«یاد جنگل دور»؛ گوردون اوراینز؛ ترجمه کاوه فیض‌اللهی، نشر نو تحسین غریزه بی‌نقص

شناسا نیکنام،   3991107143

کتاب یاد جنگل دور شرح و بسط کامل و دقیقی از فرضیه ساوانا است؛ فرضیه‌ای که انتخاب‌های امروز ما را، نه فقط در انتخاب خوراک و جای خواب، بلکه حتی در شکل‌دهی به باغ‌ها و هنر آشپزی و احتراز ما از چیزهای ناخوشایند به زندگی نیاکان ما در علفزارهای آفریقا مرتبط می‌کند

تحسین غریزه بی‌نقص

«یاد جنگل دور»

(فرضیه ساوانا و انتخاب زیستگاه در انسان)

نویسنده: گوردون اوراینز

ترجمه: کاوه فیض‌اللهی

ناشر: فرهنگ نشر نو (با همکاری نشر آسیم)،چاپ اول 1399

376 صفحه، 68000 تومان

 

*****

 

چرا تاریخ طبیعی می‌خوانیم؟ این پرسشی است که گوردون اوراینز، استاد بازنشسته زیست‌شناسی دانشگاه واشینگتن و نویسنده کتاب یاد جنگل دور (در اصل: Snakes, Sunrises, and Shakespeare: How Evolution Shapes Our Loves and Fears, 2014) کوشید به آن پاسخ دهد. پاسخ مختصر و اولیه او در مقاله‌ای به سال ۲۰۱۳ در نشریه آموزش و تجربه تاریخ طبیعی منتشر شد. او در این مقاله به ریشه‌های جمال‌شناسانه تاریخ طبیعی می‌پردازد؛ نه به این معنی که تاریخ طبیعی می‌خوانیم چون زیباست، بلکه به این معنی که اصلا چرا مطالعه طبیعت برای ما زیباست؛ چرا از آواز برخی پرندگان و بوی بعضی گل‌ها و طعم شیرین عسل لذت می‌بریم [نیز چرا از شب و تاریکی و وهم و صدای جیغ وحشت‌زده می‌شویم]؟. این پرسشی عمیق و خطیر است که به قول تئودوسیوس دبژانسکی (Theodosius Dobzhansky)، زیست‌شناس تکاملی شهیر، پاسخ به آن جز در سایه نظریه تکامل معنایی ندارد. اوراینز در این مقاله زیبایی‌شناسی غریزی امروز ما را به گذشته تکاملی نیاکانمان مرتبط می‌کند و سراغ اکتشاف دنیایی می‌رود که امروز در سیم‌کشی مغز ما نهادینه شده ولی ریشه در انتخاب طبیعی نیاکان ما دارد. آن‌چه امروز برای ما زیبا و فریباست، برای نیاکان ما رمز بقا بوده و آن‌چه امروز برای ناخوشایند است و دل ریش می‌کند، خطری بزرگ برای بقای نیاکان ما بوده است. این مقاله آموزنده را می‌توانید از این نشانی مطالعه کنید: is.gd/F42WHR. یک سال بعد از انتشار مقاله‌ای که وصف آن رفت، کتاب مفصلی به قلم گوردون منتشر شد که اکنون ترجمه آن را به قلم شیوای کاوه فیض‌اللهی و همت نشر نو در دست داریم.

کتاب یاد جنگل دور شرح و بسط کامل و دقیقی از فرضیه ساوانا است؛ فرضیه‌ای که انتخاب‌های امروز ما را، نه فقط در انتخاب خوراک و جای خواب، بلکه حتی در شکل‌دهی به باغ‌ها و هنر آشپزی و احتراز ما از چیزهای ناخوشایند به زندگی نیاکان ما در علفزارهای آفریقا مرتبط می‌کند. آن‌گونه که پشت جلد کتاب هم تأکید شده: «اوراینز نشان می‌دهد که چگونه هیجانات امروزی ما را تصمیم‌هایی شکل می‌دهند که نیاکان ما هزاران سال پیش در ساوانای آفریقا گرفتند. در طول این دوره دلبستگی‌ها و بیزاری‌هایمان در مغز ما مداربندی شد، چون واکنش مناسب یا نامناسب به محیط به معنای تفاوت مرگ و زندگی بود».

