اجرای گام سوم به موازات تداوم دیپلماسی

گروه سیاسی الف،   3980611023

کاهش تعهدات برجامی ایران چه تأثیری بر سیاست‌های اقتصادی و راهبری اتحادیه اروپا به جای می‌گذارد؟ آیا کاهش تعهدات برجامی می‌تواند قابلیت‌های ایران در دوران قبل از توافق برنامه جامع اقدام مشترک را اعاده کند؟

ابراهیم متقی استاد دانشگاه تهران در یادداشتی در صبح نو نوشت: گام سوم کاهش تعهدات برجامی ایران در حالی در دستورکار سیاست‌گذاری قرار گرفته که هنوز مذاکرات دیپلماتیک به پایان خود نرسیده است. دیپلماسی در دوران‌های عطف تاریخی از تحرک، انگیزش و اثربخشی بیشتری برخوردار خواهد بود. مذاکرات دوجانبه ایران با مقام‌های فرانسوی به‌عنوان کشور متوازن‌کننده از این نظر اهمیت دارد که می‌تواند شکل جدیدی از روابط چندجانبه را جایگزین ساز‌و‌کارهای متقابل حل اختلافات ازطریق رایزنی، کنش دیپلماتیک و مذاکرات سازنده کند.

به‌موازات دیپلماسی دوجانبه ایران و فرانسه، شاهد برگزاری کمیسیون مشترک برجام در سطح معاونان وزرای امورخارجه ایران و کشورهای گروه 1+5 بوده‌ایم. در این روند، نماینده اتحادیه اروپا تلاش کرد ایران را متقاعد کند به ضرورت‌های ساختاری توجه کند و از ساز‌و‌کارهای مشارکتی و انعطاف‌پذیر بهره ببرد؛ در‌حالی‌که ایران به این موضوع واقف است که هرگونه تعلل در فضای تلاش‌های پایان‌ناپذیر برای احقاق حقوق اقتصادی خود، مشکلات جدیدی در سطح روابط دوجانبه و چندجانبه ایجاد خواهد کرد.

واقعیت آن است که بحرانی‌شدن محیط اقتصادی و امنیتی خلیج‌فارس تحت‌تأثیر فضایی قرار داشت که دونالد ترامپ همکاری‌های خود با برنامه جامعه اقدام مشترک را متوقف کرد. سیاست ترامپ برای بهره‌گیری از ساز‌و‌کارهای مربوط به دیپلماسی اجبار بوده است. ایران تلاش می‌کند سطح جدیدی از همکاری‌های متقابل را در دستورکار قرار دهد که براساس آن، زمینه متعهدسازی سایر کشورها به تعهدات جمعی در چارچوب برنامه جامعه اقدام مشترک را به‌وجود آورد؛ در‌حالی‌که واقعیت برجام به‌گونه‌ای است که امکان کنش‌گریز از مرکز بازیگران قدرتمند همانند ایالات متحده را امکان‌پذیر ساخته است.

در چنین شرایط و فضایی، ایران می‌کوشد از نتایج برجام عبرت بگیرد و از این طریق به ساز‌وکارهای کنش متقابل روی آورد؛ در‌حالی‌که چنین اقداماتی نمی‌تواند ذخیره راهبری ایران را اعاده کند که در فضای برجام از بین رفت. تلاش‌های ایران عمدتا به‌منزله هشدار برای اتخاذ ساز‌و‌کارهای جدی و فراگیرتری در چارچوب برجام بوده است. کشورهای عضو گروه 1+5 درصدد‌ند ایران را به اتخاذ ساز‌وکارهای همکاری‌جویانه و مشارکتی وادار سازند؛ روندی که به‌معنای عبور از چندجانبه‌گرایی و نادیده‌گرفتن تعهدات براساس سیاست زور و اجبار بوده است.

