اجرای گام سوم به موازات تداوم دیپلماسی

گروه سیاسی الف،   3980611023

کاهش تعهدات برجامی ایران چه تأثیری بر سیاست‌های اقتصادی و راهبری اتحادیه اروپا به جای می‌گذارد؟ آیا کاهش تعهدات برجامی می‌تواند قابلیت‌های ایران در دوران قبل از توافق برنامه جامع اقدام مشترک را اعاده کند؟

ابراهیم متقی استاد دانشگاه تهران در یادداشتی در صبح نو نوشت: گام سوم کاهش تعهدات برجامی ایران در حالی در دستورکار سیاست‌گذاری قرار گرفته که هنوز مذاکرات دیپلماتیک به پایان خود نرسیده است. دیپلماسی در دوران‌های عطف تاریخی از تحرک، انگیزش و اثربخشی بیشتری برخوردار خواهد بود. مذاکرات دوجانبه ایران با مقام‌های فرانسوی به‌عنوان کشور متوازن‌کننده از این نظر اهمیت دارد که می‌تواند شکل جدیدی از روابط چندجانبه را جایگزین ساز‌و‌کارهای متقابل حل اختلافات ازطریق رایزنی، کنش دیپلماتیک و مذاکرات سازنده کند.

به‌موازات دیپلماسی دوجانبه ایران و فرانسه، شاهد برگزاری کمیسیون مشترک برجام در سطح معاونان وزرای امورخارجه ایران و کشورهای گروه 1+5 بوده‌ایم. در این روند، نماینده اتحادیه اروپا تلاش کرد ایران را متقاعد کند به ضرورت‌های ساختاری توجه کند و از ساز‌و‌کارهای مشارکتی و انعطاف‌پذیر بهره ببرد؛ در‌حالی‌که ایران به این موضوع واقف است که هرگونه تعلل در فضای تلاش‌های پایان‌ناپذیر برای احقاق حقوق اقتصادی خود، مشکلات جدیدی در سطح روابط دوجانبه و چندجانبه ایجاد خواهد کرد.

واقعیت آن است که بحرانی‌شدن محیط اقتصادی و امنیتی خلیج‌فارس تحت‌تأثیر فضایی قرار داشت که دونالد ترامپ همکاری‌های خود با برنامه جامعه اقدام مشترک را متوقف کرد. سیاست ترامپ برای بهره‌گیری از ساز‌و‌کارهای مربوط به دیپلماسی اجبار بوده است. ایران تلاش می‌کند سطح جدیدی از همکاری‌های متقابل را در دستورکار قرار دهد که براساس آن، زمینه متعهدسازی سایر کشورها به تعهدات جمعی در چارچوب برنامه جامعه اقدام مشترک را به‌وجود آورد؛ در‌حالی‌که واقعیت برجام به‌گونه‌ای است که امکان کنش‌گریز از مرکز بازیگران قدرتمند همانند ایالات متحده را امکان‌پذیر ساخته است.

در چنین شرایط و فضایی، ایران می‌کوشد از نتایج برجام عبرت بگیرد و از این طریق به ساز‌وکارهای کنش متقابل روی آورد؛ در‌حالی‌که چنین اقداماتی نمی‌تواند ذخیره راهبری ایران را اعاده کند که در فضای برجام از بین رفت. تلاش‌های ایران عمدتا به‌منزله هشدار برای اتخاذ ساز‌و‌کارهای جدی و فراگیرتری در چارچوب برجام بوده است. کشورهای عضو گروه 1+5 درصدد‌ند ایران را به اتخاذ ساز‌وکارهای همکاری‌جویانه و مشارکتی وادار سازند؛ روندی که به‌معنای عبور از چندجانبه‌گرایی و نادیده‌گرفتن تعهدات براساس سیاست زور و اجبار بوده است.

ایران هنوز گام سوم تعهدات برجامی را اعلام نکرده است و احتمال وقفه در انجام سیاست‌های مربوط به کاهش تعهدات برجامی وجود دارد. مقام‌های رسمی ایران به‌احتمال اهمال سیاست‌های کنش متقابل در چارچوب محدود‌سازی تعهدات برجامی تأکید می‌کنند؛ اما هنوز مفاد سیاست‌های گام سوم برای هیچ‌کس مشخص نیست و شاید بتوان به این موضوع اشاره کرد که این‌ گونه سیاست‌ها و فرآیندها تا حد بسیار زیادی تابعی از نتایج دیپلماتیک باشد؛ اما بیانگر نکته دیگری نیز خواهد بود و آن اینکه هنوز درباره مفاد و الگوی رفتاری کاهش تعهدات برجامی گام سوم، تصمیم‌گیری دقیق و مشخصی وجود ندارد.

