چگونه بند ناف اقتصاد را از نفت ببریم؟

گروه اقتصادی الف،   3990314109 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار

تغذیه اقتصاد جاری از درآمدهای نفتی، به عارضه‌ای برای اقتصاد کشور در طول سالها بدل شده است که دولت‌ها در سایه این عارضه، به‌دنبال ارتقا و بهره‌وری در دیگر بخش‌های مولد درآمدزایی آن‌طور که باید نبوده‌اند.

به گزارش تسنیم، رهبر معظم انقلاب، حدود 17 سال پیش (آبان ماه سال 82) در بخشی از بیانات خود در دیدار کارگزاران نظام‌ فرمودند: "اگر این نفتی که دست کشورهای این منطقه است، در دست اروپاییها بود و بنا بود آنها به شما مردم ایران و مردم سایر کشورهایی که امروز نفت تولید می‌کنند، بفروشند، برای هر استکانش جانِ شما را می‌گرفتند! حالا میلیونها بشکه را به‌قیمت ثمن‌بَخس می‌خرند و پولی که بابت آن می‌دهند، مثل ندادن است."

این جمله نشان‌دهنده ارزش ذاتی منابع نفت و گاز است که سالهاست به ثمن بخس و با کمترین برخورداری از ارزش ذاتی این منابع، در حال خام‌فروشی آن هستیم و یکی از دلایل اصلی خام‌فروشی مداوم در این عرصه، وابستگی بودجه جاری به درآمدهای ناشی از این خام‌فروشی است.

در واقع اگر بتوانیم وابستگی بودجه جاری را به نفت حذف کنیم، می‌توانیم در وهله اول برای هزینه‌کرد درآمدهای نفتی، اهداف و اولویت‌های توسعه‌ای را جایگزین رتق‌وفتق امور جاری کنیم و در گام بعدی، برای تبدیل این منابع خدادادی به فرآورده‌ها و محصولاتی با ارزش افزوده چندبرابری برنامه‌ریزی و اقدام کنیم. با برداشتن این دو گام، شاهد افزایش درآمدزایی از منابع خدادادی نفت و گاز و صرف این درآمدها در بخش‌های توسعه‌ای و مولد اقتصادی خواهیم بود که طی این مسیر، به رونق‌زایی مستمر و رفع مشکلات اقتصادی خواهد انجامید.

امروز نیز، رهبر معظم انقلاب در بخشی از سخنرانی‌ای که به‌مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی(ره) بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی داشتند، بر قطع بند ناف اقتصاد کشور به درآمدهای نفتی تأکید کرده، این مسئله را راهکار تحول اقتصادی در کشور دانستند و گفتند: "در زمینه اقتصاد تحول به این است که بند ناف اقتصاد کشور را از نفت ببریم".

در واقع، تغذیه اقتصاد جاری از درآمدهای نفتی، به عارضه‌ای برای اقتصاد کشور در طول سالها بدل شده که دولت‌ها در سایه این عارضه، به‌دنبال ارتقا و بهره‌وری در دیگر بخش‌های مولد درآمدزایی همچون مالیات، صادرات غیرنفتی و... آن‌طور که باید نبوده‌اند. اگر آن‌طور که امام خامنه‌ای تأکید داشتند، این بند ناف بریده شود، مهمترین گام در مسیر اعتلای اقتصادی کشور برداشته خواهد شد چرا که دولت‌ها، دیگر به‌پشتوانه درآمدهای سهل‌الوصول خام‌فروشی نفت اکتفا نمی‌کنند و سعی در ترمیم دیگر بخش‌های درآمدزایی می‌کنند.

نگاهی گذرا به وضعیت اقتصادی کشورهای نفتی نشان می‌دهد دولت‌‌های آنها به دو گروه توسعه‌یافته مانند نروژ و غیرتوسعه‌یافته مانند ایران تقسیم می‌شوند که این دسته‌بندی منبعث از تفاوت دیدگاه‌های دولت‌های این کشورها درباره نفت است. نفت و درآمدهای نفتی به خودی خود، پدیده‌ای بدیمن نیست، اما چه می‌توان کرد که سیاست‌گذاری‌های جزیره‌ای و به‌دور از شاخص‌های اصیل اقتصادی، ضربه‌های مهلکی را به کشورهایی مانند ایران زده است.

