«شش ایده خطیر»؛ مورتیمر جی. آدلر؛ ترجمه فرزام امین صالحی؛ نشر علمی و فرهنگی ایده‌هایی فلسفی که در زندگی به کارمان می‌آید!

دکتر علی غزالی‌فر*،   3970728168 ۳ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
ایده‌هایی فلسفی که در زندگی به کارمان می‌آید!

ویژگی ممتاز این اثر آن است که آدلر با پرداختن به این شش ایده می‌خواهد درک و فهم ما را از اصل زندگی ارتقا دهد. و این‌که انسان بهتری برای خود و در ارتباط با دیگران باشیم و زندگی جمعی شایانی باهم و برای هم بسازیم. اما این امر چه ربطی به این ایده‌ها دارد؟

«شش ایده خطیر»

نویسنده: مورتیمر جی. آدلر

مترجم: فرزام امین صالحی

ناشر: علمی و فرهنگی، چاپ اول 1397

291 صفحه، 13000 تومان

 

****

 

شب هنگام قرار است بازی تیم محبوب ما پخش شود، هنگام بازگشت به خانه برای خرید تنقلاتی که هنگان بازی دوست داریم بخوریم به مغازه می‌رویم. در بازار بی ثبات این روزها دوباره قیمت ها بالا رفته، زیر لب غرغر می کنیم  که این عادلانه نیست. ولی چاره‌ای نداریم؛ چون جزو ضروریاتی است که عیش ما را هنگام تماشای بازی جور می کند و نمی‌توان از خیر آن گذشت! شب وقتی مشغول نوش جان کردن آنها هستیم و از هیجان بازی سرخوشیم و فریاد می‌کشیم چه بازی خوبی! اما نتیجه پایانی مسابقه برخلاف انتظار ماست، مشت خود را بر میز می‌کوبیم و نعره می‌زنیم: «نه... نه، این عادلانه نیست. باز هم تیم ما مغلوب ناداوری شد!»

در موقعیت‌های دیگر نیز بارها و بارها از امثال این اصطلاحات "خوب" و "عادلانه" استفاده می‌کنیم. اما معنای آنها دقیقا چیست؟ چطور می‌توان هم به یک خوردنی صفت خوب را اطلاق کرد و هم به یک مسابقه ورزشی؟ با چه توجیهی هم قیمت تنقلات و هم نتیجه بازی را "ناعادلانه" می‌دانیم؟ این‌که آنها را بسیار به‌کار می‌بریم، اصلا به این معنا نیست که آنها را خوب می‌فهمیم. اصلا یک سوال دیگر: غیر از خوب و عادلانه چند اصطلاح دیگر از این قبیل وجود دارد؟ البته این پرسش‌ها ساده و راحت نیستند. فلسفه نیز بررسی انتقادی این‌گونه مفاهیم و لوازم و جوانب گوناگون آنهاست و این‌که از میان راه‌حل‌های متعدد کدامیک را در پیش بگیریم که بهترین راه‌حل باشد. پس برای پاسخ به این پرسش‌ها باید به سراغ کتاب‌های فلسفی برویم.

حالا هم آن‌قدر کتاب فلسفی ترجمه شده که با انواع گوناگون آن آشنا شده باشیم؛ به‌ویژه کتاب‌هایی که برای آشنایی با فلسفه باشند. برای آشنا کردن نوآموزان و علاقمندان با فلسفه روش‌های مختلفی وجود دارد. یکی از آنها پرداختن موضوعی به فلسفه است. هر نویسنده‌ای با توجه به علاقه، سلیقه و نگاه خود، ده، پانزده یا هزار موضوع کلیدی را در فلسفه انتخاب کرده و فلسفه را در قالب آنها ارائه می‌کند. مورتیمر آدلر (1902-2001) نیز چنین رویکردی را در پیش گرفته است. او از میان ده‌ها موضوع مهم، شش ایده کلیدی را برای این کار برگزیده و تلاش کرده همه جوانب آنها را تا جایی که امکان دارد، بررسی کند. اما هدف او صرف آشنا کردن خوانندگان با فلسفه نیست. ویژگی ممتاز این اثر آن است که آدلر با پرداختن به این شش ایده می‌خواهد درک و فهم ما را از اصل زندگی ارتقا دهد. و این‌که انسان بهتری برای خود و در ارتباط با دیگران باشیم و زندگی جمعی شایانی باهم و برای هم بسازیم. اما این امر چه ربطی به این ایده‌ها دارد؟

