گفتگو با دکتر مهدی نساجی پژوهشگر دین و فلسفه ایران و غرب در نوع مواجهه با کرونا

نسیم کاهیرده،   3990107145 ۱۵ نظر، ۱۴ در صف انتشار و ۱۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
ایران و غرب در نوع مواجهه با کرونا

کرونا و درد و رنجی که بر بشریت امروز تحمیل کرده است مانند تمام رخدادهای رنج آور دیگر مستعد تاملات وجودی است. انسان ها در این موقعیت ها فرصت می یابند که خارج از عادات و زندگی روزمره بیندیشند و عمل کنند. پیرامون نوع مواجهه ی جامعه ی انسانی  با بحران کرونا و تفاوت آن در ایران و غرب با دکتر مهدی نساجی عضو هیات علمی پژوهشکده علم و دین در دانشگاه کلیسای مسیح کانتربری گفتگو کرده ایم.

به عنوان یک  استاد فلسفه ، چگونه به موضوع کرونا نگاه می کنید؟ 

به گمان من ماجرای کرونا، که هنوز هم به پایان نرسیده و ابعاد آن مشخص نیست، از جنبه های مختلف پرسشهای اساسی ای را مطرح کرده است. از جمله آنها، مساله شر است. این که ما باید حادثه کرونا را یک خیر، یا شر بدانیم و اگر شر است، چرا خدا چنین شری را به این وسعت در جهان گسترده کرده است. پاسخ کوتاه من به این پرسش این است:  اساسا خیر و شر، وصف اشیاء و پدیده ها و به طور کلی جهان خارج نیستند، بلکه خیر و شر در «رابطه» انسان با جهان خارج معنا پیدا می کنند. یعنی شما هیچ چیزی را نمی توانید در جهان پیدا کنید که مستقل از انسان، بتوانیم به آن وصف خیر یا شر بدهیم. این انسان است که در نوع رابطه ای که با اشیاء و پدیده ها ایجاد می کند، آنها را تبدیل به خیر و یا شر می کند.
مثلا همین کرونا برای عده ای شر است، چون موجب سقوط آنها می شود و برای عده ای خیر است چون موجب رشد و تعالی آنها می شود. کسی که با بی اخلاقی و فرصت طلبی به دنبال سوء استفاده ازاین موقعیت است، کرونا برایش شر است و پزشک یا پرستار و یا نظافت چی ای که از جان خود می گذرد تا دیگران را نجات دهد، این حادثه برای او خیر است، حتی اگر موجب پایان زندگی موقت این جهانی او بشود. ما اگر بپذیریم که خیر و شری مستقل از انسان وجود ندارد، بلکه نوع موضع گیری ما نسبت به هر پدیده، به آن وضعیت معنا می بخشد و آن را خیر و شر می کند، در این صورت، به محض وقوع یک حادثه، به دنبال برچسب گذاشتن (خیر یا شر) روی آن نیستیم بلکه تلاش می کنیم، موضع گیری درستی دربرابر آن پدیده داشته باشیم تا آن پدیده برای ما خیر باشد. 


بنظر شما  موضوع کرونا، چه چیزی را در مورد جامعه غرب و مردم آنها به ما نشان داد ؟

به تعبیر هایدگر، انسان خاصیت در-جهان-بودگی دارد، یعنی ما نمی توانیم برای انسان ذات قایل شویم، بلکه  انسان حقیقتش در نسبت با جهان پیرامون مشخص می شود. بنابراین من با عباراتی مثل این که مردم فلان کشور ذاتا، دروغگو هستند، تنبل هستند، فرصت طلب و ....  مخالفم. این شکل برخورد با رفتارهای انسانی در حقیقت توضیح ندادن آنها و ارجاع پدیده به امری ذاتی که اصلا مشخص نیست آن ذات چیست، می باشد.
اگر شما می بینید مردم ایران مثلا در صف دلار می ایستند و یا بیش از حد انرژی مصرف می کنند، این نه به دلیل یک امر ذاتی در ایرانیان، بلکه محصول شرایط  و مکانیزم های اقتصادی است.
من معتقدم که اگر مردم سایر نقاط جهان هم در شرایطی مثل ایرانیان قرار بگیرند، کمابیش مثل ایرانیان عمل می کنند. در ماجرای کرونا دیدیم که شرایط نسبتا پایدار اقتصادی در برخی کشورهای غربی، تا حدی دچار بحران شد و این بحران خودش را در رفتار جامعه در شتاب به سمت فروشگاههای مواد غذایی و انبار کردن نیازهای ضروری نشان داد. ضمن این که ما دیدیدم ایرانیان احتمالا به دلیل تجربه تنش ها متفاوت، تاب آوری بیشتری از خود نشان دادند و متانت بیشتری در خریدهایشان نشان دادند. 


