آیا مفاد تفاهم‌نامه در دست مذاکره نگران‌کننده است؟

حسین رجائی، گروه سیاسی الف، ۸ خرداد ۱۴۰۵، ۱۱:۳۱ 4050308033 ۶ نظر، ۰ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار

نسخه‌های مختلف منتشر شده از تفاهم‌نامه در دست مذاکره بین ایران و آمریکا، علیرغم تفاوت‌ در یک نقطه اشتراک دارند: «اینکه تکلیف همه مسائل اصلی به آینده مذاکرات سپرده شده است». یعنی چهار مسئله: پایان نهایی (و نه موقت) جنگ در همه جبهه‌ها، مدیریت تنگه هرمز، پرداخت غرامت و موضوع هسته‌ای و تحریم‌ها، همگی به نتیجه مذاکرات شصت روزه موکول شده‌اند.

طبیعتا همین مسئله نگرانی‌های بسیاری را در کشور ایجاد کرده و این سوال را ایجاد نموده که بدون حل شدن این مسائل اصلی، باز شدن تنگه هرمز چه معنایی می‌تواند داشته باشد!؟ به خصوص که احتمال رسیدن دو طرف به توافق در مورد موضوعات یاد شده، حتی در مهلت شصت روزه نیز بسیار ضعیف می‌باشد.

فهم این نکته چندان سخت نیست که فاصله حداقل خواسته‌های ما با حداقل خواسته‌های طرف آمریکایی آنقدر از یکدیگر زیاد است که بعید است با افزایش پیاپی مهلت‌های مذاکره اتفاق خاصی بیافتد. تنها چیزی که می‌تواند این وضعیت را بر هم بزند به هم خوردن توازن جنگی موجود به نفع یکی از طرف‌های جنگ است که فعلا از آن خبری نیست. قاعدتا این حقیقت را بهتر از هر کسی تیم مذاکره‌کننده ایرانی می‌دانند، پس دلیل تلاش ایشان برای پیش‌برد یک تفاهم‌نامه با آمریکایی‌ها چه می‌تواند باشد؟

در جهت پاسخ به این سوال، ابتدا باید به این نکته اساسی توجه داشت که اکنون بزرگترین معضل طرف ایرانی تداوم محاصره دریایی و اثر آن بر تشدید فشارهای اقتصادی بر مردم است و بزرگترین معضل طرف آمریکایی، به پایان رسیدن ذخایر نفت جهانی ظرف یکی دو ماه آینده و جهش قیمت انرژی به دنبال آن. طرف آمریکایی یک مشکل دیگر هم دارد نمی‌خواهد در طول مدت جام جهانی درگیر نبرد نظامی با ایران شود. بر همین اساس و با این فرض که هر دو طرف می‌دانند دستیابی به توافق جامع در این شرایط سرابی بیش نیست، می‌توان اینگونه نتیجه گرفت هر دو فقط به دنبال خرید زمان و کاهش فشار از روی خود هستند.

دولت ترامپ می‌خواهد تصمیم برای آغاز هر جنگ جدیدی را به پس از برگزاری موفق جام جهانی در کشورش موکول کند و در این مدت نیز شاهد جهش قیمت نفت نباشد و مذاکره‌کنندگان ایرانی هم می‌خواهند با تسهیل شرایط اقتصادی، تاب‌آوری اقتصادی کشور را برای جنگ قریب‌الوقوع آینده بالا ببرند.

مفاد منتشر شده از تفاهم‌نامه ایران و آمریکا، این فرضیه را تقویت می‌کند. قرار است در عوض بازگشت تدریجی میزان ترددهای دریایی در تنگه هرمز به پیش از جنگ، آمریکا و متحدانش چهار اقدام اصلی را انجام دهند: 1_ در طول مدت مذاکره، جنگ را در همه جبهه‌ها تعطیل کنند. 2_ محاصره دریایی علیه ما را به تدریج بردارند. 3_ نیمی از دارایی‌های مسدود شده ما را آزاد کنند و 4_ تحریم فروش نفت ایران را در این مدت بردارند. اقدامات طرف آمریکایی ابدا تامین‌کننده غرامت جنگ محسوب نمی‌شوند ولی در صورت تحقق می‌توانند قدری از فشار اقتصادی موجود بر دوش مردم را کم کنند.

