آغاز خاموش جنگ روانی آمریکا علیه ایران و روسیه

گروه جهان الف،   3981018008

گزارش برخی از نشریات غربی نشان می‌دهد که آمریکا وارد دوران جدید از نبرد سایبری و جنگ روانی با کشورهایی همچون چین و روسیه با محوریت فرماندهی فضای مجازی شده است.

به گزارش فارس، «ژان بودیار» فیلسوف فقید فرانسوی در سال ۱۹۹۱ و میان بحبوحه جنگ اول خلیج فارس و طلوع نظم نوین جهانی در کتاب «وانموده و وانمایی» مدعی شد که عملیات طوفان صحرا و جنگ خلیج فارس عملا یک جنگ واقعی نبوده و بیش از هر چیز یک نمایش رسانه‌ای بوده است که نه شکست‌خورده آن واقعا بازنده بوده و نه برنده آن واقعا برنده.

اگرچه این اظهار نظر بودیار در آن زمان با تمسخر افکار عمومی روبه رو شد، اما با گذشت نزدیک به ۲۰ سال از آن واقعه و انتشار برخی حقایق روشن شده که این ادعا به هیچ عنوان بی‌مورد نبوده است.

به عنوان یکی از دلایل رأی مثبت کنگره آمریکا به دخالت واشنگتن در این جنگ شهادت یک پرستار کویتی در مورد خارج کردن نوزادان کویتی از انکوباکتور و مرگ آنان بوده است. بعدها روشن شدن این پرستار کویتی دختر سفیر این کشور در آمریکا بوده است. بر این اساس دولت در تبعید کویت یک شرکت آمریکایی را با قراردادی ده میلیون دلاری به خدمت گرفته بود تا با انتشار اخبار دروغ زمینه روانی و اجتماعی در جامعه آمریکا برای دخالت نظامی در کویت نیز فراهم کند.

در سال ۲۰۰۳ نیز جنگ روانی گسترده آمریکا علیه عراق یکی از دلایل فروپاشی نیروهای بعثی محسوب می‌شد. سرهنگ حسن قبانی از فرماندهان گارد ریاست جمهوری عراق در مصاحبه با نشریه الشرق الاوسط به تأثیر ویرانگر این تبلیغات در ایجاد وحشت بین سربازان عراقی اشاره کرد به این نکته اذعان می‌کند که سربازان عراقی به واسطه جنگ روانی به صورت کلی روحیه خود را از دست داده بودند.

از زمان اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ تاکنون با گسترش هر چه بیشتر فضای مجازی و به تبع آن ابزارهای ارتباطی همچون شبکه‌های اجتماعی، بستر بسیار گسترده‌تری برای جنگ‌های سایبری و روانی ایجاد شده است.

جنگ ترکیبی نبرد قرن ۲۱

در این میان نسل جدیدی از نبردهای نظامی با نام نبردهای ترکیبی پا به عرصه وجود گذاشته است. مفهوم جنگ‌های ترکیبی برای اولین بار در خصوص عملیات‌های جنگجویان چچنی در نبرد دوم گروزنی در سال ۲۰۰۳ مطرح شد. در آن زمان جنگجویان چچنی اولین بار از تلفن‌های همراه با قابلیت برقراری ارتباطات اینترنتی برای هدف یابی و انتقال اطلاعات استفاده کردند. گرچه بعدها همین تلفن‌های همراه تبدیل به منبعی برای رهگیری و هدف قرار دادن آنان از سوی دستگاه‌های اطلاعاتی روسیه تبدیل شد.

شاید همین تجربه بود که سبب شد تا ارتش روسیه به رهبری ژنرال والری گراسیموف رییس فعلی ستاد نیروهای مسلح این کشور به اولین نیروی نظامی تبدیل شود تا این راهبرد را در یک میدان نظامی بکار بگیرد.

نبردهای شرق اوکراین در سال ۲۰۱۴ اولین عرصه بکارگیری این راهبرد بود تا سطح تماس در درگیری‌های احتمالی به شدت کاشته شود. بر همین اساس بود که یک کمپین گسترده مجازی برای جلب توجه مردم روس تبار شرق اوکراین بکار گرفته شد. بعدها برخی از سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا بخش اطلاعات خارجی ستاد مشترک ارتش روسیه را متهم کردند که از روش‌های مشابهی شامل انتشار اطلاعات دروغ برای تأثیر در انتخابات سال ۲۰۱۶ ریاست جمهوری این کشور استفاده کرده که به احتمال زیاد در پیروزی دونالد ترامپ نیز مؤثر بوده است.

