کاندیداها چگونه رد یا احراز صلاحیت شده‌اند؟

گروه سیاسی الف،   3981025013

در گزارش زیر به ۱۰ سؤال مهم در خصوص ردصلاحیت و عدم‌احراز صلاحیت داوطلبان یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی پرداخته‌ایم.

به گزارش تسنیم، یکشنبه 22 دی ماه نتایج بررسی تأیید صلاحیت‌های داوطلبان یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی توسط هیئت‌های اجرایی و نظارت، اعلام شد و مورد توجه رسانه‌ها و فعالان سیاسی قرار گرفت.

داوطلبانی که ردصلاحیت شدند یا اینکه صلاحیتشان احراز نشده است، تا روز پنج‌شنبه 26 دی ماه فرصت دارند اعتراض خود را به دفاتر استانی هیئت‌های نظارت ارائه کنند. اما در این بین سؤالاتی در خصوص ردصلاحیت و عدم‌احراز صلاحیت در افکار عمومی به‌وجود آمده است که در ادامه با استناد به اخبار منتشرشده، قوانین و اظهارات سخنگوی شورای نگهبان به بررسی آن سؤالات خواهیم پرداخت.

سؤال نخست: چند نفر از داوطلبان تأیید صلاحیت شدند؟

طی یک هفته ثبت‌نام از داوطلبان نمایندگی مجلس، 16 هزار و 33 نفر در تمامی حوزه‌های انتخابیه کشور ثبت‌نام کردند. در روز 27 آذر نتایج مرحله اول بررسی صلاحیت‌ها توسط هیئت‌های اجرایی انتخابات اعلام شد.

پیش از اعلام نتایج بررسی‌های هیئت‌های اجرایی، 848 نفر انصراف دادند که در نهایت پرونده 15 هزار و 185 نفر بررسی و صلاحیت 91.2 درصد افراد در هیئت‌های اجرایی تأیید و به هیئت‌های نظارت اعلام شد.

در مرحله دوم هیئت‌های نظارت صلاحیت داوطلبان را بررسی کردند. پیش از اعلام نتایج، حدود 600 نفر انصراف دادند که از میان 14 هزار و 500 نفر باقی‌مانده، 34 درصد یعنی حدود 5 هزار نفر تأیید صلاحیت نشدند.

البته سخنگوی شورای نگهبان اعلام کرده این بررسی‌ها در مرحله نخست انجام شده و قطعی نیست و ممکن است در مرحله بعد که در شورای نگهبان انجام می‌شود، تعداد تأیید صلاحیت‌شده‌ها افزایش یا کاهش یابد.

سؤال دوم: تفاوت ردصلاحیت با عدم‌احراز صلاحیت چیست؟

رد صلاحیت، به این معناست که مسئولین مربوط علم قطعی و یقینی بر فقدان شرایط موضوع ماده 28 در فرد داوطلب کسب کرده باشند که در این صورت فرد حق شرکت در انتخابات به‌عنوان نامزد انتخاباتی را نخواهد داشت.

عدم احراز صلاحیت هم بدین معناست که ناظران علی‌رغم انجام تحقیقات گسترده سلباً و اثباتاً نتوانسته‌اند در خصوص شرایط موضوع ماده 28 علم قطعی کسب کنند. کدخدایی نمونه‌ای از ردصلاحیت را این‌گونه توضیح داده است که برخی افراد که احراز صلاحیت نشده‌اند به‌هنگام نام نویسی آدرس و شماره تلفنی داده‌اند که اکنون نه تلفن آن‌ها پاسخگوست و نه آدرس آن‌ها درست است و مشخص نیست این فرد کجا زندگی می‌کند و چه‌کاره است. اگر دسترسی به این افراد داشته باشیم می‌توانیم از مراجع چهارگانه درباره آن‌ها استعلام بگیریم و اگر آن‌ها تأیید کردند به‌طور طبیعی فرد تأیید صلاحیت می‌شود.

