سپینو-مگنت

«خاکستر»؛ حسین سناپور؛ نشر چشمه داستان‌نویسی جسورانه و تعهد در ادبیات!

علیرضا پژمان،   3970414006
داستان‌نویسی جسورانه و تعهد در ادبیات!

شخصیت‌های «خاکستر» از خاکسترِ مفسده‌های اقتصادی این روزگارِ ایران برخاسته‌اند. شخصیت‌هایی که به راحتی اختلاس می‌کنند، قوانین اقتصادی را دور می‌زنند، رشوه می‌دهند، پولشویی می‌کنند و در یک کلام نمایش‌گر بخش کوچکی از آدم‌هایی هستند که در سال‌های اخیر به حد کافی رسانه‌ای شده‌اند. آن‌ها که برای پیشرفت، راهی جز دور زدن قوانین نمی‌دانند

«خاکستر»

نویسنده: حسین سناپور

ناشر: چشمه ،چاپ اول زمستان96

206 صفحه، 18000تومان

 

***

 

حسین سناپور، نویسنده‌ای که اکنون نزدیک به 58 سال سن دارد خیلی وقت است که به نویسنده‌ای شناخته شده در ادبیات داستانی ایران تبدیل شده است. از او آثار بسیاری از جمله «نیمه غایب»، «ویران می‌آیی»، «شمایل تاریخ کاخ‌ها»، «دود»، «سپیدتر از استخوان» و ... منتشر شده و به واسطه فروش خوب بعضی از آثارش یا دریافت جوایزی نظیر مهرگان، جایزه‌ی یلدا یا جایزه‌ی بنیاد گلشیری بیشتر از پیش شناخته شده است.

اما سناپور اکنون با آخرین رمانش، یعنی «خاکستر» - که به زمستان سال گذشته در نشر چشمه منتشر شد-  شمایلی نو از چهره‌ی رمان نویسی‌اش به مخاطبان ارائه داده است. بسیاری از عناصری که از سناپور در «خاکستر» چهره‌ای نو ساخته، پیش از این هم در آثارش، خصوصا آثارِ اخیرش، دیده می‌شود، اما در آخرین رمانش تجلی‌ای کامل یافته است. ما سناپور را معمولا به عنوان نویسنده‌ی داستان‌هایی رئال می‌شناسیم. در سناپور همیشه ردی از مسائل اجتماعی و همین طور سیاسی دیده می‌شود وُ از این حیث می‌توانیم رگه‌هایی از ادبیات متعهد را در آثارش بیابیم. با این همه شاید توصیف آثار سناپور با برچسب «ادبیات متعهد» آن هم صرفا به این دلیل که بعضا در رمان‌ها یا حتا داستان‌کوتاه‌هایش بن‌مایه‌های اجتماعی محوریت می‌یابد، خیلی هم شفاف و توجیه پذیر نباشد. با این حال برای اینکه به آخرین رمان او، «خاکستر» بپردازیم، ناگزیر باید به نوشته‌های پیشینی او نیز رجوع کنیم و ردی که از آن سخن گفتیم را پی بگیریم.

حسین سناپور در «خاکستر» همچون بسیاری از آثارش، خصوصا آثار متاخری نظیر «دود»، داستان نویسی رئالیست و واقع گرا است. «خاکستر» نسبت به مسائل اجتماعی رویکردی کاملا مستقیم دارد وُ این بار نویسنده سوژه‌ای را اختیار کرده است که می‌توانیم به راحتی متعهدانه توصیفش کنیم. شخصیت‌های «خاکستر» از خاکسترِ مفسده‌های اقتصادی این روزگارِ ایران برخاسته‌اند. شخصیت‌هایی که به راحتی اختلاس می‌کنند، قوانین اقتصادی را دور می‌زنند، رشوه می‌دهند، پولشویی می‌کنند و در یک کلام نمایش‌گر بخش کوچکی از آدم‌هایی هستند که در سال‌های اخیر به حد کافی رسانه‌ای شده‌اند. آن‌ها که برای پیشرفت، راهی جز دور زدن قوانین نمی‌دانند.

 به نظر می‌آید موضوع آخرین رمانِ حسین سناپور، ژورنالیست سابق و نویسنده‌ی فعلی، از دل اخبار و گزارش‌های مطبوعات درآمده است. اکنون، سال‌هاست که قوت غالب رسانه‌های ایرانی و البته مردم ایران اخباری است از اختلاس‌های به اصطلاح دانه درشت‌های اقتصادی یا یقه سفیدها. به عبارت دیگر تا دل‌تان بخواهیم اخباری شنیدیم مبنی بر اینکه آدم‌های شناخته شده‌ای پولِ مردم را بالا کشیده‌اند وُ زدند به چاک یا خواستند بزنند به چاک. شخصیت اصلی «خاکستر» یکی از همین آدم‌هاست که در جایگاه مهمی از یک شرکت بزرگ اقتصادی فعالیت می‌کند.