بیماری هلندی هم که بدترین آسیب اقتصاد وابسته به نفت است، از سال 53 با افزایش ناگهانی قیمت نفت و افزایش درآمدهای ارزی در ایران شایع شد و چون صنعت داخلی توان رقابت با سیل ورود کالاهای وارداتی را نداشت، صنعت کشور رو به زوال نهاد. مهم‌ترین راه‌حل‌هایی که برای درمان بیماری هلندی پیشنهاد می‌شود ابتدا تشکیل صندوق ذخیره ارزی حاصل از فروش نفت با هدف خودداری از ورود شوک‌وار درآمدها به اقتصاد است. در سال 79 «حساب ذخیره ارزی حاصل از فروش نفت خام» به‌موجب ماده 60 قانون برنامه سوم توسعه تشکیل گردید اما ایجاد اصلاحات فراوان در مکانیسم این حساب و عدم تعهد دولت به الزامات این صندوق منجر به عدم کارایی آن گردید.

راه‌حل دیگری که در جهت درمان بیماری هلندی در کشور پیشنهاد می‌گردد افزایش قدرت رقابت بخش صنعت و کشاورزی است؛ از قانون هدفمندکردن یارانه‌ها که در سال 88 تصویب شد ــ در صورت اجرای صحیح آن ــ می‌توان به‌عنوان یکی از مصادیق درمان بیماری هلندی یاد کرد. اقدام دیگری که به دولت‌ها برای درمان بیماری هلندی پیشنهاد می‌گردد سرمایه‌گذاری در جهت توسعه زیرساخت‌های بهداشتی، درمانی، صنعتی و آموزشی است که نه‌تنها منجر به افزایش نرخ تورم نمی‌گردد بلکه زمینه توسعه همه‌جانبه اقتصادی را فراهم می‌نماید.

حال سؤال این است: چرا اقتصاد ایران چنین است و چه عواملی باعث می‌شوند که به‌خلاف تلاش مسئولان، نتوانیم از این چرخه معیوب اقتصادی رهایی یابیم؟

در کشور ایران کل نظام اقتصادی، اجتماعی و سیاسی به میزان و چگونگی تخصیص هزینه‌های دولت وابسته است. بالغ بر 45% بودجه عمومی دولت، مختص هزینه‌های جاری است که از طریق درآمدهای نفتی تأمین می‌شود، بنابراین کاملاً روشن است که اقتصاد ایران متکی به نفت بوده و این موضوع موجب ایجاد یک سیستم کاملاً رخوت‌زده و بی‌تحرک می‌گردد که تنها به پول نفت دلخوش است.

اما نمونه راهکارهایی که برای رهایی اقتصاد از منابع نفتی و قطع وابستگی بودجه به نفت وجود دارند عبارتند از:

* لزوم جداسازی درآمد نفت از حساب بودجه و التزام به هزینه‌کرد آن فقط در جهت سرمایه‌گذاری مولد

* پرهیز از واردات بی‌رویه و بازگشت به سیاست تولید داخل (خودکفایی ــ حداقل در محصولات اساسی و راهبردی)

* ارتقای بنیان‌های تولید و کمک به تغییرات استراتژی تولید از نفتی به تولید تجاری و دانش‌پایه، به‌خصوص در بخش کشاورزی

 * سرمایه‌گذاری به‌روی نیروی انسانی متخصص، متعهد و عملگرا و حمایت مستمر از پژوهش‌های کاربردی

* تعهد به اجرای سیاست‌های راهبردی و گزاره‌های برنامه‌های مصوب در افق چشم‌انداز و برنامه‌های میان‌مدت

