برنامه هسته‌ای و موشکی عربستان؛ اهمیت پیش بینی رهبر انقلاب

گروه سیاسی الف،   3980106086

متعاقب سخنرانی رهبر انقلاب اسلامی در حرم رضوی (ع) توجهات زیادی به برنامه موشکی و هسته‌ای عربستان و آینده آن شده است.

جواد حیران نیا در خبرگزاری مهر نوشت: آیت الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی روز پنجشنبه اول فروردین در سخنرانی خود در صحن امام خمینی (ره) حرم رضوی (ع) فرمودند: غربی‌ها اعلام کردند که برای عربستان، تاسیسات هسته‌ای و کارخانه تولید موشک می‌سازند. اگر بسازند هم بنده شخصاً ناراحت نمی‌شوم، چون می دانم که اینها انشاالله در دوران نه چندان دوری به دست مجاهدان اسلامی خواهد افتاد.

سخنان ایشان بازتاب‌های گسترده‌ای در میان رسانه‌های بین المللی داشت. نکته حائز اهمیت سخنرانی ایشان آینده‌ای بود که برای تاسیسات هسته‌ای و موشکی عربستان ترسیم کردند. از قضا یکی از نگرانی‌های برخی اندیشکده های غربی از برنامه هسته‌ای و موشکی عربستان این است که روزی این تاسیسات به دست گروههای بیفتد که منافع آل سعود و کشورهای غربی را با خطر مواجه سازند.

در ادامه مروری خواهیم داشت به برنامه موشکی و هسته‌ای عربستان سعودی که با کمک‌های آمریکا و چین و سایر کشورها در حال گسترش است.

گذار از خرید موشک به تولید موشک از سوی ریاض

اخیراً روزنامه واشنگتن‌پُست در گزارشی از اقدام عربستان سعودی در ساخت کارخانه تولید موشک‌های بالستیک در این کشور پرده برداشت.

بر اساس اعلام این روزنامه این اولین کارخانه ساخت موشک‌های بالستیک در عربستان به شمار آمده و لذا بخشی از جاه طلبی‌های نظامی و هسته‌ای روبه افزایش محمد بن سلمان ولیعهد سعودی است.

بر اساس گزارش واشنگتن پست این کارخانه در صورت عملیاتی شدن توان تولید موشک‌های بالستیک را به سعودی‌ها می‌دهد. کارخانه مذکور در یک پایگاه موشکی در منطقه «الوطح» (al-Watah) واقع در جنوب غربی ریاض واقع شده است.

«جفری لوئیز»، یک کارشناس تجهیزات نظامی در موسسه میدلبری و تیمش نیز عکس‌هایی یافتند که احتمال اینکه عربستان سعودی در حال ساخت موشک قاره پیما و تجهیزات نظامی هسته‌ای باشد را بالا می‌برد. او می‌گوید ممکن است آنها ممکن است تمایل و توانایی آنها را دست کم گرفته باشیم.

این کارخانه موشکی در حالی از سوی عربستان ساخته شده است که ریاض پیش از این موشک از کشورهای دیگر می خرید.

پیشینه برنامه موشکی عربستان

پیشینه برنامه موشکی عربستان به دهه ۱۹۸۰ میلادی باز می‌گردد. در این زمان «شاهزاده خالد بن سلطان» فرمانده نیروی هوایی برای خرید موشک‌های DF-3 (Dong Feng 3) به کشور چین سفر کرد. این موشک‌ها، موشک‌هایی با برد متوسط بودند که قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای را نیز دارا بودند. اما سوخت آنها مایع بود و قابل جابجایی نبود. در واقع این موشک‌ها توانایی محدودی داشت.

یکی از دلایلی که باعث شد عربستان در خلال جنگ ایران و عراق به دنبال خرید موشک برود تهدید موشکی صدام حسین از یک سو و داشتن دست بالا در موازنه استراتژیک مقابل ایران انقلابی و شیعی از سوی دیگر بود. بعد از پایان جنگ در سال ۱۹۸۸ نیز عراق تحت کنترل صدام به کویت حمله کرد و عربستان بیم حمله موشکی عراق را داشت.

