رضا نیازمند؛ بی نیازی به پست، خوارکردن ناتوانی

ابراهیم سوزنچی کاشانی، گروه تعاملی الف،   3960920022 ۴ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
رضا نیازمند؛ بی نیازی به پست، خوارکردن ناتوانی

خیلی تلاش کردم در این مورد نیز چیزی ننویسم، اما احساس اینکه رضا نیازمند به گردنم حق بزرگی دارد در نهایت باعث شد که برای ادای دینی کوچک به این مرد بزرگ دست به قلم شوم. علی الخصوص چون که خبر فوت وی را تلفنی از کسی شنیدم که همان روز در حال هماهنگی برای دیدار وی بود تا نظراتش را در موردی خاص بشنویم و حسرت محقق نشدن این دیدار بر دل ماند. و به صورت خاص تر، اگرچه بسیاری دست به قلم خواهند برد و در مورد رضا نیازمند خواهند نوشت، اما مطلبی که اینجا گفته خواهد شد شاید کمتر قلمی گردد، به دلایلی که شاید در انتهای نوشته واضح تر گردد.

در کتاب "تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران"، آقای دکتر سعیدی تلاش کرده چهره ای از نگاه تکنوکراتیک رضا نیازمند به خواننده منتقل کند. تکنوکراسی معمولا در مقابل بوروکراسی مطرح می گردد. بوروکراسی در دل خود تعیین اهداف را به عهده سیاسیون می داند و مشخص کردن راه های رسیدن به این اهداف را بر عهده متخصصان می گذارد. لذا سیاستمدار اهداف را (نظیر اهداف توسعه اقتصادی) روشن می کند و متخصص تلاش می کند که راه های تحقق آن را پیدا کند. اما در تکنوکراسی، متخصص علاقه ای به تعیین هدف به وسیله سیاستمدار ندارد و خود تلاش می کند که اهداف را نیز تعیین کند. در این سیستم، هم اهداف و هم راه های رسیدن بدان به وسیله متخصصان تعیین می شود. بدین ترتیب، ویژگی زمانی که آقای عالیخانی وزیر اقتصاد (و صنعت و تجارت) بود و رضا نیازمند و محسن یگانه با وی کار می کردند را تکنوکراسی می دانند، دوره ای که خود ایشان به تعیین اهداف و سپس ابزارهای رسیدن به آنها همت می گماشتند.

باید توجه کرد که لزوما تکنوکراسی مدل کاملی نیست و بسیاری از ایرادات آن آشکار شده است که بزرگترین نمونه آن فاجعه جنگ ویتنام بوده است و این نوشته به معنای تایید کامل مدل تکنوکراسی نیست، بلکه تکنوکراسی مدلی است با محدودیت ها و ایرادات خاص خود. اما در مسیر پیاده سازی تکنوکراسی، دو نکته مهم وجود داشت که هر کدام به نوعی به یکی از ویژگی های بارز نیازمند مرتبط می گردد. اول اینکه در این مسیر آنها قاعدتا چالش های قابل توجهی با سیاستمداران پیدا می کردند و جای جای این کتاب پر است از نمونه هایی از این چالش ها، علی الخصوص زمانی که شخص اول مملکت (شاه)، از آنها چیزی می خواست و آنها مقاومت می کردند. و دوم اینکه تکنوکراسی به معنای کامل آن در آن دوره محقق نشد چون که در نهایت در موارد قابل توجهی سیاستمداران می توانستند نظر خود را بر تکنوکراتها غالب کنند.

اولین ویژگی که باعث می شود نیازمند متمایز شود این بود که وی به دنبال جاه و مقام نبود. هرکاری که به وی سپرده می شد و احساس می کرد که برای کشور مفید است و وی قادر به انجام است را می پذیرفت، در غیر این صورت از پذیرش آن شانه خالی می کرد. چه برسد به اینکه برای پست های دولتی بخواهد سیاسی بازی در بیاورد. از این روی حاضر به لابی برای پست وزارت اقتصاد نشد ولی معاونت این وزارتخانه را با کمال میل پذیرفت. استعفای وی همیشه حاضر بود و این ویژگی ممتاز باعث می شد که بتواند پای حرف خود بایستد، حتی اگر شخص اول مملکت در آن زمان مخالف وی باشد، چه صدور مجوز سیمان، چه مونتاژ مرسدس بنز و چه عضو نشدن در حزب رستاخیز. پنهان نیست که وجود تیمی قوی و منسجم در پیشبرد این روحیه بسیار موثر بود. حمایت های عالیخانی از وی در برابر درخواست های شاه و همبستگی درونی آنها بسیار به این مهم کمک می نمود. ولی به هر روی، این ویژگی باعث می شد که بتواند برای پیشبرد حرف خود سرسختی نشان دهد.

