایش سواد عمومی جامعه روستایی درباره مفاهیم پایداری منابع آب به همراه کاهش نرخ بهره اقتصادی باید به‌طور هم‌زمان پیگیری شود. برای ارتقا دانش عمومی آب همکاری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و رسانه‌های عمومی ضروری است. در خصوص نرخ بهره واقعی اقتصاد هرچند در کوتاه‌مدت امکان کاهش آن نیست اما با سیاست‌گذاری درست متولیان نظام اقتصادی کشور (بانک مرکزی و وزارت اقتصاد) و دستیابی به نرخ تورم و انتظارات تورمی پایین و پایدار در میان‌مدت، این مهم تحقق می‌یابد.
۲-شکاف میان ارزش «واقعی آب» با «قیمت یا تعرفه‌های بازاری» آن به الگوی مصرف نامناسب در ایران منتج شده است؛ بنابراین اصلاح الگوی مصرف با استفاده از فناوری‌های آب اندوز و آموزش سبک زندگی درست تنها با کاهش این شکاف امکان‌پذیر است. هرچند ویژگی‌های زمانی، مکانی و حقوقی آب شناسایی ارزش واقعی آن را دشوار می‌کند، اما برای عبور از بحران آب استفاده از تجربیات گذشته و کاربست آن اجتناب‌ناپذیر است. تجربه هدر رفت نان در ایران به‌واسطه فاصله میان قیمت و ارزش واقعی هنوز فراموش نشده است. سیاست‌گذاری در این خصوص با مطالعه همه‌جانبه دفتر بررسی‌های اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران امکان‌پذیر است.
۳-در این مسیر برای کنترل روزافزون شکاف میان قیمت و ارزش آب، آمایش جمعیت، آمایش صنعت و آمایش کشاورزی در چارچوب الگوی کشت هدفمند باید در دستور کار قرار گیرد. ایران دیگر تاب نابخردی در حکمرانی آب را ندارد. دیگر نمی‌شود در کویر شهر ساخت، ذوب‌آهن ایجاد کرد و توسعه کشاورزی را ترویج کرد. دیگر نباید باری به هر جهت محصولی کاشت که بازاری برای آن نباشد. آمایش درست سرزمین و تخصیص جامع منابع آب به مصارف چندگانه بر اساس ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به‌عنوان یک‌نهاد فرادستی اجتناب‌ناپذیر است.
۴-بازتعریف سیاست‌های توسعه بخش کشاورزی، افزایش بهره‌وری و راندمان آبیاری و توقع بجا از بخش کشاورزی ایران برای پیگیری اهداف امنیت غذایی و نه الزاماً خودکفایی باید در دستور کار قرار گیرد. توسعه تولید در بخش کشاورزی ایران تنها باید از مسیر افزایش بهره‌وری به‌ویژه در مصرف آب پیگیری شود. بازنگری در کارکردها و توانمندی‌های وزارت جهاد کشاورزی برای دستیابی به این توصیه ضروری است.
۵-سیاست‌های خودکفایی منسوخ‌شده سازمان جهاد کشاورزی از طریق تشکیل «سامانه برخط اطلاعات الگوی کشت محصولات کشاورزی» مدیریت شود تا عرضه محصولات در انطباق با تقاضای داخلی آن باشد. از این مسیر ضمن ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا برای محصولات کشاورزی، سیاست تضمین درآمد پایدار بهره‌برداران نیز قابل‌پیگیری است. سال‌هاست در ایران به دلیل عدم دسترسی کشاورزان به اطلاعات برخط، شاهد نوسان قیمت و شکل‌گیری مدل تارعنکبوتی برای محصولات آب‌بر هستیم. در شرایط کنونی، ادامه وضع موجود قابل توجیه نیست. پتانسیل شبکه ملی اطلاعات و دسترسی بیشتر روستاییان به اینترنت، بستر ایجاد سامانه برخط اطلاعات الگوی کشت آن‌ها را فراهم کرده است. رهبری این سیاست درگرو نگاه نوآورانه مدیران جهاد کشاورزی است.
۶-حجم سرسام‌آور ضایعات محصولات کشاورزی با گذار از بازاریابی سنتی به نوع مدرن آن با بهره‌گیری از روش‌های برداشت، بسته‌بندی و فرآوری روزآمد کاهش یابد. ضایعات کشاورزی در مراحل برداشت، بازار رسانی و بازاریابی بخش بزرگی از پتانسیل آبی کشور را به هدر می‌دهد. توسعه زیرساخت‌های نگهداری محصولات کشاورزی، آموزش‌های هدفمند و حمایت از بخش خصوصی پیشرو با استفاده از مشوق‌های اقتصادی دولت، گام‌های مناسبی در این مسیر است.
۷-ناتوانی در توسعه اقتصادی و رفع بیکاری موجب نگاه ملتمسانه به اشتغال‌زایی بخش کشاورزی نشود، این بخش نه محور توسعه است و نه پتانسیل اشتغال کارآمد را دارد. یادمان باشد دلیل کشت چند میلیون هکتار از اراضی کشاورزی وجود «بیکاری» در اقتصاد است نه سودآوری آن. به همین خاطر این بخش از اشتغال کشاورزی در شرایط کنونی هم فرصت است و هم تهدیدی برای اقتصاد ایران. در اینجا ذکر یک مثال به درک بهتر موضوع کمک می‌کند. عملکرد تولید در کشت نخود دیم برای یک هکتار حدود ۴۰۰کیلوگرم و قیمت این محصول در سر مزرعه حدود ۲۵۰۰تومان است. برای تولید این حجم از محصول به ۲۰نفر روز نیروی کار نیاز است و دستمزد بخش کشاورزی نیز حدود ۵۰هزار تومان در روز است. با این حساب سرانگشتی، هزینه‌های آماده‌سازی زمین، بذر و کود و سم بی‌بازگشت خواهد ماند؛ اما کجای مسئله درست نیست؟!