جنگ نرم علیه ایران از کجا فرماندهی می‌شود

در این میان اگر روس‌ها اولین کسانی باشند که از راهبرد جنگ ترکیبی در میدان نبرد استفاده کرده باشند، آمریکا گسترده‌ترین تشکیلات برای استفاده از چنین روشی را برپا کرده‌اند. نیروهای نظامی آمریکا سابقه طولانی در استفاده از عملیات‌های روانی بر ضد نیروهای متخاصم دارند و با توجه به دسترسی گسترده مردم دنیا به شبکه‌های اجتماعی سرمایه گذاری گسترده‌ای در عملیات‌های روانی در فضای سایبری انجام داده‌اند.

قلب هدایت این عملیات قرارگاه فرماندهی سایبری ارتش آمریکاست. این مرکز متشکل از گروه بیست و چهارم ارتش آمریکا، فرماندهی سایبری نیروی زمینی، قرارگاه سایبری ناوگان دریایی و قرارگاه سایبری نیروی تفنگداران دریایی تشکیل شده است. این فرماندهی آزادی عمل نیروهای آمریکایی را در فضای مجازی تضمین کرده و تلاش می‌کند دشمن را از این توانمندی محروم کند.

اگرچه بخش مهمی از توانمندی سایبری در خدمت مقابله با حملات سایبری فنی است، جنگ روانی و انتشار اطلاعات غیر دقیق نیز جزو وظایف این قرارگاه ونیروهای تحت امر آن محسوب می‌شود. به نظر می‌رسد ابزار اصلی برای انجام این وظیفه شبکه‌های اجتماعی باشد که مسیر مطمئنی برای دسترسی به جامعه هدف فراهم می‌کند.

عناصر جنگ روانی بین ایران و آمریکا چیست؟

طبیعی است که در شرایط تقابلی بین ایران و آمریکا و به خصوص رویکرد واشنگتن در خصوص پرهیز از هر گونه نبرد نظامی، جنگ‌های ترکیبی نقش مهمی در تضعیف هوشمندانه نظام جمهوری اسلامی ایفا می‌کند. در این میان جنگ روانی به عنوان ابزاری برای ایجاد شکاف در بین نظام جمهوری اسلامی و مردم و همچنین آشفته سازی جامعه داخل ایران در مقاطع بحرانی طی ۴۰ سال گذشته مورد توجه دستگاه‌های اطلاعاتی و اجرایی سیاست خارجی آمریکا بوده است.

با قاطعیت می‌توان گفت، اجزای این نبرد در کلیات آن تغییری نکرده است. به عنوان مثال یکی از مهم‌ترین راهکارهای مؤثر و قدیمی در خصوص ایجاد جنگ روانه حربه دروغ بزرگ است. این تاکتیک برای اولین بار از سوی گوبلز وزیر تبلیغات رژیم نازی تئوریزه شد و عمدتاً برای مرعوب کردن و فریب ذهن حریف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این به این معناست که پیامی غیر واقعی مرتباً تکرار می‌شود تا در اذهان عمومی ثبت شود. در این صورت پاک کردن آن به هیچ عنوان امکان پذیر نخواهد بود. البته عدم شفافیت هم می‌تواند زمینه برای استفاده از این حربه فراهم کند.

یکی از مصادیق مهم استفاده از این حربه به گزارش رویترز درباره کشته شدگان حوادث آبان ماه است. اعلام عدد ۱۵۰۰ کشته از سوی یک خبرگزاری غیر معتبر آن چنان دور از ذهن بود که کمتر کسی در وهله اول با شک و تردید آن را مورد بررسی قرار داد. بررسی اطلاعات بعدی نشان داد که تنها گروهک مجاهدین خلق این رقم را منتشر کرده‌اند و سایر برآوردها که حتی از سوی گروه‌های حقوق بشری انجام شده متر از این میزان است.

در کنار این گزارش رویترز نقل قول‌هایی از جلسات رهبری نظام منتشر کرد که بعدها روشن شد هرگز برگزار نشده‌اند.

استفاده از عنصر شایعه نیز جزو ابزارهای جنگ روانی در جنگ ترکیبی است. انتشار یک شایعه کوچک در شبکه‌های مجازی می‌تواند به سرعت در بین افکار عمومی پذیرفته شود. یکی از مصادیق جالب استفاده از عنصر شایعه ماجرای پیتزا گیت در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ بود.