در سال ۱۹۹۹ میلادی نیز شاهزاده سلطان در قامت وزیر دفاع عربستان به آزمایشگاهی در پاکستان سفر کرد که در آن عبدالقدیر خان پدر بمب هسته‌ای پاکستان کار غنی سازی اورانیوم و کپی کردن موشک Nodong کره شمالی را انجام داده بود.

یکی از دلایلی که عربستان خرید موشکی خود از چین را حتی از آمریکایی‌ها مخفی نگه داشت این بود که می‌خواست برنامه موشکی خود را پیش ببرد و آمریکا را در مقابل عمل انجام شده قرار دهد تا مخالفت‌های احتمالی واشنگتن مانع از دستیابی این کشور به توان موشکی نشود.

البته زمانی که سعودی‌ها موشک‌های نوع DF-21 را از چین خریداری کردند مقامات اطلاعاتی امریکا سکوت اختیار کردند. یکی از دلایل سکوت مقامات اطلاعاتی این بود که سازمان سیا محموله آنها را چک کرده بود و از اینکه آنها قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای ندارند مطمئن شده بود.

ریاض در سال ۲۰۰۷ موشک‌های DF-21 از چین خریداری کرده بود. بعدها اعلام شد سازمان سیا در جریان این خرید بوده و با مجوز آنها این خرید صورت گرفته است. در واقع این خرید با مجوز دولت جورج بوش پسر صورت گرفته بود.

یکی از دلایل درز این خبر نیز نگرانی عربستان از برنامه موشکی ایران بود. بر همین اساس بود که ریاض اعلام کرد دو نوع موشک میان برد DF-21 را از چین خریداری کرده است.

خرید موشکی عربستان از چین در حالی با موافقت واشنگتن صورت گرفت که در دهه ۱۹۸۰ میلادی خریدهای موشکی عربستان از چین مخفیانه و بدون اطلاع آمریکا بود. در آن دهه عربستان موشک‌های نوع DF-3 را از چین خریداری کرده بود.

خریدهای موشکی عربستان و به ویژه اینکه نوعی از موشک‌ها را در اختیار گرفته که قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای دارد نیت سعودی را از هر دو برنامه موشکی هسته‌ای نشان می‌دهد.

سال گذشته بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی و وزیر امور خارجه پیشین عربستان عادل الجبیر هر دو اخطار داده بودند که اگر ایران به دنبال سلاح هسته‌ای باشد عربستان سعودی هم خواهد بود.

در خصوص ارتباط میان برنامه موشکی و هسته‌ای عربستان «هینز» به «نیوزویک» گفته است که به سختی می‌توان اظهار نظر کرد که آیا عربستان سعودی با موشک‌های جدیدش ممکن است تصمیم داشته باشد برای هسته‌ای شدن آماده شود یا نه چرا که نوع موشک‌های جدیدش نامعلوم است و از طرفی به طور معمول گرایش زیادی وجود دارد که یک قدرت بزرگ جهانی موشک‌های نظامی بالستیکی داشته باشد که موضوع‌های ساده را پیچیده کند ولی اگر به داشتن سلاح هسته‌ای تمایل داشته باشد به داشتن سیستم منتقل کننده آن نیز تمایل دارد.

اهداف برنامه موشکی عربستان

یکی از اهداف برنامه موشکی عربستان ارسال این پیام به امریکا است که در صورتی که جلوی نفوذ فزاینده ایران در منطقه گرفته نشود و در خصوص موضوعات موشکی این کشور محدودیت اعمال نشود عربستان نیز آنرا تاب نخواهد آورد و برنامه موشکی خود را گسترش خواهد داد. ایران و عربستان رقبای یکدیگر در منطقه هستند و جنگ‌های نیابتی آنها در منطقه نیز در جریان است. حملات موشکی حوثی های یمنی به ریاض نیز در گسترش برنامه موشکی ریاض نقش مهمی داشته است.

یک دلیل مهم دیگر که عربستان خود به ساخت موشک روی آورده است عدم اطمینان کافی به واشنگتن است. موضوع خاشقجی و ساختار تصمیم گیری در ایالات متحده نشان داد که حتی روسای جمهوری امریکا نیز نمی‌توانند کنترل همه امور را در واشنگتن در اختیار خود داشته باشند. اگرچه ریاض متحد منطقه‌ای واشنگتن است اما رویکرد ترامپ در خصوص «فروش امنیت» به کشورهایی نظیر عربستان و اینکه بیان کرد در صورتی که امریکا نباشد این کشورها دو هفته هم دوام نمی‌آورند نوعی تهدید این کشورها بود.