ایران هنوز گام سوم تعهدات برجامی را اعلام نکرده است و احتمال وقفه در انجام سیاست‌های مربوط به کاهش تعهدات برجامی وجود دارد. مقام‌های رسمی ایران به‌احتمال اهمال سیاست‌های کنش متقابل در چارچوب محدود‌سازی تعهدات برجامی تأکید می‌کنند؛ اما هنوز مفاد سیاست‌های گام سوم برای هیچ‌کس مشخص نیست و شاید بتوان به این موضوع اشاره کرد که این‌ گونه سیاست‌ها و فرآیندها تا حد بسیار زیادی تابعی از نتایج دیپلماتیک باشد؛ اما بیانگر نکته دیگری نیز خواهد بود و آن اینکه هنوز درباره مفاد و الگوی رفتاری کاهش تعهدات برجامی گام سوم، تصمیم‌گیری دقیق و مشخصی وجود ندارد.

فرانسه تلاش می‌کند نقش سازنده‌ای در بازسازی روابط ایران و کشورهای گروه 1+5 ایفا کند. انگیزه امانوئل مکرون برای ایفای نقش اروپایی در روابط با ایران به این دلیل اهمیت دارد که هرگونه موفقیت برای رایزنی‌های سازنده می‌تواند نقش فرانسه در اتحادیه اروپا را ارتقا دهد. علاوه‌برآن، دیپلماسی اروپایی اگر منجر به توافق سازنده در فضای چند‌جانبه‌گرایی شود، به‌گونه‌ای اجتماع‌ناپذیر انسجام بیشتری به اتحادیه اروپا می‌دهد. موفقیت اتحادیه اروپا نیازمند بهره‌گیری از ساز‌و‌کارهایی است که بتواند در سیاست جهانی و روندهای امنیت منطقه‌ای نقش‌آفرین باشد.

 الگوی رفتاری ایران با هدف مشارکت سازنده با اتحادیه اروپا بوده است؛ درحالی‌که اتحادیه اروپا توان لازم برای نقش‌آفرینی و اثربخشی در بازگشت آمریکا به برجام را نخواهد داشت. بازگشت ترامپ به برجام به این دلیل امکان‌پذیر نیست که سیاست‌های آمریکا برای گسترش همکاری‌ها با ایران ارتباط مستقیم و مؤثری با معادله قدرت منطقه‌ای دارد. ایران تمایلی به افزایش تعهدات خود در حوزه منطقه‌ای و قابلیت‌های موشکی ندارد و رویکردش بر انجام اقدامات متقابل دربرابر اجرای تعهدات برجامی بوده است. در شرایطی که ایالات متحده تمایلی به پذیرش نقش اقتصادی و راهبردی ایران ندارد و اتحادیه اروپا توان لازم برای تداوم همکاری‌های اقتصادی با ایران نخواهد داشت، طبعا امکان برگشت‌پذیری برجام و کاهش تعهدات ایران وجود دارد.

 پرسش نهایی آن است که کاهش تعهدات برجامی ایران چه تأثیری بر سیاست‌های اقتصادی و راهبری اتحادیه اروپا به جای می‌گذارد؟ پرسش دوم آن است که آیا کاهش تعهدات برجامی می‌تواند قابلیت‌های ایران در دوران قبل از توافق برنامه جامع اقدام مشترک را اعاده کند؟ ازآنجاکه پاسخ به این پرسش‌ها منفی و مبهم خواهد بود؛ بنابراین دیپلماسی به موازات کاهش تعهدات برجامی ایران ادامه می‌یابد. پیش‌بینی می‌شود ایران از گام‌های کوتاه و کوچکی برای کاهش تعهدات برجامی استفاده کند؛ زیرا مسیر دیپلماسی ادامه خواهد داشت؛ در‌حالی‌که انتظارات ایران تاکنون با سراب اروپایی همراه بوده است.

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. روحانی: بر اساس بودجه ۹۹ حقوق کارمندان و بازنشستگان ۱۵درصد افزایش می‌یابد/ بودجه سال آتی، بودجه استقامت است

  2. روغن ریخته‌ای که رییس جمهور نذر امامزاده کرد!...

