محور مقاومت پدیدهای نیست که یکشبه زاده شده باشد، بلکه باید ریشههای آن را در دل جامعه، فرهنگ، هویت، مذهب و تاریخ مبارزات ضداستعماری و ضدصهیونیستی منطقه جستجو کرد که در آن ملتهای منطقه بارها زیر چکمه اشغالگری له شدند و هر بار از همان خاک دوباره قد کشیدند.
از روزی که انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۵۷ نشان داد که اراده مردمی میتواند قدرتمندترین تکیهگاههای امپریالیسم را فرو بریزد، تا روزی که حزبالله لبنان در تابستان ۲۰۰۶ ارتش «شکستناپذیر» رژیم صهیونی را وادار به عقبنشینی کرد، این محور پیروزیهای خود را نه بر میز مذاکره، بلکه در میدان نبرد رقم زد.
در ۲۰۱۴ حشد شعبی عراق در حالی به مقابله با داعش برخاست که دولت و ارتش رسمی در آستانه فروپاشی بودند و نجف و کربلا تنها چند ده کیلومتر با اشغال فاصله داشتند. انصارالله یمن نیز علیرغم هفت سال محاصره هوایی، دریایی و زمینی که یکی از بدترین بحرانهای انسانی جهان را رقم زد، نه تنها تسلیم نشد، بلکه با موشک و پهپاد وارد معادله بازدارندگی منطقهای شد.
امروزه نیز این محور نه یک ائتلاف تاکتیکی، بلکه یک پروژه هویتی است که از تجربه مقاومت، از خون شهدا و از حافظه جمعی مشترکی تغذیه میکند که هیچ فشار خارجیای قادر به محو آن نخواهد بود. با این پیش زمینه در ادامه یادداشت به نقش محور مقاومت یمن، لبنان و عراق در شرایط پیچیده کنونی خاورمیانه خواهیم پرداخت.
خنجر یمنی در قلب باب المندب
انصارالله یمن که سالهاست زیر سنگینترین محاصرهها و بمبارانها دوام آورده، اکنون با زبانی کاملاً متفاوت یعنی زبان معامله و بازدارندگی فعال وارد میدان شده است. چندی پیش حمله به فرودگاه ابها در جنوب عربستان، روشنترین پیام عملیاتی یمن در این مرحله بود و ترجمان عینی دکترین «فرودگاه در برابر فرودگاه» را نشان داد.
پاسخی مستقیم به حمله ریاض به فرودگاه صنعاء پس از سرپیچی از تعهدات تفاهمنامههای پیشین، که این بار هزینه را به خاک حریف منتقل کرد. در کنار این عملیاتها، برگزاری تظاهرات «بسیج هشدارگونه» در صعده نیز نه یک نمایش سیاسی، بلکه اعلام آمادگی نیروی انسانی برای فازهای بعدی بود. در همین حال تنگه بابالمندب، گلوگاه ۱۸ درصد تجارت دریایی جهان همچنان بهعنوان اهرمی است که به گفته رهبران انصارالله هنوز به طور کامل فشرده نشده، پیامی روشن را به اقتصاد جهانی مخابره میکند.
فراتر از این توانایی هدف قرار دادن تأسیسات نفتی پادشاهی عربی سعودی و امارات عربی متحده با موشکهایی تا برد دو هزار کیلومتر، این تهدید را به واقعیتی راهبردی تبدیل کرده است.
جسورانهترین اعلام این دوره نیز نامگذاری صریح پایگاه العدید در قطر و پایگاه علیالسالم در کویت بهعنوان اهداف مشروع بود. مرز جدیدی در منطق بازدارندگی انصارالله که کشورهای میزبان این پایگاهها را از سپر بیطرفی محروم کرد. در این شطرنج پیچیده منطقهای، یمن از نقش «سایه» به «بازیگر فعال» تبدیل شده و نشان میدهد که یمنیها بهخوبی دریافتهاند قفل این دروازه و هزینهای که میتوانند بر حریف تحمیل کنند، کلید اصلی هر مذاکرهای خواهد بود.