همچنین عنوان شد رقابت با ایران در منطقه و داشتن دست بالا در مناسبات استراتژیک از دلایل اصلی برنامه موشکی عربستان سعودی است.

برنامه هسته‌ای عربستان

«محمد بن سلمان» ولیعهد سعودی اخیراً یک رآکتور تحقیقاتی در شهر ملک عبدالعزیز رونمایی و آنرا افتتاح کرد. عربستان در نظر دارد ظرف ۲۰ تا ۲۵ سال آینده بیش از ۱۶ نیروگاه هسته‌ای احداث کند که ارزش مالی این پروژه‌ها بیش از ۸۰ میلیارد دلار است.

افتتاح اولین رآکتور تحقیقاتی در عربستان سعودی توسط «محمد بن سلمان» در شرایطی اتفاق افتاد که هنوز هیچ توافقی میان واشنگتن و ریاض درخصوص ماهیت فعالیت‌های هسته‌ای عربستان سعودی به امضا نرسیده است. لذا سعودی‌ها با افتتاح این رآکتور به واشنگتن این پیام را دادند که فارغ از هرگونه نتیجه‌ای که مذاکرات دو طرف بدان منجر شود، در اجرای تصمیم اتخاذ شده خود مصرّ هستند. این در شرایطی است که آمریکایی‌ها به شدت اصرار دارند تا عربستان سعودی تمامی تکنولوژی هسته‌ای مورد نیاز خود را از شرکت‌های آمریکایی تهیه کند.

شبکه بلومبرگ اخیراً گزارش داده است که امریکا در تلاش است تا عربستان سعودی را متقاعد کند تا در خصوص همکاری هسته‌ای و ساخت نیروگاههای هسته‌ای اش با شرکت «وستینگهاوس الکتریک» امریکا همکاری کند. بر این اساس آمریکا نیز همزمان با این همکاری، حق غنی سازی را به عربستان می‌دهد. برای دولت ترامپ همکاری هسته‌ای با عربستان در جهت هدفی که دولت او در راستای احیای صنعت هسته‌ای امریکا دارد حیاتی است.

عدم موضع گیری و محکومیت سخنان بن سلمان- در خصوص اینکه اگر ایران بخواهد به بمب دست یابد در این صورت عربستان نیز همان مسیر را خواهد رفت- از سوی دولت ترامپ این گمانه را مطرح کرد که هدف غایی عربستان از دستیابی به غنی سازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هسته‌ای جهت نیل به بمب اتمی است.

ارسال تکنولوژی حساس هسته‌ای به عربستان از سوی امریکا

در گزارشی که مجلس نمایندگان آمریکا اخیراً منتشر کرد، فاش شده که دولت دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا روند انتقال فناوری‌های «بسیار حساس» هسته‌ای به عربستان را سرعت بخشیده است.

بر این اساس دولت دونالد ترامپ تلاش کرده بدون توجه به ملاحظات حقوقی و امنیتی هر چه سریع‌تر به عربستان فناوری بسیار حساس و پیشرفته هسته‌ای بدهد. این گزارش همچنین از مخفی بودن تعلاملات دولت ترامپ با عربستان سعودی اظهار نگرانی کرده است.

باید توجه داشت هر توافق هسته‌ای میان دولت امریکا و ریاض باید از طریق مجوز کنگره امریکا باشد. با توجه به شرایط حاکم بر کنگره توافقی که تضمین‌های لازم امنیتی را نداشته باشد بعید است که رای آورد. در واقع شاید یکی از دلایل ارتباطات غیر قانونی دولت ترامپ با ریاض همین مخالفت احتمالی کنگره بوده است.

حفظ موازنه هسته‌ای مقابل ایران از دلایل اصلی برنامه هسته‌ای عربستان است. ناتوانی امریکا در جلوگیری از سقوط حکومت حسنی مبارک در مصر؛ عدم توانایی امریکا در اعمال خطوط قرمز خود در سوریه؛ بازیگری فعال ایران در منطقه از جمله مواردی است که شک و تردیدهای سعودی را در خصوص تامین امنیتش توسط امریکا بیشتر زیر سوال برده است.