پاسخ این است که زندگی ما مبتنی بر فهمی از خود، جامعه‌مان و جهانی است که در آن به‌سر می‌بریم. همه این موارد را هم با همان ایده‌های اساسی می‌فهمیم. از این روی، هیچ انسانی نیست که از آنها در زندگی خود بهره نگیرد. منظور فقط کلیت زندگی به‌طور کلی و متعالی نیست. بلکه منظور همین زندگی هرروزه و روزمره است. ما هر روز در زندگی عادی و متعارف‌مان صدها بار این ایده‌ها را به‌کار می‌گیریم. همچنین آنها بخشی جدایی‌ناپذیر از واژگان زبانی هستند که هر روز با آن سخن می‌گوییم. اساسا بدون این ایده‌ها نمی‌توان قدم از قدم برداشت. حتی نمی‌توان حرف زد. دقت کردید که در همین متن نیز چقدر از آنها استفاده می‌شود؟! اما علی‌رغم این جایگاه محوری، کمتر کسی آنها را درست می‌فهمد و درباره آنها عمیق می‌اندیشد. هر کدام از ما واقعا چقدر می‌تواند درباره مفهوم خوب یا درست توضیح دهد و از نظر خود دفاع کند؟ نویسنده در زندگی خود تلاش زیادی کرد تا این خلا را پر کند.

آدلر عضو اصلی پروژه عظیمی بود که صدودو ایده فکری را در تاریخ فلسفه غرب بررسی کرده است. ماحصل آن پروژه، دایرهالمعارفی بزرگ و ده‌ها کتاب سترگ است. خود او کتابی دوجلدی درباره "آزادی" نوشته است. با چنین سابقه‌ای، وی در هشتاد سالگی و اوج تجربه و پختگی، از میان آن همه ایده و نظریه، شش مورد را برگزید که از نظر او اساسی‌ترند. او به زبانی فوق‌العاده واضح و روشن و جذاب و شیرین آنها را توضیح داده، به‌طوری که مطالعه کتاب بسیار راحت و روان صورت می‌گیرد. ذهن روی متن می‌لغزد و پیش می‌رود.

درست است که موضوع کتاب شش ایده است، اما کتاب شش بخش نیست؛ زیرا نویسنده فقید این ایده‌ها را جدا از هم بررسی نمی‌کند، بلکه آنها را در ارتباط با یکدیگر واکاوی می‌کند. به باور او این ایده‌ها به هیچ وجه مجزا از هم نیستند. البته این‌طور هم نیست که همه شش ایده در عرض هم و مساوی با یکدیگر باشند، بلکه رابطه آنها کمی پیچیده است. در ابتدا دو دسته سه‌تایی داریم: 1- حقیقت، نیکی و زیبایی 2- آزادی، برابری و عدل. در دسته اول، حقیقت محوری است و در دسته دوم عدل. دسته اول در بخش دوم، با عنوان "ایده‌هایی که بر اساس آن‌ها قضاوت می‌کنیم"، بررسی می‌شوند و دسته دوم در بخش سوم: "ایده‌هایی که بر اساس آن‌ها اقدام می‌کنیم". بدین ترتیب با این ایده‌های اصلی دو حوزه کلی زندگی پوشش داده می‌شود؛ حوزه نظر و حوزه عمل. همچنین طبیعی است که بررسی این ایده‌ها بدون توجه به مقابل آنها ناقص خواهد بود. از این روی، اموری همچون شکاکیت، ستم و نابرابری هم مورد توجه هستند. تمایزات مهمی که باید میان انواع ایده‌ها قائل شد، فراموش نشده‌اند. نویسنده هم در پایان هر مبحث موضع خاص خود را تعیین می‌کند و آن نظری را می‌پذیرد که از همه پخته‌تر باشد. بنابراین صرف گزارش نظریات فیلسوفان مقصود نیست، بلکه نتیجه‌گیری هم لازم است؛ زیرا هدف غایی نویسنده رسیدن به فهم بهتر و مشخصی است تا زندگی انسانی بهتری داشته باشیم.

بخش اول مقدمه ورود به این مباحث است و بخش چهارم مباحث تکمیلی است؛ از جمله برخی نکات و پرسش‌هاست که علاقمندان می‌توانند برای فهم بیشتر و بهتر در ادامه مطالعات خود پی بگیرند. کتاب چهار بخش است و هر بخش از چند فصل تشکیل شده. در مجموع بیست و هشت فصل داریم که هیچ‌کدام طولانی و خسته‌کننده نیستند. در بخش سوم، به‌طور طبیعی پای مباحث اجتماعی و سیاسی به‌وسط کشیده می‌شود و لذا کتاب خالی از مباحث چالشی نیست. برای مثال در بخش مربوط به عدالت، عدالت اقتصادی بررسی می‌شود و خب در آن‌جا چیزهایی در انتظار ماست که برخلاف انتظار ماست؛ به عنوان نمونه مباحثی درباره ضرورت نابرابری‌ها و نیز برخی نابرابری‌ها که عدالت آنها را اقتضا می‌کند.

