گفتگوی الفِ کتاب با شقایق قندهاری مترجم رمان موفق «ناخوش احوال» اثر آلبرتو باررا تیسکا رسالت مترجم تنها به فارسی برگرداندن نیست!

حمیدرضا امیدی سرور،   3970323152 ۲ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
رسالت مترجم تنها به فارسی برگرداندن نیست!

رمان "ناخوش احوال" را در یکی از سفرهایم، حین گشت و گذاری مفصل در یک کتابفروشی پیدا کردم. یادم است که رمان را در مدت کم‌تر از نصف یک روز خواندم و درست وقتی که به آخرین سطرهای آن رسیدم،‌ عجیب بغض کردم

شقایق قندهاری اگرچه به نسل مترجمان جوان و مستعد این سالها تعلق دارد، با این حال به واسطه کارنامه قابل توجهی که به لحاظ کمی و کیفی درپشت سر دارد، از جمله با تجربه ها نیز هست. او قریب به پنجاه عنوان کتاب ترجمه کرده و با بسیاری از ناشران معتبر ایرانی نیز همکاری داشته و همچنین ترجمه‌های موفق هم در زمینه اقبال مخاطب و هم از لحاظ کیفی و ستوده شده توسط صاحب نظران در کارنامه او کم نیست. قندهاری همچنین به خاطر ترجمه رمان محمد (ص) از فارسی به زبان انگلیسی برگزیده بیست و یکمین دوره جایزه جهانی کتاب سال ایران (۱۳۹۲) شده است.

به مناسبت انتشار رمان ناخوش احول (با ترجمه او) که توسط نشر قطره با بازار آمده و در مدت بسیار کوتاهی به چاپ دوم رسیده است، گفتگویی با این مترجم ترتیب دادیم و از آلبرتو باررا تیسکا و معرفی او به علاقمندان کتاب در ایران و همچنین کم و کیف ترجمه این اثر تحسین شده سخن گفتیم.

 

*****

  • برخی از مترجم ها ترجیح می دهند با توجه و سلیقه و فضای ذهنی شان خودشان کتابها را انتخاب کنند و بعد به سراغ ناشر می روند، برخی هم نه از همان اول روی سفارش ناشران کار می کنند، شما معمولا چطور کار می کنید، این را می پرسم تا ببینم انتخاب رمان ناخوش احوال کار خودتان بوده یا پیشنهاد ناشر باعث شده به سراغ آن بروید؟

قبل از هر چیز و با توجه با پرسش شما باید بگویم درست است که حرفه‌ی من ترجمه است،‌ ولی به واقع برای من ترجمه کتاب امری به مراتب فراتر از یک حرفه صرف است . به بیان دیگر من ترجمه هر کتاب را با کلی شور و شوق و علاقه انجام می‌دهم و اصلاً نمی‌توانم برای خودم تصور کنم که بدون تعلق خاطر به اثری،‌ ترجمه‌اش را بپذیرم.

من در هر صورت، متناسب با سلیقه خودم کتاب مورد نظرم را برای ترجمه انتخاب می‌کنم؛ و حتی زمانی که ناشرانم هم ترجمه کتابی را به من پیشنهاد می‌دهند، در نهایت من با بررسی و مطالعه‌ی کامل اثر فقط در صورتی که با سلیقه و معیارهای ذهنی من مطابق باشد و ان را دوست داشته باشم، ترجمه‌اش را می‌پذیرم.

رمان "ناخوش احوال" را در یکی از سفرهایم، حین گشت و گذاری مفصل در یک کتابفروشی پیدا کردم. یادم است که رمان را در مدت کم‌تر از نصف یک روز خواندم و درست وقتی که به آخرین سطرهای آن رسیدم،‌ عجیب بغض کردم.