برقراری ارتباطات نظامی با روسیه و خریدهای تسلیحاتی از این کشور و خرید موشک از چین به صورت سری را می‌توان در این راستا ارزیابی کرد.

خروج امریکا از برجام این فرصت را به این کشور می‌دهد تا با رقبای ایران از جمله عربستان همکاری هسته‌ای خود را آغاز و گسترش دهد. یکی از دلایلی که واشنگتن و دولت ترامپ برای خروج از برجام مطرح می‌کردند نگرانی عدم اشاعه (nonproliferation concerns) بود. حال واشنگتن در همکاری هسته‌ای با عربستان نیز همین نگرانی را خواهد داشت. بر همین اساس قرارداد هسته‌ای که امریکا با عربستان خواهد داشت باید به گونه‌ای تضمین عدم انحراف ریاض را در خود داشته باشد که مانع ماجراجویی‌های ریاض شود. مهمترین مساله در این بین بحث غنی سازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هسته‌ای است که امکان استفاده دوگانه (dual-use technologies) را می‌دهد.

بر اساس قانون آمریکا، این کشور اجازه ندارد فناوری هسته‌ای را بدون دریافت تضمین برای استفاده صلح آمیز از آن به یک کشور خارجی بفروشد. بر این اساس همکاری شرکتهای امریکایی با عربستان مستلزم انعقاد توافق 123(123 Agreement) با این کشور است.

در واقع جناح‌های سیاسی و مخالفان عدم اشاعه هسته‌ای از نوعی از توافق ۱۲۳ حمایت می‌کنند که دارای استاندارد طلایی باشد. استاندارد طلایی به معنای گنجاندن دو شرط عدم غنی سازی و عدم بازفرآوری است که در توافق هسته‌ای امریکا و امارات متحده عرب در سال ۲۰۰۹ آمده بود.

اگرچه عربستان سعودی، متحد امریکا در منطقه به شمار می‌رود ولی اینکه عربستان حق غنی سازی و بازفرآوری را داشته باشد امتیازی استراتژیک است که ساختار سنتی قدرت آمریکا هرگز به آن تن نخواهد داد؛ اما روندهای غیر رسمی این موضوع را تضمین نمی‌کند و گزارش مجلس نمایندگان در خصوص ارسال تکنولوژی حساس هسته‌ای به عربستان از سوی برخی افراد دولت ترامپ موید این موضوع است.

نتیجه گیری

مرور برنامه موشکی و هسته‌ای موید این امر است که برنامه‌های مذکور بدون حساسیت‌های لازم از سوی نهادها و کشورهای غربی در حال گسترش است. از سوی دیگر یک عامل مهم که ریاض برخی مناسبات از جمله قرارداد ۱۲۳ امریکا-که لازمه هرگونه همکاری هسته‌ای میان امریکا و طرف‌های خارجی است- را دور زده بحث پولی است که عربستان خرج می‌کند. افرادی چون «مایکل فلین» مشاور سابق امنیت ملی دولت ترامپ، «جرد کوشنر» داماد و مشاور ترامپ و موسسات هسته‌ای چون وستینگهاوس و جنرال الکتریک در پشت صحنه ارسال تکنولوژی حساس هسته‌ای به عربستان قرار دارند و ریاض هم پول خوبی صرف این کار کرده است.

اما نکته حائز اهمیت در این میان آینده نظام سعودی است. اتفاقاً یکی از دلایلی که برای ابهام در اعطای حق غنی سازی و بازفرآوری پلوتونیوم به عربستان در برخی محافل غربی و آمریکایی می‌شود آینده مبهم سیاسی نظام سیاسی در عربستان است. دو گونه استدلال در این خصوص وجود دارد. یکی اینکه ممکن است حاکمانی در عربستان به قدرت برسند که روابط گرم کنونی را با دولت امریکا نداشته باشند و موضوع دیگر این است که ممکن است در نتیجه ضعف ساختار سیاسی در عربستان، تاسیسات هسته‌ای و موشکی این کشور به دست گروههای بیفتد که با آل سعود و کشورهای غربی زاویه داشته باشند.