واقعیت این است که به‌واسطه بیکاری در اقتصاد به‌ویژه در مناطق روستایی هزینه فرصت نیروی کار به‌شدت کاهش‌یافته است و شکافی بیش از ۵۰درصد میان ارزش واقعی دستمزد و دستمزد بخش کشاورزی وجود دارد؛ بنابراین برای عبور از بحران آب باید نگاه مسئولان نسبت به پتانسیل تولید و اشتغال بخش کشاورزی منطقی شود. کلید توسعه پایدار اقتصادی ایران در بخش صنعت و گردشگری قرار دارد و نیروی کار ارزان بخش کشاورزی فرصتی است مغتنم برای آن. در پایان به نظر می‌رسد بر اساس واقعیت‌های موجود، کلید حل بحران آب در اصلاحات ساختاری و دیدگاهی با محوریت بخش کشاورزی نهفته است. از این طریق با صرفه‌جویی موثر در مصارف کشاورزی و دستیابی به پایداری منابع، برای مصارف صنعتی و شرب در مسیر توسعه نیز ظرفیت‌سازی می‌شود.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۳۰۳۸۲۰۷:۵۶:۵۵ ۱۳۹۷/۲/۱۶
50 سال پیش برای همه این حرفها که الان به آن رسیده اید فکر و برنامه ریزی شده بود
مجید۳۳۰۳۹۳۰۸:۱۶:۰۵ ۱۳۹۷/۲/۱۶
برای نجات از بحران کم آبی چه باید کرد؟ همه ی کارشناسان اذعان دارند که کشورمان از نظر منابع آب شیرین در وضعیت خوبی قرار ندارد. همین کارشناسان نیز می گویند که اگر وضعیت به همین منوال پیش برود تا پنجاه سال دیگر با بحران آب روبرو می شویم. البته جای تعجب و تامل است که چرا همه ی نگرانی ها در حد حرف است و اقدام عملی انجام نمی شود. چند راه کاری که به نظر می آید بدون فوت وقت باید انجام گیرد: 1)تقریباً بیش از 90% آب شیرین کشور صرف کشاورزی می شود. الف) با اختصاص منابعی از صندوق توسعه ی ملی همه ی زمین های کشاورزی به صورت رایگان به آبیاری قطره ای مجهز شوند و کشاورزی با روش آبیاری سنتی کاملاً ممنوع گردد. ب) کاشت محصولاتی که آب زیادی مصرف می کنند ممنوع گردد و یا به شدت کاهش یابد و محصولات با مصرف آب کمتر جایگزین آنها شود. بسیار جای تاسف دارد که مثلاً از کشور ما محصولی مانند هندوانه که مصرف آب بسیار بالایی دارد به کشورهای حاشیه ی خلیج فارس صادر می شود. بسیار جای تامل دارد که به دلیل نبود برنامه به عنوان مثال بعضی سال ها آنقدر گوجه فرنگی که آب زیادی مصرف می کند کاشته می شود که بدلیل قیمت پائین آن حتی برای کشاورز صرف نمی کند محصول خود را برداشت کند. چرا باید برنج که آب زیادی مصرف می کند کشت شود و محصولی دیگر که آب کمتری لازم دارد از خارج کشور وارد شود؟ خلاصه اینکه با عنایت به کمبود آب شیرین در کشور لازم است بر کاشت نوع محصولات کشاورزی مدیریتی سنجیده و حساب شده توسط حاکمیت انجام شود. ج) بر روی چاه های آب، کنتور نصب گردد و مصرف آب چاه ها مدیریت شود. واضح است که با اعمال موارد فوق مقدار قابل توجهی در مصرف آب شیرین صرفه جویی می شود. 2)صادرات آب شیرین کشور به هر نحو از جمله تحت عنوان آب معدنی بطور کلی ممنوع گردد. 3)سد سازی بجز بر روی آب های خروجی از کشور و حفر چاه های جدید بطور کلی ممنوع گردد و استفاده از قنات در برنامه قرار گیرد و تنها مجوز حفر قنات داده شود و برای حفر قنات توسط دولت یارانه اختصاص یابد. 4)واردات آب شیرین به روش های مختلف تشویق گردد. الف) واردات آب معدنی برای استفاده مردم ساکن در استان های مرزی انجام پذیرد. ب) وارد کردن آب شیرین برای کشاورزی انجام شود. البته استفاده از آب شیرین کشورهای همسایه برای کشاورزی باید مقطعی و با حفظ پتانسیل جایگزین کردن فوری آن توسط منابع آب داخلی باشد و هدف از انجام آن ترمیم منابع داخلی باشد و از وابستگی به آب دیگر کشورها به شدت خودداری شود. مسلم است تا وقتی کشور ما به شرایط بحران آب نرسیده است، خرید و واردات آب از کشورهای همسایه بصورت عادی انجام پذیر است درحالیکه اگر شرایط به حد بحران برسد و کشورهای دیگر ما را در شرایط استیصال ببینند ، دیگر خرید آب به صورت عادی انجام پذیر نیست و ابزاری می گردد برای امتیاز خواهی از کشور ما، خصوصاً که ما دارای دشمنان قسم خورده ای هستیم که از هر نقطه ی ضعفی برای زمین زدن ما استفاده می کنند. بنابراین در حال حاضر می توانیم از بعضی منابع داخلی آب شیرین استفاده نکنیم و با برنامه ای مدون سعی در ترمیم منابع زیرزمینی داشته باشیم و بجای آن آب شیرین از کشورهای همسایه وارد نمائیم. 5)انتقال صنایعی که نیاز به آب دارند مانند ذوب آهن اصفهان به حاشیه ی دریا تا با استفاده از آب شور دریا نیاز آنها مرتفع گردد و آب شیرین با ارزش را مصرف نکنند. 6)استفاده از آب شیرین کن ها و توسعه ی این صنعت با استفاده از فناوری هسته ای. 7)تصفیه ی همه ی فاضلاب های کشور و استفاده ی از آن در موارد مجاز. 8) ترمیم تمام خطوط لوله کشی فرسوده شهرها که پرت آب دارند. لازم به توضیح است که بنابر گزارشات واصله حدود 30% از آب شرب تهران بخاطر فرسودگی لوله های خطوط اصلی به هدر می رود. 9) استفاده از سیستم فشار شکن آب در منازل و ادارات و تخصیص یارانه برای استفاده از شیرهای با چشم الکترونیک. 10) فرهنگ سازی و تبلیغات واقعی و جهت دار و اختصاص بخشی از کتاب های درسی از پیش دبستانی تا دانشگاه به موضوع صرفه جویی آب. به هر حال آب موضوعی نیست که بتوان آنرا جدی نگرفت. البته عادت ما ایرانی ها اینطور است که وقتی فقط مدت کوتاهی به وضعیت قرمز مانده است شروع به دست و پا زدن می کنیم. برای پیشگیری از زمانی که دو بشکه نفت از ما بگیرند و یک بشکه آب به ما بدهند، برای جلوگیری از وضعیتی که مجبور شویم عزت خود را با آب معامله کنیم، باید به فکر بیفتیم و اقدامات جدی انجام دهیم. ...