آموزه های دینی، چه مقدار در نوع رفتار جوامع تاثیر گذار هستند؟ آیا می توانیم بگوییم صبوری مردم ایران در تهیه وسایل ضروری زندگی در مقایسه با کشوری مثل انگلیس، به دلیل ایمان و توکل بیشتر مردم ایران است؟


بسیاری میان معنویت و اخلاق  و دین تمایز قایل می شوند و خود را انسانهای معنوی و اخلاقی می دانند بدون این که دیندار و یا حتی خداباور باشند. در دوران تحصیل در مقطع دکتری، خانمی که استاد راهنمای من بودند،  دیندار نبودند و حتی باور به خدا هم نداشتند.
ولی من موارد بسیاری از بخشش و از خود گذشتگی و حتی دفاع از مردم مظلوم فلسطین را از ایشان دیدم.
به عنوان نمونه، ایشان گرچه دارای درجه علمی بالا بودند، تمامی اساتید دانشگاههای اسراییلی را بایکوت کرده بودند و معتقد بودند که ما نباید با کسانی که سرزمین مردمان دیگر را اشغال کرده اند، همچون سایر مردم دنیا رفتار کنیم. این کار برای ایشان هزینه داشت، ولی ایشان کوتاه نمی آمد. 
در همین قضایای کرونا، با فراخوان دولت بریتانیا، ظرف بیست چهار ساعت، چهارصد هزار نفر از مردم بریتانیا، برای یاری سالمندان و کسانی که در این حادثه احتیاج به کمک دارند، اعلام آمادگی کردند. بسیاری از خودگذشتگی ها که ما در میان پزشکان و پرستان در ایران می بینیم، در غرب هم قابل مشاهده است. 
البته برای من که کم و بیش با پرسشهای فلسفی سروکار دارم، کماکان این پرسش وجود دارد که آیا می توان بدون باور به خدا و موجودی برتر، پایگاهی مستحکم برای امور اخلاقی ایجاد کرد یا نه. من هنوز نتوانستم پاسخی برای این پرسش پیدا کنم و گمان می کنم حتی اگر اخلاق را بتوان فراتر از باورمندی یا عدم باور به خداوند تعریف کرد، بازهم ایمان به خدا،پشتوانه محکم تری برای امور اخلاقی است.
من گمان می کنم اگر روزی شرایط بسیار سخت شود و انتخاب میان مرگ و زندگی باشد، در مجموع باورمندان به خدا، اخلاقی تر از غیر باورمندان عمل می کنند. ما هنوز با آزمونی جهانی مواجه نشده ایم که بتوانیم این فرضیه را تایید یا رد کنیم. ماجرای کرونا، تا این لحظه به نظر من به این حد از سختی و سنگینی نرسیده است که ببینیم آیا میان رفتار اخلاقی مومنان به خدا و غیرمومنان تمایزی معنا دار وجود دارد یا نه. 

