«شش ایده خطیر»؛ مورتیمر جی. آدلر؛ ترجمه فرزام امین صالحی؛ نشر علمی و فرهنگی ایده‌هایی فلسفی که در زندگی به کارمان می‌آید!

دکتر علی غزالی‌فر*،   3970728168 ۳ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
ایده‌هایی فلسفی که در زندگی به کارمان می‌آید!

ویژگی ممتاز این اثر آن است که آدلر با پرداختن به این شش ایده می‌خواهد درک و فهم ما را از اصل زندگی ارتقا دهد. و این‌که انسان بهتری برای خود و در ارتباط با دیگران باشیم و زندگی جمعی شایانی باهم و برای هم بسازیم. اما این امر چه ربطی به این ایده‌ها دارد؟

«شش ایده خطیر»

نویسنده: مورتیمر جی. آدلر

مترجم: فرزام امین صالحی

ناشر: علمی و فرهنگی، چاپ اول 1397

291 صفحه، 13000 تومان

 

****

 

شب هنگام قرار است بازی تیم محبوب ما پخش شود، هنگام بازگشت به خانه برای خرید تنقلاتی که هنگان بازی دوست داریم بخوریم به مغازه می‌رویم. در بازار بی ثبات این روزها دوباره قیمت ها بالا رفته، زیر لب غرغر می کنیم  که این عادلانه نیست. ولی چاره‌ای نداریم؛ چون جزو ضروریاتی است که عیش ما را هنگام تماشای بازی جور می کند و نمی‌توان از خیر آن گذشت! شب وقتی مشغول نوش جان کردن آنها هستیم و از هیجان بازی سرخوشیم و فریاد می‌کشیم چه بازی خوبی! اما نتیجه پایانی مسابقه برخلاف انتظار ماست، مشت خود را بر میز می‌کوبیم و نعره می‌زنیم: «نه... نه، این عادلانه نیست. باز هم تیم ما مغلوب ناداوری شد!»

در موقعیت‌های دیگر نیز بارها و بارها از امثال این اصطلاحات "خوب" و "عادلانه" استفاده می‌کنیم. اما معنای آنها دقیقا چیست؟ چطور می‌توان هم به یک خوردنی صفت خوب را اطلاق کرد و هم به یک مسابقه ورزشی؟ با چه توجیهی هم قیمت تنقلات و هم نتیجه بازی را "ناعادلانه" می‌دانیم؟ این‌که آنها را بسیار به‌کار می‌بریم، اصلا به این معنا نیست که آنها را خوب می‌فهمیم. اصلا یک سوال دیگر: غیر از خوب و عادلانه چند اصطلاح دیگر از این قبیل وجود دارد؟ البته این پرسش‌ها ساده و راحت نیستند. فلسفه نیز بررسی انتقادی این‌گونه مفاهیم و لوازم و جوانب گوناگون آنهاست و این‌که از میان راه‌حل‌های متعدد کدامیک را در پیش بگیریم که بهترین راه‌حل باشد. پس برای پاسخ به این پرسش‌ها باید به سراغ کتاب‌های فلسفی برویم.

حالا هم آن‌قدر کتاب فلسفی ترجمه شده که با انواع گوناگون آن آشنا شده باشیم؛ به‌ویژه کتاب‌هایی که برای آشنایی با فلسفه باشند. برای آشنا کردن نوآموزان و علاقمندان با فلسفه روش‌های مختلفی وجود دارد. یکی از آنها پرداختن موضوعی به فلسفه است. هر نویسنده‌ای با توجه به علاقه، سلیقه و نگاه خود، ده، پانزده یا هزار موضوع کلیدی را در فلسفه انتخاب کرده و فلسفه را در قالب آنها ارائه می‌کند. مورتیمر آدلر (1902-2001) نیز چنین رویکردی را در پیش گرفته است. او از میان ده‌ها موضوع مهم، شش ایده کلیدی را برای این کار برگزیده و تلاش کرده همه جوانب آنها را تا جایی که امکان دارد، بررسی کند. اما هدف او صرف آشنا کردن خوانندگان با فلسفه نیست. ویژگی ممتاز این اثر آن است که آدلر با پرداختن به این شش ایده می‌خواهد درک و فهم ما را از اصل زندگی ارتقا دهد. و این‌که انسان بهتری برای خود و در ارتباط با دیگران باشیم و زندگی جمعی شایانی باهم و برای هم بسازیم. اما این امر چه ربطی به این ایده‌ها دارد؟