 

  • در گام نخست چه چیزی در این رمان توجه شما را جلب کرد، جذابیت های ادبی یا کششی که این داستان برای خواننده دارد، می خواهم بدانم برای شما قابل پیش بینی بود که سراغ رمانی رفته اید که می تواند مخاطب را جذب کرده و راضی نگه دارد؟

تصور می‌کنم که در رمان ناخوش احوال مجموعه‌ی عوامل مختلفی آن را اثری بسیار غنی، خاص و متمایز کرده است؛‌ از روایت ادبیاش گرفته تا داستان‌های تودرتو و موازی،‌ شخصیت‌های بسیار باورپذیر، کشش داستانی و بینش ژرف نویسنده در خصوص زندگی، درد و رنج،‌ بیماری، عشق و...

راستش به بازخورد مخاطب و واکنش او شک داشتم و برایم واقعاً سوال بود که مخاطبان تا چه حد با این اثر داستانی،‌ که هم خیلی جدی است و هم بسیار عمیق و گاهی تلخ،‌ برخورد می‌کنند.  البته معتقد بودم که در نهایت این اثر ادبی جای خودش را میان مخاطبان حرفه‌ای ادبیات داستانی پیدا می‌کند،‌ حتی اگر قدری زمان ببرد. ولی خوش‌بختانه وقتی از طریق نشر قطره، ناشر کتابم، مطلع شدم که کتاب در مدت  کمتر از یک ماه باید برای چاپ دوم آماده شود،‌ بسیار خشنود شدم.  

 

  • این رمان در خارج از ایران ، هم توجه منتقدان را جلب کرده و هم توجه خوانندگان را، به عنوان مترجم که روی متن اشراف کافی دارید هرکدام از این موفقیت ها را حاصل کدام ویژگی های رمان می دانید (توضیحی درباره جوایز و موفقیت های رمان بدهید)؟

رمان از جهات گوناگونی برجسته است؛‌ خود داستان، یا بهتر است بگویم داستان‌هایی،‌ که تعریف می‌شود، که حین تودرتو بودن ظاهراً به سادگی با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند و خیلی زود او را درگیر سرگذشت شخصیت‌هایی می‌کند که چه بسا از جنبه‌هایی بخشی از شخصیت، ترس‌ها، دغدغه‌ها و دنیای ذهنی خود ما را به تصویر می‌کشند. از این رو طبیعی است که منتقدان نگاه بسیار مثبتی به این اثر داشته باشند؛‌ رمانی که فقط یک رمان ساده و دم‌دستی نیست و لایه‌های زیرپوستی بسیار دارد.

رمان "ناخوش احوال" در سال 2006 برنده‌ی جایزه ادبی هرالد شد،‌ و علاوه بر آن کاندید دریافت جایزه‌ی اثر داستانی خارجی مستقل شد، و بدیهی است که نظر مثبت منتقدان را هم به همراه داشت.

  • گویا آلبرتو باررا تیسکا برای نخستین بار با همین کتاب به مخاطب فارسی زبان معرفی شده، کمی درباره نویسنده کتاب توضیح بدهید، جایگاه او در ادبیات ونزوئلا و یا ادبیات امروز امریکای لاتین چطور می بینید؟

بله، همین‌طور است. تاکنون  از وی چند رمان و مجموعه داستان کوتاه هم منتشر شده است. تیسکا روزنامه‌نگار بسیار موفقی است و یکی از دو نویسنده زندگینامه هوگوچاوز هم بوده است. من قصد دارم روی ترجمه بقیه‌ی آثارش هم کار کنم. اگرچه به ظاهر کارنامه‌ی ادبی‌اش جمع و جور است،‌ ولی به سبب همین آثار شاخص اندکش جایگاه برجسته‌ای دارد.

من چند سال پیش رمان "خانه کاغذی" نوشته کارلوس ماریا دومینگوئز، را ترجمه کردم که در نشر آموت منتشر شده است. جالب است بدانید که او هم روزنامه‌نگاری حرفه‌ای است. با لحاظ این دو تجربه باید بگویم گویا روزنامه‌نگاران جدی و حرفه‌ای در ادبیات هم قلم بسیار خوبی دارند.