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۳۹۰۱۲۷۰۶:۴۷:۴۱ ۱۳۹۹/۱/۸
ما به دنبال قاطی کردن و مخلوط نمودن کرونا با سیاست هستیم تا بلکه عصاره ای جدید را کشف و به خورد دنیا دهیم
ناشناس۱۳۹۰۵۸۳۱۵:۲۱:۱۶ ۱۳۹۹/۱/۸
مارک دوبوویتز از ورود کرونا به ایران ابراز خوشحالی کرد و آن را در راستای سیاست فشار حداکثری دانست! هیچ چیز از هیچ چیز جدا نیست.
ناشناس۱۳۹۰۷۴۶۱۷:۴۵:۱۰ ۱۳۹۹/۱/۸
توجه کنید ! منافع چین از انتشار و شیوع ویروس کرونا : ۱ ) سقوط جهانی قیمت نفت ۲) کرونا از چین به تمام دنیا صادر شد ۳) چین امروز بزرگترین صادر کننده اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی مبارزه با کروناست ۴ ) کرونا خیلی هوشمندانه و دقیق در چین کنترل شد . این نکات نشان میدهد که چین عمدا نسبت به پنهانکاری اولیه و انتشار ویروس کرونا به همه دنیا اقدام نموده و به هیچ وجه قابل اعتماد نیست .
ناشناس۱۳۹۰۱۲۹۰۶:۵۰:۱۰ ۱۳۹۹/۱/۸
دشمنان جنی و انسی در حال لطمه زدن به ما هستند
مجی۱۳۹۰۵۶۵۱۵:۰۹:۴۰ ۱۳۹۹/۱/۸
این آیه قرانه که رهبری چند بار عربیش رو خونده بود
ناشناس۱۳۹۰۲۰۰۰۹:۳۹:۵۹ ۱۳۹۹/۱/۸
گسترش بحران جهانی کرونا ناشی از جهل، ندانم کاری و مخفی کاری مسئولان در برخورد با این پدیده در کانونهای اولیه و ثانویه ظهور آن می باشد.
ناشناس۱۳۹۰۲۲۱۱۰:۱۱:۴۴ ۱۳۹۹/۱/۸
ما خیلی وقته که دشمنان زمینی را شناسایی کردیم و با تمام اشرار زمینی توانایی مقابله داریم ولی حالا دشمن در پی شرارت های فراتر است و متوسل به دشمنان جنی ما شده
ناشناس۱۳۹۰۲۷۷۱۰:۵۹:۵۳ ۱۳۹۹/۱/۸
بشریت دچار کبر و غرور و خود بزرگ بینی شده بود که خداوند متعال با یک ذره میکرونی بنام کرونا تلنگری به انسان ها وارد کرد و گوشه ای از اراده و قدرت خود را به نمایش گذاشت تا شاید عبرت بگیرند.
ناشناس۱۳۹۰۳۱۸۱۱:۴۰:۵۳ ۱۳۹۹/۱/۸
ما باید از پزشکان و پرستاران به شکل شایسته تری تقدیر کنیم.
ناشناس۱۳۹۰۴۲۸۱۳:۱۳:۵۵ ۱۳۹۹/۱/۸
البته باورمندان حقیقی به خدا نه کسانی که از صبح تا شب از بشیر و نذیر سخن می گفتند ولی به عنوان نمونه در زمان جنگ 8 ساله حتی حاضر نشدند حتی یک روز به جبهه و خط مقدم بروند البته الان هم همان صحبت ها را می کنند
شریف۱۳۹۰۴۶۹۱۳:۴۸:۵۵ ۱۳۹۹/۱/۸
لذت بردم، ممنون
رضا۱۳۹۰۵۱۷۱۴:۲۸:۴۰ ۱۳۹۹/۱/۸
بخشی از متن تاسف بار شما را خواندم. وقتی که عدم رعایت موازین بهداشتی را به ایمان و توکل ربط می دهد. عدم رعایت موازین بهداشتی در این شرایط عیل جهالت است !
ناشناس۱۳۹۱۰۳۹۲۳:۳۸:۴۷ ۱۳۹۹/۱/۸
تاسف بار؟! واقعا کجای متن تاسف داشت؟ جز عبارت شما که نشان از عمق بی سوادی دارد
ناشناس۱۳۹۱۱۰۳۰۰:۵۱:۱۳ ۱۳۹۹/۱/۹
چه ربطی به متن داشت
ناشناس۱۳۹۰۷۸۷۱۸:۲۷:۴۳ ۱۳۹۹/۱/۸
ایران در حد مدعی ترین کشورهای جهان با کرونا مواجه شد و مدیریتی قابل قیاس بلکه موفق تر نشان داد. رصد و گزارش پیوسته این ویروس خود نشانه کارامدی نظام سلامت ایران است. کشوری که از زمان پهلوی تا اوایل انقلاب جولانگاه پزشکان خارجی بود. کشوری که زیر فشار تحریمی و دشمنی های متعدد در منطقه پر تنش جهان است. رو سیاهی برای آنها ماند که ایران را باور نداشتند و علیه توانایی این ملت تبلیغ دروغین می کردند.

