دست خالی قانون مالیات بر خانه‌های خالی

مائده رئیسی*، گروه تعاملی الف،   3990326016 ۱۸ نظر، ۰ در صف انتشار و ۶ تکراری یا غیرقابل انتشار
دست خالی قانون مالیات بر خانه‌های خالی

در تیرماه سال 1394 پس از مدت‌ها کش و قوس، بالاخره قانون مالیات بر خانه های خالی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. قرار بود این قانون از سال 1395 اجرائی شود که البته نشد. وزارت مسکن و سازمان امورمالیاتی از چالش های یافتن این خانه ها گفتند و بالاخره بعداز 5 سال قرار است از تابستان سال جاری این قانونِ پرماجرا به اجرا برسد.

سوال مهم این است که آیا قانون فوق الذکر می تواند اهداف سیاست مالیاتی مربوطه را برآورده کند؟ پاسخ بستگی به آن دارد که اصولاً هدف سیاستگذار از وضع چنین مالیاتی چه بوده است؟ اگر مقصود این بوده که درآمدی –هرچند ناچیز- برای دولت ایجاد شود که بار بسیار کوچکی را از دوش کسری بودجه بردارد؛ می توان گفت بله، تاحدودی مؤثر است.

اما اگر منظور آن بوده که محرّکِ عرضه باشد به نحوی که محتکرینِ خانه های خالی را ناچار به عرضه ی این نیاز اولیه هموطنان نماید تا در نتیجه ی افزایش عرضه، شاهد کاهشِ قیمت مسکن باشیم؛ باید به ضرس قاطع گفت که خیر، نه تنها افزایش عرضه ای در کار نیست، بلکه باید منتظر افزایش تقاضا از نوعی جدید و لذا تاحدودی افزایش قیمت هم باشیم.

برای پی بردن به دلیل این ادعا، کافی ست به اجزای کلیدی قانونی که اجرا خواهد شد توجه کنیم:

طبق توضیحات محمود علیزاده -معاون حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور- درگفتگو با شبکه خبر، این مالیات به خانه‌های با متراژ ۱۵۰ متر به بالا تعلق می‌گیرد. البته خانه های خالی در سال اول معاف از مالیات هستند و در سال دوم معادل 50 درصد مالیاتِ ارزشِ اجاریِ ملک ، مالیات وصول خواهد شد.

لذا اولاً کل خانه های خالی زیر 150 متر از شمول این مالیات معاف هستند. پرواضح است که این معافیت منجر به افزایش تقاضای خانه های زیر 150 متر و درنتیجه افزایش قیمت آن خواهد شد. نیازی به توضیح نیست که اقشار کم درآمد و آسیب پذیر جامعه متقاضی همین خانه های زیر 150 متر هستند که از قضا، قانونِ مذکور سیگنال افزایش قیمت برای تقاضایشان را صادر نموده است.

ثانیاً نرخ مالیات بر همان اندک خانه های خالیِ بالای 150 متر هم، به هیچ وجه مؤثر و کارا نیست.

فرض کنید یک شخص دلّال، آپارتمانی 150 متری را به قیمت 2 میلیارد تومان خریداری می کند با این انگیزه که آن را کلیدنخورده رها کرده و پس از یکسال با 50 درصد سود، یعنی به قیمت 3 میلیارد تومان به فروش برساند (روشن است که این مثال، هم از لحاظ نیت خریدار و هم از لحاظ درصد سودِ انتظاری نه تنها با واقعیت های فعلی بازار مسکن تطابق دارد، بلکه حتی دست پائین هم فرض شده است). حال ببینیم این فرد که حداقل یک میلیارد تومان سود طی یکسال آتی برای خود پیش بینی نموده، اگر فرضاً توسط سامانه وزارت مسکن به عنوان مالک منزل خالی شناسائی شود باید چقدر مالیات بپردازد؟

مطابق مواد 53، 54 و 131 قانون مالیات‌های مستقیم محاسبه به این شرح است:

- سال اول: هیچ دغدغه ای وجود ندارد و می تواند باخیال راحت منتظر افزایش قیمت ها بماند.

