آب در شیر سیاستگذاری

سید احسان خاندوزی*،   3980117011 ۱۴ نظر، ۰ در صف انتشار و ۵ تکراری یا غیرقابل انتشار
آب در شیر سیاستگذاری

احتمالا داستان شیرفروشی که سال‌ها یک ظرف آب به شیر گوسفندانش اضافه می‌کرد و در نهایت سیلاب، تمام گوسفندانش را با خود برد را در خاطر داریم. این قصه شروع مناسبی برای تحلیل ماست. سیل ویرانگر گلستان که پس از دوهفته هنوز فروکش نکرده است، غیر از توجیهات اقلیمی و جوی و بخشی از آثار طبیعی‌اش که برای هر کشور دیگری محتمل بود، «تاحدی» ثمره چندسال آب بستن به سیاستگذاری، اجرا و نظارت است.

ما گاو حکمرانی را برای همین شیر می‌خواهیم، برای سیاستگذاری و اجرا و نظارت، امان از زمانی که شیرفروشان، بارها و بارها سیاست‌های آبکی، اجراهای آبکی و نظارت‌های آبکی به خورد جامعه بدهند! در ادامه نشان می‌دهم به طور مشخص چگونه سیل گلستان میوه چرخه معیوب سیاستگذاری بود.

البته این تحلیل مانع از آن نیست که با «علل قریب یا نزدیک» برخورد شود (مانند مدیریت سدهای استان که به مصوبه دو روز قبل از وقوع سیل درخصوص بازکردن دریچه سد عمل نکرد) اما این موارد تنها به تشدید مساله و مثلا نیم متر بالاتر رفتن سطح سیلاب انجامید و ریشه را باید در «علل بعید یا دورتر» جستجو کرد، عللی که موجب اصل ماندگاری آب در آق قلا و گمیشان شد.

به گفته کارشناسان، سیلاب در گلستان برخلاف استان مازندران به سمت دریا حرکت نکرد و در شهر و روستاها ماندگار شد چون مسیر گرگانرود و سایر رودهای منطقه سالها لایروبی نشد، مانند سدهای لایروبی نشده استان و همچنین مثل ورودی رودها به دریای مازندران و خود خلیج لایروبی نشده گرگان. الان بیش از یک هفته که از کار بیلهای مکانیکی میگذرد اما همچنان مسیر رودها و سیل به دریا باز نشده و شیب لازم برای روان شدن سیل به سمت دریا محقق نشده است (در حالی که فاصله گمیشان تا دریا فقط 5 کیلومتر است).

وقتی از مقامات مسئول درباره سالها سهل انگاری در این موارد می پرسیم، پاسخشان روشن است:

· بودجه لازم برای لایروبی یا در دولت و مجلس مصوب نمی شد یا بعد از تصویب، توسط سازمان برنامه و بودجه به نحو کامل تخصیص نمی یافت،

· از سوی دیگر استان درگیر فوریتهای بودجه ای دیگری بود که مدیران را مجاب می کرد برای رفع آن مشکلات فوری، فعلا چشم بر مسائل بلندمدت و خرجهای لوکس (که لایروبی را اینگونه قلمداد می کردند) ببندند،

· وزارت نیرو و کشور و سازمان محیط زیست از سالها غفلت در لایروبی، گزارش نظارتی هشداردهنده ای منتشر نکردند و دیوان محاسبات یا سازمان برنامه نیز درباره وخامت بودجه های این بخش،

· این عدم اهتمام مدیران محلی و بودجه ریزی، برای نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی روشن بود اما دادوفریاد بر سر آن، موضوع رای آوری برای نمایندگان محسوب نمی شد که چاره ای برای آن بیندیشند،

· پروژه خط آهن عبوری از آق قلا و جاده ها نیز به شکل عجیبی بدون لحاظ کردن معابر لازم برای عبور آب، موجب تشدید محاصره شهر با آب شد که باز نقش سیاستگذاری وزارت راه و بخش ارزیابی پروژه های سازمان برنامه و غیره در این قصور مشهود است. دستور سپاه برای انفجار خط آهن و بخشهایی از جاده، محصول چنین طراحی نابخردانه پروژه ها بود.