دومین ویژگی امید به آینده و باور به توانستن بود. خاطرات زیادی از عدم موفقیت وی وجود دارد، نظیر عدم موفقیت در اصلاح سازوکارهای مالیاتی (که هنوز هم گریبانگیر ماست)، رها کردن کمیسیون انرژی اتمی به دلیل آدم های بی سواد، مجبور شدن به تعطیلی کارخانه باتری سازی (که وی آن را بدترین خاطره زندگی خود می داند) به فرمان مستقیم شاه به دلیل لابی های درباریان و نظایر آن. ولی وی بعد از هیچ کدام از این وقایع نگفت که این مملکت دیگر به درد زندگی نمی خورد و باید رفت آن طرف دنیا. برعکس مثلا زمانی که در کارخانه نساجی آلمانی ها به وی می گویند که راه اندازی کارخانه بعد از آتش سوزی دو سال زمان می برد، نه تنها با یک برنامه حساب شده کم کم عذر همه آنها را می خواهد، بلکه با یک تیم منسجم ایرانی ظرف یک ماه و نیم کارخانه را احیا می کند. یا وقتی نماینده مرسدس بنز به وی می گوید که ساخت آرم مرسدس بنز در ایران هم تا 15 سال دیگر ممکن نیست، وی این صنعت را ظرف شش ماه در ایران راه اندازی کند.

رضا نیازمند اکنون دیگر در این دنیا نیست، اما یاد وی پابرجاست. این به دلیل پست ها و مقام های وی نیست، بلکه عمدتا به دلیل ویژگی های شخصیتی وی بود که باعث شد جایی کار قبول کند که بتواند تاثیرگذار باشد و لذا موثر بود. متاسفانه امروزه رضا نیازمند خیلی کم داریم. بسیاری از مدیران و مقامات صرفا برای باقی ماندن در مقام خود، تن به هر ذلتی می دهند. در میان آنان کمتر کسی پیدا می شود که اگر نظر یا عقیده صحیحی دارد، برآن پافشاری کند حتی اگر به قیمت اخراج و استعفای وی تمام شود. برخی از آنها به دلیل اینکه تخصصی یا مدرکی دارند، خود را تکنوکرات می نامند در حالیکه به سادگی حاضر می شوند پا بر روی تمام دانسته ها و اعتقادات خود بگذارند صرفا به خاطر ماندن در آن پست. چه اینکه بسیاری از آنها در خلوت خود می گویند که این مملکت دیگر جای زندگی کردن نیست ...

کسی که بقای خود را به پست ها گره بزند، با مرگ پست ها می میرد ولی کسی که بقای خود را در وجود خود جستجو کند، نه تنها با مرگ پست ها از بین نمی رود، بلکه حتی بعد از مرگ واقعی خود نیز باقی خواهد ماند. ای کاش نسل جدیدی با این ویژگی ها بیایند و پست ها و مقام ها را در برابر ویژگیهای بزرگ شخصیتی خود ذلیل کنند و با اعتقاد به توانستن، راه جدیدی برای پیشرفت کشور باز کنند. و ای کاش این مدیران پست گرا تلاش نکنند تا در مورد رضا نیازمند مطلبی بنویسند، بلکه بیشتر تلاش کنند بخوانند و از وی بیاموزند.

*هیات علمی دانشگاه شریف، دانشکده مدیریت و اقتصاد

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۶۲۹۸۳۱۰:۱۱:۰۱ ۱۳۹۶/۹/۲۰
خدایش رحمت کند. نیاز امروز دولتمردان ما، همین گونه خصائص است.
تقوی۱۶۳۵۸۲۱۹:۴۷:۵۸ ۱۳۹۶/۹/۲۰
روحش شاد کاش در این زمان هم از این آدمها زیاد داشتیم.ولی مطمینم که اگر هستند هم تعدادشان بسیار کم است و به پستهای بالا و تاثیر گذار نمی رسند... تا شرایط و قوانین امکان استفاده از این نیروها را نمی دهد دنبال تحولی در صنعت و اقتصاد نباشیم و به همین شرایط راضی باشیم.
فرهنگی بازنشسته۱۶۴۴۸۴۱۶:۳۶:۱۸ ۱۳۹۶/۹/۲۱
خدابیامرزدشان نخبه به تمام معنی بودندواقعاً کم داریم ازاین نخبه گان بی ادعا که کارخودشان رامی کنند وپس ازسالها به معنای واقعی ِاصالت وجودشان شناخته می شود.
ناشناس۱۶۴۸۲۷۲۰:۵۱:۳۲ ۱۳۹۶/۹/۲۱
بد بخت ترین انسان ها کسانی هستند که شخصیت انسانی خود را فدای این مقامها می کنند. البته بنظر نمیرسد که این موجودات شخصیت انسانی داشته باشند .
بیمه azkiتجارت نیوزصبا باتری

