«در این تیمارخانه»؛جواد مجابی؛ نشر ققنوس داستانهایی که هردم نو می‌شوند

فاطمه صناعتیان،   3981116083

«در این تیمارخانه» اثر دکتر جواد مجابی، مانند بسیاری دیگر از آثار او، از لایه‌های بر هم نهاده شده و گاه در‌هم‌تنیده‌ای تشکیل شده است؛ لایه‌هایی از تاریخ، ادبیات کهن، عرفان، طنز و مهم‌تر از همه تحلیل‌هایی شخصی و روشن‌فکرانه از مسائل روز، دغدغه‌هایی انسانی و اجتماعی و بسیاری موضوعات دیگر. شاید نتوان این اثر را برای وقت‌کشی و لذت بردن از داستان آن خواند

داستانهایی که هردم نو می‌شوند

«در این تیمارخانه»

نویسنده: جواد مجابی

ناشر: ققنوس، چاپ اول: 1397 

303 صفحه 29000 تومان

 

****

 

«در این تیمارخانه» اثر دکتر جواد مجابی، مانند بسیاری دیگر از آثار او، از لایه‌های بر هم نهاده شده و گاه در‌هم‌تنیده‌ای تشکیل شده است؛ لایه‌هایی از تاریخ، ادبیات کهن، عرفان، طنز و مهم‌تر از همه تحلیل‌هایی شخصی و روشن‌فکرانه از مسائل روز، دغدغه‌هایی انسانی و اجتماعی و بسیاری موضوعات دیگر. شاید نتوان این اثر را برای وقت‌کشی و لذت بردن از داستان آن خواند چرا که از اساس به این منظور و برای چنین کاربردی نوشته نشده است. اما برای لذت بردن از ورود به هزارتویی از داستان‌های غلتان و پیچان که هر دم نو می‌شوند و حصارهای زمان و مکان را در می‌نوردند، گزینه‌ای بسیار مناسب خواهد بود.

موضوعات مطرح شده در این رمان آن قدر گسترده و متنوع‌اند که تنها می‌توانند حاصل تفکرات، تخیلات، سیلان ذهن و اندیشه‌های یک راوی کنجکاو، خلاق و عمیق باشند. راوی‌ای که ترس‌ها و تنهایی‌های کودکی‌اش را با خود حمل می‌کند و سعی دارد آن‌ها را در نقب‌هایی که در زمان و مکان می‌زند فراموش کند و یا در گوشه‌ای جا بگذارد. او از زندگی‌های متعدد و موازی‌اش در ایران و خارج از ایران حرف می‌زند، از زندگی در خانه‌باغ کودکی‌هایش به همراه پدربزرگ و مادربزرگ، از دوره‌ی دانشجویی و شب شعر‌ها و مواجهه با مادری که مرز ممنوع همه‌ی قوم و خویشان پدری است، از انجام امور اداری‌اش در قرن‌هایی بسیار مستقبل، از دنیایی شبیه به «1984» جورج اورول و از جهان پیچیده‌ی درونش که در نهایت در آن است که زندگی می‌کند. برای عبور و مرور تکرارشونده‌اش در زمان، هر جا که لازم باشد از ادبیات گذشته و وقایع تاریخی و عرفانی کمک می‌گیرد. برای شرح حال و احوالات درونی یا حتی رخدادهای بیرونی جاری در زمان، مشابه‌هایی از اتفاقات تاریخی گذشته پیدا می‌کند تا تکرارپذیری و درهم‌تنیدگی تاریخ را در بستر جغرافیایی بی‌ثبات تصویر کند. مجابی برای نقش کردن این همه مضمون مرتبط و درهم پیچیده اما به ظاهر بی‌ربط از تکنیکی استفاده می‌کند که در دنیای نقاشی، گرافیک، مجسمه‌سازی و سایر هنرهای تجسمی سابقه‌ی دیرینه‌تری دارد تا در جهان روایت و ادبیات. تکنیک کلاژ (تکه‌چسبانی) به او این امکان را می‌دهد که هر واقعه‌ای را از هر مقطعی از زمان و مکان، از دنیای عینی یا ذهنی، ببُرد، بیرون بکشد و آن را کنار هر تکه‌ای که مناسب می‌داند قرار دهد. این تکه‌ها گاه با هم همپوشانی دارند و لبه‌های‌شان در هم می‌رود و گاه تنها کنار هم قرار می‌گیرند تا یکدیگر را تایید، تکمیل یا حتی تکذیب کنند.