فرانسه تلاش می‌کند نقش سازنده‌ای در بازسازی روابط ایران و کشورهای گروه 1+5 ایفا کند. انگیزه امانوئل مکرون برای ایفای نقش اروپایی در روابط با ایران به این دلیل اهمیت دارد که هرگونه موفقیت برای رایزنی‌های سازنده می‌تواند نقش فرانسه در اتحادیه اروپا را ارتقا دهد. علاوه‌برآن، دیپلماسی اروپایی اگر منجر به توافق سازنده در فضای چند‌جانبه‌گرایی شود، به‌گونه‌ای اجتماع‌ناپذیر انسجام بیشتری به اتحادیه اروپا می‌دهد. موفقیت اتحادیه اروپا نیازمند بهره‌گیری از ساز‌و‌کارهایی است که بتواند در سیاست جهانی و روندهای امنیت منطقه‌ای نقش‌آفرین باشد.

 الگوی رفتاری ایران با هدف مشارکت سازنده با اتحادیه اروپا بوده است؛ درحالی‌که اتحادیه اروپا توان لازم برای نقش‌آفرینی و اثربخشی در بازگشت آمریکا به برجام را نخواهد داشت. بازگشت ترامپ به برجام به این دلیل امکان‌پذیر نیست که سیاست‌های آمریکا برای گسترش همکاری‌ها با ایران ارتباط مستقیم و مؤثری با معادله قدرت منطقه‌ای دارد. ایران تمایلی به افزایش تعهدات خود در حوزه منطقه‌ای و قابلیت‌های موشکی ندارد و رویکردش بر انجام اقدامات متقابل دربرابر اجرای تعهدات برجامی بوده است. در شرایطی که ایالات متحده تمایلی به پذیرش نقش اقتصادی و راهبردی ایران ندارد و اتحادیه اروپا توان لازم برای تداوم همکاری‌های اقتصادی با ایران نخواهد داشت، طبعا امکان برگشت‌پذیری برجام و کاهش تعهدات ایران وجود دارد.

 پرسش نهایی آن است که کاهش تعهدات برجامی ایران چه تأثیری بر سیاست‌های اقتصادی و راهبری اتحادیه اروپا به جای می‌گذارد؟ پرسش دوم آن است که آیا کاهش تعهدات برجامی می‌تواند قابلیت‌های ایران در دوران قبل از توافق برنامه جامع اقدام مشترک را اعاده کند؟ ازآنجاکه پاسخ به این پرسش‌ها منفی و مبهم خواهد بود؛ بنابراین دیپلماسی به موازات کاهش تعهدات برجامی ایران ادامه می‌یابد. پیش‌بینی می‌شود ایران از گام‌های کوتاه و کوچکی برای کاهش تعهدات برجامی استفاده کند؛ زیرا مسیر دیپلماسی ادامه خواهد داشت؛ در‌حالی‌که انتظارات ایران تاکنون با سراب اروپایی همراه بوده است.

پربحث‌های دیروز

  1. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

  2. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

  3. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

  4. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

  5. ۸+۱ مورد از باورنکردنی ترین فواید استفاده از کولرهای گازی در خانه

  6. عقب‌نشینی جدید واشنگتن در برابر تهران/ حذف ۳۰ پاراگراف از قطعنامه ضدایرانی

  7. دولت در مورد لغو تعلیق کنکور به مردم پاسخگو باشد

  8. مجلس به مدرس خیابانی رای اعتماد نداد

  9. محسن هاشمی: لغو طرح ترافیک تهران در مقابله با کرونا موثر نیست

  10. بایدن، «کملا هریس» را به عنوان معاون خود انتخاب کرد

  11. غارنشینی یک خانواده فلسطینی

  12. دوربین مخفی: هجوم مردم برای خرید تیشرت‌های عجیب و غریب

  13. چرا روحانی برای دفاع از وزیر پیشنهادی صمت به مجلس نرفت؟

  14. تغییر نظر وزارت علوم درباره تعویق زمان کنکور با دستور رئیس جمهور

  15. مزیت‌های طرح گشایش اقتصادی از زبان روحانی

  16. درخواست ۲۰ کشور از روسیه برای دریافت واکسن کرونا

  17. آیت الله فاطمی نیا دوباره در بیمارستان بستری شد

  18. در آینده نزدیک سامانه گزارشگران فساد راه‌اندازی می‌شود

  19. خانه دوم ۶۰ متری در پیروزی مالیات دارد اما خانه ۲۵۰ متری ولنجک خیر؟! / عدم تحویل مسکن مهر باوجود پرداخت اقساط

  20. معاون رئیس جمهور: «استخدام» اعتماد به نفس و نوآوری فرزندان‌مان را از بین می‌برد

  21. افشای راز واکسن روسی کرونا

  22. طرح بته‌جقه ایرانی در لباس منچسترسیتی

  23. توئیت کنایه‌آمیز آشنا: غرور قربانی گرفت

پربحث‌های هفته

  1. با فتح کجا جنگ برای ما تمام می‌شود؟

  2. حمله وحشیانه با قمه به صاحب مغازه در کرمانشاه

  3. آیا پیروزی بایدن بر ترامپ به نفع ایران است؟

  4. بازگشت به سیاست‌های هاشمی ؟!

  5. وعده سربسته روحاني درباره گشايش اقتصادي/ گرهي گشوده مي شود؟!