پربحث‌های اخیر

  1. یک معلم آمریکایی: ۳ جا کار می‌کنم و پلاسمای خونم را می‌فروشم تا قبوض آب و برقم را بپردازم؛ معلمی در آمریکا یعنی این!/ به‌اندازه کاری که می‌کنیم به ما حقوق نمی‌دهند

  2. تکرار دوباره داستان مالباختگان سرمایه‌گذاری‌های وسوسه‌انگیز

  3. خطیب نماز جمعه تهران: زمان خداحافظی از رژیم اشغالگر قدس فرا رسیده است

  4. 14 معاون و مدیری که باید از وزارت کار بروند

  5. کریمی قدوسی: پرونده افرادی چون ابتکار و مولاوردی که از جاسوسان حمایت می‌کنند باید مورد بررسی قرار گیرد

  6. درخواست ۹۰ نماینده مجلس از لاریجانی درباره شفافیت آرای مجلس

  7. 35 کیلو شمش طلای قاچاق توقیف شد

  8. زنگنه: هر تصمیمی که منافع ملی ما را تهدید کند وتو می‌کنم

  9. ترامپ: هفته آینده رییس جلسه شورای امنیت درباره ایران خواهم بود

  10. ترامپ به بولتون: اجازه جنگ با ایران را نداری

  11. چالوس و هراز یک‌طرفه شد

  12. کاهش قیمت اجاره بها با تصویب طرح مسکن استیجاری

  13. کلاهبرداری از اعتماد مردم در سکه ثامن

  14. افشای سندی از تحرکات مشکوک عربستان پیش از حمله به سفارتش در تهران

  15. واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه به خبر درخواست ایران برای ملاقات با ترامپ

  16. درباره آیین چند هزار ساله «گِل مالی»

  17. آیا بازار نفت از نقشه جدید اوپک و روسیه استقبال می‌کند؟

  18. تاریخ ساز ایرانی در لوشامپیونه

  19. چالش ارزی بانک مرکزی برای صادرکنندگان به عراق و افغانستان

  20. چرا آمریکا به دنبال محاصره روسیه، چین و ایران است؟

  21. روزشمار هفته سالمند اعلام شد

  22. هر 3 ثانیه یک نفر در جهان به دمانس مبتلا می شود/ هفتمین علت مرگ در جهان

  23. 4 نامزد کسب عنوان بهترین بازیکن هفته اول لیگ اروپا اعلام شد+عکس

  24. واکنش پکن به اعمال تحریم آمریکا علیه ارتش چین

  25. تشکیل ۴۵ پرونده تخلف برای کارمندان مالیاتی در سال ۹۷

پربحث‌های دیروز

  1. یک معلم آمریکایی: ۳ جا کار می‌کنم و پلاسمای خونم را می‌فروشم تا قبوض آب و برقم را بپردازم؛ معلمی در آمریکا یعنی این!/ به‌اندازه کاری که می‌کنیم به ما حقوق نمی‌دهند

  2. تکرار دوباره داستان مالباختگان سرمایه‌گذاری‌های وسوسه‌انگیز

  3. واکنش معاون دفتر رئیس‌جمهور به ادعای توهین فردی منتسب به وزارت خارجه به ساحت امام حسین(ع)

  4. خطیب نماز جمعه تهران: زمان خداحافظی از رژیم اشغالگر قدس فرا رسیده است

  5. 14 معاون و مدیری که باید از وزارت کار بروند

  6. کریمی قدوسی: پرونده افرادی چون ابتکار و مولاوردی که از جاسوسان حمایت می‌کنند باید مورد بررسی قرار گیرد

  7. درخواست ۹۰ نماینده مجلس از لاریجانی درباره شفافیت آرای مجلس

  8. 35 کیلو شمش طلای قاچاق توقیف شد

  9. زنگنه: هر تصمیمی که منافع ملی ما را تهدید کند وتو می‌کنم

  10. ترامپ: هفته آینده رییس جلسه شورای امنیت درباره ایران خواهم بود

  11. ترامپ به بولتون: اجازه جنگ با ایران را نداری

  12. چالوس و هراز یک‌طرفه شد

  13. مشکلات صادرکنندگان محصولات کشاورزی به روسیه با «نیما»