کتاب که یازده فصل دارد با روایت جذابی از رابطه بومیان آفریقا و پرنده‌ای آغاز می‌شود که «راهنمای عسل» نامیده می‌شود؛ رابطه‌ای دوجانبه که مشابه آن را طبیعت و برای گونه‌های دیگر زیاد شنیده‌ایم (و گاهی دیده‌ایم) اما برای ما مردمان خارج‌شده از میهن اصلی، یعنی آفریقا، شاید عجیب باشد که انسان هم به عنوان گونه‌ای وحشی در طبیعت رابطه‌ای معنادار و متقابل با گونه‌های وحشی دیگر مثل همین مرغ دلالت‌گر برقرار می‌کند. از همان صفحات نخست کتاب نویسنده شما را با قصه‌ای درگیر می‌کند که بسیار حقیقی و عینی است و در عین حال، هر روز با چنین قصه‌هایی روبه‌رو نمی‌شویم. پس از فصل اول، سوت زدن برای عسل، فصل‌های دیگر با قصه‌هایی متفاوت و همین‌قدر تازه منتظر شما هستند: اشباح دشت‌های آفریقا، هزینه سنگین یادگیری، خواندن چشم‌انداز، مار در میان علف‌ها، سامان گرفتن و جاافتادن، غرامت به فلفل، میمون آهنگین، نخستین بو، مرتب کردن طبیعت و سرانجام فصل آخر: پرنده راهنمای عسل و مار. پس از این یادداشت‌های نویسنده می‌آید و نمایه معمول و آخر هم، نمایه نام‌های علمی جانداران که برای مخاطب جوینده و کنجکاو بسیار راهگشاست.

مترجم کتاب کاوه فیض‌اللهی در یادداشتی که ابتدای کتاب افزوده، عیار ویژه بینش علمی خود را در انتخاب و ترجمه این کتاب نشان داده. از خوبی و کیفیت ترجمه فیض‌اللهی هرچه‌قدر بگوییم، به اندازه مطالعه یادداشت مدقانه‌ای مؤثر نیست که درباره نویسنده کتاب، تاریخچه شکل‌گیری افکار نویسنده، اهمیت کار او و سرانجام نقدهایی علمی نوشته که به محتوای کتاب وارد شده و دقیقا همین نکته است که نشان می‌دهد با مترجمی خاص و تاریخ‌ساز روبه‌رو هستیم که آیندگان درباره او بیشتر از امروز خواهند گفت و نوشت؛ جای کاوه فیض‌اللهی هر مترجم دیگری که می‌بود، هرگز نقدهای علمی کتابی را که برای ترجمه برگزیده در یادداشت خود نقل نمی‌کرد. فیض‌اللهی ترجمه کتاب را به پدرش تقدیم کرده و غریزه بی‌نقصش را در انتخاب زیستگاه (استان گیلان) ستوده است؛ سپس یادداشت خود را با این شعر برگرفته از مثنوی معنوی مولوی آغاز می‌کند:

آنچه از دریا به دریا می‌رود/ از همان‌جا کـ‌آمد آنجا می‌رود

کتابی است که خواندنش بسیار می‌ارزد؛ آن هم دوبار!

یکتانت

پربحث‌های دیروز

  1. آیا کار مجلس این است؟!