- سال دوم: اگر احتمالاً در طول یکسال موفق به فروش خانه با سود نجومی و رضایت بخش نگردید، آنگاه نرخ اجاره املاک مشابه به عنوان مبنا در نظر گرفته می شود. فرض کنیم ارزش اجاره این آپارتمان ماهیانه 8 میلیون تومان باشد.

8 میلیون × 12 ماه × 75 درصد = 72 میلیون تومان، درآمد مشمول مالیات بر اجاره

72 میلیون × 20 درصد (نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی) = 14.4 میلیون تومان، مالیات بر اجاره

14.4 میلیون تومان × 50 درصد (نرخ مالیات بر خانه های خالی در سال دوم) = 7.2 میلیون تومان

پس با این حساب یک دلّال به خوبی می‌داند که اگر خانه بالای 150 متر بخرد و اگر آن را بیش از یکسال خالی نگه دارد و اگر وزارت مسکن موفق به شناسائی او شود و اگر مشمول هیچکدام از تبصره های معافیت های متنوع قانونی هم نگردد، در بدترین وضعیت ممکن 7.200.000 تومان مالیات خواهد پرداخت (ماهی 600 هزار تومان) و در ازای این احتکار هم لااقل یک میلیارد تومان پاداش صبوری و عدم عَرضه در انتظار اوست!

از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، مسئولان محترم وزارت مسکن و سازمان امورمالیاتی کشور استدعا دارم، خود را چند دقیقه بجای این شخص تصور کرده و فقط در یک کلمه بفرمایند که باچنین جریمه ای آیا مسکن را عرضه می کنند یا احتکار؟ جواب هرچه هست؛ دیگران هم همان طور تصمیم می‌گیرند.

باز میگردیم به سوال اول که اصولاً هدف سیاستگذار از وضع چنین مالیاتی چیست؟ اگر هدف، رفعِ چسبندگی عرضه و پایان احتکار مسکن باشد؛ باید مالیات مؤثر و کارا وضع گردد. قانون فعلی که در واقع می توان آن را «قانون مالیات بر مالیاتِ عایدیِ مسکن هایِ بیش از یکسال خالیِ با متراژ بالا» نامید؛ یک شوخی تلخ با مردم دردمندی است که از زبان مسئولان می شنوند و دل، خوش می دارند به این که قرار است از تابستان امسال عرضه ی مسکن زیاد و قیمتش کم شود.

چنانچه به دنبال وضع مالیات مؤثر و کارا باشیم، اعمال 20 درصد مالیات بر ارزش روز منازل خالی (بدون شرط متراژ)، می تواند حدود 3 میلیون مسکن خالی را باسرعت به بازار عرضه کند و بدون آنکه حتی یک متر واحد مسکونی جدید احداث گردد، بازار مسکن را در مسیر تعادل قرار دهد.

لازم به ذکر است که وضع مالیات سنگین بر ارزش روز خانه های خالی، علاوه بر اصلاح سمتِ عرضه، می تواند منجر به کاهش تقاضا در اثر تغییر ماهیت مسکن از سرمایه ای به مصرفی شود (زیرا اگر سود نجومی در کار نباشد دیگر دلیلی وجود ندارد که تقاضائی بجز مصرف برای مسکن ارائه گردد). مطابق برآوردها هم اکنون 70 درصد از تقاضای مسکن در کشور، با قصد کسب سود انجام می شود، لذا این ابزار کارآمد مالیاتی چنانچه به درستی و مطابق اصول اقتصادی طراحی گردد؛ می تواند همزمان عرضه را بطور جدی افزایش و تقاضا را کاهش دهد.

*، دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه شیراز

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۴۸۳۸۵۹۰۸:۴۲:۵۹ ۱۳۹۹/۳/۲۶
خانه از پای بست ویران است. چاره کار اینه که هر کد ملی بالای 18 سال یک آپارتمان داشته باشه. اگر کسی اضافه داشته باشه باید تصاعدی مالیات بگیرن. ربطی هم به متراژ نداشته باشه. باید سامانه ای برای ثبت قولنامه ای ها با کد ملی باشه که دررو نداشته باشن.
ناشناس۱۴۸۴۰۱۴۱۰:۵۴:۵۸ ۱۳۹۹/۳/۲۶
تقصیر من نیست شما خانه نداری باید تلاش میکردی
ناشناس۱۴۸۴۱۹۷۱۳:۴۸:۰۵ ۱۳۹۹/۳/۲۶
من یه مستاجرم و هر روز عباس آخوندی وزیر سابق مسکن رو که داغ خونه دارشدن رو به دل من وهمه مستاجرها گذاشت نفرین میکنم . خدا جوابش رو بده . خدا ازش نگذره
ناشناس۱۴۸۴۳۶۹۱۶:۰۲:۴۶ ۱۳۹۹/۳/۲۶
مالیات در همه کشورهای دنیا دارای چند سرفصل کاملا مشخص است: مالیات بر مجموع درآمد، مالیات بر مالکیت های مضاعف، مالیات بر مصرف ومالیات بر عایدی سرمایه رفتن به سمت جزیره ای کردن وصول مالیات چیزی بجز ایجاد راههایی برای فرار مالیاتی نیست.
SMAH1۱۴۸۳۸۷۸۰۹:۱۵:۵۷ ۱۳۹۹/۳/۲۶
«اعمال 20 درصد مالیات بر ارزش روز منازل خالی (بدون شرط متراژ)» ایده‌ی خیلی خوبی است.
ناشناس۱۴۸۳۸۹۳۰۹:۳۳:۳۲ ۱۳۹۹/۳/۲۶
اگر هر كارت ملي فقط ميتوانست درهر پنج سال يكبار يك خانه خريد وفروش كند وبيشتر از ان ممنوع ميشد ويا ماليات سنگين بر ان مترتب ميشد بهتر مي توانست جلوي دلال بازي را بگيرد
ناشناس۱۴۸۳۸۹۴۰۹:۳۳:۴۰ ۱۳۹۹/۳/۲۶
اصلا چطور است صد در صد ارزش خانه های خالی را بعنوان مالیات اعلام کنند؟؟؟؟چرا فقط از مردم مایه میگذارید؟؟در کشوری که تورم بالای چهل در صد وجود دارد افراد ارزش دارائی را که اغلب با زحمت و با کسر خود وخانواده گذاشتن ،مسافرت نرفتن و محرومیتهای دیگر جمع کرده اند حفظ کنند؟؟ واقعا هرکسی یک خانه خالی دارد محتکر است ؟؟ دولت توان داشته باشد اقتصاد کشور را با ثبات کند قطعا هیچکس با خرید خانه یا ماشین زیادی ، خود را به دردسر نمی اندازد.ولی در شرایطی که یک شبه همه چیز را چند برابر میکنند ،تاوانش را چه کسی باید بدهد؟
ناشناس۱۴۸۴۰۲۰۱۰:۵۹:۳۸ ۱۳۹۹/۳/۲۶
مستر کشورهای دیگر به خاطر همین روش تورمشان کم است البته خانه یکی از انها است ماشین و خودرو طلاو غیره هم باید با همین روش جلوگیری شود
ناشناس۱۴۸۴۱۰۰۱۲:۱۱:۲۸ ۱۳۹۹/۳/۲۶
یعنی شما با مسافرت نرفتن تونستی خونه خالی بخری؟
شاهد۱۴۸۴۱۱۸۱۲:۲۲:۲۹ ۱۳۹۹/۳/۲۶
بله عزیزم. اگر کسی حتی یک خانه خالی داشته باشد محتکر است. یا این خانه را نیاز دارد و می خواهد از آن استفاده کند و یا اینکه برای به قول شما حفظ ارزش دارایی خریده است. در هر دو صورت خانه نباید خالی بماند. اگر نیاز دارد در آن سکونت کند و اگر هم برای حفظ ارزش خریده است بایستی آن را در بازار اجاره بها عرضه کند تا کسانی که نه تنها قدرت خرید خانه برای حفظ ارزش دارایی خود را نداشته اند بلکه حتی قدرت پرداخت اجاره های نجومی را ندارند بتوانند از آن استفاده کنند. تأیید می کنید که استفاده از خانه منجر به کاهش ارزش آن نمی شود. بنابراین خالی ماندن آن به هر نحو احتکار است