 

  • نویسنده کتاب زندگی نامه چاوز راهم نوشته است، او بیشتر به عنوان رمان نویس شهرت دارد یا زندگی نامه نویس، نگاه او به چاوز در آن کتاب چگونه بوده ؟

عمده شهرت آلبرتو باررا تیسکا در روزنامه‌نگاری و ستون‌نویسی است. ظاهراً‌ او یک روزنامه‌نگار بسیار حرفه‌ای است و در این حیطه هم فرد کاملاً موفقی است و توانسته موقعیت بسیار جدی‌ای کسب کند. اتفاقاً زندگی نامه چاوز هم اثر موفقی بوده است. در کنار این‌ها او در زمینه‌ی شعر و تاریخ هم آثاری دارد.

 

  • در ناخوش احوال تم اصلی رمان بیماری و درد است، چیزی که در شرایط متعارف با تلخی و اندوه همراه است اشاره کردید که وقتی برای اولین بار کتاب را می خواندید در انتهای داستان بغض کرده بودید، این احساسی است که به اغلب خوانندگان کتاب می تواند دست بدهد؛ نگران نبودید این تلخی خواننده را پس بزند؟

اگرچه به ظاهر بیماری و درد درونمایه اصلی و غالب این رمان است،‌ و در هر شرایطی بیماری طاقت‌فرسا زندگی را تلخ و اندوهناک می‌کند،‌ اما نویسنده موفق شده این رنج و عذاب انسانی را به صورت خیلی درونی شده در بطن اثرش بازگو کند،‌ بدون هیچ‌گونه حرف کلیشه‌ای و شعاری. برای نمونه تیسکا با پرداختن به عشق،‌ حتی یک عشق قدیمی که دوره‌اش به پایان رسیده،‌ به نوعی کمک می‌کند تا بار سنگین بیماری و اندوهی که به همراه دارد، تلطیف و کم‌رنگ شود. از دیگر ویژگی‌های متمایز  رمان می‌توانم به این اشاره کنم که رمان اصلاً تک بعدی نیست و به همین سبب اثری منحصر به فرد شده،‌ چون هم‌زمان به جنبه‌های مختلف زندگی می‌پردازد.

 

  • فکر نمی کنید یکی از دلایل استقبال مخاطب از رمان این است که داستان آن صرف نظر از زمان و مکان در هر گوشه دنیا می تواند رخ بدهد؟ بیماری پدر، چالش نحوه مطرح کردن بیماری با شخص بیمار و ... اینها مضامینی مشترک در جوامع مختلف انسانی هستند.

دقیقاٌ همین‌طور است، به بیان دیگر وقتی مخاطب با داستانی مواجه می‌شود که به نوعی جهان‌شمول است و از هر نظر برایش کاملاً ملموس و خیلی آشنا است،‌ به راحتی با آن ارتباط برقرار کرده و ناخواسته حس همذات‌پنداری‌اش برانگیخته می‌شود. مسئله‌ی بیماری جزء امور اجتناب‌ناپذیر زندگی بشری است،‌ ضمن این‌که وقتی شخصیت اصلی رمان خودش پزشک است،‌ برای بازگویی موضوع به پدرش با دشواری مضاعف روبرو می‌شود. در واقع موقعیت توصیف شده در این اثر ادبی از جهات مختلفی ذهن مخاطب را درگیر می‌کند و حتی موجب می‌شود او خیلی جدی‌تر و متفاوت‌تر به مقوله‌های جاری در زندگی‌اش بنگرد.

  

  • به نظر می رسد پدرِ آندریاس بیش از آنکه از بیماری در رنج باشد، به واسطه احساس تنهایی و بی اعتمادی و نومیدی ناشی از آن از پای در آمده است، او حتی نسبت به کمک های پسرش نیز دچار بی‌اعتمادی است، به نظر می رسد نویسنده روی اهمیت امید به خصوص در چنین موقعیتی تاکید بسیاری دارد. زیبایی شگرد اوهم در این است که  نه با نشان دادن اهمیت امید که با نشان دادن خلاء های ناشی از حذف آن در زندگی  چنین تاثیری را به مخاطب القا می کند. آیا به نظر شما می توان از این منظر به رمان نزدیک شد و با روانشناسانه ای برای آن در نظر گرفت؟