کسی که صلاحیتش احراز نمی‌شود به‌معنای فقدان شرایط است یعنی در این بازه زمانی کوتاه شورا نتوانسته صلاحیت رااحراز بکند اما اگر در مرحله دوم و سوم شکایات بتواند شرایط نمایندگی را به شورا ثابت بکند احتمال تأییدش هست.

همچنین کسی که احراز صلاحیت نمی‌شود به‌معنای این نیست که فاقد شرایط در دیگر پست‌های کشور است بلکه شورا صرفاً نتوانسته صلاحیت او را برای پست نمایندگی مجلس احراز کند.

سؤال سوم: هیئت‌های اجرایی و نظارت صلاحیت‌های داوطلبان را چگونه بررسی می‌کند؟

وزیر کشور در خصوص چگونگی بررسی صلاحیت‌ها توسط هیئت‌های اجرایی گفته است: «در این دوره از انتخابات، با تغییر قانون در سال 95، دادستان‌های مراکز حوزه انتخابیه به ترکیب هیئت‌های اجرایی اضافه شدند و نماینده شورای اسلامی شهرستان از جمع معتمدین حذف شد. هیئت‌های اجرایی بر اساس استعلام از مراجع چهارگانه و مبتنی بر موازین قانونی مأموریت بررسی صلاحیت داوطلبان را به انجام می‌رساندند.»

منظور از مراجع چهارگانه وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی، دادگستری و ثبت احوال است.

در خصوص چگونگی بررسی صلاحیت‌ها توسط هیئت‌های نظارت نیز سخنگوی شورای نگهبان گفته است که علاوه بر گزارش‌های مراجع چهارگانه، گزارش‌های نهادهای مردمی و مراکز امنیتی ورای وزارت اطلاعات هم بررسی می‌شود، ضمن اینکه تحقیقات محلی انجام می‌گیرد.

ماده 50 قانون انتخابات به تحقیقات محلی اشاره دارد؛ یعنی این ماده کنار گزارش‌های مراجع چهارگانه، گزارش‌های مردمی را هم در بحث احراز صلاحیت‌ها مورد تأکید قرار داده است. زمانی، مجلس شورای اسلامی به این ماده ایراد گرفت، شورای نگهبان آن را نپذیرفت و موضوع برای اعلام نظر به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده شد، مجمع هم نهایتاً نظر شورای نگهبان را پذیرفت، بنابر‌این ما قانونی نداریم که فقط نظر مراجع چهارگانه در احراز صلاحیت‌ها ملاک باشد.

سخنگوی شورای نگهبان گفته است: گزارش‌های این دست مراکز (نهادهای امنیتی ــ اطلاعاتی) برای ما در جرگه گزارش‌های غیررسمی و مردمی تعریف می‌شود که همان‌طور که اشاره کردم، محل اعتناست.

سؤال چهارم: رویکرد سیاسی کاندیداها چه نقشی در بررسی صلاحیت‌ها دارد؟

بر اساس بندهای 28 تا 30 قانون انتخابات، ارتباط داوطلبان با حاکمیت یکی از محورهای بررسی صلاحیت‌هاست. همچنین کدخدایی در توضیح این موضوع گفته است: «در بررسی صلاحیت‌ها تمایل سیاسی افراد را بررسی نمی‌کنیم و فقط به پرونده آن‌ها نگاه می‌کنیم.»

منظور از ارتباط داوطلبان با حاکمیت این است که فرد محکومیت امنیتی نداشته باشد، عضو گروه‌های معاند و ضدانقلاب نباشد.

سخنگوی شورای نگهبان در پاسخ به این سؤال که آیا انتقاد از رهبری موجب ردصلاحیت فرد می‌شود، می‌گوید: «ما انتقاد را ملاک بررسی صلاحیت قرار نمی‌دهیم، اما توهین، افترا و بحث‌های ساختارشکنانه تکلیفش با انتقاد فرق می‌کند و ما قطعاً موارد ساختارشکنانه را مورد ملاک قرار می‌دهیم.»

