آمریکا پس از دو دهه، حضور نظامی خود در عراق را پایان داده است؛ اما این اقدام لزوماً به معنای پایان نقش‌آفرینی واشنگتن در این کشور نیست. در غیاب حضور نظامی مستقیم، آموزش، تبادلات فرهنگی و شبکه‌سازی جوانان یکی از مسیرهای تداوم نفوذ آمریکا در عراق است.
پس از بیست‌وسه سال از حمله آمریکا به عراق و سرنگونی صدام حسین باقی‌‌مانده نیروهای ائتلاف بین‌‌المللی به رهبری آمریکا عراق را ترک کردند. این واقعه دستاورد بزرگی برای دولت عراق و جبهه مقاومت به شمار می‌‌رود؛ اما این پایان ماجرای نفوذ آمریکا در این کشور نیست. با خروج آمریکا، تنها حضور نظامی ایالات متحده در عراق به پایان رسیده لکن نفوذ آن کماکان در عرصه‌‌های مختلف از جمله حوزه آموزش تداوم دارد.
آمریکا برای گسترش نفوذ نرم خود در عراق، از ابزارهای مختلفی از جمله نهادهای آموزشی بهره می‌گیرد. در همین راستا، نهادهای متعددی در ایالات متحده شکل گرفته‌اند که یکی از مهم‌ترین آنها سازمان «آموزش جهانی» (World Learning) است. این سازمان یک نهاد غیرانتفاعی فعال در حوزه آموزش و تبادلات آموزشی و فرهنگی است که در سال ۱۹۳۲ توسط دکتر «دونالد وات» تأسیس شد.
اولین برنامه این سازمان با ارسال 23 جوان آمریکایی به اروپا با هدف افزایش میزان درک نوجوانان و جوانان آمریکایی از فرهنگ کشورهای دیگر آغاز شد. نتیجه سفر فوق برای این افراد، ارتقای قابل توجه برخی از مهارت‌‌‌های فردی چون مهارت ارتباط‌‌‌گیری و مهارت رهبری بود.
این تجربه موفق باعث تداوم برنامه‌های سازمان آموزش جهانی برای بیش از 90 سال در سرتاسر جهان شد. گستره فعالیتهای این سازمان به گونه‌ای تبدیل شده است که در تمامی کشورهای جهان به جز انگلیس، ایران، یمن، گرینلند و چند کشور آفریقایی فعالیتهای مختلفی را انجام داده است. یکی از کشورهایی که آموزش جهانی در آن فعالیتهای متعددی را انجام می‌‌دهد، عراق است.
شکل: نقشه گستره فعالیت آموزش جهانی در سطح جهان
سازمان آموزش جهانی در عراق از سال‌‌های پس از اشغال این کشور تا امروز اقدام به برگزاری بیش از 15 برنامه آموزشی و تبادل دانشجو و دانشآموز به صورت مداوم و مقطعی کرده است. این برنامه‌‌ها با هدف پیاده‌‌‌‌سازی سیاست‌‌‌های آمریکا راهبردهای مختلفی را برای نفوذ در جامعه جوان و نوجوان عراق در پوشش گسترش دسترسی به آموزش با کیفیت، آموزش مهارت رهبری به جوانان، افزایش فرصت‌‌های اقتصادی برای جوانان، افزایش حضور شهروندان در مناسبات سیاسی و اجتماعی به مرحله اجرا درآورده است. انجام راهبردهای فوق توسط سازمان آموزش جهانی در جامعه عراق پیامدهای نامطلوبی را برای این کشور اسلامی با اکثریت شیعه به همراه داشته است که عبارت است از:
گسترش ارزشهای آمریکایی در میان جوانان و نوجوانان عراقی: سازمان آموزش جهانی با اجرای برنامه‌های آموزشی، تبادل فرهنگی، و توانمندسازی جوانان در عراق، نقش مهمی در ترویج ارزشهای آمریکایی که در تضاد با ارزشهای دینی و ملی عراق است، ایفا می‌کند. این امر در نهایت موجب گسترش این ارزش‌‌‌‌ها در میان جوانان و نوجوانان عراقی می‌شود.
شکل‌‌‌گیری تصویری مثبت از آمریکا در میان نسل جدید عراق: آمریکا دو بار در سال‌‌های 1991 و 2003 به عراق حمله کرده و آن را به اشغال خود در آورده است. همچنین تحریم‌‌های بی‌‌سابقه «نفت در برابر غذا» در دهه 1990 میلادی را از طریق سازمان ملل متحد علیه مردم عراق اعمال کرد. این اقدامات سبب به وجود آمدن رنج‌‌‌های بسیاری برای مردم آن شده که مرگ صدها هزار نفر تنها بخشی از تبعات این سلطه‌‌‌گری‌‌ها بوده است. سازمان آموزش جهانی در تلاش است تا از طریق ارائه خدمات آموزشی این تصویر منفی واقعی را تغییر داده و تصویری غیرواقعی اما مثبت از ایالات متحده در میان نسل جدید عراق بسازد.
افزایش نفوذ آمریکا در آینده سیاسی عراق: آموزش‌‌های سازمان آموزش جهانی نسلی را در عراق ایجاد خواهد کرد که براساس ارزشهای آمریکایی تربیت شده‌‌‌اند. این نسل با حضور در عرصه سیاسی، نگرشی متفاوت و مثبت نسبت به مناسبات با آمریکا خواهد داشت. این نگرش سبب خواهد شد تا آنها به طور غیرمستقیم منافع ایالات متحده را در منطقه غرب آسیا دنبال نمایند. در واقع هدف نهایی آمریکا تبدیل عراق از یک کشور مسلمان با اکثریت شیعه و عضو محور مقاومت به پایگاه آمریکا در منطقه است.
در نهایت، با وجود پایان یافتن حضور نظامی آمریکا در مرزهای عراق، اما کماکان نفوذ این کشور از طریق حوزه آموزش و تبادل دانشجو و دانشآموز برقرار است. این نفوذ سبب بروز پیامدهای منفی نظیر تربیت رهبران سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آینده عراق با اعتقاد به ارزشهای غربی و نه اسلامی یا عراقی برای این کشور با اکثریت شیعه خواهد شد. از این رو ضروری است، این خروج را نه پایان کار آمریکا در عراق بلکه ورود به مرحله‌‌ای جدید اما خطرناک دانست که در آن نفوذ ایالات متحده در این کشور به مانند گذشته ملموس و محسوس نیست.
نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.