براین اساس تعدادی از اکانت های توییتری ناشناس این شایعه مطرح کردند که یک حلقه سوء استفاده جنسی از کودکان که توسط سیاستمداران دمکرات اداره می‌شود در یک پیتزا فروشی در شهر واشنگتن مستقر است. علی رغم تکذیب رسمی این توسط پلیس شهر واشنگتن برخی شهروندان آمریکایی مستقیم به سراغ آدرس این پیتزا فروشی می‌رفتند تا خود آنجا را با چشم خود ببیند.

در مورد ایران نیز شبکه گسترده‌ای از اکانت های جعلی توییتری که عمدتاً از مرکز منافقین در آلبانی هدایت می‌شوند، وظیفه شایعه پراکنی علیه ایران را بر عهده دارند. کانال تلگرامی آمد نیوز در سال‌های اخیر و تا قبل از دستگیری گرداننده اصلی آن وظیفه تولید شایعات در فضای مجازی را بر عهده داشت.

به این لیست می‌توان اسامی روش‌های دیگری همچون انتشار اطلاعات ناقص، کلی گویی، تهمت و ایجاد شکاف‌های قومیتی اشاره کرد که تمامی آن‌ها در مقاطع مختلف علیه ایران به کار گرفته شده بودند.

نبرد روانی بین ایران و آمریکا اوج می‌گیرد

علی رغم این که پیش از این نیز فرماندهی سایبری آمریکا یا سایبر کام اقدامات مداخله‌ای جدی علیه ایران همچون ساخت ویروس استاکس نت برای هدف قراردادن تاسیسات هسته‌ای ایران در سال ۲۰۰۶ را سامان داده است، اما به نظر می‌رسد که دوران جدیدی از اقدامات سایبری در حوزه جنگ روانی علیه برخی از کشورها همچون روسیه و ایران در جریان است.

به عنوان مثال روزنامه واشنگتن پست از اقدامات جدی فرماندهی سایبری آمریکا ضد روسیه خبر داده است. بر این اساس ارتش آمریکا گسترش روش‌های مقابله با تهدیدات خارجی در فضای سایبری را در ارتباط با مداخله احتمالی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ آمریکا آغاز کرده است. در حال حاضر، اقدامات آمریکا شامل ارسال هشدارهایی به سران سرویس‌های امنیتی، نظامی و تجاری روسیه می‌شود، مبنی بر اینکه در صورت هرگونه مداخله احتمالی در انتخابات آمریکا، با پیامدهایی روبرو خواهند شد.

از جمله گزینه‌های دیگری که فرماندهی سایبری آمریکا در حال بررسی آن است، گسترش اطلاعات اشتباه با هدف پاشیدن بذر اختلاف در حاکمیت روسیه است.

همچنین در جریان رویدادای منتهی به آبان ماه سال گذشته نیز نهادهای سایبری آمریکا در تلاش بوده‌اند تا با حمله سایبری بار دیگر ارتباط فضای مجازی ایران را با ترافیک بین المللی برقرار کنند که شکست خوردند.

از سوی دیگر اخباری از هک شدن شبکه بانکی و حملات جدی‌تر به زیر ساخت‌های ارتباطی ایران منتشر شد که گویا اغلب آن‌ها ناکام مانده‌اند. نگاهی به همین لیست کوتاه نشان می‌دهد که نبرد در عرصه جنگ روانی و فضای مجازی تا چه اندازه جدی شده است.

این که تقابل بعدی بار دیگر کجا و چگونه اوج بگیرد، تنها به زمان بستگی دارد. به طور حتم انتخابات مجلس شورای اسلامی در اسفندماه سال جاری می‌تواند هدف حملات سایبری و جنگ روانی آمریکا باشد. از سوی دیگر آمریکایی‌ها به شدت علاقندند تا تقابل اجتماعی در ایران را تقویت کرده و تا زمینه ساز آغاز یک شورش اجتماعی در ایران شوند.

در یک نگاه کلی با قاطعیت می‌توان گفت که نبرد در این حوزه آغاز شده است و می‌توان انتظار تقابل‌های جدی‌تری را داشت.

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. حمله وحشیانه با قمه به صاحب مغازه در کرمانشاه

    2. آیا پیروزی بایدن بر ترامپ به نفع ایران است؟

    3. بازگشت به سیاست‌های هاشمی ؟!