پاسخ این است که زندگی ما مبتنی بر فهمی از خود، جامعه‌مان و جهانی است که در آن به‌سر می‌بریم. همه این موارد را هم با همان ایده‌های اساسی می‌فهمیم. از این روی، هیچ انسانی نیست که از آنها در زندگی خود بهره نگیرد. منظور فقط کلیت زندگی به‌طور کلی و متعالی نیست. بلکه منظور همین زندگی هرروزه و روزمره است. ما هر روز در زندگی عادی و متعارف‌مان صدها بار این ایده‌ها را به‌کار می‌گیریم. همچنین آنها بخشی جدایی‌ناپذیر از واژگان زبانی هستند که هر روز با آن سخن می‌گوییم. اساسا بدون این ایده‌ها نمی‌توان قدم از قدم برداشت. حتی نمی‌توان حرف زد. دقت کردید که در همین متن نیز چقدر از آنها استفاده می‌شود؟! اما علی‌رغم این جایگاه محوری، کمتر کسی آنها را درست می‌فهمد و درباره آنها عمیق می‌اندیشد. هر کدام از ما واقعا چقدر می‌تواند درباره مفهوم خوب یا درست توضیح دهد و از نظر خود دفاع کند؟ نویسنده در زندگی خود تلاش زیادی کرد تا این خلا را پر کند.

آدلر عضو اصلی پروژه عظیمی بود که صدودو ایده فکری را در تاریخ فلسفه غرب بررسی کرده است. ماحصل آن پروژه، دایرهالمعارفی بزرگ و ده‌ها کتاب سترگ است. خود او کتابی دوجلدی درباره "آزادی" نوشته است. با چنین سابقه‌ای، وی در هشتاد سالگی و اوج تجربه و پختگی، از میان آن همه ایده و نظریه، شش مورد را برگزید که از نظر او اساسی‌ترند. او به زبانی فوق‌العاده واضح و روشن و جذاب و شیرین آنها را توضیح داده، به‌طوری که مطالعه کتاب بسیار راحت و روان صورت می‌گیرد. ذهن روی متن می‌لغزد و پیش می‌رود.

درست است که موضوع کتاب شش ایده است، اما کتاب شش بخش نیست؛ زیرا نویسنده فقید این ایده‌ها را جدا از هم بررسی نمی‌کند، بلکه آنها را در ارتباط با یکدیگر واکاوی می‌کند. به باور او این ایده‌ها به هیچ وجه مجزا از هم نیستند. البته این‌طور هم نیست که همه شش ایده در عرض هم و مساوی با یکدیگر باشند، بلکه رابطه آنها کمی پیچیده است. در ابتدا دو دسته سه‌تایی داریم: 1- حقیقت، نیکی و زیبایی 2- آزادی، برابری و عدل. در دسته اول، حقیقت محوری است و در دسته دوم عدل. دسته اول در بخش دوم، با عنوان "ایده‌هایی که بر اساس آن‌ها قضاوت می‌کنیم"، بررسی می‌شوند و دسته دوم در بخش سوم: "ایده‌هایی که بر اساس آن‌ها اقدام می‌کنیم". بدین ترتیب با این ایده‌های اصلی دو حوزه کلی زندگی پوشش داده می‌شود؛ حوزه نظر و حوزه عمل. همچنین طبیعی است که بررسی این ایده‌ها بدون توجه به مقابل آنها ناقص خواهد بود. از این روی، اموری همچون شکاکیت، ستم و نابرابری هم مورد توجه هستند. تمایزات مهمی که باید میان انواع ایده‌ها قائل شد، فراموش نشده‌اند. نویسنده هم در پایان هر مبحث موضع خاص خود را تعیین می‌کند و آن نظری را می‌پذیرد که از همه پخته‌تر باشد. بنابراین صرف گزارش نظریات فیلسوفان مقصود نیست، بلکه نتیجه‌گیری هم لازم است؛ زیرا هدف غایی نویسنده رسیدن به فهم بهتر و مشخصی است تا زندگی انسانی بهتری داشته باشیم.

