«تُت‌ها»؛ ایشتوان اُرکِنی؛ ترجمه کمال ظاهری؛ نشر چشمه پوچی و بی معنایی جنگیدن برای نظام‌های خودکامه

ثریا بیگدلی،   4020715042

ایشتوان اُرکِنی که به نویسنده‌ی قصه‌های یک دقیقه‌ای معروف است، یکی از برجسته‌ترین چهره‌های ادبیات قرن بیستم مجارستان به شمار می‌آید. زندگی پر فراز و نشیب او با حواشی بسیار قبل، حین و بعد از جنگ جهانی دوم درآمیخته است و به همین خاطر تنوع وسیعی در آثار داستانی‌اش دیده می‌شود

«تُت‌ها»

نوشته: ایشتوان اُرکِنی

ترجمه: کمال ظاهری

ناشر : چشمه، چاپ اول 1402

138 صفحه، 110000 تومان

***

 

ایشتوان اُرکِنی که به نویسنده‌ی قصه‌های یک دقیقه‌ای معروف است، یکی از برجسته‌ترین چهره‌های ادبیات قرن بیستم مجارستان به شمار می‌آید. زندگی پر فراز و نشیب او با حواشی بسیار قبل، حین و بعد از جنگ جهانی دوم درآمیخته است و به همین خاطر تنوع وسیعی در آثار داستانی‌اش دیده می‌شود. او مصائبی را که در خلال جنگ دچارشان شد، دستمایه‌ی نوشتن داستان‌های ابزرود، گروتسک و سرشار از طنز تلخش قرار داده است. در این آثار او با کنایه و تمثیل به نقد نظام‌های دیکتاتوری می‌پردازد و اعتبار و مشروعیت آن‌ها را زیر سؤال می‌برد. اُرکِنی که خود به سبب درگیری در جنگ، اسارت و رویارویی مستقیم با حکومتی توتالیتر، شناخت عمیقی از آن دارد، همواره کوشیده تصویری تمام‌عیار از خودکامگی و فاشیسم در داستان‌هایش بسازد. کتاب «تُت‌ها» نمونه‌ای از همین کوشش‌های اُرکِنی است. داستانی بلند، که بعدها در قالب نمایش‌نامه هم نوشته شد و قابلیت اجرا در صحنه‌ی تئاتر را هم دارد.

در داستان «تُت‌ها» پوچی و بی‌معنایی نظام‌های دیکتاتوری مورد نقد و تمسخر قرار می‌گیرد. محل وقوع داستان خانه‌ای کوهستانی در مجارستان است که خانواده‌ی تُت در آن زندگی می‌کنند. در سومین تابستان جنگ جهانی دوم، پسر خانواده، ژولا تُت نامه‌ای برای خانه می‌نویسد و والدینش را از سفر قریب‌الوقوع مافوقش سرگرد وارو به روستای‌شان باخبر می‌کند. ژولا به سرگرد پیشنهاد داده برای تغییر ذائقه و حال و هوا، به خانه‌ی پدری‌اش برود. ژولا از خانواده‌اش می‌خواهد پذیرایی شایانی از سرگرد بکنند چرا که این موضوع باعث بهبود موقعیت پسرشان در جبهه خواهد شد.

کمی بعد از دریافت نامه‌ی ژولا، تلگرافی حاکی از کشته شدن او در جبهه به دست خانواده می‌رسد. اما سفر سرگرد متوقف نمی‌شود و او به زودی وارد خانه‌ی تُت‌ها می‌شود و ماجراهای اصلی داستان هم از همین نقطه شکل می‌گیرد. پدر خانواده که لایوش تُت نام دارد، آتش‌نشانی ساده‌دل و محتاط است. شخصیتی که در دسترس‌ترین طعمه برای برآوردن خواسته‌های نابه‌جا و قلدرمآبانه‌ی سرگرد به شمار می‌آید. باقی اعضای خانواده، ماریشکا همسر لایوش و آگیکا دخترش هم دست کمی از او ندارند و به تدریج همگی آن‌ها و هرکس که به خانه وارد می‌شود به ابزاری برای برآوردن مطامع سرگرد تبدیل می‌شوند.

