زیستن در هوای کتاب (2) چرا کتاب می‌خوانیم؟

حمیدرضا امیدی‌سرور،   3980131089

کسب دانش و داشتن اطلاعات شرط لازم برای شناخت و فرهیختگی است، اما شرط کافی برای آن نیست، درواقع انسانها اگرچه می‌توانند برای کسب دانش و اطلاعات از رسانه‌ها استفاده کنند، اما برای کسب معرفت نیازمند فرهیختگی و مطالعه هستند

چرا کتاب می‌خوانیم؟

در همه جوامع و فرهنگ‌ها کتاب‌خواندن یک ارزش محسوب می‌شود و در سودمندی آن تردیدی وجود ندارد؛ حتی در جوامع توتالیتر که آگاهی مردم خطری بالقوه به حساب می‌آید، به طور عمومی با کتابخوانی مخالفت نمی شود، حتی اگر خواندن کتابهایی خاص ممنوع شده باشد.

 آیا ما کتاب می‌خوانیم چون سودمند است؟ نه الزاما! سودمندی مفهومی کلی است که از دید اشخاص مختلف می‌تواند، معانی و ماهیتی متفاوت داشته باشد.

 کتاب‌خواندن زمانی اتفاق می‌افتد که دلیلی وجود داشته باشد، دلیلی که انگیزه لازم را برای خواندن ایجاد می‌کند. دلایل گوناگونی برای کتاب‌خواندن می‌تواند وجود داشته باشد. برخی از آنها تابعی از شرایط تاریخی انسانها بوده است.

پیشرفت‌های صنعتی و تکنولوژیک (به ویژه با اختراع دستگاه چاپ) و افزایش تعداد باسوادان در افزایش کتابخوانی تاثیری مستقیم داشتند؛ اما همین پیشرفت‌ها از اواسط قرن بیستم بدین سو، با اختراع وسایل ارتباط جمعی و ارتقاء روز افزون آن‌ها  تاثیری کاملا معکوس بر کتابخوانی گذاشتند.

این تغییرات و پیشرفت‌ها حتی در معنا و مفهوم کتابخوانی هم  تاثیرگذار بودند. انسان کتابخوان امروز تفاوتی جدی با انسان کتابخوان دیروز دارد.

در گذشته افراد بخش اعظم اطلاعات خود را در زمینه‌های مختلف از خواندن کتاب کسب می کردند. این  مسئله شامل آگاهی‌هایی می‌شد که برای شناخت جهان پیرامون خود نیز بدان نیاز داشتند. اما امروزه این نقش را رسانه‌های جمعی برعهده گرفته‌اند و بسیاری آگاهی‌ها حتی پیش از آنکه فرد انگیزه‌ای برای کسب آن داشته باشد، به او ارائه شده و جزو اطلاعات عمومی او محسوب می‌شود.

صد سال پیش اگر کسی می‌خواست در باره قطب شمال شناختی کلی داشته باشد، بهترین راه آن مطالعه کتابی راجع به آن بود.  اما امروزه به دلیل گستردگی وسایل ارتباط جمعی، تقریبا همه از اطلاعاتی نسبی درباره قطب شمال و زندگی در آن برخوردارند، همان اطلاعاتی که در دهه‌های نخست زندگی به فرد داده شده است.

این مثال می تواند مصداق های متنوعی داشته باشد. بنابراین این قسم مطالعات تقریبا منسوخ شده‌اند. یعنی انسان امروز برخلاف گذشته عمده دانش و اطلاعات خود را از طریق مطالعه کتابها نمی‌گیرد.

با رفع چنین نیازهایی که در گذشته یکی از  دلایل مهم مطالعه بود؛  شاید فکر کنیم به لحاظ کمی سطح مطالعه پایین آمده است. اما این بدان معنا نیست که از سطح دانش بشری کاسته شده، چون این دانش از طریق مدیوم‌های دیگر جایگزین شده است. چنانکه انسان امروز به طور متعارف از دانش عمومی بیشتری در قیاس با انسان دیروز برخوردار است؛ اما برخورداری از این دانش الزاما با معرفت و شناخت همراه نیست.

کسب دانش و داشتن اطلاعات شرط لازم برای شناخت و فرهیختگی است، اما شرط کافی برای آن نیست، درواقع انسانها اگرچه می‌توانند برای کسب دانش و اطلاعات از رسانه‌ها استفاده کنند، اما برای کسب معرفت نیازمند فرهیختگی و مطالعه هستند.

میزان اطلاعات عمومی افراد را نمی‌توان ملاک فرهیختگی آنها قرار داد. کسانی که عادت به حل جدول کلمات متقاطع دارند  بدین واسطه صاحب اطلاعات عمومی خاصی می‌شوند، اما نمی‌توان ادعا کرد که از  این طریق کسب معرفت کرده، صاحب شناخت و فرهیختگی شده اند؛ چرا که فرهیختگی تنها از مطالعه حاصل می شود.