    4. املاک بنیاد مستضعفان و فرصت‌های برابر

    5. هشدار احمد توکلی به روحانی: نام ساقط کردن کشور «گشایش» است؟/ دولت‌های بعد شما، بدهی خود را چگونه بپردازند؟

    6. گشایش اقتصادی برای مردم یا دولت؟

    7. توصیه های جمعیتی مسوولان به مردم از کنار گود

    8. صحبت‌های «فتاح» درباره کاخ مرمر، مدرسه حدادعادل، ساختمان مرکز پژوهش‌ها و املاک در دست نیروهای مسلح

    9. صحنه آهسته انفجار بیروت

    10. عادی سازی روابط اعراب با رژیم صهیونیستی رسما کلید خورد / «توافق ننگین» امارات و اسرائیل برای عادی سازی

    11. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

    12. برجام ۹۹ به روایت زیباکلام/واکنش کدخدایی به اظهارات علی مطهری/احمدی‌نژاد دوباره ردصلاحیت می شود؟

    13. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

    14. زیباکلام: باید برجام ۹۹ را با آمریکا امضا کنیم!

    15. واکسن روسی کرونا و فرهنگ ترجیح جمع بر فرد

    16. ۸+۱ مورد از باورنکردنی ترین فواید استفاده از کولرهای گازی در خانه

    17. صفر تا ۱۰۰ داستان وضع مالیات بر محتکران خانه

    18. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

    19. ستاد کرونا با تعویق کنکور مخالفت کرد/ برگزاری کنکور در موعد مقرر قبلی

    20. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

    21. دختر ربایی و زیر گرفتن مامور پلیس در مشهد

    22. بازی با اعصاب مردم!

    23. ترامپ: اگر در انتخابات پیروز شوم سریع با ایران به توافق می‌رسیم

    24. ۵ شرط رئیسی برای موافقت با طرح دولت/هشدار توکلی به روحانی/تغییر سیمای کرونا در پاییز/ نماینده سابق مجلس بازداشت شد

    25. هفته ای که کنکوری ها در آن نقره داغ شدند !

    ابر آروان

    پربحث‌های اخیر

      پربحث‌های هفته

      1. آیا پیروزی بایدن بر ترامپ به نفع ایران است؟

      2. توصیه های جمعیتی مسوولان به مردم از کنار گود

      3. عادی سازی روابط اعراب با رژیم صهیونیستی رسما کلید خورد / «توافق ننگین» امارات و اسرائیل برای عادی سازی

      4. ترامپ: اگر در انتخابات پیروز شوم سریع با ایران به توافق می‌رسیم

      5. آیا دونالد ترامپ در مرحله پيشافاشيستي است؟

      6. پوتین: نخستین واکسن کرونا در روسیه ثبت شد

      7. سهم خواهی جریان های سیاسی لبنان از کیک دولت آینده

      8. پشت پرده ناآرامی‌های بیروت پس از انفجار/ آیا انتخابات زودهنگام راه خروج لبنان از بحران‌هاست؟

      9. روایت آسوشیتدپرس از رویای «ماکرون بناپارت» در لبنان

      10. استعمارگری پشت نقاب شعر و قهوه/ چرا باید در بحث لبنان و فرانسه، ما هم دقیق شویم؟

      11. برایان هوک: ترامپ دنبال توافق جدید با ایران است

      12. وعده انتخاباتی ترامپ: اگر پیروز شوم ظرف چهار هفته توافقی با ایران خواهم داشت

      13. واکنش وزارت خارجه به عادی سازی روابط امارات و رژیم صهیونیستی

      14. پولسازترین رشته‌های مهندسی در آمریکا کدامند؟

      15. از غیزانیه تا فلینت؛ قربانیان سوءمدیریت شبیه هم هستند

      16. آینده تاریک سعودی‌ها به روایت میدل ایست آی

      17. عقب‌نشینی جدید واشنگتن در برابر تهران/ حذف ۳۰ پاراگراف از قطعنامه ضدایرانی

      18. ترکیه به عادی سازی روابط امارات و رژیم صهیونیستی واکنش نشان داد

      19. بایدن، «کملا هریس» را به عنوان معاون خود انتخاب کرد

      20. چرا نام آلمان برای میانجیگری میان ایران و آمریکا به میان آمد؟

      21. موضع گیری خصمانه شورای همکاری خلیج فارس علیه ایران

      22. کشتی «روسوس» چگونه باعث فاجعه انفجار بندر بیروت شد؟

      23. موسوی: بیانیه دبیرکل شورای ورشکسته خلیج فارس غیرمسئولانه است

      24. اعلام آمادگی دانشجویان جهادی ایران برای کمک به بازسازی بیروت

      25. شرکت موزامبیکی: نیترات آمونیوم در بندر بیروت متعلق به ما بود

      آخرین عناوین