در این اثر، اثری از ارجاع به کتاب‌های دیگر نیست. به‌کارگیری اصطلاحات تخصصی و نقل‌قول‌هایی که از فیلسوفان می‌شود، حداقلی است. لذا کتاب یک‌دست پیش می‌رود و متن یکپارچه‌ای دارد که همه‌اش زبان و بیان خود آدلر است. بیان آدلر به‌قدری خوب و پخته است که علاوه بر نوآموزان به کار استادان هم می‌آید. کسانی که خواهان کتاب خوبی برای آشنایی با فلسفه هستند، گزینه‌ای دارند که به‌سختی می‌توان آن را کنار گذاشت؛ زیرا علاوه بر دانایی، لذت فلسفه‌ورزی را نیز مستقیما تجربه خواهند کرد؛ همانی که افلاطون آن را این‌گونه می‌نامد: "آن شادی گران‌بها".

 

*دکترای فلسفه

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

شاید تعجب کنید از این نقد بنده!۶۰۲۲۰۴۱۳:۳۸:۲۲ ۱۳۹۷/۷/۲۹
اگر اینجا سامانه‎ی کتاب‎فروشی آمازون بود، یا این متن بالا در نیویورک تایمز منتشر شده بود، چندین نقد مثبت و منفی در مورد این کتاب نگاشته شده بود. در نتیجه، خواننده‎یِ متن به‎راحتی احساسی از باز خورد دیگر خوانندگان به کتاب معرفی شده و نیز متنِ می‎داشت. اما، ما مردم ایران به شدت سیاست‎زده هستیم؛ اهمیت سیاست را، تهدید را، و دعواهای سیاسی را می‎فهمیم؛ اما آیا اهمیت فلسفه و اخلاق را - که پایه‎های شکل‎گیری علم سیاست و ... هستند - هم در شکل‎گیری دنیا و اخرت خود می‎فهمیم؟ ایکاش بخشی از وقتی را که به هیجان سیاسی می‎گذرانیم، کتاب بخوانیم.
ناشناس۶۰۵۹۰۴۰۰:۳۹:۲۶ ۱۳۹۷/۸/۲
ای کاش
احمد۶۰۶۶۶۶۱۳:۴۷:۲۷ ۱۳۹۷/۸/۲
درود بر شما بسیار نیکو فرمودید

پربحث‌های امروز

  1. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  2. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  3. مجمع تشخیص جلوی این گروگان‌گیری و راهزنی را بگیرد

  4. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  5. جهانگیری: در صورت فینالیست شدن تیم ملی به امارات می‌روم

  6. پورابراهیمی: سال ۹۸ سخت، اما قابل مدیریت است

  7. حکم دادگاه یاشار سلطانی صادر شد

  8. دژپسند خطاب به پوری‌حسینی: به دنبال کار برای خودت باش، در تیم من جایی نداری!

  9. حدادعادل: سیاسیون عدالت را به حاشیه بردند/ یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ما بانک‌ها هستند

  10. آخرین خبرها از استعفای نمایندگان استان اصفهان در مجلس

  11. آیت‌الله جنتی: مدتی است گرانی‌ کالاهای اساسی ذهنم را مشغول کرده است

  12. لاریجانی: دولت را ملزم به درج حقوق مدیران بر روی سامانه حقوق و دستمزد کنید

  13. اضافه کار و رفاهیات کارمندان در سال ۹۸ چقدر پیش‌بینی شد + جدول

  14. ابطحی: رئیس‌جمهور به جای درد دل، راه حل پیدا کند

  15. نصب تابلوی ورود ممنوع حیوانات در ۸۰ درصد پارکها/ نیازمند فرهنگ سازی هستیم

  16. نوبخت: عیدی کارمندان و بازنشستگان با حقوق بهمن واریز می‌شود

  17. فروش بلیت‌های سیستمی به صورت چارتری ممنوع شد

  18. جزییات ضرب و شتم تکنیسین اورژانس از زبان خودش

  19. صعود ایران در نوآورترین کشورهای جهان

  20. پاسخ وزارت نفت به مطالبه مردمی درباره مدیران پروازی/ فراخوان دیده‌بان: مدیران پروازی را معرفی کنید

  21. رئیس سازمان غذا و دارو: داروهای خارجی کیفیت مناسبی ندارند

  22. آغاز مذاکرات دستمزد ۹۸ از هفته آینده

  23. جدال آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی سینما؛ به نفع آرمان یا علیه واقعیت؟

  24. خط امام به روایت بنیانگذار جمهوری اسلامی در پاریس

  25. نسل جدید کابینت روشویی ها

پربحث‌های دیروز

  1. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارخوان در مطب‌ها چیست؟

  2. الف منتشر کرد: طرح مجلس برای بنزین؛ اختصاص سهمیه به هر ایرانی ۲۴ لیتر در ماه/ قیمت بنزین خارج از سهمیه برمبنای ۹۰ درصد فوب خلیج فارس

  3. جهانگیری: ما برای برون رفت از مشکلات برنامه داریم/ نظام اسلامی را از رانت و فساد پاک می‌کنیم

  4. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  5. سوختن سیم‌کارت در صورت استفاده از فیلترشکن!  