  3. لیلاز: مردم دیگر نگران قیمت بنزین نباشند

  4. پیشنهاد عباس عبدی برای برگزاری انتخابات زودرس ریاست‌جمهوری/ انتقاد قوچانی از عارف و شورای عالی اصلاح‌طلبان/چرا احمدی‌نژاد در انتخابات مجلس ثبت‌نام نکرد؟

  5. پایان ثبت نام نامزدهای انتخابات مجلس/ رقابت اصولگرایان و اصلاح طلبان چگونه خواهد بود؟

  6. طرح «استیضاح» و «محاکمه» همزمان زنگنه در مجلس و دادگاه

  7. گزارش نیویورک تایمز از نقاشی های یک زندانی شکنجه‌ شده در گوانتانامو

  8. جایگزین موگرینی کارش را با دخالت در امور ایران آغاز کرد

  9. آیا محسن لرستانی اعدام شد؟

  10. هدیه خداحافظی آمریکا به دانشمند ایرانی

  11. انبارلویی: فکری برای ارزش پول ملی بکنید

  12. وزیر ارتباطات در دوره دانشجویی/عکس

  13. بهترین زمان خرید مسکن چه موقع است؟/ پیش‌بینی قیمت مسکن در ادامه سال ۹۸

  14. دو اقدام لازم قضایی که نیازمند دستور رئیسی است      

  15. تبانی برخی بانک‌های خصوصی برای ارائه تسهیلات ۷ هزار میلیاردی به شرکت‌های صوری

  16. اسرائیل: علیه ایران به گزینه نظامی متوسل می شویم

  17. بودجه سال ۹۹ صداوسیما ۱۰۰ میلیارد تومان کاهش یافت

  18. بزرگداشت سالروز درگذشت مولانا در ترکیه

  19. محدودیت جدید صرافی‌ها برای فروش دلار

  20. کمترین و بیشترین بودجه ۹۹ به کدام استان‌ها تعلق گرفت + جدول

  21. ولایت فقیه در عراق

  22. آخرین قیمت طلا، دلار و سکه + جدول

  23. آخرین وضعیت مصوبه «تعیین محل تجمعات»

  24. نحوه افزایش حقوق بگیران مشخص شد

  25. استقبال لاریجانی از روحانی در یک روز بارانی

پربحث‌های هفته

  1. تبعیض آشکار در اخذ مالیات/ آیا همه هنرمندان باید از پرداخت مالیات معاف می‌شدند؟

  2. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

  3. یک عکس؛ یک شرح | «رضا جان انقلاب این طور نیست که تو فهمیده‌ای...»

  4. ترامپ از ایران تشکر کرد؛ مبادله زندانیان حاصل «یک مذاکره بسیار منصفانه» بود

  5. سعید ملایی تبعه مغولستان شد+عکس

  6. روحانی: بر اساس بودجه ۹۹ حقوق کارمندان و بازنشستگان ۱۵درصد افزایش می‌یابد/ بودجه سال آتی، بودجه استقامت است

  7. وزیر کشور: یک مقدار افزایش قیمت‌ها،‌ در برابر افزایش قیمت بنزین طبیعی است

  8. ده چیز که برای اولین بار در عربستان باب شد

  9. مطهری: افزایش قیمت بنزین ضروری بود/ اگر شرایط مناسب بود روحانی را استیضاح می‌کردیم/ یک خانه ۵۷۶ متری و یک پژو دارم

  10. علت طولانی بودن روند صدور کارت ملی چیست؟

  11. ترفند کارمند بانک در برابر اغتشاشگران + عکس

  12. داماد رئیس جمهور در انتخابات ثبت نام کرد!

  13. توضیحات رامبد جوان درباره مهاجرت و خندوانه

  14. ابطحی: روحانی هویت امنیتی خود را در این روزها نشان داد/ انتقاد منیژه حکمت از معافیت مالیاتی هنرمندان/ آخرین اخبار از حضور جلیلی و قالیباف در انتخابات

  15. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

  16. سازمان مبارزه با فساد تشکیل دهید...

  17. اقتصاددانان خطاب به رئیس‌جمهور: اسامی کارشناسان موافق و اسناد کارشناسی طرح افزایش قیمت بنزین را منتشر کنید

  18. روغن ریخته‌ای که رییس جمهور نذر امامزاده کرد!...

  19. لیلاز: مردم دیگر نگران قیمت بنزین نباشند

  20. صندلی اتوبوس‌های پایتخت فروشی می‌شود!

  21. خسارت ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی زنگنه به کشور

  22. تجمع پراکنده و ساختارشکنانه در چند دانشگاه تهران

  23. «اعتراض»، «آشوب»، «اغتشاش» یا «فتنه»؟ ؛ هر چه بود درسی شد برای عبرت...

