«در این تیمارخانه»؛جواد مجابی؛ نشر ققنوس داستانهایی که هردم نو می‌شوند

فاطمه صناعتیان،   3981116083

«در این تیمارخانه» اثر دکتر جواد مجابی، مانند بسیاری دیگر از آثار او، از لایه‌های بر هم نهاده شده و گاه در‌هم‌تنیده‌ای تشکیل شده است؛ لایه‌هایی از تاریخ، ادبیات کهن، عرفان، طنز و مهم‌تر از همه تحلیل‌هایی شخصی و روشن‌فکرانه از مسائل روز، دغدغه‌هایی انسانی و اجتماعی و بسیاری موضوعات دیگر. شاید نتوان این اثر را برای وقت‌کشی و لذت بردن از داستان آن خواند

داستانهایی که هردم نو می‌شوند

«در این تیمارخانه»

نویسنده: جواد مجابی

ناشر: ققنوس، چاپ اول: 1397 

303 صفحه 29000 تومان

 

****

 

«در این تیمارخانه» اثر دکتر جواد مجابی، مانند بسیاری دیگر از آثار او، از لایه‌های بر هم نهاده شده و گاه در‌هم‌تنیده‌ای تشکیل شده است؛ لایه‌هایی از تاریخ، ادبیات کهن، عرفان، طنز و مهم‌تر از همه تحلیل‌هایی شخصی و روشن‌فکرانه از مسائل روز، دغدغه‌هایی انسانی و اجتماعی و بسیاری موضوعات دیگر. شاید نتوان این اثر را برای وقت‌کشی و لذت بردن از داستان آن خواند چرا که از اساس به این منظور و برای چنین کاربردی نوشته نشده است. اما برای لذت بردن از ورود به هزارتویی از داستان‌های غلتان و پیچان که هر دم نو می‌شوند و حصارهای زمان و مکان را در می‌نوردند، گزینه‌ای بسیار مناسب خواهد بود.

موضوعات مطرح شده در این رمان آن قدر گسترده و متنوع‌اند که تنها می‌توانند حاصل تفکرات، تخیلات، سیلان ذهن و اندیشه‌های یک راوی کنجکاو، خلاق و عمیق باشند. راوی‌ای که ترس‌ها و تنهایی‌های کودکی‌اش را با خود حمل می‌کند و سعی دارد آن‌ها را در نقب‌هایی که در زمان و مکان می‌زند فراموش کند و یا در گوشه‌ای جا بگذارد. او از زندگی‌های متعدد و موازی‌اش در ایران و خارج از ایران حرف می‌زند، از زندگی در خانه‌باغ کودکی‌هایش به همراه پدربزرگ و مادربزرگ، از دوره‌ی دانشجویی و شب شعر‌ها و مواجهه با مادری که مرز ممنوع همه‌ی قوم و خویشان پدری است، از انجام امور اداری‌اش در قرن‌هایی بسیار مستقبل، از دنیایی شبیه به «1984» جورج اورول و از جهان پیچیده‌ی درونش که در نهایت در آن است که زندگی می‌کند. برای عبور و مرور تکرارشونده‌اش در زمان، هر جا که لازم باشد از ادبیات گذشته و وقایع تاریخی و عرفانی کمک می‌گیرد. برای شرح حال و احوالات درونی یا حتی رخدادهای بیرونی جاری در زمان، مشابه‌هایی از اتفاقات تاریخی گذشته پیدا می‌کند تا تکرارپذیری و درهم‌تنیدگی تاریخ را در بستر جغرافیایی بی‌ثبات تصویر کند. مجابی برای نقش کردن این همه مضمون مرتبط و درهم پیچیده اما به ظاهر بی‌ربط از تکنیکی استفاده می‌کند که در دنیای نقاشی، گرافیک، مجسمه‌سازی و سایر هنرهای تجسمی سابقه‌ی دیرینه‌تری دارد تا در جهان روایت و ادبیات. تکنیک کلاژ (تکه‌چسبانی) به او این امکان را می‌دهد که هر واقعه‌ای را از هر مقطعی از زمان و مکان، از دنیای عینی یا ذهنی، ببُرد، بیرون بکشد و آن را کنار هر تکه‌ای که مناسب می‌داند قرار دهد. این تکه‌ها گاه با هم همپوشانی دارند و لبه‌های‌شان در هم می‌رود و گاه تنها کنار هم قرار می‌گیرند تا یکدیگر را تایید، تکمیل یا حتی تکذیب کنند.