  6. آقای روحانی! اینجا که واتیکان نیست!

  7. آقای رئیس‌جمهور! سلطان موز چه نسبتی با شما دارد

  8. ظریف: به شما اطمینان می‌دهم آمریکا نمی‌تواند از برجام خارج شود!   

  9. بیرانوند مغلوب دروازه‌بان عربستان شد + عکس

  10. عضو هیات نظارت بر رفتار نمایندگان: اصالت صوت منتشر شده علیه «سلمان خدادادی» در حال پیگیری است

  11. چرا گوشت گوسفندی حکم طلا را پیدا کرده؟

  12. فشار معیشتی خانوار افزایش یافت، دولت اقدام کند، منتظر نماند/ میزان خط فقر چقدر است؟

  13. جنگ یمن چه تاثیری بر آینده جهان خواهد داشت

  14. محمد هاشمی: نتیجه عملکرد دولت روحانی کاهش ارزش پول ملی شد

  15. افزایش 60 هزار تومانی حق مسکن کارگران/مذاکرات مزد 98 از هفته آینده آغاز می شود

  16. کاهش ۳۰ درصدی قیمت ساخت مسکن در سال آینده

  17. ۳عامل موثر در موشک پرانی‌های نتانیاهو

  18. احمد توکلی: رهبری نظری درباره پالرمو و CFT به مجمع اعلام نکرده‌اند/ ظریف نتوانست مجمع را درباره لایحه پالرمو قانع کند

  19. پوری‌حسینی: ممنوع‌الخروجی برای من مجازات نیست

  20. زمان حال را غنیمت بشمار  

  21. رئیس کل بانک مرکزی: بر نوسانات بازار ارز غلبه کردیم/وضعیت ذخایر ارزی کشور مطلوب است/برنامه‌ریزی‌های انتقال مالی را بدون توجه به SPV تدارک دیده‌ایم

  22. پیش‌بینی رییس اتحادیه از اوضاع بازار مسکن در سال آینده

  23. شریعتمداری نامه وزیران به رهبر انقلاب برای لوایح FATF را تایید کرد

  24. هایکو ماس تحریم هواپیمایی ماهان را برای امنیت آلمان ضروری خواند

  25. افت بهای سکه و ارز + جدول

پربحث‌های هفته

  1. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارخوان در مطب‌ها چیست؟

  2. غیرت برای زنان کجا رفته؟

  3. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  4. اروپا به ایران: نمی‌توانیم برنامه موشکی‌تان را تحمل کنیم/ لغزش اروپا به سمت ترامپ

  5. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  6. بازداشت خبرنگار پرس‌تی‌وی در آمریکا

  7. الف منتشر کرد: طرح مجلس برای بنزین؛ اختصاص سهمیه به هر ایرانی ۲۴ لیتر در ماه/ قیمت بنزین خارج از سهمیه برمبنای ۹۰ درصد فوب خلیج فارس

  8. جهانگیری: ما برای برون رفت از مشکلات برنامه داریم/ نظام اسلامی را از رانت و فساد پاک می‌کنیم

  9. تاج و داورزنی کنارخواننده معروف لس آنجلسی   

  10. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  11. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  12. جلسه امروز مجمع تشخیص مصلحت نظام با حضور ظریف و احمدی‌نژاد  

  13. کدامیک به برجام محتاج ترند، ایران یا اروپا؟

  14. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  15. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  16. چرا پراید ۲۱ میلیون تومانی یک هفته‌ای ۳۶ میلیون تومان شد؟

  17. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  18. فقط ۳۰ ثانیه تا موفقیت

  19. ویدئو/ آقای مترجم کار دست کی‌روش و خیابانی داد  

  20. فیلم اعترافات اسماعیل بخشی و همدستانش   

  21. جدال اصلاح طلبان و دولت اعتدال/ خبری از حال و روز مردم دارند؟

  22. سوختن سیم‌کارت در صورت استفاده از فیلترشکن!  

  23. آذری جهرمی: هزینه ساخت ماهواره پیام ۱.۲ میلیون یورو بود

  24. آقای روحانی! اینجا که واتیکان نیست!

  25. یارانه نقدی ۳۳۰ هزار میلیارد تومان را بلعید!

آخرین عناوین