خود سناپور در گفت‌وگویی درباره «خاکستر» که حمید نورشمسی اردیبهشت همین امسال با او انجام داده، گفته است: «داستان‌نویسی بدون جسارت ممکن نیست. از طرفی هم نمی‌توانم بفهمم چه‌طور ممکن است ما این سال‌ها با این همه خبر درباره‌ فسادهای سازمان‌یافته روبه‌رو شده باشیم و با تنش‌هایی که روزبه‌روز بیش‌تر می‌شوند با شکاف‌های عمیق‌شونده‌ اجتماعی و هیچ به‌شان فکر نکرده باشیم و نخواهیم بنویسیم‌شان. یعنی این طبیعی‌ترین واکنشی است که من می‌توانم نشان بدهم به این همه اخبار تکان‌دهنده‌ایی که می‌شنوم. به نظرم احتیاجی به تجربه‌ نزدیک این وقایع نیست، چون امکانش هم بعید است هیچ وقت برای امثال من پیش بیاید.»

سناپور برای نوشتن روایت جسورانه‌اش از ریشه‌های فساد در اقتصاد ایران، از زبانی ساده و گاه ژورنالیستی بهره برده است که گاه در قسمت‌هایی از داستان که وجهی دراماتیک می‌یابد، سویه‌ای متفاوت پیدا می‌کند. سناپور توانسته است به مدد زبانی که احتیار کرده، وجه قصه‌پردازانه اثر را حفظ کند و به ریتم و تمپوی داستانش سرعت ببخشد. نثر او در این رمان  به خوش خوانی قصه‌ی «خاکستر» کمک کرده است؛ قصه‌ای که گاه سمت و سوی داستانی عاشقانه پیدا می‌کند و مخاطب در آن ضرورت تغییر زبان را درمی‌یابد.

شخصیت اصلی رمان سناپور، آدمی است با تمام بدبختی‌های یک آدم معمولی. او تنهایی‌های خودش را دارد، و افکار آزاردهنده‌ای که برآمده از زندگی پر فراز و فرود اوست. جالب است که سناپور توانسته همدلی مخاطب را با شخصیتی که می‌توان «بدمن» توصیفش کرد، برانگیزد.  درست است که کار یک نویسنده‌ی خلاق همین است، اما واقعیت این است که برانگیختن همدلی مخاطبِ داستان با چنین شخصیت بسیار دشوار است. شخصیتی که با همه‌ی تفاوت‌ها در سبک زندگی، حرفه یا اندیشه‌هایش، گاه روایتگر شرایطی است که خیلی خوب لمسش می‌کنیم، و گاه روایتگر احساساتی که می‌توانیم به راحتی درکش کنیم.اما بدمن امروز روزگاری جوانی آرمانگرا بوده، دلخوش به مبارزه و چریک بازی نسلی آرمانخواه که بسیاری از آنها در مسیر زندگی دچار چرخش های بسیاری شدند و برخی همچون شخصیت اصلی خاکستر دل به زندگی دادند، در مادی ترین شکل ممکن... به خاطر همین است که برای رهایی از این عذاب وجدان گاه با استفاده از امکانات مالی خود می کوشد رجعتی به تمایلات پیشین خود داشته باشد! سناپور از ظرفیت های وجودی چنین آدمی تاحد ممکن برای برانگیختن همدلی خواننده بهره برده است.

«زمین را خط می‌کشم، با پاهام، که بالاخره خلاص شده‌اند از تنم. تنم را هم سپرده‌ام به دیگری. همیشه همین را می‌خواسته‌ام. کیست که نخواهد؟ جز این، کی ممکن است چیزی دیگر بخواهد؟ نه. مرگ باشد یا عشق. یا اصلا هر کس. هر چیز حتا. تاریکی‌یی که نشسته روی درخت‌ها و زمین، خون من را هم می‌پوشاند، آویزان بودنم را، همه چیز را، همه چیز را.»

