نظم قدیمی منطقه در پیچ تغییر حمله به آرامکو

گروه جهان الف،   3980628003

کوتاه آمدن آمریکا در مقابل حمله به پالایشگاه بقیق و اکتفا به برخی تحریم‌های اقتصادی نشان می‌دهد که باید در خصوص نظم قدیمی حاکم بر منطقه خلیج فارس تجدید نظر کرد.

به گزارش فارس، «بدویت موتوریزه»، این توصیف جلال آل احمد نویسنده نام آشنای ایرانی از آن چیزی است که امروز به نام عربستان سعودی می شناسیم. وحشیگری قبیله‌ای، نظام طبقاتی غیر قابل تغییر، نقض مداوم حقوق اقلیت‌ها و مهاجران تنها بخشی از حقایق موجود در این پادشاهی صحرا نشین است.

با این حال در این نظام بسته و بدوی جزیره‌ای وجود دارد که حکایت آن با تمام این پادشاهی فرق می‌کند. آرامکو یا شرکت نفت ملی عربستان سعودی واحه‌ای در میان این شوره زار است که حتی پلیس مذهبی و مفتیان وهابی نیز می‌دانند که نباید به آن نزدیک شوند، وگرنه می‌سوزند.

در حالی که در هیچکدام از شهرها و روستاهای عربستان حتی یک کلیسا وجود ندارد در شهرک‌های آرامکو هر چیزی که تمدن غرب به همراه می‌آورد را می‌توانید بیابید. از کلیساهای اوانجلیست تا بارهای فروش مشروبات الکی و کلوپ‌های رقص 24 ساعته فعالند.

حالا این جزیره ثبات زیر شدیدترین حملات ممکن موشکی و پهپادی قرار گرفته و می‌رود تا تحولی عمیق در معادلات حاکم بر منطقه خلیج فارس ایجاد کند؛ تحولاتی که حتی برخی از آن به عنوان نقطه‌ای برای تغییر نظم بین المللی حاکم بر دنیا یاد می‌کنند.

*پیمان کویینسی به پایان خود نزدیک شده است

64 سال پیش زمانی ملک عبدالعزیز پادشاه و بنیانگذار سلسله آل‌سعود با تئودور روزلت رییس جمهور وقت آمریکا بر روی کشتی جنگی کویینسی در دریای سرخ دیدار کرد، پیمانی دو جانبه بین دو دولت درگرفت که در مقابل تضمین منافع نفتی آمریکا در عربستان سعودی ارتش این کشور از امنیت پادشاه و موجودیت دولت عربستان دفاع خواهد کرد. درطول سال‌های گذشته این پیمان همچنان مستحکم باقی مانده بود و دکترین کارتر در سال 1979 در خصوص تضمین امنیت خطوط انتقال دریایی انرژی در خلیج فارس به قوت آن افزود.

با این حال حملات روز یکشنبه به تاسیسات فرآوری نفتی در بقیق و عدم واکنش جدی آمریکا این سئوال را به وجود آورده که آیا دیگر امکان اعتماد به نظم قبلی حاکم بین آمریکا و کشورهای صادر کننده نفت وجود دارد یا نه؟

شاید اگر ده سال پیش یک دهم حمله فوق به مناطق نفتی عربستان انجام می‌شد بسیاری درباره واکنش فوری سنتکام شک نمی‌کردند اما هم اکنون یکی پس از دیگری خطوط قرمز سابق آمریکا در منطقه فرو می‌ریزد و کار به جایی رسیده که حتی صدای لیندسی گراهام سناتور جمهوری خواه آمریکایی نیز در آمده است.

به نظر می‌رسد که ترامپ حتی در انتخاب یک پاسخ و دامنه آن نیز تردید دارد و آن گونه که سی.ان.ان گزارش داده وی در در جلسه امنیتی روز سه شنبه از تصمیم سازان آمریکایی خواسته است تا راه‌حل‌های دیگری را برای تلافی حمله به آرامکو ارائه کنند و روشن نیست که این راه‌حل‌ها به مرحله اجرا برسند.

* یکی از پنج نقطه حساس

آنچه که یمنی‌ها آن را مورد حمله قرار داده‌اند یکی از 5 نقطه حساس صنعت نفت دنیا محسوب می‌شود. نقطه حساس بعدی که اتفاقا نزدیک به همین منطقه قرار دارد «پایانه راس التنوره» است که نزدیک به ده درصد نفت دنیا از آن صادر می‌شود.

این پایگاه نفتی تحت شدیدترین حفاظت پیرامونی قرار دارد، چرا که امنیت انرژی عربستان سعودی به عنوان ضامن حفظ این کشور وابسته به فعالیت صحیح این مرکز است. حمله به این منطقه که ارتش یمن آن را انجام داده به سعودی‌ها نشان داده است که تمام مناطق حساس این کشور زیر آتش نیروهای مسلح یمن قرار دارد.