سرگرد نماینده‌ی همان دیکتاتورهایی است که در رأس حاکمیت مشغول اداره‌ی جنگ هستند. او به همان شیوه‌ای در خانه‌ی تُت‌ها عمل می‌کند که در میدان جنگ رفتار می‌کرده است. وارو فرمانده‌ای سخت‌گیر و لجوج با خلق و خویی بچگانه است که با برقراری خفقان در خانه‌ی تُت‌ها بر آن‌ها حکومت می‌کند. تُت‌ها مجبورند به تمامی خواسته‌های بی‌منطق او تن دردهند و دستوراتش را بی‌کم و کاست اجرا کنند. کوچک‌ترین تمرّدی از فرمان‌های وارو می‌تواند عواقبی غیرقابل‌پیش‌بینی برای تُت‌ها به همراه داشته باشد. وارو این خانه را برای لایوش و همسر و دخترش تبدیل به جهنمی سوزان می‌کند و هر کسی را هم که به خانه‌ی آن‌ها رفت و آمد دارد، از ترکش تیر خود در امان نگه نمی‌دارد. 

خواسته‌های سرگرد اگرچه که به نظر احمقانه و حقیرند، اما تُت‌ها چاره‌ای جز پذیرش و تسلیم در برابرش ندارند. سرگرد آن‌ها را وادار به ساختن جعبه‌هایی در تعداد زیاد می‌کند و این کار باید بی‌وقفه و در سراسر شب انجام شود. لایوش حتی حق کشیدن خمیازه‌ای معمولی را هم ندارد و همواره در موقع این کار باید چراغ قوه‌ی سرگرد را در دهانش فرو ببرد. حرف زدن، خواندن شعر و کتاب و هر کاری تنها با دستور مستقیم سرگرد و به شکلی که او دیکته می‌کند مجاز است. لایوش برای این‌که سرگردِ کوتاه‌قد، کوچک به نظر نیاید، مجبور است با زانوهای خم راه برود. همه چیز باید در خدمت تقدیس و تکریم سرگرد باشد و هر گونه کوتاهی دراین‌باره، توهین به آرمان‌های انسانیت در نظر گرفته شده و فرد خاطی به مجازاتی سخت گرفتار می‌شود.

فضای سنگین دیکتاتوری در خانه‌ی تُت‌ها کاملاً شبیه یک مملکت بازسازی شده است. دیکتاتور توان برقراری مکالمه‌ای سالم را با زیردستانش ندارد. اغلب گفت‌وگوهای سرگرد با تُت‌ها شکلی ابزورد دارد و به هیچ معنای خاصی ختم نمی‌شود. سایه‌ی پروحشت و در عین حال مضحک دیکتاتور به داستان وجهی گروتسک نیز می‌بخشد. سرگرد با تمام خودکامگی‌اش جنبه‌هایی کمیک در وجودش دارد که در مواجهه با تُت‌ها نمایان می‌شود. ساده‌دلی و خامی تُت‌ها هم بخش دیگری از طنز داستان را می‌سازد. اما در این میان مقاومت و هوشیاری پروفسور سیپریانی که دوست تُت‌هاست به مبارزه با دیکتاتوری بُعدی جدی و فلسفی می‌بخشد.

اُرکِنی به شکلی فشرده به روایت داستانش می‌پردازد و همه‌چیز سریع و بی‌مقدمه پیش می‌رود. صحنه‌ها اغلب به مصاف میان دیکتاتور و آدم‌های تحت حاکمیتش ختم می‌شود. نوعی از رویارویی که با کمدی انتقادی درآمیخته است و اشاراتی دارد که هوشیاری مدام خواننده را برای تحلیل بهتر آن‌ها می‌طلبد. ریتم تند و سرعت بالای وقایع کنایه از ظهور و سقوط پرشتاب دیکتاتورها دارد و در یک چشم‌انداز کلی «تُت‌ها» را می‌توان کتابی برای شناخت نمونه‌ای از دیکتاتورها به شمار آورد. 

yektanetتریبونخرید ارز دیجیتال از والکس

پربحث‌های دیروز

  1. ابلاغ قانون همسان‌سازی حقوق بازنشستگان تا دو هفته دیگر

  2. رئیس‌جمهور بعدی چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟

  3. «بیژن زنگنه» با این کارنامه رویش می‌شود نسخه هم بپیچد؟!