abbas۳۳۰۳۹۶۰۸:۲۱:۵۲ ۱۳۹۷/۲/۱۶
چند نکته - دیدگاه کلان بخش آب که دست وزارت نیرو است اصلا تغییر نکرده و با این مدیران که بطور واقعی عوض نمی شوند تکان نمی خورد . - مثل بند بالا در کشاورزی هم قضیه همین و حتی شاید بدتر باشد. وزیر کشاورزی تا کنون 13 سال وزیر بوده اگر می خواست کاری کند کاری کرده بود. - دولت در بحث آب آنقدر خواب است که انگار نه انگار بحران و ورشکستگی آبی داریم . بارش 50 درصد کم شده اما کسی از دولت چندان صدایش در نمی آید و به مردم برای مصرف کمتر هشدار نمی دهند و کسی نیز تنبیه نمی شود. - قوانین مجلس با گرفتن هزینه کامل آب از مصرف کننده (چه کشاورزی و چه خانگی) خود نیز از علت های اصلی مصرف آب می باشد - قوه قضاییه و نیروی انتظامی در برخورد با متخلفین کاملا مماشات می کنند. - اشاره کوچکی به نقاط مرکزی ایران کردید. صنایع حتی اگر ایجاد شده باشند باید به سمت خلیج فارس و خصوصا دریای عمان انتقال یابند. این برای اشتغال و امنیت کشور نیز مفید است. مهاجرت نیز در دستور کار قرار گیرد. اگر قصد همگانی بوجود نیاید ورشکستگی آبی حل نخواهد شد
ناشناس۳۳۰۴۴۶۰۹:۳۷:۳۴ ۱۳۹۷/۲/۱۶
طرح ایران رود چرا در ایران اجرا نمی شه ؟ درسته زمان و هزینه ی زیادی داره ولی از هر لحاظ برای ایران خوبه این طرح در زمان پهلوی دوم مطرح شد در زمان هاشمی رفسنجانی هم مجدد بررسی شد حتی اسپانسر های خارجی هم پیدا شد غیر از منافعی که این آبراهه از لحاظ ترانزیت کالا داره شما تصور کنید گرم ترین کویر دنیا در ایران قرار داره با تبخیر آب در این کویر و ایجاد ابر بصورت طبیعی چقدر حجم بارش افزایش پیدا می کنه لطفا طرح ایران رود را در نت سرچ کنید درسته برخی از افراد ایرادات محیط زیستی به این طرح وارد کردن ولی از سومالی شدن ایران که بهتره در ضمن اینگونه طرح ها در مکانهای دیگه دنیا هم مطرح و اجرا شده و بسیار موفقیت آمیز بوده
ناشناس۳۳۰۴۵۳۰۹:۴۴:۳۷ ۱۳۹۷/۲/۱۶
پرو›ه انتقال آب به از خلیج فارس به مس سرچشمه و چادر ملو و گل گوهر چی شد ؟؟؟
ناشناس۳۳۰۴۵۶۰۹:۴۵:۴۸ ۱۳۹۷/۲/۱۶
نمیدونم طبیعت با چه زبانی باید بگه که 70 درصد ایران مناسب کشاورزی نیست . اون قسمت هایی هم هست باید محصولات کم آب مثل پسته و زعفران و گیاهان داروئی که هم اب کمی میخواد و هم ارزش اقتصادی بالایی داره کشت بشه نه هندوانه و سیب زمینی . برنج هم فقط در شمال کشور . امسال بیشتر از همیشه هندوانه تو خیابان و سطح بازار وجود داره و انگار نه انگار که بحران اب هست .
بامیلوسفرستان