از این رو ابزار نظامی که در طول سال‌های گذشته مهم‌ترین ابزار حفظ سیطره دولت سعودی بر این مناطق محسوب شده و با اتفاقات فوق به تدریج تاثیر خود را از دست می‌دهد. برای در نظر گرفتن وخامت ماجرا این نکته را در نظر بگیرید که مردم  استان قطیف و دمام در طول سال‌های گذشته به صورت مداوم تحت فشار نظامی قرار داشته‌اند.

علاوه بر تاثیر حمله به بقیق بر کنترل نظامی عربستان در مناطق نفتی و شیعه نشین، این حمله مهم‌ترین جز از برنامه 2030 محمد بن سلمان برای توسعه عربستان سعودی را به طور کامل محو خواهد کرد. برنامه‌ای که قصد داشت عربستان سعودی را به سطح قدرتمندترین اقتصادهای دنیا برساند اما حالا چیزی جز خصوصی‌سازی  آرامکو از آن باقی نمانده است.

*آرامکو و آنچه که بر آن رفته است

خصوصی‌سازی آرامکو در کنار ساخت شهر نیم تریلیون دلاری نئوم بزرگترین پروژه اقتصادی محمد بن سلمان محسوب می‌شود. شرکتی که از سال 1973 تا کنون بر پایه نظم قبیله‌ای حاکم بر عربستان اداره می‌شده است.

آرامکو از ابتدا یک شرکت سعودی محسوب نمی‌شده بلکه حاصل شراکت شرکت‌های نفتی آمریکایی و دولت عربستان بوده که و در نهایت 50 درصد سود خالص استخراج نفت به طرف سعودی می‌رسید.

در دوران ریاست زکی الیمانی بر شرکت آرامکو عربستان او توانست به تدریج و با افزایش 5 درصدی حق مالکیت در دوره زمانی معین این شرکت را تبدیل به یک شرکت ملی کند. روندی که تقریبا تا سال 1975 به طول انجامید. از آن زمان تاکنون آرامکو به مهم ترین منبع مالی حکومت سعودی تبدیل شده و نزدیک به 50 درصد آن به صورت مستقیم نصیب پادشاه عربستان شده و به صورت مستقیم خرج می‌شود.

بر طبق برخی برآوردها هم اکنون کل ثروت خاندان پادشاهی سعودی به 1.3 تریلیون دلار می‌رسد. از سوی دیگر این مالکیت یک جانبه امکان سری نگه داشتن هر اطلاعاتی که مربوط به این شرکت است را فراهم کرده و تمام خریداران نفت متکی به منابع حاکمیتی سعودی در این باره هستند.

حالا و با گذشت نزدیک به 40 سال از حاکمیت مطلق سعودی‌ها بر این شرکت محمد بن سلمان قصد دارد تا 5 درصد از سهام این شرکت به صورت کامل در بورس نیویورک به فروش برساند. در حالی که برخی از اخبار حاکی از این بود که این اقدام به به صورت مشارکتی و در چند بورس دنیا صورت می‌گیرد، تمام عملیات کامل عرضه اولیه بر عهده کارگزاران آمریکایی و بورس نیویورک قرار گرفته است.

خالد الفالح رییس قبلی آرامکو به درستی با چنین عرضه‌ای مخالف بود و حداقل خواستار این بود که عرضه فوق در بورس لندن صورت پذیرد. دلیل این مسئله هم این بود که در صورت عرضه سهام اولیه آرامکو در بورس نیویورک چشم انداز هجوم شکایت‌های قضایی از سعودی‌ها جدی است.

هم اکنون قضات فراوانی در آمریکا حضور دارند که برای صدور احکام جدی برای بازماندگان آل سعود لحظه شماری می‌کنند به خصوص این که قانون جاستا هم اکنون بر سر سعودی‌ها سنگینی می‌کند.

با وجود این محمد بن سلمان نشان داده که برای زنده نگه داشتن برنامه اصلاحات اقتصادی خود حاضر به هر اقدامی است که جدیدترین نمونه آن برکناری خالد الفالح از ریاست آرامکو و فروخته شدن بخشی از سهام پتروشیمی‌های زیر مجموعه آن به شرکت‌های دیگر سعودی بود.

*ضرر 500 میلیارد دلاری

این نکته که فرود آمدن مهمات یمنی چه ضربه‌ای به عرضه اولیه سهام آرامکو خواهد زد، چندان مشکل نیست.