  24. سخنان عجیب مطهری درباره طرح افزایش قیمت بنزین/ وقتی یک نهاد نظارتی به نمایندگان هدیه می‌دهد!/ قوچانی: نمی‌توان از کارنامه اصلاح‌طلبان دفاع کرد

  25. مطهری: عملکرد خوبی در مجلس داشتم/ نیاز زیادی به تبلیغات ندارم

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. تبعیض آشکار در اخذ مالیات/ آیا همه هنرمندان باید از پرداخت مالیات معاف می‌شدند؟

    2. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

    3. یک عکس؛ یک شرح | «رضا جان انقلاب این طور نیست که تو فهمیده‌ای...»

    4. روحانی: بر اساس بودجه ۹۹ حقوق کارمندان و بازنشستگان ۱۵درصد افزایش می‌یابد/ بودجه سال آتی، بودجه استقامت است

    5. مطهری: افزایش قیمت بنزین ضروری بود/ اگر شرایط مناسب بود روحانی را استیضاح می‌کردیم/ یک خانه ۵۷۶ متری و یک پژو دارم

    6. داماد رئیس جمهور در انتخابات ثبت نام کرد!

    7. ابطحی: روحانی هویت امنیتی خود را در این روزها نشان داد/ انتقاد منیژه حکمت از معافیت مالیاتی هنرمندان/ آخرین اخبار از حضور جلیلی و قالیباف در انتخابات

    8. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

    9. سازمان مبارزه با فساد تشکیل دهید...

    10. «اعتراض»، «آشوب»، «اغتشاش» یا «فتنه»؟ ؛ هر چه بود درسی شد برای عبرت...

    11. سخنان عجیب مطهری درباره طرح افزایش قیمت بنزین/ وقتی یک نهاد نظارتی به نمایندگان هدیه می‌دهد!/ قوچانی: نمی‌توان از کارنامه اصلاح‌طلبان دفاع کرد

    12. مطهری: عملکرد خوبی در مجلس داشتم/ نیاز زیادی به تبلیغات ندارم

    13. پیشنهاد عباس عبدی برای برگزاری انتخابات زودرس ریاست‌جمهوری/ انتقاد قوچانی از عارف و شورای عالی اصلاح‌طلبان/چرا احمدی‌نژاد در انتخابات مجلس ثبت‌نام نکرد؟

    14. آقای جهانگیری! تجربه دوران هاشمی را فراموش نکنید...

    15. پشیمانیم؛ حرف پرتَکرار حامیان و هواداران رئیس‌جمهور

    16. پایان ثبت نام نامزدهای انتخابات مجلس/ رقابت اصولگرایان و اصلاح طلبان چگونه خواهد بود؟

    17. اعتراضات آبان ماه؛ ضرورت اطلاع‌رسانی سریع‌تر درباره جانباختگان

    18. مطهری: استیضاح روحانی به صلاح نیست/ شفافیت آرا فعلا مضر است/ بیانیه اخیر موسوی را نپسندیدم

    19. ربیعی: تحریم‌ها را می‌توان دور زد، اما جامعه را نمی‌توان دور زد/ پس از آبان دیگر نمی‌توان انتخابات را به شیوه سابق برگزار کرد

    20. فیلم| تصاویر ویژه از لیدرهای عملیاتی اغتشاشگران

    21. بازداشت رئیس مستعفی هلال احمر تایید شد

    22. قالیباف: کلید روحانی قلابی است؛ دنبال کلید واقعی باشید/ ریشه اصلی فساد، ضعف و ناکارآمدی در شیوه اداره است

    23. طبیعی بودن افزایش قیمت‌ها به روایت وزیر کشور/ تکذیب سخنان علی مطهری توسط واعظی و ربیعی/توکلی: افزایش قیمت بنزین پس از چند بار تکذیب، فریب مردم بود

    24. روایت ازغدی از مجادله با روحانی/ ثبت‌نام قالیباف در انتخابات مجلس/آیا نمایندگان، وزیر کشور را استیضاح می‌کنند؟

    25. احمد توکلی: سال ۹۶ نسبت به طغیان فرودستان هشدار دادم/ تکذيب‌های مکرر زنگنه درباره افزایش قیمت بنزین فريب جامعه بود

    آخرین عناوین