در «خاکستر» شاهد تکرار حضور برخی شخصیت های رمان «دود» هستیم، اما سناپور دچار تکرار خود نشده بلکه از آن به عنوان عاملی برای خلق ارجاعات بینا متنی در راستای غنی شدن رمان خود بهره گرفته است.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

همراه کارتبانک آیندهطاقچه

پربحث‌های امروز

  1. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  2. بازخوانی نامه‌ی محسن رضایی به روحانی و انتقاد از وضعیت اقتصادی+عکس

  3. فتاح: باید تعریف جدیدی درباره «خط فقر» داشته باشیم

  4. خاتمی: فساد، خوره هر نظامی است/ با آمریکا تا زمانی که آدم نشود ارتباطی نخواهیم داشت

  5. صنعت برق کشور و چند نکته

  6. ربیعی: توجه به تولید تنها راه عبور از مشکلات اقتصادی است/ هنوز هم به برجام افتخار می‌کنم

  7. غلامی: در حال حاضر تاریخ مشخصی برای بازدید بازرسان آژانس از دانشگاه شهید بهشتی تعیین نشده است

  8. بیانیه ۴ پیام‌رسان ایرانی سروش، گپ، ایتا و بیسفون/ادامه فعالیت هاتگرام و طلاگرام تعیین تکلیف شود

  9. برنامه‌های تولید و اشتغال دولت در سال ۹۷ اعلام شد

  10. وزارت کار، پیرترین وزارت اقتصادی/ میانگین سن مدیران وزارتخانه‌های اقتصادی چقدر است؟

  11. صدیقی:ملت ایران برای پیروزشدن در جنگ اقتصادی اسیر تبلیغات شرق و غرب نشوند

  12. عرضه دارویی برای درمان قطعی صرع با استفاده از 3 گیاه/ تولید انبوه در سال آینده

  13. جزییات برنامه ۵ میلیون دلاری کی‌روش برای آماده‌سازی تا جام ملت‌ها

  14. علم‌الهدی: مفسد اقتصادی ستون پنجم دشمن است/30 میلیون دلار به فردی داده شده تا میوه خارجی وارد شود

  15. قاضی عسکر: نمی‌توان با یک مشکل در روابط سیاسی حج را تعطیل کرد/ برکات حج، حتی برای آن‌ها که حاجی نمی‌شوند

  16. متکی در نامه‌ای خطاب به سیف: حتی یک ریال وام در ۴۰ سال گذشته از هیچ بانکی نگرفته‌ام/در بانک مرکزی چه خبر است؟

  17. نه‌ وزارت‌بهداشت به شفافیت/ واردات 18 میلیون یورویی خودرو؛ دانستن حق مردم نیست!

  18. آیت‌الله مکارم‌شیرازی:جلوی گرانی لجام گسیخته گرفته شود/ شرایط حساس فعلی وقت تسویه حساب نیست

  19. دختری که ملکه جوشکاری نام گرفت   

  20. سنای آمریکا به اتفاق آرا پیشنهاد «باورنکردنی» پوتین به ترامپ را رد کرد

  21. وزارت بهداشت: آبلیموگیری دستی باید در حضور مشتری انجام شود

  22. ظریف: بسته پیشنهادی اروپا رضایت بخش نبود/ فروش نفت در برابر کالا مطرح نیست

  23. عارف:سند 2030 به هیچ‌وجه در دستورکار دولت، مجلس و آموزش‌وپرورش نیست

  24. بازاری به وسعت ۳۰۰۰ میلیارد تومان/ فرهنگ «خارجی‌پسندی» و روسری‌های ایرانی که با برند ترک عرضه می‌شوند

  25. با بالا گرفتن تنش‌های جنگ تجاری؛ یوآن چین سقوط کرد/ سهام آسیایی لرزید

پربحث‌های دیروز

  1. اولویت‌‌ها در جنگ اقتصادی/ مقابله مدبرانه و هوشمندانه با کارزار اقتصادی دشمن چگونه است؟

  2. واکنش شدید اللحن واعظی به درخواست برخی اصلاح‌طلبان برای استعفای روحانی

  3. واکنش منوچهرمتکی و "ح.ص" به موضوع وام گرفتن از موسسه ثامن الحجج

  4. تجاوز مربی مشهور بدنسازی شیراز به پسر 9ساله

  5. حاشیه های فایل صوتی گفت وگوی یک نماینده مجلس با یک زن

  6. شکایت مهران مدیری از دو رسانه برای شایعه دریافت هدیه میلیاردی

  7. چرا برخی بر توهم عقب نشینی ایران از سوریه دامن می­ زنند؟

  8. عارف: همه مشکلات کشور را می‌دانیم

  9. بیانیه ۴ پیام‌رسان داخلی درباره هاتگرام و طلاگرام

  10. سطح عجیب قیمت آپارتمان‌ها

  11. رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس: تصمیم دولت در تعیین نرخ ارز ‌اشتباه فاحش اقتصادی بود‌/۱۵ هزار میلیارد تومان به نظام بانکی ‌ضربه وارد شد

  12. احسان علیخانی: «ا-ع» آن دزد اموال بیت‌المال و مردم من نیستم/ خودم را در برابر قانون و اذهان مردم پاسخگو می‌دانم  