اگرچه در تحلیل‌های غربی عنوان می‌شود این تاسیسات ممکن است به دست گروههای «تروریستی» بیفتد-بر اساس این منطق برخی از این گروه‌ها ممکن است علیه منافع جمهوری اسلامی ایران باشند- اما پیش بینی رهبر انقلاب در خصوص برنامه موشکی و هسته‌ای عربستان، «سنخ» این گروه‌ها (مجاهدان اسلامی) را بیش از پیش مشخص و واضح می‌سازد.

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  2. آقای روحانی، حالا وقت تعویض طلایی است

  3. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  4. نشریه آلمانی دی ولت‌ آلمان :جنگ با ایران، دیوانگی خواهد بود/ ترامپ فردی لاف زن است

  5. درخواست بانک‌های خارجی برای پیوستن به جایگزین روسی سوئیفت

  6. شعار انتخاباتی قالیباف/ علی مطهری و فریب مردم/ روایت باهنر از افطاری با حضور احمدی نژاد و ناطق نوری

  7. آیا باید از شهرداری تهران متشکر بود؟

  8. اولتیماتوم یک هفته‌ای مجلس به دولت برای اعمال افزایش حقوق‌ها

  9. شخصیت نجفی از نگاه عباس عبدی/ او ۳ اشتباه کرد

  10. توضیحات ربیعی درباره تغییر در دولت و استیضاح‌ زنگنه

  11. ایران 3 – روسیه صفر؛ تسخیر صدر با شکار خرس‌ها/ هت تریک در سرزمین دورناها

  12. موافقت ۵۰ درصدی پایتخت‌نشینان با لغو طرح زوج و فرد

  13. پوتین: موفقیت در سوریه به لطف ایران، ترکیه و روسیه به دست آمده/ روابط اقتصادی روسیه و ایران در حال توسعه است

  14. پمپئو: خواهان جنگ با ایران نیستیم

  15. جزئیات جسله بازار متشکل ارزی با رئیس بانک مرکزی

  16. وزیر صنعت: مجلس در صورت لزوم ازخودروسازان تحقیق و تفحص کند

  17. سیداحمد خمینی به عیادت علی پروین رفت/ عکس  

  18. حسین‌ الله کرم دچار سانحه رانندگی شد+عکس  

  19. ۷۸میلیون نفر یارانه نقدی می‌گیرند

  20. نامه جدایی برانکو به پرسپولیس رسید

  21. درخواست تحقیق و تفحص از دانشگاه آزاد با 18 محور

  22. از ۱۰ هزار میلیارد تخلف بانک سرمایه چه خبر؟

  23. آیا احتمال حمله به نفت‌کش‌های ایران هم می‌ر ود؟

  24. الاهلی؛ برانکو عید فطر با الاهلی به توافق رسید+عکس

  25. قیمت پراید باز هم بالا کشید/ پراید از ۵۰ میلیون عبور کرد

پربحث‌های دیروز

  1. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  2. آقای روحانی، حالا وقت تعویض طلایی است

  3. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  4. ادعای بن‌سلمان: دست عربستان برای صلح با ایران گشوده است/ از برجام حمایت کردیم

  5. نشریه آلمانی دی ولت‌ آلمان :جنگ با ایران، دیوانگی خواهد بود/ ترامپ فردی لاف زن است

  6. راز یک شعف

  7. اهداف«گروه بی» از تنش آفرینی در بزرگترین آبراهه جهان

  8. درخواست بانک‌های خارجی برای پیوستن به جایگزین روسی سوئیفت

  9. شعار انتخاباتی قالیباف/ علی مطهری و فریب مردم/ روایت باهنر از افطاری با حضور احمدی نژاد و ناطق نوری

  10. شکست آرژانتین پس از ۴۰ سال توسط تیم کی‌روش

  11. قتل نوعروس به همراه مادر و خواهرش

  12. آیا باید از شهرداری تهران متشکر بود؟

  13. اولتیماتوم یک هفته‌ای مجلس به دولت برای اعمال افزایش حقوق‌ها

  14. شخصیت نجفی از نگاه عباس عبدی/ او ۳ اشتباه کرد

  15. وجود ۹۱ میلیارد دلار خانه بی‌استفاده در ایران!/ وعده دولت محقق می‌شود؟

  16. خشونت جنسی در فضای آموزشی  

  17. بیت‌المال در خدمت بازنشستگان!/ بازنشسته‌ها دل نمی‌کَنند

  18. توضیحات ربیعی درباره تغییر در دولت و استیضاح‌ زنگنه

  19. ایران 3 – روسیه صفر؛ تسخیر صدر با شکار خرس‌ها/ هت تریک در سرزمین دورناها

  20. موافقت ۵۰ درصدی پایتخت‌نشینان با لغو طرح زوج و فرد

  21. پوتین: موفقیت در سوریه به لطف ایران، ترکیه و روسیه به دست آمده/ روابط اقتصادی روسیه و ایران در حال توسعه است