* استقلال بانک مرکزی و کنترل نقدینگی

* هماهنگی کامل بین سیاست‌گذاران کشور و مدیران اقتصادی

با درنظرگرفتن اقتصاد مقاومتی به‌عنوان مدل متناسب با اقتصاد ایران، نمی‌توان راهکار سرمایه‌گذاری در بورسهای بین‌المللی را راهکار کاهش وابستگی اقتصاد به نفت خام برشمرد؛ بلکه باید از نفت به‌عنوان ابزاری در جهت وابسته‌سازی کشورهای منطقه و کشورهای همسو و تعریف همکاری‌های اقتصادی در پروژه‌های پربازده و بااولویت در کشورهای هدف بهره برد و با تمرکز بر منابع نفتی مشترک و توسعه صنایع پالایشگاهی و پتروشیمی‌ از هدررفت بخش عظیمی از سرمایه‌های کشور جلوگیری نمود.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۴۷۰۵۳۳۰۲:۳۶:۰۳ ۱۳۹۹/۳/۱۵
شما اول بزار بچه دنیا بیاد, بعدش بند ناف رو ببر!!

پربحث‌های دیروز

  1. آيا چين واقعا جزيره كيش را خريده است؟!

  2. چرا خودروسازی ایران از ترکیه عقب افتاد؟

  3. رمزگشایی از پشت پرده مانتوهای جلوباز

  4. چگونه جمهوری اسلامی را از چشم مردم بيندازيم !

  5. ۱۵ استان در وضعیت قرمز یا هشدار کرونا/روایت جدید از همکاری ۲۵ ساله ایران و چین/تابوشکنی احمدی‌نژاد/ روحانی استیضاح می‌شود؟

  6. جوابیه سید میعاد صالحی بر بیانیه دیوان محاسبات

  7. محسن هاشمی: تهران باید ۲ هفته تعطیل شود/ سهم دولت در اوج گیری دوباره کرونا ۷۰ درصد است

  8. آیا سوریه بعد از امضای توافق نظامی با ایران همان سوریه قبل است؟

  9. شهاب حسینی در کنار پسر بزرگش

  10. رختکن کثیف پرسپولیس+عکس

  11. واکنش «آشنا» به حضور «زم» در برنامه تلویزیونی

  12. پایتخت در وضعیت قرمز قرار دارد/ آخرین شرایط بیمارستان‌های کرونا در «استان تهران»

  13. رونمایی از کیفی اعجاب انگیز در اولین جلسه دادگاه برخی از مدیران سابق بانک مرکزی/ رشوه‌های میلیاردی بدهکاران ارزی

  14. دلالتهای مغفول یک نامه

  15. جزئیات تازه از زمان وقوع سانحه بوئینگ اوکراینی/کاربر سامانه دفاعی هدف را هواپیمای تجاری تشخیص نداد

  16. روحانی: کرونا هراسی و عادی‌سازی کرونا هر دو خطرناک است/ راهی جز اجرای دستورالعمل‌ها نداریم

پربحث‌های هفته

  1. یک درس مهم ظریف در سیاست خارجی

  2. آيا چين واقعا جزيره كيش را خريده است؟!

  3. چرا خودروسازی ایران از ترکیه عقب افتاد؟

  4. ايران و چين و بوقچی های آن ور آبی !

  5. مجلس به تهدیدهای تاجگردون چه پاسخی می‌دهد؟

  6. طرح سؤال از رئیس‌جمهور با ۲۰۰ امضا تقدیم هیئت‌رئیسه مجلس شد + محورهای سوال

  7. ضرب و شتم پزشک متخصص توسط همراهان بیمار + عکس

  8. مدیریت ناکارآمد کرونا در ایران/ اقدامات محدودکننده برمی‌گردند؟

  9. اعتبارنامه تاجگردون رد شد

  10. رمزگشایی از پشت پرده مانتوهای جلوباز

  11. واکنش کاربران توییتر به رد اعتبارنامه تاجگردون؛ مجلس از اولین آزمون بزرگ خود سربلند بیرون آمد/ حالا نوبت تلاش مضاعف برای حل مشکلات است

  12. مردم اندونزی حیوانات را در آتشفشان ریختند

  13. حاشیه‌های حضور ظریف در مجلس

  14. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

  15. تاجگردون کیفش را از مجلس برداشت و رفت

  16. روایت روحانی از مدیریت دولت بر اقتصاد کشور/جنجال سخنرانی ظریف/ بازداشت عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای/افروغ: صداوسیما اسیر نفوذ، تظاهر و ریا شده است

  17. روحانی: اقتصاد کشور تحت مدیریت قرار دارد/ در ماه‌های آینده به ثبات در اقتصاد و بازار ارز خواهیم رسید

  18. یک نماینده مجلس فیش حقوقی‌اش را منتشر کرد + عکس

  19. پرواز عمودی خلبان ایرانی با بمب افکن F ۴

  20. چگونه جمهوری اسلامی را از چشم مردم بيندازيم !