  2. ساندی تایمز: روزهای سختی در انتظار محمد بن سلمان است

  3. روحانی: می‌ترسم دستی در کار باشد تا مردم در انتخابات شرکت نکنند

  4. مشروب تقلبی، جان دختر ۱۲ ساله را گرفت

  5. فارین پالیسی: شرایط برای جنگ داخلی در آمریکا مهیاست

  6. تجهیزات کشف شده از تروریست عوارضی تهران

  7. روحانی: رئیس جمهوری مسئول اجرای قانون اساسی است/ قانون اساسی را به تعطیلی نکشانیم/ ۱۰۰ درصد قانون اقدام راهبردی را اجرا کردیم/ از برجام حفاظت می‌کنیم

  8. جهانپور: واکسیناسیون کرونا فعلا اجباری نیست/ تمام واکسن‌های وارداتی تزریق شده است

  9. آذری جهرمی: اینترنت به هیچ وجه گران نمی‌شود/ آخرین وضعیت پرونده قضایی

  10. مرجع تشخیص سلبریتی بودن افراد کیست؟

  11. توضیحات وزیر بهداشت درباره گلایه تند روزهای گذشته

  12. پول بلوکه‌شده ایران؛ گروگان باتلاق FATF

  13. جابجایی خانه ۱۳۹ ساله در سافرانسیسکو

  14. خط پایانی بر انحصار ۶۵ ساله وکالت/ با تأیید شورای نگهبان وکالت کسب و کار شناخته شد

  15. ستاد تنظیم بازار: دلیل افزایش قیمت میوه صادرات است

  16. واکنش خطیب زاده به اظهارات گزارشگر سازمان ملل در خصوص سانحه هواپیمای اوکراینی

  17. هر آنچه که باید درباره «سهام عدالت» بدانید/ از «پرداخت سود» تا «تفاوت روش مستقیم و غیر مستقیم»

  18. دستگیری یک تروریست در عوارضی تهران

  19. چرا معاون وزیر بهداشت نتوانست سوار هواپیما شود؟

پربحث‌های هفته

  1. ساز ناهماهنگ دولت و مجلس در برابر آژانس اتمی

  2. پدری که با «کودتا« آمد، پسری که با «کودتا» برگشت

  3. چرا دولت بایدن به برجام برنمی گردد؟

  4. استانداری که صاحب استاندارد شد

  5. میدل ایست آی: برنامه موشکی ایران ناشی از یک نگرانی امنیتی مشروع است

  6. نظر حداد عادل درباره حضور احمدی‌نژاد در انتخابات

  7. موافقت مجلس با ارجاع پرونده دولت به قوه قضاییه به خاطر استنکاف از قانون لغو تحریم‌ها

  8. آیا کار مجلس این است؟!

  9. کانون سردفتران: لایحه دولتی نقل و انتقال خودرو توسط پلیس فراقانونی است؛ مانع می‌شویم

  10. دولت پالس‌های فریبنده به دشمن داد/ گام‌های کاهش تعهدات برجامی را اجرا نکرند

  11. ایران؛ جت مسافری ۱۰۰ نفره‌ می‌سازد

  12. ربیعی: با اطمینان می‌توانیم پیش‌بینی کنیم که لغو تمامی تحریم‌ها، نزدیک است

  13. ماجرای اجرای حکم قصاص در زندان رجایی‌شهر/ التماس‌های زن اعدامی نجاتش نداد

  14. ساندی تایمز: روزهای سختی در انتظار محمد بن سلمان است

  15. تکذیب انتشار تصویر دستبوسی حدادعادل از فرح + عکس

  16. سازمان سنجش و تضییع حقوق برخی داوطلبان کنکور

  17. پاسخ حداد عادل به سخنان احمدی نژاد

  18. پیش‌فروش خودرویی که مجوز هم ندارد !

  19. واکنش احمدی‌نژاد به احتمال ردصلاحیتش در انتخابات۱۴۰۰/ از ابتدا به دنبال رابطه ایران و آمریکا بودم

  20. تورم سوئد سه برابر شد!

  21. حداکثر حقوق دریافتی کارمندان دولت ۱۵برابر حداقل حقوق شد/ تصویب ۵ پله مالیات حقوق‌بگیران

  22. حمله تند زنگنه به منتقدان وزارت نفت

  23. مریخ‌نورد "استقامت" با موفقیت روی سطح مریخ نشست+اولین تصاویر

  24. یکی از مدیران ارشد ارزی بانک مرکزی بازداشت شد

  25. ماجرای واکسن زدن شهاب حسینی در آمریکا

آخرین عناوین