· انتخاب یک پیمانکار برای پروژه های عمرانی که به جای دقتهای تخصصی و نظامات رتبه بندی شرکتها و مناقصات، رابطه خوب یا سفارش ویژه ای از سوی دستگاه های دولتی و حکومتی داشته (یا آنها را با فساد راضی کرده است) و نهایتا با ترک تشریفات، پروژه را در دست گرفته و موجب شده احتمالا به هشدار کارشناسان درباره ابعاد زیست محیطی پروژه جاده و خط آهن توجه نشود.

به عنوان یک نمونه بی ربط به سیل اما در همان استان گلستان، مدتی پیش از خط آهن ایران به ترکمنستان در منطقه مرزی اینچه برون بازدید داشتیم. پس از چندهزار میلیارد سرمایه گذاری و افتتاح رسمی خط آهن توسط آقای روحانی و رئیس جمهور ترکمنستان، مشاهده کردم استفاده بسیار اندکی از این خط آهن می شد زیرا در طراحی پروژه به تفاوت استاندارد ریلهای ایران با کشورهای شوروی سابق توجه نشده بود و قطارهای ما تنها با دشواری و معطلی بسیار می توانند وارد خط ریل ترکمنستان شوند و بالعکس!

ملاحظه می کنید که چطور ناکارآمدی نظام بودجه ریزی، سیستم نظارتی مجلس و دولت و همچنین نظام ارزیابی پروژه های عمرانی در کنار معضلی مانند فساد، علت ماندگاری سیل در شهرهای گلستان می شود.

دست اندرکار فلاکت امروز مردم نجیب ترکمن، چرخه معیوب سیاستگذاری تا نظارت است. عاملی که پیش از استان گلستان موجب مصائب ارومیه و سیستان و خوزستان و غیره شده بود و اگر جمهوری اسلامی این عامل را چاره نکند، دور نیست که گریبان دیگران را نیز بگیرد... پس از فروکش کردن سیلاب و امدادرسانی به خانوارها و خانه ها، باید سراغ تغییر اولویتهای بودجه ریزی (با توجه به احتمالهای بدبینانه) رفت، به سراغ نظام طراحی، تصویب و اجرای طرحهای عمرانی، به سراغ نظارتهای بی اثر و بی خاصیت، به سراغ فساد.

*عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۸۴۳۷۸۵۱۰:۲۹:۴۱ ۱۳۹۸/۱/۱۷
همه کارهای ما همینه جناب دکتر
ناشناس۸۴۳۷۸۹۱۰:۳۱:۴۳ ۱۳۹۸/۱/۱۷
آقای خاندوزی کاش جرات داشت و میگفت بودجه ی مملکت کجاها خرج میشه که برای لایروبی رودها پول کافی باقی نمیمونه.
رضا۸۴۴۳۱۲۱۵:۳۶:۲۲ ۱۳۹۸/۱/۱۷
کشور ما خیلی گران مدیریت میشه... این رو خود مدیران اذعان میکنن. برخی پروژه هایی که میلیاردی توش سرمایه گذاری میشه با مدیریت میشه هزینه هاش رو از نصف هم کاهش داد و ... هممون هم براش مصداق داریم. میدونم که شما منظورتون چیه ولی باور کنید با بودجه هایی که وجود داره این کار به سادگی قابل انجامه، ولی کسی حال کار کردن نداره..
ناشناس ناشناس‌ها۸۴۳۸۰۳۱۰:۴۷:۵۶ ۱۳۹۸/۱/۱۷
با سلام این اوضاع تکرار و تکرار می‌شود و کسی پاسخگوی عملکرد خویش نبوده و نیست! هر عکس در دوره زعامت خود نتایج کارهایش را بدون کارشناسی دقیق و آینده‌نگری می‌خواهد ببیند و ....... این می‌شود اوضاع در سراسر کشور، حاصل کوتاه‌نگری، بی‌تدبیری و رانت‌بازی و .... وسلام
آریابان۸۴۴۴۴۲۱۶:۵۴:۲۵ ۱۳۹۸/۱/۱۷
دقیقا همینطوره و هیچوقت هیچکسی پاسخگوی بی-تدبیری ها و سوء مدیریت های خودش نیست و مهمترین دلیل هم اینه که در هر دستگاهی یک واحد عریض و طویل زمان بر و بودجه خور !!!!!! راه انداخته اند به نام "واحد پیگیری" که بخودی خود اعترافیست بر اینکه ضرورت دارد که مثلا پیگیری شود در مورد اجرای قانون !!!!!!.
ناشناس۸۴۳۸۰۸۱۰:۴۹:۵۵ ۱۳۹۸/۱/۱۷
سیاست گذاری در ایران یعنی سیاست بگذار رو برو
ناشناس۸۴۳۹۴۶۱۲:۱۱:۴۹ ۱۳۹۸/۱/۱۷
کدام کارمان درست است که حالا این یکی اشتباه است.
بهرام۸۴۴۰۴۱۱۳:۰۹:۴۲ ۱۳۹۸/۱/۱۷
در حال حاضر گفتن و شمردن سهل انگاری ها فایده ای ندارد اما تعجب ما از این است ایا در میان این همه متخصص یکی پیدا نمی شود که بگوید دستگاه شیب سنج و یا ارتفاع سنج در دستشان نبود که بفهمند تا دریا ایا شیب مناسب برای خروج اب میباشد اگر نه اطلاعات کامل را در بایگانی نقشه نگاری ان منطقه را میتوان پیدا کردو بعد اقدام مقتضی انجام داد
ناشناس۸۴۴۶۲۱۱۹:۰۳:۲۰ ۱۳۹۸/۱/۱۷
مهندس شیب بطور طبیعی به سمت دریاست وگرنه دریا تشکیل نمیشه.دراندک موارد آب برمیگردد
ناشناس۸۴۴۰۴۶۱۳:۱۱:۳۷ ۱۳۹۸/۱/۱۷
خیلی مقاله خوب و اصولی بود. این ایرادها باید استان به استان مطرح بشه.نه لینکه بعد از وقوع حادثه گفته بشه. من در شیراز زندگی می کنم. در طول سی سال گذشته من ندیدم کسی به ساخت وساز در محدوده دروازه قران اعتراض کنه یا حرفی بزنه ولی بعد از وقوع همه کارشناس شدن
ناشناس۸۴۴۰۹۳۱۳:۴۳:۰۲ ۱۳۹۸/۱/۱۷
لطفا از مسئولین آب و مدعیان این حوزه بپرسید: آیا مشکل کمبود آب است یا زیاد بود آب؟
ناشناس۸۴۴۶۱۷۱۸:۵۸:۴۰ ۱۳۹۸/۱/۱۷
این بارش هست یعنی باریدن یهویی.قبل از 28/12/97 ازنبود آب غصه میخوردیم
ناشناس۸۴۴۱۰۴۱۳:۴۶:۴۱ ۱۳۹۸/۱/۱۷
درست شدن مملکت کار سختی نیست فقط هر کسی باید سرجای خودش باشد : 1- منافع ملی باید حرف اول را بزند 2- سیاست مداران کوته نظر را از اجرا دور کنید 3- سازمان برنامه واقعی و قدرتمند را با یک آدم غیرسیاسی و کارشناسان توانمند و کاربلد احیاء کنید 4- دکان سهمیه ها و توصیه ها و فامیل بازی و میدان داری لمپن های متملق باید بسته شود 5- به حرف کارشناسان واقعی و باسواد و کاربلد گوش کنید آنها را حاشیه نشین نکنید !!!!!!!!
ناشناس۸۴۴۵۹۵۱۸:۴۲:۲۴ ۱۳۹۸/۱/۱۷
چنین سیل عظیمی حتی اگر از قبل هم برایش چاره اندیشی هایی صورت گرفته بود خسارتهای بسیاری به بار می آورد . چرا که این وسعت وفراگیری سیل بی سابقه بوده اما با تمام خسارتها این سیل یک فایده هم داشته آنهم این که الان مسیل ها بخوبی مشخص شده اند. پس بهتر است به جای سرزنش کردنهای مکرر که اکثرا هم رنگ وبوی جناحی دارد تا دلسوزی برای مردم سیل زده !! بعد از فروکش آبها موضوع فراموش نشود وبا پیگیری مسئولین وادار به ساختن مسیلها وراه آبها به طور اصولی شوند !

پربحث‌های هفته

  1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

  2. «پایتخت ۶» و شوخی‌های مبتذل با ارزش‌های اساسی جامعه

  3. کرونا اثبات کرد خدا فقط "رخنه پوش" نیست

  4. نمایندگان خواستار همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران شدند

  5. خوش بود گر محک کرونا آید به میان سلبریتی ها

  6. طرح فاصله گذاری اجتماعی؛ لازم اما دیرهنگام

  7. پشت پرده مخالفت برخی مسئولین وزارت بهداشت با توزیع داروی موثر در درمان کرونا

  8. کرونا و برخوردهای جناحی

  9. سی ان ان: ترامپِ دروغ گو و مسئولیت ناپذیر، حریف کرونا نمی شود

  10. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

  11. طلاب ایرانی، پرستار سالمندان آمریکایی و اروپایی

  12. بی‌هراس از کرونا در جستجوی زندگی در سطل‌های زباله

  13. کرونا و اشک کباب! ...