بخش اول مقدمه ورود به این مباحث است و بخش چهارم مباحث تکمیلی است؛ از جمله برخی نکات و پرسش‌هاست که علاقمندان می‌توانند برای فهم بیشتر و بهتر در ادامه مطالعات خود پی بگیرند. کتاب چهار بخش است و هر بخش از چند فصل تشکیل شده. در مجموع بیست و هشت فصل داریم که هیچ‌کدام طولانی و خسته‌کننده نیستند. در بخش سوم، به‌طور طبیعی پای مباحث اجتماعی و سیاسی به‌وسط کشیده می‌شود و لذا کتاب خالی از مباحث چالشی نیست. برای مثال در بخش مربوط به عدالت، عدالت اقتصادی بررسی می‌شود و خب در آن‌جا چیزهایی در انتظار ماست که برخلاف انتظار ماست؛ به عنوان نمونه مباحثی درباره ضرورت نابرابری‌ها و نیز برخی نابرابری‌ها که عدالت آنها را اقتضا می‌کند.

در این اثر، اثری از ارجاع به کتاب‌های دیگر نیست. به‌کارگیری اصطلاحات تخصصی و نقل‌قول‌هایی که از فیلسوفان می‌شود، حداقلی است. لذا کتاب یک‌دست پیش می‌رود و متن یکپارچه‌ای دارد که همه‌اش زبان و بیان خود آدلر است. بیان آدلر به‌قدری خوب و پخته است که علاوه بر نوآموزان به کار استادان هم می‌آید. کسانی که خواهان کتاب خوبی برای آشنایی با فلسفه هستند، گزینه‌ای دارند که به‌سختی می‌توان آن را کنار گذاشت؛ زیرا علاوه بر دانایی، لذت فلسفه‌ورزی را نیز مستقیما تجربه خواهند کرد؛ همانی که افلاطون آن را این‌گونه می‌نامد: "آن شادی گران‌بها".

 

*دکترای فلسفه

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

شاید تعجب کنید از این نقد بنده!۶۰۲۲۰۴۱۳:۳۸:۲۲ ۱۳۹۷/۷/۲۹
اگر اینجا سامانه‎ی کتاب‎فروشی آمازون بود، یا این متن بالا در نیویورک تایمز منتشر شده بود، چندین نقد مثبت و منفی در مورد این کتاب نگاشته شده بود. در نتیجه، خواننده‎یِ متن به‎راحتی احساسی از باز خورد دیگر خوانندگان به کتاب معرفی شده و نیز متنِ می‎داشت. اما، ما مردم ایران به شدت سیاست‎زده هستیم؛ اهمیت سیاست را، تهدید را، و دعواهای سیاسی را می‎فهمیم؛ اما آیا اهمیت فلسفه و اخلاق را - که پایه‎های شکل‎گیری علم سیاست و ... هستند - هم در شکل‎گیری دنیا و اخرت خود می‎فهمیم؟ ایکاش بخشی از وقتی را که به هیجان سیاسی می‎گذرانیم، کتاب بخوانیم.
ناشناس۶۰۵۹۰۴۰۰:۳۹:۲۶ ۱۳۹۷/۸/۲
ای کاش
احمد۶۰۶۶۶۶۱۳:۴۷:۲۷ ۱۳۹۷/۸/۲
درود بر شما بسیار نیکو فرمودید

پربحث‌های امروز

  1. صدای خاموش تجرد قطعی

  2. ظریف: ما پای میز مذاکره هستیم؛ آمریکا میز مذاکره را ترک کرده

  3. مرگ غم انگیز مادر و پسر در شب چهلم

  4. کیهان به اروپا: 365 روز گذشته چه غلطی کردید که 120 روز دیگر مهلت می‌خواهید؟!