  14. کاهش قیمت اجاره بها با تصویب طرح مسکن استیجاری

  15. کلاهبرداری از اعتماد مردم در سکه ثامن

  16. افشای سندی از تحرکات مشکوک عربستان پیش از حمله به سفارتش در تهران

  17. واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه به خبر درخواست ایران برای ملاقات با ترامپ

  18. درباره آیین چند هزار ساله «گِل مالی»

  19. ۱۰ خرافه بسیار عجیبِ مردم جهان/ از جادوی میوه‌ها تا نماد خوش‌شانسی

  20. شطرنج سبب پیشگیری از آلزایمر می‌شود

  21. رهبر کره شمالی خواستار دیدار مجدد با دونالد ترامپ است

  22. هشدار اروپا به تل‌‌آویو درباره فلسطین / هیلی: ایران باید موضوع شورای امنیت باشد نه فلسطین!

  23. کرملین: پوتین برنامه‌ای برای دیدار با فرمانده نیروی هوایی اسرائیل ندارد

  24. نگاهی به خدمات حکام عرب خلیج فارس به صدام در طول جنگ تحمیلی

  25. آیا بازار نفت از نقشه جدید اوپک و روسیه استقبال می‌کند؟

پربحث‌های هفته

  1. راهپیمایی افراد برهنه در خیابان بعد از پیروزی!/ عبور از مرز‌های بی‌حیایی؛ عریان‌گری در فوتبال!+ عکس

  2. یک پیشنهاد برای حل معضل پرداخت سکه به عنوان مهریه

  3. جایگاه vip سید احمد خمینی در مراسم عزاداری؛ نظر شما در مورد این عکس چیست؟ + واکنش نتیجه امام به تصاویر  

  4. یک معلم آمریکایی: ۳ جا کار می‌کنم و پلاسمای خونم را می‌فروشم تا قبوض آب و برقم را بپردازم؛ معلمی در آمریکا یعنی این!/ به‌اندازه کاری که می‌کنیم به ما حقوق نمی‌دهند

  5. سوءاستفاده میلیاردی شرکتهای بیمه از جیب مردم / وقتی چشم عدالت کور می‌شود!

  6. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  7. نباید به «سید احمد خمینی» ایراد گرفت! مشکل جای دیگر است

  8. کینه ضدانقلاب از عزاداری‌های محرم+ عکس

  9. توهین طراح جلد همشهری جوان به مقدسات و امام حسین (ع)

  10. چگونه می‌توان ترامپ را در زمینه تحریم‌ها خلع سلاح کرد؟

  11. عوامل خارجی یا داخلی؛ کدام یک در بی‌ثباتی‌های ارزی موثرتر بود؟

  12. ۲۱ کشته در آتش‌سوزی تصادف اتوبوس و تانکر سوخت در جاده نطنز/ اجساد ۱۹ نفر از اتوبوس خارج شده/ اعلام اسامی مجروحان + تصاویر و فیلم

  13. آقای ظریف! «برجام مالی» را به ملت تحمیل نکنید/ FATF فقط برای دشمنان شفافیت می‌آورد

  14. آدرس غلط برای گرانی‌ها و افشای مسئولیت گریزی‌های رندانه/ ریشه‌های اصلی بحران های کنونی اقتصاد ایران چیست؟

  15. من یک معلم آمریکایی هستم!  

  16. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  17. اطلاعیه دولت درباره هزینه سفر روحانی به نیویورک

  18. با این میوه، ۳ روزه ۳ کیلو لاغر شوید!

  19. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  20. پیام روحانی برای جانباختگان حادثه تصادف کاشان: تکرار این حوادث جبران‌ناپذیر جاده‌ای، نشان از ضعف‌های مدیریتی دارد

  21. پیشنهاد بی‌شرمانه مرکز مشاوره به یک دختر!/ عمق فاجعه و عدم نظارت بر عملکرد مرکز مشاوره

  22. آقای سازور غلط می‌کند فقط مداحی کند/ جمله جالب محمود کریمی درباره حاج منصور

  23. آیا پارک لاله تهران پولی شده است؟

  24. دستور ویژه دادستان کل کشور در پی هتک حرمت به ساحت مقدس حضرت رقیه (س) در یک روزنامه

  25. روزنامه خواندن و آیه الله مصباح یزدی ؛ مدح یا ذم

آخرین عناوین