حزب الله زنده است
حزبالله لبنان علیرغم فشارهای بیسابقهای که از چندین جبهه همزمان بر آن وارد میشود، همچنان مقاومت را بهعنوان تنها گزینه مشروع و اجتنابناپذیر برای دفاع از سرزمین خود تعریف کرده و استقلال و تمامیت ارضی لبنان دفاع میکند. دولت ژوزف عون با امضای «توافق چارچوب» با رژیم صهیونیستی در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶، تلاش کرد آنچه را که میدان نبرد از دشمن دریغ داشته بود، از طریق میز مذاکره به دست آورد؛ توافقی که حزبالله آن را «توافق تسلیم» مینامد و به صراحت اعلام کرده هرگز اجرا نخواهد شد.
رئیسجمهور ژوزف عون به تعهدات اولیه خود مبنی بر توقف تجاوزات صهیونیستی، بازگشت آوارگان و آزادی اسرا عمل نکرد و در عوض کاخ بعبدا به سکویی برای جبههگیری علیه مقاومت تبدیل شد. با این حال نمایندگان ارشد حزبالله با صراحت اعلام کردهاند که نه فشار دولتی، نه توافقهای دیکتهشده از خارج و نه کوشش برای جرمانگاری مقاومت، نمیتوانند این جریان را از مسیر خود منحرف کنند. سلاح مقاومت تحویل داده نخواهد شد. زیرا این سلاح، برخاسته از خون شهداست و لبنان آینده، نه آمریکایی و نه صهیونیستی خواهد بود.
نبرد پیچیده در میدان عراق
فشارهای فزاینده دولت ترامپ در جریان دیدار با علی الزیدی نخست وزیر جدید عراق برای خلع سلاح گروههای مقاومت و تلاش برخی جریانهای داخلی برای ادغام این نیروها در ساختار رسمی دولت، مقاومت عراق همچنان به عنوان ستون فقرات محور مقاومت منطقهای پایدار مانده است. تجربه سال ۲۰۱۴ و نقش تعیینکننده حشد شعبی در شکستن پیشروی داعش، به روشنی نشان داد که ارتش رسمی به تنهایی قادر به صیانت از تمامیت ارضی عراق نیست.
این واقعیت میدانی، مهمترین سنگر دفاعی گروههای مقاومت در برابر پروژه خلع سلاح است. در چنین فضایی سخنگوی گردانهای سیدالشهداء و شیخ کاظم الفرطوسی به صراحت اعلام کردند که تحویل سلاح در ازای کسب پستهای دولتی، خیانت به ملت و کشور است. کتائب حزبالله عراق نیز فراتر از مرزهای داخلی، تعهد خود را به حمایت از ایران در صورت از سرگیری جنگ اعلام کرد و این تصمیم را برخاسته از عقیده و ایمان، نه محاسبات سیاسی دانست.
آنچه محور مقاومت را از سایر ائتلافهای منطقهای متمایز میکند، نه صرفا توان نظامی یا عمق جغرافیایی آن، بلکه قدرت نرمی است که از درون یک فرهنگ زنده و پویا میجوشد. فرهنگی که شهادت را نه پایان، بلکه آغاز میداند و مقاومت در برابر ظلم را نه یک انتخاب سیاسی، بلکه یک فریضه دینی و انسانی تعریف میکند.
وقتی مردم صعده برای برادران خود در غزه گریه میکنند، وقتی رزمندگان کربلا آماده میشوند تا از تهران دفاع کنند و وقتی مردم جنوب لبنان با دستهای خالی در برابر تانک میایستند، پشت این صحنهها یک روایت مشترک نهفته است. روایتی که نه آمریکا میتواند آن را بخرد، نه اسرائیل میتواند آن را بمباران کند و نه هیچ توافق دیکتهشدهای میتواند آن را خنثی کند. امروز محور مقاومت براساس راهبرد وحدت میدانها بیش از هر زمان دیگری آماده دور جدید درگیری ها است تا بار دیگر از موجودیت خود در برابر تجاوزات دفاع کند.
نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.