  21. جزئیات طرح ساخت ۶میلیون مسکن؛ تامین ۶۰درصد هزینه با وام ارزان و زمین رایگان

  22. شهردار تهران: ۹ میلیون دلار ضرر کردیم

  23. نمکی: دلم نمی‌خواست با چنین تاوان سنگینی حرف‌هایم را جدی بگیرند

  24. احمد توکلی: با استیضاح روحانی بیشتر موافقم

  25. ۱۵ استان در وضعیت قرمز یا هشدار کرونا/روایت جدید از همکاری ۲۵ ساله ایران و چین/تابوشکنی احمدی‌نژاد/ روحانی استیضاح می‌شود؟

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. چرا خودروسازی ایران از ترکیه عقب افتاد؟

  2. طرح سؤال از رئیس‌جمهور با ۲۰۰ امضا تقدیم هیئت‌رئیسه مجلس شد + محورهای سوال

  3. روحانی: اقتصاد کشور تحت مدیریت قرار دارد/ در ماه‌های آینده به ثبات در اقتصاد و بازار ارز خواهیم رسید

  4. جزئیات طرح ساخت ۶میلیون مسکن؛ تامین ۶۰درصد هزینه با وام ارزان و زمین رایگان

  5. دولت روحانی رکورددار جهش ارز در تمام دولت‌ها است/ چرخ اقتصاد از کار افتاده/ نتیجه سیاست دلار ۴۲۰۰ تومانی چه بود؟

  6. جهانگیری: مردم سهام عدالت خود را نفروشند/ دردی از جامعه را حل کنیم/ به مشکلات معیشتی آگاه هستیم

  7. جوابیه سید میعاد صالحی بر بیانیه دیوان محاسبات

  8. سرپرست وزارت صمت: گرانی خودرو به خاطر شکاف عرضه و تقاضا بود/ شکاف با پیش فروش کم شد

  9. روحانی: ۲۰ میلیارد یورو کالا صادر شده، اما ارز آن بازنگشته است/ناچاریم تصمیم‌های حادی بگیریم

  10. پورابراهیمی: اجازه نمی‌دهیم یک نفر هم تسویه ارزی را انجام ندهد

  11. صادرکنندگانی که زور دولت هم به آنها نمی رسد !

  12. خودروی K۱۳۲ ایران خودرو را بهتر بشناسید

  13. نوبخت: دولت برای جبران کسری بودجه، دو روش در پیش گرفته‌ است

  14. وزیر راه: حداکثر سقف قرارداد‌ اجاره در تهران ۲۵ درصد تعیین شد/ هیجانات کاذب‌ بازار مسکن را آرام می‌کنیم

  15. خاندوزی: بار مالیات بر خانه‌های خالی به مستاجران منتقل نمی‌شود/ برای کنترل قیمت مسکن، افزایش عرضه نباید فراموش شود

  16. رشد ۴۵۰ درصدی قیمت مسکن و انتقاد روحانی از روحانی

  17. بازار اجاره مسکن در بدترین شرایط طی نیم قرن اخیر

  18. بالاترین تورم متعلق به کدام کشورها است؟

  19. قیمت خودرو در بازار آزاد مشخص شد/ جدول

  20. روحانی: تحویل مسکن به افراد ثبت نام کننده در طرح مسکن یکم اولویت دولت است

  21. جدول/ قیمت طلا، سکه و دلار امروز

  22. حالا نوبت گرانی گوشی همراه است!

  23. حقوق فروردین‌ماه کارگران هفت‌تپه واریز شد

  24. غوغای روحانی؛ سکه ۷۰۰ درصد، دلار ۴۷۲ درصد، مسکن ۳۱۶ درصد

  25. استقبال بازار خودرو از دلار ۲۲ هزار تومانی

آخرین عناوین