سؤال پنجم: آیا تمام اصلاح‌طلبان رد صلاحیت شدند؟

 اخبار منتشرشده نشان می‌دهد که شمار قابل توجهی از چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب تأیید صلاحیت شدند. مجید انصاری، مسعود پزشکیان، مصطفی کواکبیان، سهیلا جلودارزاده، احمد مازنی، علیرضا رحیمی، سید فرید موسوی، فریده اولادقباد از جمله شخصیت‌های برجسته اصلاح‌طلبان هستند که تأیید صلاحیت شدند. همچنین 40 درصد اعضای فراکسیون امید تأیید صلاحیت شده‌اند.

سؤال ششم: آیا چهره‌ شاخصی در جریان اصولگرایی ردصلاحیت شده است؟

نقوی‌حسینی نماینده ورامین، نادر قاضی‌پور نماینده ارومیه، غلامرضا کاتب نماینده گرمسار، بهروز نعمتی نماینده تهران، علیرضا پورمختار نماینده کبودرآهنگ از جمله چهره‌های مطرح اصولگرایی هستند که ردصلاحیت شدند.

سؤال هفتم: آیا نتایج اعلام‌شده، نهایی است؟

نتایج اعلام‌شده نهایی نیست و ممکن است کسانی که صلاحیتشان احراز نشده یا ردصلاحیت شده‌اند، در مرحله بررسی مجدد که البته در صورت اعتراض داوطلبان انجام می‌گیرد، صلاحیتشان تأیید شود و به عرصه انتخابات وارد شوند.

همچنین ممکن است در ادامه از سوی مراجع چهارگانه یا مردمی، گزارشی به دست شورای نگهبان و هیئت‌های نظارت برسد که صلاحیت فرد، رد شود و از گردونه انتخابات حذف گردد. همچنین ممکن است فردی که صلاحیتش تأیید شده است، اقدامی انجام دهد که صلاحیت او خدشه‌دار و ردصلاحیت شود.

طبق اعلام سخنگوی شورای نگهبان  اسامی نهایی داوطلبان نمایندگی مجلس 22 بهمن و پس از بررسی اعتراضات اعلام خواهد شد و شورای نگهبان پس از آن بررسی صلاحیتی نخواهد داشت. طبق اطلاعیه شورای نگهبان افرادی که صلاحیتشان تأیید نشده است، می‌توانند تا ساعت 16 روز 26 دی با مراجعه به دفاتر نظارت و بازرسی بر انتخابات استان مربوطه و یا در تهران، اعتراض خود را اعلام کنند.

البته طبق قانون اساسی که نظارت شورای نگهبان، نظارت مؤثر و استصوابی است، تأیید یا رد صلاحیت تا روز برگزاری انتخابات (دوم اسفند) ممکن است انجام بگیرد، از این رو نتایج اعلام‌شده تا روز برگزاری انتخابات نهایی قطعی نیست.

آن کسانی که صلاحیتشان احراز نشده است از شانس بسیار بیشتری نسبت به ردصلاحیت‌شدگان برای ورود به عرصه انتخابات، برخوردارند. داوطلبان برای طرح شکایت در استان‌ها باید به دفتر نظارت آن استان و در تهران به ورزشگاه تختی مراجعه کنند.

سؤال هشتم: چه‌تعداد نماینده در این دوره رد شدند و علتش چه بود؟

90 نماینده از دو جناح اصلاح‌طلب و اصولگرا صلاحیت‌شان احراز نشد و به‌گفته کدخدایی، بیشترین علت رد صلاحیت‌ها جرایم اقتصادی و سوء استفاده از اموال عمومی بوده است.

سؤال نهم: عناوین ردصلاحیت‌ها چیست؟

طبق بندهای 28، 29 و 30 قانون انتخابات، عناوین ردصلاحیت بسیار است که مشهورترین آنان عبارتند از «عدم التزام به اسلام»، «عدم التزام به قانون اساسی»، «عدم التزام به ولایت فقیه»، «سوءشهرت» و «عدم استعفا از مسئولیت».