پربحث‌های اخیر

  1. تضمین‌های واقعی در مقابل دست چدنی/اروپا در مذاکره با ایران، وکیل آمریکا نباشد

  2. انحصار خودروسازان چه زمانی شکسته خواهد شد؟

  3. روحانی: اگر ملتی ثروتمند و پرجمعیت اما در برابر یک ابرقدرت ذلیل باشیم به جایی نخواهیم رسید

  4. ساعتی پس از تخریب سایت تست اتمی کره شمالی؛ آمریکا دیدار ترامپ و کیم جونگ اون را لغو کرد

  5. ۸۵ درصد اختلالات اینترنتی برطرف شد

  6. کی روش: مذاکراتم با تیم ملی ایران به پایان رسید/پس از این همه سال به من پیشنهاد تمدید قرارداد شش ماهه دادند

  7. خزانه‌داری آمریکا چند فرد و شرکت مرتبط با ایران را تحریم کرد

  8. حاجی‌دلیگانی: لعنت آیندگان بر مجلسی که پالرمو را بپذیرد

  9. منتظر کاهش قیمت لوازم‌خانگی نباشید!

  10. مشت‌های گره کرده مداح معروف در دیدار رهبری  

  11. حمایت احسان علیخانی از ورود بانوان به ورزشگاه ها

  12. هواپیمای تشریفات دولت ایران در فهرست تحریم‌های آمریکا

  13. تلاش ۲ ساله کی‌روش؛ پیدا کردن جانشین سیدجلال

  14. پمپئو: حرفی از جنگ با ایران نزده‌ام/ تمام 12 شرط را از راه‌های دیپلماتیک محقق می‌کنیم

  15. چه خبر از افزایش ۲۰ درصدی حقوق کارمندان دولت؟

  16. موگرینی: حفظ برجام، آزمونی برای اتحادیه اروپا است

  17. کی روش: در گروه مرگ هستیم/ هدفمان صعود از مرحله گروهی است

  18. کره‌شمالی سایت آزمایش اتمی خود را تخریب کرد

  19. محاسبه مستمری بازنشستگی تغییر می‌کند

  20. خاویر سولانا: آمریکا عملاً به دنبال تغییر رژیم در ایران است

  21. دلایل افزایش «زندگی‌ تجردی» در کشور

  22. آخرین اخبار از حذف کنکور

  23. تایید قصور پزشکی در مرگ زن ساروی

  24. آیت‌الله اسلامی: مردم زیر فشار گرانی و مشکلات اقتصادی هستند

  25. نورافکن از استقلال جدا شد

پربحث‌های دیروز

  1. روحانی: کشور با برجام یا بدون برجام به‌خوبی اداره خواهد شد/ تحریم‌ها و فشارها تاثیری ندارند

  2. تضمین‌های واقعی در مقابل دست چدنی/اروپا در مذاکره با ایران، وکیل آمریکا نباشد

  3. انحصار خودروسازان چه زمانی شکسته خواهد شد؟

  4. کرایه کامیون ۲۰درصد افزایش یافت؛ مشکلات بیمه حل شد

  5. ضعف مدیریت دولت روحانی باعث انسداد مرزهای غربی شده است/ امنیت کامل در مرزها برقرار است

  6. خسارات سیلاب ویرانگر در لواسان   

  7. جزئیات خودسوزی کارگر شهرداری آبادان

  8. پشت پرده سیاست جدید ترامپ در قبال ایران

  9. روحانی: اگر ملتی ثروتمند و پرجمعیت اما در برابر یک ابرقدرت ذلیل باشیم به جایی نخواهیم رسید

  10. انتشار اولین تصویر رسمی از بن‌سلمان پس از غیبتی طولانی

  11. سقوط لیـر با ریسک اردوغـان

  12. سوالات امتحان نهایی «دین و زندگی» لو رفت!

  13. خبر جدید برای سپرده‎گذاران موسسات غیرمجاز

  14. ساعتی پس از تخریب سایت تست اتمی کره شمالی؛ آمریکا دیدار ترامپ و کیم جونگ اون را لغو کرد

  15. ۱۹ عکس از حاشیه‌های دیدار مسئولان نظام با رهبر انقلاب  

  16. عواقب روابط مشکوک یک زن با مرد غریبه

  17. پاسخ ایران به سخنان پمپئو چه خواهد بود؟

  18. ۸۵ درصد اختلالات اینترنتی برطرف شد

  19. شهادت جانشین یگان امداد خاش در حمله ناجوانمردانه افراد مسلح + عکس

  20. کی روش: مذاکراتم با تیم ملی ایران به پایان رسید/پس از این همه سال به من پیشنهاد تمدید قرارداد شش ماهه دادند

  21. خزانه‌داری آمریکا چند فرد و شرکت مرتبط با ایران را تحریم کرد

  22. حاجی‌دلیگانی: لعنت آیندگان بر مجلسی که پالرمو را بپذیرد

  23. منتظر کاهش قیمت لوازم‌خانگی نباشید!