مائده رئيسي (نويسنده يادداشت)۱۴۸۴۱۷۲۱۳:۲۰:۳۸ ۱۳۹۹/۳/۲۶
دوست عزيز آيا از نظر شما كساني كه خانه هاي خالي را احتكار كرده و سمتِ عرضه ي بازار مسكن را با اختلال جدي مواجه كرده اند مردم هستند، اما ميليونها متقاضي كه از اين بنگاه به آن بنگاه ميروند و دست آخر هم نااميد و كلافه بيرون مي آيند مردم نيستند؟! اقتصاد يك كشور بايد به نحوي تنظيم شود كه عرضه و تقاضا در تعادل قرار گيرند در حال حاضر سمتِ عرضه به اين دليل خانه را احتكار كرده كه ميخواهد سود كند، درصورتيكه سودِ سرمايه را بايد در بازار سرمايه بدست آورد، نه بازار مسكن كه نياز اوليه ي ميليون ها انسان است. ماهيت مسكن بايد از طريق ماليات به ماهيت مصرفي تبديل شود، چون ماهيت سرمايه اي براي يك نياز اوليه به شدت آسيب زا و غيراستاندارد است.
هیچکس۱۴۸۴۲۶۴۱۴:۲۶:۳۷ ۱۳۹۹/۳/۲۶
ناشناس عزیز این قوانین برای افرادی که با نخوردن و نپوشیدن و تفریح نکردن خونه خریدن نیست برای اون عزیزیه که تو پردیس 700 واحد آپارتمان داره به نظرت چقدر نخورده و پس انداز کرده که 700 واحد بخره ؟
ناشناس۱۴۸۳۹۳۷۱۰:۱۱:۵۵ ۱۳۹۹/۳/۲۶
افرین این را هم در ان خبر دیروزتون تذکر دادم و معلوم نیست دولت چه نفشه ای دارد البته باید به غیر از اصلاح این مورد باید مالیات از کسانی که چندین خانه در یک سال خرید و وفروش می کنند و با توجه به تورم ایران باید تا 100 درصد از معامله این خرید و فروش مالیات بدهند ان وقت است که کسی جرات دلال بازی در خانه نمی کند
ناشناس۱۴۸۳۹۸۱۱۰:۳۷:۰۹ ۱۳۹۹/۳/۲۶
حتما کسانی که باید این طرح رو اجرا کنند خونه خالی زیاد دارن جلوی این طرح روگرفتن ضرر نکنن
ناشناس۱۴۸۴۰۳۳۱۱:۰۷:۴۳ ۱۳۹۹/۳/۲۶
خدایا تو شاهد باش وقتی قانون درستی هم پس از سالها کش و قوس تصویب میشود عده ای با تبصره هایی ماهیت آن را تغییر و به ضد آن تبدیل میکنند !...
ناشناس۱۴۸۴۱۲۰۱۲:۲۲:۵۹ ۱۳۹۹/۳/۲۶
سئوال اصلی این است چرا خانه را اجاره نمیدهند. چون هزینه مستاجر برای خانه بیشتر از اجاره خانه است .و با زحمت زیاد میتوان حکم تخلیه گرفت بنابر این بجای فشار وجریمه به موجر باید شرایط وپاداش از طرف دولت به کسانی که خانه اجاره میدهند مهیا شود تا نتیجه بهتری بدهد
ناشناس۱۴۸۴۲۵۹۱۴:۲۳:۱۲ ۱۳۹۹/۳/۲۶
هر خانواده یک خانه.در موارد خاص عضو دیگر خانواده هم میتواند یک خانه داشته باشد.حق خرید خانه دومندارد
ناشناس۱۴۸۴۵۲۳۱۸:۰۸:۳۸ ۱۳۹۹/۳/۲۶
تدوین مالیات بر ثروت اقدامی جامع تر است. هر چند قبل از آن باید تکلیف بسیاری از چیزها مشخص شود.