ارزیابی‌های اولیه حاکی از این است که خسارت مستقیم حمله به این تاسیسات نزدیک به 31 میلیارد دلار است و جبران آن هفته‌ها به طول خواهد انجامید. ارزیابی‌های بدبینانه نیز حاکی از این است که حداقل 500 میلیارد دلار از ارزش آرامکو با این اتفاق کاسته خواهد شد.

حتی برخی این مساله را پیشنهاد می‌کنند که عرضه اولیه آرامکو به تاخیر بیفتند اما سئوال بعدی این است که تا چه زمانی قرار است امنیت تاسیسات نفتی سعودی‌ها تحت خطر باشد و این خطر چه زمانی از سر آنها کم شود.

در هر صورت اگر این اتفاقات باز هم تکرار شود در آن صورت است که سعودی‌ها باید عطای برنامه استقلال از نفت را به لقای آن ببخشند.

*اعتباری که بر باد رفته است

صرفنظر از تمام این موارد اعتبار آمریکا برای دفاع از متحدان خود مساله‌ای است که با تردید جدی مواجه شده است.

شاید آمریکایی‌ها همچنان حضور نظامی خود را در منطقه خلیج فارس حفظ کرده باشند اما نشان داده‌اند که دیگر حاضر به استفاده از این نیرو برای حفظ هم‌پیمانان خود نیستند. استقلال انرژی آمریکا به دلیل توسعه شیل نفت آنچنان قوی و پایدار است که عملا حفظ امنیت انتقال انرژی از اولویت‌های آنان خارج شده است.

این نکته‌ای است که ترامپ مرتبا به آن اشاره می‌کند. اتفاقا در شرایط فعلی وابستگی کشورهایی همچون هند و چین به نفت خلیج فارس بسیار بیشتر از کشورهای اروپایی و آمریکایی است.

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. آقای روحانی! لطفا از این دوگانه ها فراتر بروید

  2. نامه خلاف عرف ترامپ به اردوغان: احمق نباش!+تصویر نامه

  3. نظر سنجی منابع غربی: اکثر ایرانیان دیگر حامی توافق هسته ای نیستند/ ۵۹ درصد از شرکت کنندگان در نظرسنجی خواستار خروج از برجام اند

  4. حملات شیمیایی ترکیه به رأس العین

  5. زن جوان، شوهر خیانتکارش را نقره داغ کرد!

  6. رئیسی در پیاده‌روی اربعین

  7. روایت فیگارو از چگونگی بازداشت زم

  8. هزینه خانواده ۴ نفره در تهران چقدر است؟

  9. مرکل و مکرون در مورد برجام بیانیه مشترک صادر کردند

  10. بال‌گشایی هواپیمای جت آموزشی پیشرفته یاسین

  11. این فیلم را دیدم و از خودم خجالت کشیدم!

  12. ترامپ: ایران به دردسر افتاده است

  13. فارین پالیسی: گروه های نیابتی ایران قوی تر از هر زمان دیگر

  14. همتی: عرضه ارز در سامانه نیما بر تقاضا پیشی گرفته است

  15. شوخی با علی دایی مجاز است یا خیر؟

  16. فیلم مراحل ساخت و پرواز جت ایرانی «یاسین»

  17. شورای حل اختلاف؛ راه‌حل یا دردسر؟

  18. هدیه پوتین به ولیعهد ابوظبی

  19. هشدار جدی به مارک ویلموتس

  20. آرین غلامی مقابل حریف رژیم صهیونیستی حاضر نشد

  21. میدل‌ایست‌آی: اردوغان و پنس بر سر آتش‌بس‌ موقت در سوریه موافقت کردند

پربحث‌های هفته

  1. شکار بزرگ سپاه/ روح الله زم سرشبکه آمدنیوز دستگیر شد

  2. دفاع از یک اشتباه؛‌ چرا؟!

  3. انتقاد از مجازات خفیف دختر پورشه سواری که گفت: کشتم که کشتم، دیه‌اش را می‌دهم

  4. تصویری از کانال "آمدنیوز" پس از دستگیری روح‌الله زم

  5. یک عکس؛‌ یک شرح | آفریدگار کماندار و تیرهایی رو به آینده! ...

  6. شوخی کاربران فضای مجازی با پراید

  7. خط ویژه ژن های خوب برای ورود به دانشگاه

  8. پیشنهاد لاریجانی به رئیسی و روحانی برای محرمانه ماندن اطلاعات مالی مسئولان

  9. قوانین نباید مردم را مجرم کند

  10. درس‌هایی که باید از ماجرای روح الله زم گرفت

  11. پایان بلندپروازی های یک آقازاده...