راویِ «در این تیمارخانه» در میان افکار و تخیلات خود گاه نقبی به گذشته‌های دور و خاطرات کودکی‌اش می‌زند. خاطراتی که در حین واکاوی آن‌ها، دنیای ذهنی کودکانه‌اش با دنیای عینی بیرون و تصاویری از اوضاع اجتماعی و فرهنگی جامعه در هم می‌آمیزند و در نهایت تصویرهایی شخصی از دوره‌هایی تاریخی به دست داده می‌شوند. راوی نویسنده‌ی رمان، گاه دست به تجربه‌هایی عجیب و عمیق می‌زند؛ به آینده‌هایی دوردست می‌رود و نه فقط تخیل که در آن ها زندگی می‌کند و همان شرایط اجتماعی و فرهنگی را در زمانی ناملموس باز می‌آفریند. راوی آگاه داستان با ذهنی جستجوگر به این سفر واقعی‌نمایانه‌اش در زمان اعتراف می‌کند و سعی دارد این تجربه‌ی متفاوت و غیر‌عادی را توصیف کند:

«جسم و ذهنم از ابتدای کودکی تا حالا، هیچ‌گاه توان حضور در اکنون و حالا را نداشته است. گاه پرتاب می‌شدم به چند قرن پیش از خودم، وسط تاریخ و روایات، گاه به صدسال پیش از تولدم در عصر ناصری و آرام سر می‌خوردم تا عهد احمدشاه. زمانی پرتاب می‌شدم به رویایی در قرن‌های آینده. این بار مسافر قرنی نوظهور بودم، شاید قرن شانزدهم یا هفدهم هجری شمسی، نمی‌دانم کی و در کجا سفر می‌کردم. وقتی در آینده‌ای موهوم سرگردانی، به شباهت‌های بی‌ربطی متوسل می‌شوی تا وحشت تو از لامکانی و بی‌زمانی باعث نشود که یکپارچگی ذهنت فروپاشد و هوش از سرت بپرد.»

آن چه این اثر را بیشتر قابل توجه و تعمق می‌کند، این است که راوی در میان تکه‌های دور و پراکنده‌ی روایت که در کنار هم نشسته‌اند، به تکرار طاهر می‌شود و تحلیل‌های شخصی و برداشت‌هایش را از اوضاع زمانه و اتفاقات مختلف با زبانی روان و بی آرایه‌های ادبی و فلسفی بیان می‌کند. به بیانی او با پویایی در ادبیات گذشته و تاریخ سفر می‌کند و برای هر واقعه‌ای شاهد مثالی و نقل قولی از گذشتگان می‌آورد، اما آن چه این تکه‌ها را به هم وصل می‌کند و از آن موجودیتی یکپارچه می‌آفریند، حضور فردی و برداشت‌های شخصی اوست:

«یک چیزی را این روزنامه‌نگارها نمی‌فهمند که، در زمینة علوم کنترل فضای حیاتی و کشتار جمعی جدید، نخبگان کشنده‌ترین سلاح‌ها و دقیق‌ترین ابزار تفحص و تجسس را پیاپی خلق می‌کنند و آن‌ها را انحصاراً در اختیار دولت‌ها قرار می‌دهند. ما به کمک دولت‌های هم‌پیمان، و یاری دانشمندان خارجی و داخلی، در تولید و مصرف علوم کنترل‌کننده به بالاترین حد لازم رسیده‌ایم. می‌توان گفت که توانایی ما در کنترل جامعه از تخیل بهترین نویسندگان خلق کشور هم جلوتر است. این را آمار می‌گوید نه من.»

 

پربحث‌های دیروز

  1. تهیه طرح تغییر الگوی سهمیه بندی بنزین در مجلس/ اختصاص سهمیه بنزین به خانواده به جای خودرو

  2. معجزه ای که اتفاق نیفتاد!