دلایل رد صلاحیت در 3 حوزه مفاسد اقتصادی، مفاسد اخلاقی و مقابله و ضدیت با حاکمیت تعریف می‌شود.

سخنگوی شورای نگهبان در خصوص «عدم‌التزام به اسلام» توضیح داده است: «جرایمی مانند کلاهبرداری، اختلاس و... نیز در حوزه عدم‌التزام داوطلب به اسلام تعریف شده است یعنی داوطلب حدود اسلامی را رعایت نکرده است. ممکن است انجام ندادن عبادات نیز درباره فردی محرز شود که بر اساس بند یک ماده 28 صلاحیت وی تأیید نمی‌شود.»

سؤال دهم: چرا شورای نگهبان دلیل ردصلاحیت هر یک از داوطلبان را به‌صورت عمومی اعلام نمی‌کند؟

از آنجایی که ممکن است با اعلام عمومی، حیثیت افراد خدشه‌دار شود، شورای نگهبان به‌لحاظ شرعی و تصریح قانون، اقدام به این کار نمی‌کند، اما هر فرد مختار است که جزئیات دلیل ردصلاحیت خود را اعلام کند یا نکند.

همچنین در نامه‌ای که از سوی فرمانداری‌ها به هر یک از افراد داده می‌شود وضعیت ردصلاحیت و عدم‌احراز صلاحیت قید شده و آن کسانی که ردصلاحیت شدند، دلیل آن ذکر شده است که هر فرد می‌تواند آن دلیل را اعلام کند یا نکند. اگر هم فرد دلیل دیگری بیان کند، از سوی شورای نگهبان مورد شکایت قرار نخواهد گرفت.

عناوین مرتبط

پربحث‌های هفته

  1. چرا زن امروزی با فاطمه (س) بیگانه است؟

  2. نیروگاه هسته‌ای امارات

  3. توکلی: شورای نگهبان چرا درباره تاجگردون سکوت کرده است؟

  4. آزمایش مثبت دو مورد کرونا ویروس در ایران

  5. آغاز یک حرکت بزرگ/ به پویش مجلس شفاف و ضدفساد بپیوندید

  6. جنجال افتتاح پرحاشیه ستاد انتخاباتی تاجگردون/درخواست مطهری از آیت الله جنتی/ روایت ابطحی از لیست‌های اصلاح‌طلبان

  7. مساله نه چندان دشوار پرتقال‌های سیاسی !

  8. فوت دو نفر به دلیل ابتلا به کرونا در قم

  9. نظر شما درباره این عکس چیست؟!

  10. همتی: تورم سال۹۹ کمتر از ۲۰درصد خواهد بود/ ایران به لیست سیاه FATF باز نمی‌گردد

  11. تایید ابتلای سه مورد جدید به کروناویروس در کشور

  12. داعشی‌ها از سراسر دنیا در زندان سوریه

  13. زخم‌های پهلوی بر آبروی ایران

  14. سناتور «کریس مورفی» دیدار با ظریف را تایید کرد+توضیحات وزارت امور خارجه

  15. زهره الهیان: مهم‌ترین اقدام مجلس بعدی باید حل مشکلات اقتصادی مردم باشد/ نقطه ضعف مجلس فعلی عدم نظارت بر دولت است

  16. پویش انصراف به نفع «لیست وحدت» کلید خورد

  17. شورای ائتلاف نیروهای انقلاب به «فهرست وحدت» رسید + اسامی

  18. بازدید ایوانکا ترامپ از مسجد شیخ زاید ابوظبی

  19. وحدت اصولگرایان و اعتراض یامین‌پور به جبهه پایداری/ احتمال دومرحله‌ای شدن انتخابات/ خاتمی از لیست‌ اصلاح‌طلبان حمایت می‌کند؟

  20. مالک شریعتی: مجلس دهم ضعیف‌ترین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی بود

  21. وقتی نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا به همجنس‌بازی خود افتخار می‌کند/ پیت بوته‌جج: عاشق همسرم هستم!