  14. تکذیب ساخت داروی کرونا/ تحقیق روی درمان کرونا با «سلول بنیادی»

  15. وزیر بهداشت: به نقطه روشنی از کنترل بیماری‌های ویروسی رسیده‌ایم/ دستاوردی جدید به‌زودی ایران را در رتبه نخست دنیا قرار می‌دهد

  16. طبخ و توزیع غذای متبرک رضوی برای بیماران کرونایی

  17. پزشکی که تا آخرین لحظه عمر، خودش را وقف مردم کرد

  18. لطفا برای جهش تولید دنبال "راهکار" نروید، فقط موانع را بردارید !

  19. اتهام زنی پمپئو به ایران در خصوص اهداف کشورمان برای رفع تحریم‌ها

  20. ماجرای شبیه‌سازی پاندمی بیماری شبه کرونا در سال ۲۰۱۹ میلادی چه بود؟

  21. در عراق چه خبر است: کودتا، تهاجم نظامی یا عملیات فریب؟

  22. روحانی: طرح فاصله‌گذاری تا ۲۰ فروردین است/اختصاص ۱۰۰هزار میلیارد به کرونا

  23. فرصت طلبی ترامپ در عراق به بهانه کرونا

  24. وزیر کار؛ حقوق بازنشستگان ۱۵ تا ۷۷ درصد افزایش می‌یابد

  25. تهدید ترامپ علیه ایران تکرار شد

پربحث‌های هفته

  1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

  2. نمایندگان خواستار همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران شدند

  3. پشت پرده مخالفت برخی مسئولین وزارت بهداشت با توزیع داروی موثر در درمان کرونا

  4. کرونا و برخوردهای جناحی

  5. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

  6. کرونا و اشک کباب! ...

  7. ماجرای شبیه‌سازی پاندمی بیماری شبه کرونا در سال ۲۰۱۹ میلادی چه بود؟

  8. روحانی: کرونا در همه استان‌ها سیر نزولی پیدا کرده است/ قرنطینه چینی در ایران قابل اجرا نبود

  9. سپاه پاسداران: کوچکترین خطای دشمن آخرین خطای آنان خواهد بود

  10. تعطیلی مجلس و بدعت‌هایی اجتناب پذیر  

  11. روایت کریمی قدوسی از اهداف پزشکان بدون مرز در ایران

  12. "اینک شما ملت شجاع، پاسداران جمهوری اسلامی هستید..."

  13. تست کرونای علی لاریجانی رئیس مجلس مثبت شد

  14. روحانی: ورودی بیمارستان‌ها کمتر شده است/ محدودیت‌ها تا ۲۰ فروردین ادامه دارد

  15. روحانی: هیچ مشکلی برای تامین بنزین وجود ندارد / از اقدامات سهل‌گیرانه و سختگیرانه پرهیز شود

  16. موسوی: آقای روحانی! پیگیری منافع مردم و مصالح کشور، جنگ سیاسی نیست

  17. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

  18. قالیباف: تلاش کنیم کارگران و کارمندان در مشاغل خود حفظ شوند

  19. هاشمی: اصلاح طلبان توهم قدرت و مهره چینی را کنار بگذارند/ عدم مشارکت در انتخابات با هدف آبروداری بود

  20. رحمانی فضلی: تا کشف دارو باید فاصله‌گذاری اجتماعی و فیزیکی ادامه یابد

  21. امضای ۱۰۷ نماینده در نامه به رئیس جمهور جهت همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران

  22. فلاحت پیشه؛ بخشی از منابع محدود شده مالی ایران، آزاد شد

  23. واعظی: این روزهای سرنوشت‌ساز زمان مناسبی برای تسویه حساب‌های کهنه سیاسی نیست

  24. علیرضا رحیمی: بخش قابل توجهی از درخواست ۵ میلیارددلاری ایران از صندوق بین المللی پول موافقت شد

  25. ظریف: آیا آمریکا به دنبال یک «همه‌گیری بی‌پایان» است؟

آخرین عناوین