راویِ «در این تیمارخانه» در میان افکار و تخیلات خود گاه نقبی به گذشته‌های دور و خاطرات کودکی‌اش می‌زند. خاطراتی که در حین واکاوی آن‌ها، دنیای ذهنی کودکانه‌اش با دنیای عینی بیرون و تصاویری از اوضاع اجتماعی و فرهنگی جامعه در هم می‌آمیزند و در نهایت تصویرهایی شخصی از دوره‌هایی تاریخی به دست داده می‌شوند. راوی نویسنده‌ی رمان، گاه دست به تجربه‌هایی عجیب و عمیق می‌زند؛ به آینده‌هایی دوردست می‌رود و نه فقط تخیل که در آن ها زندگی می‌کند و همان شرایط اجتماعی و فرهنگی را در زمانی ناملموس باز می‌آفریند. راوی آگاه داستان با ذهنی جستجوگر به این سفر واقعی‌نمایانه‌اش در زمان اعتراف می‌کند و سعی دارد این تجربه‌ی متفاوت و غیر‌عادی را توصیف کند:

«جسم و ذهنم از ابتدای کودکی تا حالا، هیچ‌گاه توان حضور در اکنون و حالا را نداشته است. گاه پرتاب می‌شدم به چند قرن پیش از خودم، وسط تاریخ و روایات، گاه به صدسال پیش از تولدم در عصر ناصری و آرام سر می‌خوردم تا عهد احمدشاه. زمانی پرتاب می‌شدم به رویایی در قرن‌های آینده. این بار مسافر قرنی نوظهور بودم، شاید قرن شانزدهم یا هفدهم هجری شمسی، نمی‌دانم کی و در کجا سفر می‌کردم. وقتی در آینده‌ای موهوم سرگردانی، به شباهت‌های بی‌ربطی متوسل می‌شوی تا وحشت تو از لامکانی و بی‌زمانی باعث نشود که یکپارچگی ذهنت فروپاشد و هوش از سرت بپرد.»

آن چه این اثر را بیشتر قابل توجه و تعمق می‌کند، این است که راوی در میان تکه‌های دور و پراکنده‌ی روایت که در کنار هم نشسته‌اند، به تکرار طاهر می‌شود و تحلیل‌های شخصی و برداشت‌هایش را از اوضاع زمانه و اتفاقات مختلف با زبانی روان و بی آرایه‌های ادبی و فلسفی بیان می‌کند. به بیانی او با پویایی در ادبیات گذشته و تاریخ سفر می‌کند و برای هر واقعه‌ای شاهد مثالی و نقل قولی از گذشتگان می‌آورد، اما آن چه این تکه‌ها را به هم وصل می‌کند و از آن موجودیتی یکپارچه می‌آفریند، حضور فردی و برداشت‌های شخصی اوست:

«یک چیزی را این روزنامه‌نگارها نمی‌فهمند که، در زمینة علوم کنترل فضای حیاتی و کشتار جمعی جدید، نخبگان کشنده‌ترین سلاح‌ها و دقیق‌ترین ابزار تفحص و تجسس را پیاپی خلق می‌کنند و آن‌ها را انحصاراً در اختیار دولت‌ها قرار می‌دهند. ما به کمک دولت‌های هم‌پیمان، و یاری دانشمندان خارجی و داخلی، در تولید و مصرف علوم کنترل‌کننده به بالاترین حد لازم رسیده‌ایم. می‌توان گفت که توانایی ما در کنترل جامعه از تخیل بهترین نویسندگان خلق کشور هم جلوتر است. این را آمار می‌گوید نه من.»

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

    2. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

    3. خرید کردن بوریس جانسون از سوپرمارکت ایرانی با دوچرخه

    4. عشق تلویزیون به سلبریتی‌ها کی پایان می‌پذیرد؟

    5. واکنش‌ها به «وامی که اگر به بچه ها بدهید قهر می‌کنند»!...

    6. دستور ویژه رئیس سازمان صداوسیما برای بررسی حواشی قسمت آخر «پایتخت۶»

    7. آیا اشتباهات «معمولی» هم به «ستون پنجم نفوذی» ربط دارد؟

    8. چرا مردم بايد قرباني منافع فعالان ارز شوند؟! 

    9. انگشتر حاج قاسم در اختیار شرکت کننده عصرجدید

    10. تعدیل‌تان کردیم ؛ اشک ما بدرقه راهتان!..

    11. دارویی که توزیع هر چه زودترش درمان بسیاری از شایعه‌هاست!..

    12. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

    13. گزارش پولیتیکو از تراژدی مرگ گروهی در خانه های سالمندان آمریکا

    14. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

    15. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

    16. زائری: این نقی دیگر «معمولی» نیست/ نظارت‌های صداوسیما حداقلی و ظاهری است/ رواج حجم بالایی از «دروغ» در میان خانواده

    17. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

    18. بازگشت روحانی به پاستور/نقطه داغ کرونا در کشور/ زاکانی: تجربه ناموفق مجلس دهم، برای نابودی هر مجلسی کافی است

    19. روحانی خطاب به وزیر بهداشت: تمامی فعالیت‌های اقتصادی از ۲۰ فروردین باید با پروتکل آغاز شود

    20. فارین پالیسی: کمک های کرونایی روسیه و چین، خیرخواهانه نیست

    21. روحانی مدعی طب اسلامی بازداشت شد + عکس

    22. تهران در وضعیت قرمز کرونایی/ادامه جنجال حواشی پایتخت ۶/استقبال مطهری از عفو و آزادی زندانیان/ بعد از یک ماه ژست نمایندگی گرفته اند!

    23. وزیر بهداشت: مژده رسید که گشایشی حاصل می شود

    24. سفیر چین خطاب به جهانپور: اخبار وزارت بهداشت چین را با دقت بخوانید

    25. ضدعفونی‌کردن قم توسط حشدالشعبی

    آخرین عناوین