  22. طرح اعزام ۸ هزار ایرانی تحصیل‌کرده بیکار به خارج کشور در سال ۹۸

  23. پمپئو: خواهان جنگ با ایران نیستیم

  24. جزئیات جسله بازار متشکل ارزی با رئیس بانک مرکزی

  25. وزیر صنعت: مجلس در صورت لزوم ازخودروسازان تحقیق و تفحص کند

پربحث‌های هفته

  1. less for less چیست و چرا ظریف عصبانی شد؟

  2. بررسی ابعاد حقوقی تذکر راننده اسنپ و اقدام مسافر در هتک حیثیت راننده/ خودرو حریم شخصی و خصوصی نیست

  3. به آبه امیدی نیست

  4. شناسايي ضاربان بانوي آمر به معروف در رشت  

  5. روزی که ژاپنی‌ها به ایرانی‌ها حسرت زیادی خوردند!

  6. برنامه واقعی ترامپ در ماه‌های آینده برای ایران چیست؟

  7. ادعای وطن‌دوستی رامبد با سفر به کانادا برای تولد فرزند!

  8. پرستو یا آشیانه!؟

  9. راننده اسنپ جنجالی تعطیلات نوروز کجا بود؟!  

  10. واکنش کاربران توییتر به اظهارات جنجالی وزیر نیرو درباره مردم ایران و چین/ از فیش حقوقی مدیران تا مبارزه با فساد مسئولان نالایق به سبک چینی‌ها

  11. ادعا‌های برادر میترا استاد علیه نجفی: او سابقه عقد موقت با زنان دیگر هم داشته/ خواهرم با پی بردن به خیانت‌ها با او درگیری داشت/ میترا را به مرگ تهدید کرده بود

  12. آمريكا ديگر چيز چنداني در چنته ندارد كه تاكنون نشان نداده باشد

  13. رئیس انجمن خودروسازان: قیمت تمام شده پراید ۳۹ میلیون‌تومان است

  14. روحانی: فشار آمریکا علیه ملت ایران، تخلیه خواهد شد/ ملت نسبت به یکسال گذشته آرامش بیشتری دارد/ بدخواهان را مجبور می‌کنیم اشتباه خود را بپذیرند

  15. رهبر انقلاب: ترامپ را شایسته مبادله پیام نمی‌دانم و با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد/ ترامپ بعد از بازگشت از ژاپن، پتروشیمی ایران را تحریم کرد آیا این پیام صداقت است؟

  16. آلمان: سقوط برجام به منزله بازگشت همه تحریم‎ها است

  17. مسافر جنجالی اسنپ : با میل خودم توییت عذرخواهی را زدم

  18. آقای روحانی، حالا وقت تعویض طلایی است

  19. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  20. سفر نوبخت به آمریکا برای دیدار با فرزندانش، انتخابات کمیسیون بهداشت را به تعویق انداخت/ پیام آقای نماینده از آن‌سوی دنیا

  21. چرا برخی فکر می‌کنند زبان دیپلماتیک یعنی انفعال ؟ / آقای ظریف مچکریم!

  22. وقتی نه قصد جنگ باشد و نه میل به تسلیم...

  23. واکنش برادر میترا استاد به یادداشت علی مطهری  

  24. حضور بسیجیان در منزل راننده اسنپ  

  25. آگهی هم‌خانه خانم مجرد!  