  5. بی‌توجهی به پیام‌های تصویری که می‌فرستیم

  6. سلیمی‌نمین: احمدی‌نژادی‌ها درمانده شده‌اند

  7. روزنامه دولت: ریزش قیمت خودرو آغاز شده است

  8. دستگیری 2 زورگیر که گوش طعمه‌هایشان را می‌بریدند

  9. گزینه‌های روحانی برای سخنگویی دولت

  10. ماجراهای تاسف بار و دردناک زن 48 ساله: شوهرم می خواهد طلاقم دهد

  11. اگر حسین هدایتی پرسپولیس را خریده بود، الان این تیم چه وضعی داشت؟

  12. نسخه عضو جبهه پایداری برای خروج از برجام

  13. راهکار مجلس برای مدیریت بازار مسکن

  14. ادعای وزیر دفاع موقت آمریکا درباره جنگ با ایران

  15. پمپئو هم از تندروی بولتون نگران شد

  16. برنامه سخنرانان مطرح و مناجات‌خوان‌های مشهور در شب‌های قدر

  17. ظریف ازمسیر دریایی بین بنادر شهید کلانتری و شهید بهشتی بازدید کرد

  18. قلعه‌نویی از لیست استقلال خارج شد

  19. نماینده مجلس: مـردم مایلند واردات خـودرو آزاد شود

  20. گزارش تصویری/ سفره کرامت رضوی  

  21. تیلرسون: ترامپ در دیدار با پوتین شکست خورد

  22. چرا طلا از چشم هندی‌ها افتاد؟

  23. مهم‌ترین اولویت اوپک پلاس چیست؟

  24. این شعرخوانی‌ها و بهانه‌های ما برای گریستن!

  25. رهاسازی بازار خودرو پایان می یابد؟

پربحث‌های دیروز

  1. برجام؛ ترامپ و توافق جدید

  2. عابربانک پرسپولیس و وزیر سابق کجا شلاق می‌خورند؟

  3. واکنش‌ها به درخواست روحانی برای اختیارات ویژه/ تاکتیک دو سر برد رئیس جمهور/ بگوید در چه مواردی محدودیت دارد/ خیری ندیده ایم از این اختیارها

  4. توضیح نماینده خرمشهر درباره انتشار عکسی افطاری وی در فضای مجازی

  5. محسنی اژه‌ای: از بی‌عفتی فیلم بگیرید و برای ما بفرستید/ روحانی چه اختیار ویژه‌ای می‌خواهد؟/ رضایت اصحاب رسانه از جلسه با رئیسی

  6. چراغ‌های روشن به هنگام سحر  

  7. اژه‌ای:‌ دشمن به دنبال رواج بی‌عفتی و بی‌اخلاقی در جامعه است/ چرا فیلم قانون‌گریزی‌ها را برای مقامات قضایی نمی‌فرستید؟

  8. روحانی: قیمت ارز ۱۳ هزار تومان و حتی ۸ هزار تومان نیست / بنگاه‌های دولتی باید واگذار شود

  9. رفتار عجیب نمایندگان برای تعویق کنکور/ موافقت 81 نفر به رغم فریادی های 150 نماینده

  10. ارز ۴۲۰۰ تومانی را حذف کنید، یارانه نقدی بدهید

  11. فیلم | بیرانوند به این دلیل تا اطلاع ثانوی محروم شد!  

  12. مادر تهرانی به زندگی خود و پسرش پایان داد

  13. ادامه کاهش قیمت‌ خودرو در بازار + جدول

  14. پهلوی چگونه بحرین را واگذار کرد؟

  15. رئیس قوه قضائیه: در رسیدگی به پرونده‌های مفاسد اقتصادی تفاوتی بین دانه درشت‌ها و ریز‌ها نیست

  16. خطر محرومیت از میزبانی و پاداش‌های فیفا در انتظار فوتبال ایران/ "با این شرایط فقط باید جام رمضان را برگزار کنیم!"