  13. بزرگترین کارخانه فولاد روسیه صادرات به ایران را متوقف کرد

  14. مصباحی مقدم: کرباسیان،سیف، نوبخت و نیلی از دولت بروند

  15. ژاپن خرید نفت از ایران را تا اکتبر قطع می‌کند/قطع مبادلات پول نفت توسط بانک‌های ژاپن

  16. چالش عجیب ترامپ بعد از دیدار با پوتین

  17. ماجرای کش‌دار اعلام لیست دریافت‌کنندگان ارز دولتی/ مهلت ۴۸ ساعته روبه‌ اتمام است

  18. حادثه ناگوار برای بهاره رهنما +عکس

  19. جزئیات جدید از تجاوز به نوآموز ورزشی نوجوان شیرازی

  20. مثال رهبرانقلاب از فوتبال اسپانیا و ایران برای اعضای دولت: گل خوردیم اما همه تیم ما را تایید کردند

  21. کروات‌ها پاداش 21 میلیون پوندی را به کودکان بی‌بضاعت اهدا کردند

  22. مهلت ۷۲ ساعته تظاهرکنندگان عراقی به دولت و ارائه ۱۲ خواسته به آیت‌الله سیستانی

  23. دزد فراموشکار خودش را در بانک زندانی کرد

  24. تفاوت تیم ملی ایران با کرواسی در چه بود

  25. واکنش روحانی به تماس‌های ترامپ!  

پربحث‌های هفته

  1. مائده هژبری با تتلو به استانبول رفت/برگزاری کنسرت مشترک این دو نفر!  

  2. اعتراضات مردم عراق و توطئه علیه ایران

  3. معلمان درباره حذفیات فیش حقوقی چه می‌گویند؟

  4. هر دم از این باغ بری می‌رسد

  5. «مریم رجوی» به دام کلاه سفیدها افتاد

  6. توکلی: «سیف» باید عزل شود/ تخصیص ارز به شرکت ۲۶ روزه، خیانت در امانت است

  7. دستور دریافت مالیات از خریداران عمده سکه و ارز و واردکنندگان خودرو صادر شد

  8. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  9. دریافت‌های میلیاردی دو مجری تلویزیون از موسسه ثامن‌الحجج

  10. یکی از بزرگترین بدهکاران بانکی دستگیر شد

  11. بازار نفت ایران و تاثیر سفر ولایتی به مسکو

  12. اولویت‌‌ها در جنگ اقتصادی/ مقابله مدبرانه و هوشمندانه با کارزار اقتصادی دشمن چگونه است؟

  13. روحانی: شرایط امروز فرصتی برای تولیدکنندگان داخلی است/ افرادی داریم که دلالی کرده و به قانون بی‌توجهی می‌کنند/ در داخل خود آمریکا نیز مشکلاتی وجود دارد

  14. توکلی: اگر درباره مفسدان واضح صحبت شود باعث می‌شود هزینه تن دادن به فساد برای افراد زیاد شود/ از پیشنهاد آقای جهانگیری استقبال می‌کنم

  15. ۲ وارد کننده خودرو رسما درخواست «رانت» کرده‎اند + سند

  16. آخوندی: در شرایط اقتصادی بسیار سختی هستیم

  17. واکنش فغانی به انتشار تصاویر خوش‌وبش او با داور زن  

  18. اولتیماتوم دادستان کل کشور به سیف: ظرف ۴۸ ساعت باید لیست کامل گیرندگان ارز دولتی تحویل داده شود/ ۱۴ هزار نفر ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفته و چپه کردند/ بابک زنجانی اعدام خواهد شد

  19. نحوه زندگی روحانی در پاستور/ نظر ناطق نوری درباره مذاکره با ترامپ/ زمزمه تقویت پروژه عبور اصلاح طلبان/سوال کیهان از علی مطهری/ جهانگیری خواهان تغییر کدام اعضای کابینه است؟

  20. نظر علی مطهری در مورد پخش تصاویر رئیس‌جمهور کرواسی در فینال/ حس مادرانه بود

  21. گزارش رئیس جمهور به مردم درباره پرونده تخلف خودروهای وارداتی/ دولت فساد‌ستیزی را از خود آغاز می‌کند/درخواست از رئیس قوه قضاییه برای رسیدگی فوری و مجازات متخلفان و بازگشت سودهای نامشروع

  22. زندگی دوگانه «لاکچری‌»های انقلابی؛ حزب‌اللهی‌های «برندپوش»

  23. انحصار، آفت بازار وکالت

  24. شامی‌های سوراخ‌دار و معصومیتی که از دست رفت پاسخ خواهر «مسیح علی‌نژاد» به آخرین پست وی

  25. جزئیات نامه دوم شریعتمداری به روحانی + عکس

آخرین عناوین