قاعدتا هر دو طرف داستان می‌دانند که چگونه دارند با برداشتن فشار از روی حریف به او امتیاز بزرگی تقدیم می‌کنند ولی با این حال، آشکار است که هر یک خود را طرف برنده‌تر این معادله جدید می‌دانند. اینکه چرا ما مسئله محاصره دریایی را با هیچ یک از گزینه‌های جایگزین مطرح شده مثل اقدام نظامی، بستن تنگه باب‌المندب، فروش نفت در مبدا و... حل نکردیم و مجبور شدیم سر میز مذاکره بر سر آن معامله کنیم البته سوال جدی است ولی حتما پاسخ‌های قانع‌کننده‌ای برای آن وجود دارد که به دلیل محرمانگی مسئولان امر از بیان آن معذورند.

در پایان برپایه آنچه اشاره شد به نظر می‌رسد در دو صورت نباید نسبت به تفاهم‌نامه یاد شده چندان نگران بود:

اولا با فرض اینکه مذاکره‌کنندگان ما نگاه تاکتیکی به تفاهم‌نامه یاد شده دارند، می‌دانند احتمال رخداد جنگ مجدد خیلی بیشتر از کوتاه آمدن آمریکایی‌ها در برابر خواسته‌های ملت ایران است و همچنین می‌دانند که در تفاهم‌نامه پیش‌رو، آمریکایی‌ها برای ناکام گذاشتن برنامه ما از دست زدن به هیچ حقه‌ای خودداری نخواهند کرد و دلخوش کردن به وعده‌های نسیه آن‌ها خطایی غیرقابل جبران خواهد بود.

ثانیا با فرض اینکه حتی در صورت بازگشت کامل ترددها در تنگه به پیش از جنگ، هرگز مدیریت و کنترل بر تنگه هرمز از دست نیروهای مسلح ما خارج نشود.

دیدگاه کاربران

محمد۴۲۱۳۵۷۲۱۳:۱۶:۱۷ ۱۴۰۵/۳/۸

نتیجه گیری شما اشتباه است زیرا با این حساب، امریکا هر وقت که اراده کند حتی باوجود محکم ترین پیمان ها حمله خواهد کرد، این چیزی است که هم برای ما روشن است هم برای بقیه مردم دنیا. تنها هدف این مذاکرات پایان یافتن این دور از درگیری هاست وگرنه خطر حمله امریکا را فقط صدها موشک بالستیک هسته ای رفع می کند ولاغیر. تبصره : موشک هسته ای، سایه جنگ را از سر ایران دور می کند اما حفاظت از این موشک ها، خود به ارتشی قدرتمند شامل صدها جنگنده و انبوهی از پدافند هوایی نیاز دارد که آن هم در دسترس نیست. تصور کنید که بمب هسته ای داشتیم، اگر دشمن اراده می کرد، آن بمب ها را هم مثل مرکز غنی سازی مورد هدف قرار می داد. پس موشک برای حفظ کشور، نیروی هوایی برای حفظ موشک. هم تحقق این موضوع هم نیاز به چند دهه زمان و صرف صدها میلیارد دلار سرمایه دارد که فعلا موجود نیست و از قضا در دهه هشتاد و نود ، هم زمان هم پول اینکار بود، اما سیاست های غلط سیاسی و اقتصادی باعث شد هم کشور در گرداب تورم و فساد اقتصادی فرو رود و هم فرصت طلایی استفاده صحیح از انرژی هسته ای از دست برود، کاری که چین به خوبی انجام داد و قبل از شروع به شعار دادن، ابتدا فقر را در آن کشور ریشه کن کرد، سپس بانک های ثروتمند درست کرد و در آخر دست به ساخت ارتشی قدرتمند زد و حتی امروز هم متواضعانه خود را آماده درگیری با امریکا نمی بیند و بازهم برای رسیدن به آن مرحله صبر می کنند، صبری که ای کاش سیاستمداران ما هم داشتند