  6. املاک بنیاد مستضعفان و فرصت‌های برابر

  7. هشدار احمد توکلی به روحانی: نام ساقط کردن کشور «گشایش» است؟/ دولت‌های بعد شما، بدهی خود را چگونه بپردازند؟

  8. گشایش اقتصادی برای مردم یا دولت؟

  9. توصیه های جمعیتی مسوولان به مردم از کنار گود

  10. دستورالعمل اخذ مالیات بر خانه‌های خالی یکماهه تدوین می شود + جزئیات

  11. صحبت‌های «فتاح» درباره کاخ مرمر، مدرسه حدادعادل، ساختمان مرکز پژوهش‌ها و املاک در دست نیروهای مسلح

  12. صحنه آهسته انفجار بیروت

  13. برجام ۹۹ به روایت زیباکلام/واکنش کدخدایی به اظهارات علی مطهری/احمدی‌نژاد دوباره ردصلاحیت می شود؟

  14. زیباکلام: باید برجام ۹۹ را با آمریکا امضا کنیم!

  15. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

  16. صفر تا ۱۰۰ داستان وضع مالیات بر محتکران خانه

  17. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

  18. خبر خوش واعظی درباره پایان تحریم ها و سیگنال مثبت کشورهای اروپایی و آسیایی

  19. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

  20. ستاد کرونا با تعویق کنکور مخالفت کرد/ برگزاری کنکور در موعد مقرر قبلی

  21. گوژپشت نوتردام، زيباترين زن پاريس و دشنه ظريف عروس خاورميانه

  22. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

  23. ترامپ: اگر در انتخابات پیروز شوم سریع با ایران به توافق می‌رسیم

  24. ۵ شرط رئیسی برای موافقت با طرح دولت/هشدار توکلی به روحانی/تغییر سیمای کرونا در پاییز/ نماینده سابق مجلس بازداشت شد

  25. آیا دونالد ترامپ در مرحله پيشافاشيستي است؟

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. بازگشت به سیاست‌های هاشمی ؟!

  2. وعده سربسته روحاني درباره گشايش اقتصادي/ گرهي گشوده مي شود؟!

  3. املاک بنیاد مستضعفان و فرصت‌های برابر

  4. هشدار احمد توکلی به روحانی: نام ساقط کردن کشور «گشایش» است؟/ دولت‌های بعد شما، بدهی خود را چگونه بپردازند؟

  5. صحبت‌های «فتاح» درباره کاخ مرمر، مدرسه حدادعادل، ساختمان مرکز پژوهش‌ها و املاک در دست نیروهای مسلح

  6. برجام ۹۹ به روایت زیباکلام/واکنش کدخدایی به اظهارات علی مطهری/احمدی‌نژاد دوباره ردصلاحیت می شود؟

  7. زیباکلام: باید برجام ۹۹ را با آمریکا امضا کنیم!

  8. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

  9. خبر خوش واعظی درباره پایان تحریم ها و سیگنال مثبت کشورهای اروپایی و آسیایی

  10. گوژپشت نوتردام، زيباترين زن پاريس و دشنه ظريف عروس خاورميانه

  11. ۵ شرط رئیسی برای موافقت با طرح دولت/هشدار توکلی به روحانی/تغییر سیمای کرونا در پاییز/ نماینده سابق مجلس بازداشت شد

  12. کدخدایی: توصیه می‌شود کسانی که در دوران قبل صلاحیت‌شان تایید نشده، در انتخابات ۱۴۰۰ شرکت نکنند/ مرحله دوم انتخابات مجلس با رعایت اصول بهداشتی برگزار می‌شود

  13. بیژن مقدم : آقای فتاح رسما و شفاف اعلام کند که قصد کاندیداتوری ندارد

  14. روحانی برای مقابله با کرونا، «شفا» را به مردم پیشنهاد کرد/افشاگری تکان‌دهنده فتاح/نادران: گشایش اقتصادی یک فاجعه است

  15. طرح استیضاح وزیر نفت در مجلس یازدهم کلید خورد

  16. توضیحات نیروی دریایی ارتش پیرامون اظهارات فتاح

  17. نماینده مجلس: دولت از عمل به قانون اساسی تخطی کرده است/" آخوندی" باید بازخواست شود

  18. انتقاد نادران از وعده گشایش اقتصادی روحانی

  19. عضو مجمع تشخیص: آمریکا می‌خواهد مردم را از انقلاب خسته کند/ گرانی‌ها به کجا می‌خواهد برسد

  20. شمخانی: نمی‌توان نماز را با علی و نهار را با معاویه بود

  21. پیشنهاد معنادار حسام الدین آشنا به مردم: برای هر تصمیم اقتصادی یک هفته صبر کنید

  22. مجلس به مدرس خیابانی رای اعتماد نداد

  23. اقدام گوگل علیه ایران

  24. برایان هوک از سمتش استعفا می‌کند

  25. جزئیاتی از آسانسور پرماجرای کاخ مرمر + عکس

آخرین عناوین