نویسنده اشراف عمیقی نسبت به مسائل روانشناختی، جزئیات آن و نیازهای انسان دارد و توانسته به اهمیت حضور یا فقدان اجزای مختلف زندگی اشاره کند؛‌ مثل  نقش داشتن مونس و همراه عاطفی بسیار نزدیک در زندگی. بنابراین از منظر روانشناختی،‌ و در حقیقت از جنبه‌های مختلف،‌ می‌شود این اثر داستانی را بررسی کرد. شما به نکته‌ی بسیار ظریف و به‌جایی اشاره کردید؛‌ این‌که فقدان امید و بی‌اعتمادی خاویار میراندا،‌ پدر آندرس، چه‌قدر او را آسیب‌پذیر و ضعیف می‌کند؛ ضمن این‌که عشقی که همه‌ی عمر از پسرش مخفی نگاه داشته، وقتی در این برهه‌ی حساس برملاء می‌شود، انگار به یک‌باره او را بی‌سلاح و بی‌دفاع‌تر هم می‌کند؛ در حالی که در شرایط کنونی خاویار به دلایل مختلفی مجبور است اصل این قصه را انکار کند.

 

  • رمانی با چنین حال و هوایی معمولا دست روی احساسات خواننده می گذارد، به نظر شما نویسنده چطور توانسته از احساسات گرایی سطحی دور شود؟

قطعاً این رمان تاثیر عمیقی روی احساسات خواننده می‌گذارد و حدس می‌زنم تا مدت‌ها او را درگیر می‌کند،‌ برایش چالش فکری پدید می‌آورد و افق تازه‌ای در خصوص زندگی و تعریف آن پیش رویش قرار می‌دهد.  با این‌حال نویسنده در سراسر روایت داستانی‌اش با حفظ موضعی بی‌طرف، به صورت راوی بی‌طرف، و صرفاً با به تصویر کشیدن آن‌چه در شرف وقوع است،‌ چه در عالم واقع برای خاویئر-پدر- و چه در عالم ذهن برای آندرس-پسر- هرگونه برداشت و قضاوت را بر عهده مخاطب می‌گذارد و از این رو در هیچ بخش دچار سطحی نگری و احساساتی‌گرایی نمی‌شود.

 

  • به عنوان آخرین سوال آیا به سراغ کارهای این نویسنده خواهید رفت، کلا موافق این رویکرد مترجمانی که مجموعه آثار یک نویسنده را ترجمه می کنند هستید؟

هم اکنون دارم مجموعه داستان آلبرتو باررا تیسکا را برای ترجمه مطالعه می‌کنم چون واقعاً قلم،‌ بینش، پرداخت داستانی و قدرت توصیف‌هایش را خیلی دوست داشتم. امیدوارم این مجموعه داستانش را هم برای مخاطبان ایرانی ترجمه کنم.

مترجم کارش صرفاً ترجمه نیست و یکی از رسالت‌هایش گزینش و انتخاب اثر است،‌ ولی اگر آثار نویسنده‌ای جدی را می‌پسندد،‌ خیلی خوب است که حق مطلب را نسبت به آن نویسنده ادا کند و بهترین آثارش را ترجمه کرده و در اختیار مخاطب قرار بدهد.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۸۶۴۵۰۰۲:۱۷:۵۵ ۱۳۹۷/۳/۲۴
شاید تنها رسالت نباشه اما تحریف کلام و تقطیع سخن هم جال نیست
آریابان۳۸۶۷۹۰۱۱:۱۳:۲۴ ۱۳۹۷/۳/۲۴
باید اساسا توجه داشت که بسیار تفاوت وجود دارد میان برگردان(ترجمه) و برابر-گذاری(ترجمه ی واژه به واژه !!!!) و البته نگارش (تالیف) ؛ بنابراین آنچه که از واژه "برگردان" بر میآید یعنی وفاداری تمام و کمال به متن در زبان نخست و برگرداندن آن به زبان دیگر ؛ ناگفته پیداست : هر اندازه که برگرداننده (مترجم) توانائی بسیار بیشتری در هر دو زبان داشته باشد ، دست-یافته ی مایه-دار تر و ارزشمند تری را به خوانندگان پیشکش خواهد کرد ؛
بیمه azkiتجارت نیوزصبا باتری