پربحث‌های هفته

  1. جدول/ نرخ امروز طلا و سکه؛ دلار ترمز برید

  2. دعوا در ماجرای الزام قانونی حجاب بر سر چیست؟

  3. حمله با قمه به یک مغازه‌دار در تهران

  4. چند نکته درباره تحویل «دناپلاس» به نمایندگان مجلس

  5. اشکهای یک تولید کننده ایرانی/ به دادم برسید/ جز عدالت هیچ نمی‌خواهم

  6. محصولات مدیران‌خودرو ۶۳ تا ۱۷۰ میلیون تومان گران شد + قیمت‌ها

  7. ترامپ برای به نتیجه رسیدن تحریم‌ عجله ندارد/ هیچ دموکراتی به دستاورد او دست نمی‌زند

  8. نیویورک تایمز: آمریکا نتوانست ایرانی ها را به زانو درآورد

  9. «آیا واشنگتن کر است»؟!/ واکنش منفی جهانی به ادعای بازگشت تحریم های سازمان ملل/ روسیاهی دوباره برای کاخ سفید

  10. هشدار فرمانده سپاه به رئیس جمهور آمریکا: انتقام ما قطعی است/ اهل شرف و جوانمردی هستیم و سفیر زن را هدف قرار نمی‌دهیم

  11. نامه قرارگاه خاتم‌الانبیاء به رئیس جمهور درباره انتقال پایتخت

  12. چرا نمایندگان مجلس خودروی دناپلاس گرفته‌اند؟/ عضو هیئت رئیسه: به مردم حق می‌دهیم حساس باشند، اما چه باید ‌کرد

  13. انقلابی‌گری و دنا پلاس

  14. توکلی به نمایندگان: خودروهای ارزان تر را جایگزین خودروهای لوکس تحویلی کنید/ تصمیم مجلس در تامین خودرو اشتباه بود

  15. جهانگیری: فشار بر دولت جز افزایش مشکلات مردم دستاوردی ندارد/ دولت نمی‌تواند به تنهایی مسائل را حل کند

  16. نماینده مجلس: شاسی بلند می‌خواهم/ چرا باید به مردم توضیح دهیم!

  17. ماجرای تحویل خودروی «دناپلاس» به «نمایندگان مجلس» چیست؟

  18. بلاتکلیفی وزارت صمت/ روحانی وزیر جدید را معرفی می‌کند؟

  19. رهگیری ناو هواپیمابر «نیمیتز» توسط پهپادهای نیروی دریایی سپاه

  20. واکنش یک امام جمعه به خودروی دناپلاس نماینده مجلس

  21. رکورد حباب سکه زده شد/ دلیل افزایش قیمت طلا و سکه چیست؟

  22. آتش‌سوزی گسترده در شهر لبنیات میهن

  23. ضرب و شتم یک کارشناس در استودیویِ شبکه«من و تو» به جرم بیان نظر مخالف + فیلم

  24. بهترین تک تیرانداز دنیا با ۳۰۰۰ شلیک موفق

  25. چرا «سریال دل» به دل کسی ننشست؟

ابر آروان

آخرین عناوین