پربحث‌های دیروز

  1. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

  2. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

  3. روحانی مدعی طب اسلامی بازداشت شد + عکس

  4. عادت‌هایی که نباید از نقی، ارسطو و بهتاش یاد بگیریم

  5. تهران را در برابر کرونا بی دفاع نکنیم!...

  6. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

  7. روایت گلوبال ریسرچ از چهره مخفی و زشت نامزد دموکرات‌ها

  8. مرکز نقاهتگاه ایران مال

  9. قربانیان کرونا در آمریکا از ۷ هزار نفر فراتر رفت/ تعداد مبتلایان به ۲۷۳ هزار نفر رسید

  10. فارین پالیسی: کمک های کرونایی روسیه و چین، خیرخواهانه نیست

  11. واکنش کاربران توئیتر به سریال پایتخت۶

  12. معاون سیما: نوروز امسال پرمخاطب‌ترین سال تلویزیون در یک دهه گذشته بود

  13. روحانی: طرح فاصله گذاری اجتماعی به فاصله‌گذاری هوشمند تبدیل می‌شود/ هر تصمیمی که در دولت گرفته می‌شود مبتنی بر مطالعات دقیق علمی است

  14. اتحادیه اروپا خواستار «معافیت بشردوستانه» تحریم‌های ایران شد

پربحث‌های هفته

  1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

  2. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

  3. کرونا اثبات کرد خدا فقط "رخنه پوش" نیست

  4. نمایندگان خواستار همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران شدند

  5. خوش بود گر محک کرونا آید به میان سلبریتی ها

  6. چرا مردم بايد قرباني منافع فعالان ارز شوند؟! 

  7. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

  8. سی ان ان: ترامپِ دروغ گو و مسئولیت ناپذیر، حریف کرونا نمی شود

  9. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

  10. پشت پرده مخالفت برخی مسئولین وزارت بهداشت با توزیع داروی موثر در درمان کرونا

  11. طلاب ایرانی، پرستار سالمندان آمریکایی و اروپایی

  12. کرونا و برخوردهای جناحی

  13. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

  14. بی‌هراس از کرونا در جستجوی زندگی در سطل‌های زباله

  15. وزیر بهداشت: روزهای آینده وضعیت مقابله ایران با کرونا در جهان متحول می‌شود

  16. کرونا و اشک کباب! ...

  17. نامه وزیر بهداشت به روحانی و اعتراض به دستورالعمل بازگشایی مشاغل

  18. روحانی مدعی طب اسلامی بازداشت شد + عکس

  19. عادت‌هایی که نباید از نقی، ارسطو و بهتاش یاد بگیریم

  20. نامه ۱۹۱ منتخب مجلس یازدهم به رهبر انقلاب با موضوع تحقق شعار سال

  21. وزیر بهداشت: به نقطه روشنی از کنترل بیماری‌های ویروسی رسیده‌ایم/ دستاوردی جدید به‌زودی ایران را در رتبه نخست دنیا قرار می‌دهد

  22. طبخ و توزیع غذای متبرک رضوی برای بیماران کرونایی

  23. تهران را در برابر کرونا بی دفاع نکنیم!...

  24. پزشکی که تا آخرین لحظه عمر، خودش را وقف مردم کرد

  25. لطفا برای جهش تولید دنبال "راهکار" نروید، فقط موانع را بردارید !

آخرین عناوین