ادامه دارد...

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. عراق ۲ - ایران ۱ / شاگردان ویلموتس زور بردن نداشتند

  2. روایت شهید مطهری از چهره واقعی بحث چند همسری

  3. محمود صادقی: رئیس هلال احمر آلوده به فساد است اما روحانی او را نگه داشته است

  4. گزارش غلط دانش آموز به والدین کار دست معلم داد

  5. قبح‌شکنی‌های سریالی برخی از نمایش‌ها

  6. طرح معیشت ملی در آستانه اجرا/ افزایش قیمت بنزین در ازای بسته حمایتی

  7. مورالس: آماده بازگشت به کشور هستم/ همچنان رئیس‌جمهوری بولیوی هستم

  8. روزنامه چینی: ناآرامی های بولیوی، نتیجه دخالت مستقیم آمریکا

  9. رئیس سازمان اطلاعات سپاه: مفسدان اقتصادی فراری را به کشور بازمی‌گردانیم

  10. عضو هیئت رئیسه مجلس: نحوه ثبت‌نام طرح اقدام ملی مسکن عقلانی نبود

  11. تشدید اعتراضات به انتخاب «آنز» بعنوان رئیس‌جمهور موقت بولیوی؛ یک نفر کشته شد

  12. سرنخ جدید از ترافیک ناگهانی تهران

  13. تیم ملی فوتبال ایران در جایگاه سوم گروه

  14. برای نخستین بار/ ۳۲ محکوم امنیتی با پیشنهاد جداگانه رئیس قوه قضاییه مشمول عفو، تخفیف و تبدیل مجازات شدند

  15. پیام صادقیان ۱۵ سال محروم شد

  16. واتس‌اپ، مقصر افت شارژ گوشی‌های اندرویدی!

  17. بیمه‌شدگان مشاغل آزاد تامین اجتماعی بخوانند

پربحث‌های هفته

  1. سهمیه‌بندی بنزین آغاز شد/ بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان، بنزین آزاد ۳۰۰۰ تومان

  2. چرا روحانی عصبانی است؟

  3. پاسخ منطقی قوه قضائیه به سخنان روحانی چه باید باشد؟

  4. جشن تولد ۷۱ سالگی روحانی در بالای ابرها

  5. مشکلات کشور برجای خود باقی است حتی اگر آمریکا به دوست خوب ما تبدیل شود !...

  6. پزشکان کلاه خود را قاضی کنند، مردم توان افزایش تعرفه‌های درمانی را ندارند

  7. عراق ۲ - ایران ۱ / شاگردان ویلموتس زور بردن نداشتند

  8. امیرآبادی‌فراهانی: زنگنه با وجود ارتشاء در پرونده کرسنت دوباره وزیر شد/ روحانی دستگیری برادرش را تاب نیاورد

  9. شعار اعتراضی مردم یزد: روحانی حیا کن آمریکا رو رها کن

  10. مقایسه قیمت بنزین در ایران با همسایگان و دیگر کشورها

  11. بگویید و مردم را خلاص کنید !

  12. بررسی آخرین نظرسنجی‌ها درباره دولت روحانی/ افت بی‌سابقه محبوبیت رئیس‌جمهور

  13. چند نکته درباره انتقادات روحانی از قوه قضائیه و مبارزه با فساد

  14. نوبخت: پرداخت منابع حاصل از اصلاح قیمت بنزین به خانوارها/ یارانه جدید ۵۵ تا ۲۰۵ هزار تومان

  15. جرم حداد عادل چیست؟

  16. "چَت" جنجالی سعید ملایی با فدراسیون جهانی/ سناریو از پیش طراحی شده برای پناهندگی + سند

  17. توسعه نیروگاه بوشهر، توقف ناپذیری قطار هسته ای ایران

  18. در برجام تضمین های کافی نگرفتیم/ روحانی بد شانسی آورد/ امروز که در موضع قدرت هستیم بهترین زمان برای حل و فصل مسایل مان است

  19. استیگلیتز: آثار و نتایج آزادسازی بازار سرمایه، نفرت انگیز بوده اند/ مردم حق دارند که حس کنند فریب خورده اند

  20. روحانی: پرونده‌سازی برای افراد هنر نیست!/ با هم دوست باشیم

  21. جانباز قمی پس از خودسوزی، فوت کرد

  22. چه کسانی عراق و لبنان را به این روز انداختند؟!

  23. علی مطهری: حکومت اسلامی می‌تواند در موضوع «چندهمسری»دخالت کند

  24. درددل های مردم با وزیر کار روحانی درباره بیکاری

  25. پاره کردن پلاکارد دانشجویان منتقد در سخنرانی دیروز رئیس جمهور

آخرین عناوین