پربحث‌های امروز

  1. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  2. چالش اجرای قانون ممنوعیت بکارگیری بازنشستگان

  3. بازار مسکن در نیمه دوم امسال چگونه خواهد بود؟

  4. روایت «جان کری» از خواسته طرف ایرانی در «لوزان»/ظریف با انتشار توافق موافق نبود

  5. ذوالقدر: در اجرای قانون منع بکارگیری بازنشستگان باید شفاف و قاطع عمل کرد

  6. جزئیات پرونده تخلف فروش آنلاین سکه/ مالباختگان ثامن منتظر باشند

  7. سقوط تیر برق بر روی دسته سینه زنی در لار/۳ کشته و مصدوم

  8. روشن:اگر قائدی و اسماعیلی ستاره هستند فاتحه فوتبال را بخوانیم/پیراهن استقلال شده اسباب بازی!

  9. «مسکو» هواپیماهای رژیم صهیونیستی در حریم هوایی سوریه را سرنگون کند

  10. اختلاف خانوادگی در کلاردشت قربانی گرفت

  11. آیفون ۱۰ اس مکس؛ سنگین‌ترین آیفون

  12. ویلیام برنز: مشکل ما با ایران ریشه‌ای و اساسی است!

  13. آئین مشعل گردانی در دولت آباد تهران  

  14. آمریکا رو به سوی یک «توفان کامل» روان است

  15. ظریف: با تصویب FATF همه مشکلات حل نمی‌شود

  16. توافق احزاب کرد درباره ریاست جمهوری عراق

  17. اعلام جرم علیه رئیس‌جمهوری سابق آرژانتین به اتهام فساد

  18. هشدار پلیس به مالباختگان "سکه ثامن"

  19. احمد خاتمی: فساد اقتصادی منکر بزرگی است

  20. ماجرای کشف خمره ساسانیان در بازار اصفهان چه بود؟

  21. رکورد خاص کاسیاس در لیگ قهرمانان+عکس

  22. بیش از پنج میلیون کودک یمنی در معرض قحطی هستند

  23. حمله یک خودرو به عزاداران حسینی در لندن+عکس

  24. «فلش پلیر» را به روزرسانی کنید

  25. عباس(ع)، جوانمردی که امان‌نامه را نپذیرفت

پربحث‌های دیروز

  1. سوءاستفاده میلیاردی شرکتهای بیمه از جیب مردم / وقتی چشم عدالت کور می‌شود!

  2. توهین طراح جلد همشهری جوان به مقدسات و امام حسین (ع)

  3. ۲۱ کشته در آتش‌سوزی تصادف اتوبوس و تانکر سوخت در جاده نطنز/ اجساد ۱۹ نفر از اتوبوس خارج شده/ اعلام اسامی مجروحان + تصاویر و فیلم

  4. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  5. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  6. روزنامه خواندن و آیه الله مصباح یزدی ؛ مدح یا ذم

  7. پیام روحانی برای جانباختگان حادثه تصادف کاشان: تکرار این حوادث جبران‌ناپذیر جاده‌ای، نشان از ضعف‌های مدیریتی دارد

  8. ملاقات‌های کری و ظریف پرونده قضایی شد

  9. رسایی: تتلو مرتد و حکم مرتد، اعدام است

  10. اطلاعیه دولت درباره هزینه سفر روحانی به نیویورک

  11. بازیگر مشهور آمریکایی در مراسم عزاداری امام حسین (ع)  

  12. دولت ترامپ از طرح «هیلی» درباره ایران عقب نشینی کرد

  13. یک بانوی مداح پاسخ می‌دهد/کسی با دفترچه و بلندگو مداح نمی‌شود/ انتقاد از خیابان‌گردی خانم‌ها در محرم

  14. تورنتو بار دیگر در عاشورای ۲۰۱۸ رنگ و بوی حسین(ع) را می گیرد/تلاش ضد انقلاب برای آشوب در عاشورای حسینی