پربحث‌های اخیر

  1. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  2. شعار انتخاباتی قالیباف/ علی مطهری و فریب مردم/ روایت باهنر از افطاری با حضور احمدی نژاد و ناطق نوری

  3. اولتیماتوم یک هفته‌ای مجلس به دولت برای اعمال افزایش حقوق‌ها

  4. شخصیت نجفی از نگاه عباس عبدی/ او ۳ اشتباه کرد

  5. توضیحات ربیعی درباره تغییر در دولت و استیضاح‌ زنگنه

  6. درخواست تحقیق و تفحص از دانشگاه آزاد با 18 محور

  7. آیا احتمال حمله به نفت‌کش‌های ایران هم می‌ر ود؟

  8. ابوترابی مدعی شد: انتقاد روحانی به زنگنه در جلسه هیات دولت/ جایگزین وزیر نفت انتخاب شده است

  9. انتخابات هیئت رئیسه کمیسیون‌های مجلس/ تکیه حضرتی بر ریاست کمیسیون اقتصادی/ زاهدی جایگزین عارف شد

  10. عملیات روانی، آخرین گزینه آمریکا/ بانک جهانی: آثار تحریم بر اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۰ به پایان می‌رسد

  11. تاج‌زاده و باز هم توجیه مذاکره با آمریکا

  12. ورودی سفارت ایران در لندن توسط چند معترض مسدود شد + عکس

  13. پیرهادی: هدف قالیباف سرلیستی در انتخابات نیست

  14. مطهری: اموال و دارایی خود را با اجرای قانون «از کجا آورده‌ای» اعلام می‌کنم

  15. شلیک به خود

  16. موسوی: انفجار نفتکش‌های ژاپنی می‌تواند کار تیم B باشد/ پس از ۶۰ روز گام بعدی محکم‌تر خواهد بود

  17. طیف‌بندی پنج‌گانه اصلاح‌طلبان از درون

  18. بادامچیان: موتلفه هیچگاه درگیر موضوعات سیاسی نشد

  19. صفار هرندی: کسی حق دارد از «خط امامی» بودن بگوید که از خط امام(ره) تبعیت می‌کند

  20. آرایش نهایی کمیسیون‌های پارلمان در آخرین سال مجلس دهم + جدول

  21. انتخابات هیأت رئیسه کمیسیون امنیت ملی به هفته آینده موکول شد

  22. دیدار هیئت بلندپایه حماس با وزیر اطلاعات کشورمان

  23. آخرین خبر از تجمع مقابل سفارت ایران در لندن

  24. آخرین اقدامات تداوم کاهش تعهدات برجامی فردا اعلام می‌شود

  25. ۱۱ سوال اعضای مجمع تشخیص از رئیس‌جمهور درباره CFT و پالرمو

پربحث‌های دیروز

  1. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  2. راز یک شعف

  3. اهداف«گروه بی» از تنش آفرینی در بزرگترین آبراهه جهان

  4. شعار انتخاباتی قالیباف/ علی مطهری و فریب مردم/ روایت باهنر از افطاری با حضور احمدی نژاد و ناطق نوری

  5. اولتیماتوم یک هفته‌ای مجلس به دولت برای اعمال افزایش حقوق‌ها

  6. شخصیت نجفی از نگاه عباس عبدی/ او ۳ اشتباه کرد

  7. توضیحات ربیعی درباره تغییر در دولت و استیضاح‌ زنگنه

  8. درخواست تحقیق و تفحص از دانشگاه آزاد با 18 محور

  9. آیا احتمال حمله به نفت‌کش‌های ایران هم می‌ر ود؟

  10. ابوترابی مدعی شد: انتقاد روحانی به زنگنه در جلسه هیات دولت/ جایگزین وزیر نفت انتخاب شده است

  11. انتخابات هیئت رئیسه کمیسیون‌های مجلس/ تکیه حضرتی بر ریاست کمیسیون اقتصادی/ زاهدی جایگزین عارف شد

  12. عملیات روانی، آخرین گزینه آمریکا/ بانک جهانی: آثار تحریم بر اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۰ به پایان می‌رسد

  13. تاج‌زاده و باز هم توجیه مذاکره با آمریکا

  14. ورودی سفارت ایران در لندن توسط چند معترض مسدود شد + عکس

  15. پیرهادی: هدف قالیباف سرلیستی در انتخابات نیست

  16. مطهری: اموال و دارایی خود را با اجرای قانون «از کجا آورده‌ای» اعلام می‌کنم

  17. شلیک به خود

  18. بادامچیان: موتلفه هیچگاه درگیر موضوعات سیاسی نشد

  19. صفار هرندی: کسی حق دارد از «خط امامی» بودن بگوید که از خط امام(ره) تبعیت می‌کند