باهر۴۲۱۳۵۷۵۱۳:۲۸:۴۶ ۱۴۰۵/۳/۸

آمریکا که خودش را آبر قدرت دنیا می داند هرگز به این راحتی ها بقول معروف دم به تله نمی دهد و اگر هم بدهد حتی اگر دمش قیچی شود یا خودش قیچی کند خودش را نجات می دهد تا ابهت ابرقدرتی آن در جهان خدشه دار نشود و ایران هم باید بداند که بقول معروف مو از خرس کندن غنیمته . و خیلی انتظارات آنچنانی نباید داشته باشد تا این قضیه فیصله یابد. وگرنه می شود شرایط جنگ سرد و نه جنگ و نه صلح

ناشناس۴۲۱۳۵۷۸۱۳:۳۰:۵۵ ۱۴۰۵/۳/۸

این را بدانید مذاکره و سپس توافق بر اساس آرزوها شکل نمی‌گیرد بلکه بر اساس واقعیتها صورت میگیرد

دکترمتکی ازگیلان۴۲۱۳۶۰۰۱۴:۵۰:۰۲ ۱۴۰۵/۳/۸

سرنوشت بیش از86میلیون ایرانی به مذاکره سیاسی و یا تخاصم نظامی بین ایران و امریکا وابسته است کسی ازحق و شفافیت آن سخن نمی گوید امابلافاصله که بحث پیرامون فضای مجازی و اینترنت و ...میشود همه طرف هرچه اینوری و چه اونوری دم که نه داد از شفافیت زده و برخی مردم تاکید می کنند -شورای اطلاع رسانی و معاونت ارتباطات رئیس جمهور بیانیه صادر می‌کند که باید فضای مجازی و اینترنت و همه پلتفرم های خارجی با شود اما تابحث مذاکره و رد و بدل های پیام های کتبی میشود یک ورق ازآن پیام های ارسالی به طرف پاکستانی را منتشر نمی کنند آیا مذاکره درسایه پنهانکاری درست است? -درگذشته هم که دو دور مذاکره با امریکا کردید چه کسی فهمید که واخ ایران چه گلی به سر ملت ایران گرفته بود -هیچگاه ملت نفهمید که شما درمسقط و ایتالیا چه کردید که نرسیده به ژنو جنگ برملت ما تحمیل شد -شما که خودرا استادان مذاکره می نامید،چگونه ملت امتحان بدهد که نمی داند سوالاتش چیست. -این باراگرملت با بی خبری مواجه شود و کاغذ پاره ای را برآنها تحمیل کنید بطور یقین بدانید که ملت تاکید خواهد کرد که منافع ملی باشد نه منافع جناحی.

ناشناس۴۲۱۳۶۹۶۱۹:۰۸:۳۲ ۱۴۰۵/۳/۸

تحلیل درستی است. فقط اضافه کنم احتمال رسیدن به توافق ترک مخاصمه دائمی در مدت ۶۰ روز کم نیست و اکنون ابتکار عمل دست ایران است و تا همین جا هم طرف شروع کننده بدون دستاورد راهبردی است و این مهمتر از جزئیات توافق یا مدت دوام آن است.

ناشناس۴۲۱۳۸۷۹۱۰:۳۸:۴۰ ۱۴۰۵/۳/۹

تنها راه مقابله با دشمن رفع تبعیضها و حمایت از رفاه و معیشت مردم است بقیه حرفها به بیراهه میروند. ....