  24. مشت‌های گره کرده مداح معروف در دیدار رهبری  

  25. انتخابات هیئت رئیسه مجلس در دستور کار نمایندگان/ هفت وزیر در صحن و کمیسیونهای تخصصی مجلس/ پاسخگویی به 12 سوال 14 نماینده

پربحث‌های هفته

  1. ظریف و عراقچی در صحن غیر علنی مجلس چه گفتند/ چرا نمی‌توان به ادامه برجام از سوی اروپایی‌ها مطمئن بود

  2. توتال باز هم پیچاند؛ آقای زنگنه پاسخگو باشید

  3. روحانی: کشور با برجام یا بدون برجام به‌خوبی اداره خواهد شد/ تحریم‌ها و فشارها تاثیری ندارند

  4. طرح بزرگ ترامپ برای مقابله با ایران بعد از خروج از برجام

  5. پشت‌پرده‌ای از سِمت دوتابعیتی‌ها؛ از اعضای نهاد ریاست‌جمهوری تا وزرا و مسئولان صداوسیما/وزیر اطلاعات: مسئول دو تابعیتی در دولت نداریم

  6. توکلی: آقای روحانی در یک اشتباه تاریخی همه مسائل کشور را به برجام وصل کرد؛ حتی آب آشامیدنی را/ الان زمان تسویه حساب سیاسی نیست/ دولت در مذاکره با اروپایی ها دچار تکرار خطا نشود

  7. کرباسچی: اگر دولت روحانی پشتکار دولت احمدی‌نژاد را داشت بسیاری از مشکلات را نداشتیم/ اشکال دولت روحانی این است که دولتی کم کار است

  8. استراتژی جدید آمریکا در برابر ایران باسخنان تکراری و 12 درخواست کهنه پاپمئو

  9. انتشار برای اولین بار/ جزئیات توافق دولت با دوروف در تهران

  10. محمدجواد لاریجانی: برجام مرده است/ اروپا نه توان و نه خواست دارد/ مقابل آمریکا باید پاتک بزنیم/ ژانر مدیریت برجامی دیگر کار نمی‌کند و باید عوض شود

  11. آیت‌الله صدیقی: در قصه پرغصه‌ برجام از ابتدا دنیای غرب کلاه گشادی را برای ایران آماده کرده بود/با چه جراتی می‌توانیم به دشمن اعتماد کنیم و تضمینی نگیریم

  12. پاسخ مدیرعامل پیام‌رسان سروش به سوالات فنی مخاطبان الف

  13. روحانی: ملت ایران از تهدیدات توخالی نمی‌هراسد و بسیار بزرگتر از افراطیون واشنگتن است/آیا ممانعت از حضور زنان در ورزشگاه‌ها تبلیغ به نفع اسلام است؟

  14. آمریکا دنبال شکاف بین مردم و مسئولین است/دولتمردان با برنامه ریزی صحیح شرایط اقتصادی مردم را بهبود بخشند/ هرگونه حرکت آمریکا با پاسخ جدی ایران روبرو می‌شود

  15. تحلیل عجیب حجاریان از آینده روحانی/ پشت پرده حوادث کازرون/ خاطره کنایه آمیز سعید جلیلی/ انتقاد قالیباف از احمدی نژاد/ پیشنهاد برجامی حسین الله کرم به دولت چه بود؟

  16. چنین امام جمعه‌ای می‌خواهیم

  17. ولیعهد زنده است؟/ تماس تلفنی ماکرون با بن‌سلمان

  18. اهداف پنهانی آمریکا از بیان 12 شرط جدید برای ایران

  19. افت شدید کاربران تلگرام با فیلتر آن در روسیه و ایران/ افزایش مخاطبان پیام‌رسان‌های داخلی + اسناد

  20. وقتی اروپایی‌ها همکاری با ایران را به رسمیت نمی‌شناسند/ خروج ۸ شرکت برجامی از ایران

  21. واکنش سعودی ها به خبر مرگ بن سلمان

  22. دست دادن و احوالپرسی روحانی و ملک عبدالله پادشاه اردن   

  23. ربیعی: تحولات بازار ارز، نباید در زندگی مردم تاثیر بگذارد

  24. باهنر: به طرز عجیبی همه سیاه‌نمایی می‌کنند/ تیم مذاکره هسته ای مورد تایید نظام است

  25. اسامی ۱۰۰ مدیر دوتابعیتی تصمیم‌ساز به دادستانی کشور ارسال شد

آخرین عناوین