  22. سید محمد خاتمی در انتخابات شرکت کرد

  23. تاجگردون برای سومین بار به مجلس راه یافت

  24. نسخه اصلاح‌طلبانه بهزاد نبوی برای انتخابات/ نامزدهای ریاست مجلس به روایت مرعشی/ درخواست عاجزانه عارف از مردم

  25. وزیر اقتصاد: افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد/ دولت به دنبال افزایش نرخ ارز نیست

پربحث‌های هفته

  1. توکلی: شورای نگهبان چرا درباره تاجگردون سکوت کرده است؟

  2. آغاز یک حرکت بزرگ/ به پویش مجلس شفاف و ضدفساد بپیوندید

  3. جنجال افتتاح پرحاشیه ستاد انتخاباتی تاجگردون/درخواست مطهری از آیت الله جنتی/ روایت ابطحی از لیست‌های اصلاح‌طلبان

  4. مساله نه چندان دشوار پرتقال‌های سیاسی !

  5. زخم‌های پهلوی بر آبروی ایران

  6. زهره الهیان: مهم‌ترین اقدام مجلس بعدی باید حل مشکلات اقتصادی مردم باشد/ نقطه ضعف مجلس فعلی عدم نظارت بر دولت است

  7. پویش انصراف به نفع «لیست وحدت» کلید خورد

  8. شورای ائتلاف نیروهای انقلاب به «فهرست وحدت» رسید + اسامی

  9. وحدت اصولگرایان و اعتراض یامین‌پور به جبهه پایداری/ احتمال دومرحله‌ای شدن انتخابات/ خاتمی از لیست‌ اصلاح‌طلبان حمایت می‌کند؟

  10. مالک شریعتی: مجلس دهم ضعیف‌ترین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی بود

  11. تاجگردون برای سومین بار به مجلس راه یافت

  12. نسخه اصلاح‌طلبانه بهزاد نبوی برای انتخابات/ نامزدهای ریاست مجلس به روایت مرعشی/ درخواست عاجزانه عارف از مردم

  13. نظارت و رفع مشکلات معیشتی مهمترین اولویت های مجلس یازدهم/ مجلس دهم زبان و تریبون ملت نبود

  14. ربیعی: حتی با رفتن به لیست سیاه FATF اتفاق خاصی برای اقتصاد رخ نخواهد داد/ اختصاص سهمیه بنزین نوروزی با مشکل روبرو است

  15. سکوت شورای نگهبان در قبال تاجگردون/ دعوت اصلاح طلبان از مردم برای شرکت در انتخابات/ انتقاد صادق زیباکلام از حزب کارگزاران، خاتمی، عارف و موسوی لاری

  16. انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری در سراسر کشور/موسوی در پاسخ به الف: پس از پایان انتخابات و آغاز شمارش، میزان مشارکت به تدریج اعلام میشود/در حال بروز رسانی+ تصاویر و حاشیه ها

  17. ناگفته‌هایی از زندگی سردار سلیمانی/درخواست قالیباف از مردم تهران/شفاف‌سازی زاکانی درباره حقوق و هزینه‌های انتخاباتی 

  18. خبرنگار صداوسیما به ایران اینترنشنال پیوست!

  19. نامه مشترک حدادعادل و آقاتهرانی به مردم تهران پس از وحدت نیروهای انقلاب

  20. جلواتی: وکیل الدوله بودن مهمترین نقطه ضعف مجلس دهم

  21. چرا لیست کامل؟

  22. امیرآبادی فراهانی: تخریب را ادامه دهید افشاگری می‌کنم

  23. توافق شورای ائتلاف نیروهای انقلاب و جبهه پایداری بر روی انتشار یک لیست مشترک

  24. روحانی: قول می‌دهم شعاری را که روز اول مطرح کردم تا روز آخر پیگیری کنم

  25. کوتاهی وزارت کشور در اعلام نام انصرافی‌ها

آخرین عناوین