۱. حاصل کار امروز
بر اساس گزارشهای منتشرشده، نمایندگان بهصورت حضوری و برخط آماده برگزاری جلسه بودند و جلسه به حدنصاب رسیده بود. اما اعتراض چند نماینده به فعالنبودن تبلت حمید رسایی بالا گرفت و در نهایت جلسه تشکیل نشد.
بدین ترتیب چند نماینده توانستند مسئله یک نفر را به مسئله کل مجلس تبدیل کنند. اکثریت حاضر بود، اما اقلیت پرصدا دستور کار را در اختیار گرفت.
البته وضعیت تبلت رسایی باید تعیین تکلیف شود. اگر تصمیم هیئترئیسه مبنای قانونی نداشته، باید اصلاح شود. اگر قوه قضائیه پاسخ استعلام مجلس را نداده، باید پاسخ دهد. اگر حقی از یک نماینده پایمال شده، باید از مسیر قانون بازگردد. اما چرا مسئلهای که با یک استعلام، تذکر یا تصمیم حقوقی حلشدنی است، باید کار کل مجلس را متوقف کند؟
۲. الگویی تکرارشونده
این اتفاق یک حادثه جداافتاده نیست. در پرونده رسایی، یک پرونده قضایی مربوط به مطلبی منتشرشده در یک نشریه، بهتدریج به مسئلهای برای کل مجلس و کشور تبدیل شد. هر مرحله آن به فرصتی برای حمله سیاسی و ایجاد دوقطبی مبدل گشت. به زندان رفتن او مسئله شد، مرخصیاش مسئله شد، حضورش در مجلس مسئله شد و حالا تبلتش جلسه را متوقف کرده است.
در سیاست خارجی نیز همین الگو دیده شد. مذاکرات اسلامآباد میتوانست موضوع نقدی جدی و کارشناسی باشد. اما این نقد خیلی زود جای خود را به منازعه درباره مشروعیت اصل مذاکرات و اعتبار مذاکرهکنندگان داد. بخشهایی از اسناد محرمانه به فضای عمومی کشیده شد و بهجای بحث درباره مفاد، تضمینها و هزینههای توافق، تقابل میان افراد و جریانها در صدر قرار گرفت.
در موضوع بودجه هم اختلاف درباره ارقام طبیعی است و نمایندگان حق دارند درباره هر عددی پرسش کنند. اما وقتی پیش از طیشدن فرایند بررسی، تعبیرهایی مانند «تقلب» و «دستکاری» وارد فضای عمومی میشود، دیگر با پرسش کارشناسی روبهرو نیستیم. اعتبار کل فرایند قانونگذاری در معرض اتهام قرار میگیرد.
۳. سازوکار بحرانسازی
الگوی کار تقریباً ثابت است. ابتدا یک ابهام واقعی پیدا میشود. سپس از اندازه طبیعی خود بزرگتر میشود. بعد یک فرد یا نهاد در جایگاه متهم قرار میگیرد و موضوع به دوگانههایی مانند حق و باطل، انقلابی و غیرانقلابی یا شجاع و سازشکار تبدیل میشود. موج رسانهای شکل میگیرد و همه ناچار به پاسخگویی میشوند. سپس خود پاسخها بهانهای برای ادامه حمله میشوند و پیش از پایان یک حاشیه، پرونده بعدی آغاز میشود.
این همان سیاستورزی بحرانساز است. در این روش، حل مسئله در اولویت دوم قرار دارد و اولویت نخست، زنده نگهداشتن منازعه و جلب توجه عمومی است، زیرا با پایان بحران، امکان دیدهشدن و بسیج هواداران نیز کاهش مییابد.
بخش مهمی از قدرت این جریان از واکنش دیگران ناشی میشود. هر حمله چندین پاسخ میگیرد، هر ادعا بارها بازنشر میشود و هر سخن جنجالی به تیتر تبدیل میشود. جریان پرصدا حتی هنگام انتقاد هم مرکز توجه باقی میماند و مخالفانش گاهی ناخواسته به بزرگترشدن آن کمک میکنند.
۴. هزینه را چه کسی میپردازد؟
در ماجرای امروز، نمایندگانی که برای شرکت در جلسه حاضر شده بودند هزینه را پرداختند. مجلس نیز با تصویری از بینظمی و ناتوانی در اداره اختلافهای داخلی روبهرو شد و مردم جلسهای را از دست دادند که باید به مسائل کشور میپرداخت. در موضوع مذاکرات، انسجام داخلی و اعتبار تیم مذاکرهکننده آسیب دید. در موضوع بودجه، اعتبار مجلس زیر سؤال رفت.
همه اینها در شرایطی رخ میدهد که کشور با مسائل بسیار بزرگتری روبهروست. سایه جنگ هنوز از منطقه دور نشده، مذاکرات در نقطهای حساس قرار دارد، اقتصاد زیر فشار است و مردم با تورم و کاهش قدرت خرید دستوپنجه نرم میکنند. فصل بودجه نیز در پیش است. کشور در چنین وضعیتی بیش از هر چیز به تمرکز، انسجام و تصمیمگیری نیاز دارد.
۵. تفاوت نقد و بحرانسازی
نقد لازم است و مخالفت حق هر نماینده و جریان سیاسی است. هیچکس نباید به بهانه حساسبودن شرایط، منتقدان را به سکوت دعوت کند. اما میان نقد و بحرانسازی تفاوت روشنی وجود دارد.
نقد مسئله را روشن میکند، اما بحرانسازی مسئلهای تازه به مشکلات کشور میافزاید. نقد سند و راهحل ارائه میدهد، اما بحرانسازی با اتهام و دوقطبی پیش میرود. نقد با دریافت پاسخ میتواند پایان یابد، اما بحرانسازی از هر پاسخ حاشیهای تازه میسازد.
۶. محصول کار چیست؟
اقلیت پرصدا واقعاً مشغول کار است، اما پرسش اصلی این است که محصول این کار چیست. آیا قانونی بهتر نوشته شده؟ آیا مشکلی از زندگی مردم حل شده؟ آیا مجلس کارآمدتر شده یا انسجام کشور افزایش یافته؟ آیا راهی برای کاهش فشار اقتصادی و پایان جنگ ارائه شده است؟
یا فقط تیترهای بیشتری ساخته شده، اختلافها عمیقتر شده و مجلس و کشور زمان بیشتری را صرف پاسخگویی کردهاند؟ کار سیاسی فقط سخنگفتن و در صدر اخبار ماندن نیست و سیاستمدار باید برای نتیجه کار خود پاسخ داشته باشد. حاصل کار این اقلیت تا اینجا، بیش از آنکه حل بحران باشد، تولید بحرانهای تازه بوده است.



نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.