  3.  ردپای زنگنه در هپکو به نقل از نماینده تهران/ وزارت نفت: بیژن زنگنه از سال ۸۵ بازنشسته است  

  4. حکم یک دادگاه آمریکایی: محموله نفتکش‌های ایرانی که به ونزوئلا رفته بودند، مصادره شود

  5. واکنش همتی به برخی اقتصاددانان؛ نقدینگی موجود نمی‌تواند به تورم بالا منجر ‌شود

  6. طرح هر ایرانی یک مسکن در مجلس کلید خورد

  7. سطح فساد در کشورهای جهان و آمار جانباختگان در زلزله !

  8. دعوت یک پژوهشگر تاریخ از موسوی خوئینی‌ها به مناظره

  9. موسوی: سفیر ایران در یکی از کشورهای مهم همسایه خواهم شد

  10. ارزش سهام عدالت ۵۳۲ هزار تومانی ۱۵ میلیون تومان شد/ سود ۶۷۳ هزار تومانی در یک روز

  11. آیا گل‌آرایی حرم امام رضا(ع) اسراف است؟

  12. واکنش احساسی بازیگر نقش «بی‌بی» به درگذشت سیروس گرجستانی

  13. بررسی‌های فنی و امنیتی علت حادثه در سایت هسته ای نطنز مشخص شده/ در زمان مناسب اعلام خواهد شد

  14. خطر رشد بی‌سابقه قیمت سهام در بورس جدی است؟

  15. اقدامات خصمانه آمریکا علیه «حشد شعبی» عراق /اهداف واشنگتن چیست؟

پربحث‌های هفته

  1. اصرار بر تحقیر ایران در ماجراي واکسن کرونا !

  2. اين فريبكاری برای مجلس يازدهم جواب نمی دهد!

  3. عروسی میلیاردی به سبک سیندرلا در لواسان!

  4. تاملی در نامه موسوی خوئينی‌ها

  5. پایان شوروی گونه آمریکا ؟

  6. مغالطه عجیب تاجگردون درباره «شیشه کثیف و دستمال تمیز» 

  7. توکلی: یقه سفیدها در حال نابود کردن کشور هستند/ مجلس، تصمیم‌گیری دشواری را درباره تاجگردون پیش روی خود دارد

  8. از تنور سوال از رییس جمهور نانی گرم ‌می‌شود؟!

  9. جهانگیری: رای ۲۴ میلیونی مردم در انتخابات تایید کارنامه اقتصادی دولت روحانی بود/ ۳.۵ میلیون شغل ایجاد کردیم

  10. دوره آموزشی سربازی ۲ ماهه شد

  11. ازدواج دختر سردار سلیمانی با فرزند مقام ارشد حزب‌الله لبنان

  12. اگر خوب نشم، می‌کشمت!

  13. به چه قیمت؟

  14. جنگنده تهاجمی پیشرفته «قاهر۳۱۳» چه پیامی به آمریکا و روسیه داد؟

  15. حمله به حشد شعبی؛ زنگ خطر فتنه داخلی درعراق

  16. تهیه طرح تغییر الگوی سهمیه بندی بنزین در مجلس/ اختصاص سهمیه بنزین به خانواده به جای خودرو

  17. معجزه ای که اتفاق نیفتاد!

  18. مرامنامهٔ انقلابیون ساده انگار ...

  19. جزئیات جدید بسته حمایت ازمستاجران/چرا سقف اجاره ۲۵ درصد تعیین شد؟

  20. سیروس گرجستانی درگذشت

  21. پایان داستان غم انگیز زم

  22.  ردپای زنگنه در هپکو به نقل از نماینده تهران/ وزارت نفت: بیژن زنگنه از سال ۸۵ بازنشسته است  

  23. مجلس «مچ‌گیری» نکند،‌ دولت هم «وظیفه» ‌اش را انجام دهد

  24. تخریب ویلای لوکس داماد شمخانی

  25. عیار ناکارآمدی دولت الکترونیک؛ بلاتکلیفی صدور ۱۰ میلیون کارت ملی

ابر آروان

آخرین عناوین