  20. آرایش نهایی کمیسیون‌های پارلمان در آخرین سال مجلس دهم + جدول

  21. انتخابات هیأت رئیسه کمیسیون امنیت ملی به هفته آینده موکول شد

  22. دیدار هیئت بلندپایه حماس با وزیر اطلاعات کشورمان

  23. آخرین خبر از تجمع مقابل سفارت ایران در لندن

  24. آخرین اقدامات تداوم کاهش تعهدات برجامی فردا اعلام می‌شود

  25. ۱۱ سوال اعضای مجمع تشخیص از رئیس‌جمهور درباره CFT و پالرمو

پربحث‌های هفته

  1. less for less چیست و چرا ظریف عصبانی شد؟

  2. روزی که ژاپنی‌ها به ایرانی‌ها حسرت زیادی خوردند!

  3. واکنش کاربران توییتر به اظهارات جنجالی وزیر نیرو درباره مردم ایران و چین/ از فیش حقوقی مدیران تا مبارزه با فساد مسئولان نالایق به سبک چینی‌ها

  4. روحانی: فشار آمریکا علیه ملت ایران، تخلیه خواهد شد/ ملت نسبت به یکسال گذشته آرامش بیشتری دارد/ بدخواهان را مجبور می‌کنیم اشتباه خود را بپذیرند

  5. رهبر انقلاب: ترامپ را شایسته مبادله پیام نمی‌دانم و با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد/ ترامپ بعد از بازگشت از ژاپن، پتروشیمی ایران را تحریم کرد آیا این پیام صداقت است؟

  6. قالیباف در پیامی به جوانان: اگر به میدان انتخابات نیایید، در برهمان پاشنه خواهد چرخید/ نباید منتظر دستور از بالا به پایین باشیم

  7. سفر نوبخت به آمریکا برای دیدار با فرزندانش، انتخابات کمیسیون بهداشت را به تعویق انداخت/ پیام آقای نماینده از آن‌سوی دنیا

  8. چرا برخی فکر می‌کنند زبان دیپلماتیک یعنی انفعال ؟ / آقای ظریف مچکریم!

  9. وقتی نه قصد جنگ باشد و نه میل به تسلیم...

  10. واکنش برادر میترا استاد به یادداشت علی مطهری  

  11. واکنش کاربران به اظهارنظر وزیر نیرو/ تو مثل دولت چین کار کن، من همون تک وعده غذا هم نمی‌خورم

  12. دیدار رهبری و نخست‌وزیر ژاپن؛ ۶ درخواست و ۶ پاسخ

  13. عقب نشینی مطهری در ماجرای نجفی/ توافق عجیب بر سر ریاست کمیسیون امنیت/ تشدید اختلافات درباره حقوق کارمندان

  14. احیای ظرفیت ضدفساد با اجرای قانون «از کجا آورده‌ای؟»

  15. باز هم نتیجه معکوس/ هدف آمریکا از آتش‌سوزی نفتکش‌ها چیست؟

  16. مشکل گزارش مردمی بی‌حجابی به روایت عباس عبدی/ نحوه نظارت مجلس خبرگان بر عملکرد رهبری/ ضرغامی: هیچ وقت با قدم زدن ظریف با کری کنار نمی‌آیم

  17. خبرخوش درباره افزایش حقوق کارمندان

  18. جهانگیری: می‌توانیم کارهای ماندگاری برای کشور انجام دهیم/ وزیر نفت در خط مقدم مقابله با جنگ اقتصادی دشمن است

  19. درباره معادله دروغینی به اسم «یا جنگ یا مذاکره»

  20. کامنت‌های برتر مخاطبان الف: از راننده اسنپ، سوپرمن نسازید/ تناقض در حرف و عمل رامبد جوان/ آقای وزیر نیرو، نمک به زخم مردم نپاشید

  21. افشاگری درباره عامل انفجار نفتکش‌ها +تصاویر

  22. ظریف: امید مردم باید به خدا و توان خودشان باشد

  23. ضرغامی: آقای روحانی شما در فرماندهی خودت در دولت مشکل داری/ رئیس جمهور حاضر به استفاده از تجربیات دیگران نیست

  24. توضیحات وزیر نیرو درباره مصاحبه جنجالی‌اش: نگفتم ایرانی‌ها باید روزی یک وعده غذا بخورند

  25. راز یک شعف

آخرین عناوین