  12. جزئیات حمله موشکی به نفتکش ایرانی در نزدیکی بندر جده عربستان

  13. دادستان کشور‌: در برخورد با فساد با هیچ‌کس تعارف نداریم/ روز گذشته ۵ قاضی فاسد اخراج شدند

  14. تهدید رئیس موساد به ترور حسن نصرالله و سردار سلیمانی؛ فرمانده سپاه قدس تهدیدی بزرگ برای اسرائیل است

  15. طلسم منامه باز هم نشکست؛ شکست تلخ ایران مقابل بحرین در اولین آزمون جدی ویلموتس

  16. انفجار در نفتکش ایرانی در دریای سرخ/ اطلاعیه شرکت ملی نفتکش/ هیچ حریقی رخ نداده و خدمه همگی سالم‌اند

  17. فقط ۱۵۰۰ روانپزشک برای ۸۰ میلیون ایرانی/ وزارت بهداشت برنامه ندارد ؛ هیچکس هم مشکل روانی ندارد!

  18. تصویری از نمای ویلای شبنم نعمت‌زاده

  19. آقای روحانی! لطفا از این دوگانه ها فراتر بروید

  20. سخنی با رئیس‌جمهور حقوقدان

  21. دیوار انحصار وکالت ترک برداشت

  22. درگیری فیزیکی رئیس هیئت مدیره مترو با کارمند معترض

  23. پاسخ مدیرعامل سابق فارس به ادعاهای خلاف واقع وزیر خارجه: جز خسارت محض چه چیزی به ارمغان آوردید؟/ طنز تلخ است که نگرانی دیروز ما، امروز از زبان شما غلیظ تر جاری می‌شود

  24. نماینده اسبق و مدیر فعلی با حقوق ۸۵ میلیون در یکی از وزارتخانه ها/ به رغم ممنوع الخروج بودن این فرد وی به خارج رفت

  25. پیشنهاد روحانی برای برگزاری رفراندوم/ درخواست حسین فریدون از قوه قضائیه/تحلیل عباس عبدی از آمدنیوز

پربحث‌های هفته

  1. جزئیات حمله موشکی به نفتکش ایرانی در نزدیکی بندر جده عربستان

  2. تهدید رئیس موساد به ترور حسن نصرالله و سردار سلیمانی؛ فرمانده سپاه قدس تهدیدی بزرگ برای اسرائیل است

  3. نامه خلاف عرف ترامپ به اردوغان: احمق نباش!+تصویر نامه

  4. اردوغان مغرور و خشکاندن چشمه صلح / از متهم شدن ترکیه به حمایت از داعش تا حمله به سوریه ...

  5. واکنش دختر صدام به اذعان ترامپ به اشتباه بودن حمله به در عراق

  6. نظر سنجی منابع غربی: اکثر ایرانیان دیگر حامی توافق هسته ای نیستند/ ۵۹ درصد از شرکت کنندگان در نظرسنجی خواستار خروج از برجام اند

  7. یادآوری نشریه آمریکایی از پیروزی ایران بر آمریکا در یک جنگ شبیه‌سازی شده با رمز الله اکبر !

  8. روزنامه روسی: ایران را دستکم نگیرید، جنگ افروزی علیه ایران دیوانگی است...

  9. حملات شیمیایی ترکیه به رأس العین

  10. نشریه کنگره آمریکا: ترامپ در حال آبروریزی است!...

  11. حضور هیاتی از متخصصان انگلیسی برای مدرن‌سازی راکتور اراک

  12. عملیات ترکیه در شمال سوریه؛ رؤیای بزرگ اردوغان چیست؟

  13. لودریان طرح فرانسه برای گنجاندن «فرابرجام» در برجام را تشریح کرد

  14. توییت مداخله‌جویانه «پمپئو» درباره تصویب نشدن پالرمو و CFT در ایران

  15. مرکل و مکرون در مورد برجام بیانیه مشترک صادر کردند

  16. پوتین: همه باید به منافع ایران احترام بگذارند/ امارات و عربستان با تهران مذاکره کنند

  17. واکنش دولت سعودی به حادثه برای نفتکش ایرانی

  18. اردوغان: عملیات در شمال سوریه را متوقف نمی‌کنیم/ کُردها را هدف قرار نمی‌دهیم،‌ آنها برادران ما هستند

  19. فارین پالیسی: عربستان، ترکیه، روسیه و کردها به دنبال کنترل سوریه

  20. ترامپ: ایران به دردسر افتاده است

  21. فارین پالیسی: گروه های نیابتی ایران قوی تر از هر زمان دیگر

  22. معماران آمریکایی برجام: ایران بدون توافق تکمیلی انتظار رفع تحریم نداشته باشد

  23. برایان هوک: دنبال درگیری با ایران نیستیم/توافق جامع می‌خواهیم

  24. اردوغان دلیل حمله به سوریه را اعلام کرد/ اتحادیه عرب هیچ مشروعیتی ندارد

  25. سخنان تحقیرآمیز اردوغان در مورد اتحادیه عرب

آخرین عناوین