  15. حضور مادورو در رستوران گران قیمت جنجال به پا کرد+ عکس

  16. طعنه عادل فردوسی‌پور به حسین رضازاده

  17. ردپای یک اقدام «روحانی» برای مصونیت بخشی به «سیف»

  18. دولت، رانت فولاد و پتروشیمی را سرسفره فقرا ببرد

  19. تب بازار خودرو پایین نیامد/ آخرین قیمت خودروها در بازار

  20. راغفر:آزادسازی نرخ ارز در راستای سیاست‌های شوک درمانی است

  21. هزینه سفر روحانی به نیویورک چقدر است؟

  22. سکه ثامن رسما اعلام ورشکستگی کرد

  23. طلبه مضروب مشهدی درگذشت

  24. چرا سکه و ارز آرام نمی‌گیرد؟

  25. دلارهای دلالان از کجا می‌آید؟

پربحث‌های هفته

  1. راهپیمایی افراد برهنه در خیابان بعد از پیروزی!/ عبور از مرز‌های بی‌حیایی؛ عریان‌گری در فوتبال!+ عکس

  2. یک پیشنهاد برای حل معضل پرداخت سکه به عنوان مهریه

  3. فشارهای اقتصادی، دولت بی انگیزه و رسالت نخبگان در قبال مردم

  4. جایگاه vip سید احمد خمینی در مراسم عزاداری؛ نظر شما در مورد این عکس چیست؟ + واکنش نتیجه امام به تصاویر  

  5. سوءاستفاده میلیاردی شرکتهای بیمه از جیب مردم / وقتی چشم عدالت کور می‌شود!

  6. روحانی: در برابر جنگ اقتصادی دشمن سر مشق مردم ما عاشورا است/ رشد اقتصادی کشور در ۴ سال گذشته نسبت به ۳۵ سال گذشته به طور متوسط ۲ برابر بوده است

  7. در 400 سال اخیر ایران به اندازه کنونی مقتدر نبوده/سعودی در آستانه فروپاشی است نه ایران/آمریکایی‌ها به محمدرضا می‌گفتند شاه چمدانی!

  8. نباید به «سید احمد خمینی» ایراد گرفت! مشکل جای دیگر است

  9. کینه ضدانقلاب از عزاداری‌های محرم+ عکس

  10. توهین طراح جلد همشهری جوان به مقدسات و امام حسین (ع)

  11. آقای جهانگیری مدیران بی انگیزه را چه کسی برکنار کند؟!

  12. عوامل خارجی یا داخلی؛ کدام یک در بی‌ثباتی‌های ارزی موثرتر بود؟

  13. ۲۱ کشته در آتش‌سوزی تصادف اتوبوس و تانکر سوخت در جاده نطنز/ اجساد ۱۹ نفر از اتوبوس خارج شده/ اعلام اسامی مجروحان + تصاویر و فیلم

  14. من یک معلم آمریکایی هستم!  

  15. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  16. آدرس غلط برای گرانی‌ها و افشای مسئولیت گریزی‌های رندانه/ ریشه‌های اصلی بحران های کنونی اقتصاد ایران چیست؟

  17. حمله ماموران آل سعود به «تکایا» و «خیمه‌های عاشورایی» در قطیف +عکس و فیلم

  18. خواننده معروف ممنوع الکار شد

  19. با این میوه، ۳ روزه ۳ کیلو لاغر شوید!

  20. زیباکلام: استیضاح وزرا حرکتی پوپولیستی و عوام‌فریبانه مجلس است

  21. طرح جدید نمایندگان مجلس برای لغو ممنوعیت واردات خودرو + جزئیات

  22. داستان کمبود دارو به نسخه‌های همسر وزیر بهداشت هم رسید + عکس

  23. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  24. چگونه می‌توان ترامپ را در زمینه تحریم‌ها خلع سلاح کرد؟

  25. ادامه چالش دو تابعیتی‌ها/ پاسخ ابوترابی به واعظی: اگر نام افراد دوتابعیتی‌ اعلام شود موارد بسیاری روشن می‌شود/ عدم انتشار اسامی دوتابعیتی‌ها از سوی کمیسیون امنیت ملی خلاف آیین نامه است

آخرین عناوین