  17. مطالباتی فراتر از اینستکس

  18. ظریف: آمریکا باید جنگ اقتصادی علیه ایران را متوقف کند

  19. همتی به ادعای نامه‌نگاری هادی رضوی با بانک مرکزی پاسخ داد

  20. مهم‌ترین انگیزه‌ "شریعتمداری" برای وزیر رفاه شدن

  21. وزیر علوم: آمریکا برای اساتید ایرانی تله گذاشته است

  22. رهبر انقلاب: مشکلات نظام پارلمانی از نظام ریاستی بیشتر است/ گاهی اشتباه کارگزاران در جامعه شکاف بزرگ ایجاد می‌کند/الزامات و راههای ورود نسل جوان حزب‌اللهی به مدیریت کشور

  23. تاکيد روسیه، آلمان و فرانسه بر حفظ برجام و همکاری‌های اقتصادی

  24. ورود گردشگران به ابیانه بدون راهنمای محلی ممنوع شد + عکس

  25. عربستان و اجماع سازی شکست‌ خورده علیه ایران

پربحث‌های هفته

  1. کشتیم که کشتیم دیه‌شو میدیم! / نظر شما درباره‌ی این فیلم چیست؟!

  2. آیا دوچرخه سواری بانوان جرم است؟

  3. حضور دو بازیگر مشهور در افطاری احمدی‌نژاد  

  4. لفاظی تازه ترامپ علیه ایران: هرگز دوباره آمریکا را تهدید نکنید

  5. محکومیت «یاسین رامین» در پرونده شیرخشک‌های آلوده وارداتی به ۱۷ سال حبس

  6. برجام؛ ترامپ و توافق جدید

  7. عابربانک پرسپولیس و وزیر سابق کجا شلاق می‌خورند؟

  8. فرار از جنگ صلح به بار نمی‌‌آورد

  9. واکنش‌ها به درخواست روحانی برای اختیارات ویژه/ تاکتیک دو سر برد رئیس جمهور/ بگوید در چه مواردی محدودیت دارد/ خیری ندیده ایم از این اختیارها

  10. صدای خاموش تجرد قطعی

  11. افشاگری دختری که همراه مهدی قائدی در ارابه مرگ بود/ خانم «ل» سکوت خود را شکست!

  12. توضیح نماینده خرمشهر درباره انتشار عکسی افطاری وی در فضای مجازی

  13. محسنی اژه‌ای: از بی‌عفتی فیلم بگیرید و برای ما بفرستید/ روحانی چه اختیار ویژه‌ای می‌خواهد؟/ رضایت اصحاب رسانه از جلسه با رئیسی

  14. تخریب ویلاهای خاص با قاطعیت دستگاه قضا/ از ویلای داماد شمخانی تا دختر وزیر سابق

  15. اوباما همزمان لبخند می‌زد و تحریم می‌کرد/ روحانی و جهانگیری چه وعده‌های به ملت دادند؛ جوابگو باشند/ اصلاح‌طلبان بعد از رای آوردن بجای پاسخگویی می‌گویند اختیار نداشتیم

  16. هشدار شديد دهقان به روسای قوا؛ دستورالعمل چپاول اموال مردم را لغو كنيد

  17. کشف اسکلت ۲۰۰۰ ساله شاهزاده ایرانی  

  18. چراغ‌های روشن به هنگام سحر  

  19. پاسخ به چند شبهه پرتکرار در موضوع حجاب

  20. اظهارات عجیب استاندار خوزستان درباره کمک رسانی در سیل  

  21. بخشی از حقوق‌بگیران از مصوبات حقوق سال ۹۸ مستثنی شدند+سند

  22. اژه‌ای:‌ دشمن به دنبال رواج بی‌عفتی و بی‌اخلاقی در جامعه است/ چرا فیلم قانون‌گریزی‌ها را برای مقامات قضایی نمی‌فرستید؟

  23. روحانی: قیمت ارز ۱۳ هزار تومان و حتی ۸ هزار تومان نیست / بنگاه‌های دولتی باید واگذار شود

  24. آموزش فریب دادن زنان متاهل در سریال نمایش خانگی!

  25. نسخه‌ای برای درمان اقتصاد

آخرین عناوین