  4. بی‌تفاوتی به فقدان رئیس‌جمهور و تلقی فانتزی از امر ملّی

  5. واکنش وزارت خارجه به شایعه سپردن پرونده هسته‌ای به شمخانی/ پاسخ لاریجانی به احتمال نامزدی در انتخابات/ جبهه پایداری از فتاح حمایت می‌کند؟

  6. وقتی مربی مطرح فوتبال جهان نماینده رژیم صهیونیستی را تحویل نمی گیرد !

  7. رهبر انقلاب: مجلس باید آرامش‌بخش و دعوت‌کننده به همدلی در محیط عمومی کشور باشد

  8. پاسخ لاریجانی به احتمال کاندیداتوری در انتخابات ریاست‌جمهوری

  9. صادق زیباکلام و مدیرمسئول روزنامه جهان‌صنعت مجرم شناخته شدند/ تبعات ادعایی واهی درباره ماجرای کشته‌شدن «کیان پیرفلک»

  10. رمزگشایی از یک پیروزی جدید در سیاست خارجی ایران

  11. اظهارات «آذری‌جهرمی» درباره ورود خود به عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری

  12. فرزین: نقدینگی در فروردین ماه به ۲۴.۱درصد کاهش یافت

  13. بادامچیان: اگر لاریجانی ثبت نام کند با او مذاکره خواهیم کرد

  14. چرا سرمایه از ترکیه می گریزد؟!

  15. درخواست زلنسکی از رهبران آمریکا و چین

  16. تکلیف «محسن رضایی» برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری مشخص شد/ «بذرپاش» و «سعید محمد» می‌آیند؟

  17. «صادق محصولی» کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری‌ می‌شود

پربحث‌های هفته

  1. بی‌بی‌سی: پهپاد ترکیه در شناسایی محل سقوط بالگرد رئیس‌جمهور ایران اشتباه کرد

  2. شهادت رئیسی و خودفرهیخته پنداری برخی از ما !

  3. ابلاغ قانون همسان‌سازی حقوق بازنشستگان تا دو هفته دیگر

  4. پاسخی که شهید رئیسی به امانوئل مکرون داد

  5. رئیس‌جمهور بعدی چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟

  6. ۶ نکته کلیدی درباره سقوط بالگرد رئیس جمهور/ یک کارشناس خبره صنعت هوایی توضیح می‌دهد

  7. برای مقاصد خود، از شهادت رئیس‌جمهوری هم نمی‌گذرند!

  8. گمانه‌زنی‌ها درباره نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری/ انتقاد رسانه اصولگرا از سوءاستفاده انتخاباتی از شهادت رئیسی

  9. انتخاباتی حساس، حیاتی و سرنوشت‌ساز

  10. چرخش راهبردی یک کشور عربی در مقابل ایران

  11. بازخوانی یک جنجال قابل‌تامل در ماجرای یافتن بالگرد رئیس جمهور

  12. سعید جلیلی کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری می‌شود

  13. نظرات برگزیده مخاطبان الف: شورای نگهبان درباره ردصلاحیت‌ها باید پاسخگو باشد/ قدرت نظامی بالا باعث نتیجه‌دادن مذاکرات می‌شود

  14. اطلاعیه ستاد کل درباره حضور ناموفق پهپاد ترکیه در ایران 

  15. او این چنین جاودانه شد

  16. لنگرگاه جمهوری اسلامی در بحران‌ها کجا است؟!

  17. «بیژن زنگنه» با این کارنامه رویش می‌شود نسخه هم بپیچد؟!

  18. بی‌تفاوتی به فقدان رئیس‌جمهور و تلقی فانتزی از امر ملّی

  19. سانحه بالگرد شهید رئیسی و احتمالات/ «موج کوهستان» یعنی چه؟

  20. جنایتکاری که حتی ظاهرسازی هم نمی کند!

  21. خاری در چشم دشمنان

  22. تشکیل جلسه شورای عالی امنیت ملی با حضور تمام اعضا

  23. صدای پرقدرت صداقت 

  24. مختصات پهپاد ترکیه ای درست نبود | محل سانحه بالگرد حامل رئیس جمهور توسط چه کسانی شناسایی شد؟

  25. تردید علی لاریجانی برای کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری 

آخرین عناوین