چگونه بند ناف اقتصاد را از نفت ببریم؟

گروه اقتصادی الف،   3990314109 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار

تغذیه اقتصاد جاری از درآمدهای نفتی، به عارضه‌ای برای اقتصاد کشور در طول سالها بدل شده است که دولت‌ها در سایه این عارضه، به‌دنبال ارتقا و بهره‌وری در دیگر بخش‌های مولد درآمدزایی آن‌طور که باید نبوده‌اند.

به گزارش تسنیم، رهبر معظم انقلاب، حدود 17 سال پیش (آبان ماه سال 82) در بخشی از بیانات خود در دیدار کارگزاران نظام‌ فرمودند: "اگر این نفتی که دست کشورهای این منطقه است، در دست اروپاییها بود و بنا بود آنها به شما مردم ایران و مردم سایر کشورهایی که امروز نفت تولید می‌کنند، بفروشند، برای هر استکانش جانِ شما را می‌گرفتند! حالا میلیونها بشکه را به‌قیمت ثمن‌بَخس می‌خرند و پولی که بابت آن می‌دهند، مثل ندادن است."

این جمله نشان‌دهنده ارزش ذاتی منابع نفت و گاز است که سالهاست به ثمن بخس و با کمترین برخورداری از ارزش ذاتی این منابع، در حال خام‌فروشی آن هستیم و یکی از دلایل اصلی خام‌فروشی مداوم در این عرصه، وابستگی بودجه جاری به درآمدهای ناشی از این خام‌فروشی است.

در واقع اگر بتوانیم وابستگی بودجه جاری را به نفت حذف کنیم، می‌توانیم در وهله اول برای هزینه‌کرد درآمدهای نفتی، اهداف و اولویت‌های توسعه‌ای را جایگزین رتق‌وفتق امور جاری کنیم و در گام بعدی، برای تبدیل این منابع خدادادی به فرآورده‌ها و محصولاتی با ارزش افزوده چندبرابری برنامه‌ریزی و اقدام کنیم. با برداشتن این دو گام، شاهد افزایش درآمدزایی از منابع خدادادی نفت و گاز و صرف این درآمدها در بخش‌های توسعه‌ای و مولد اقتصادی خواهیم بود که طی این مسیر، به رونق‌زایی مستمر و رفع مشکلات اقتصادی خواهد انجامید.

امروز نیز، رهبر معظم انقلاب در بخشی از سخنرانی‌ای که به‌مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی(ره) بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی داشتند، بر قطع بند ناف اقتصاد کشور به درآمدهای نفتی تأکید کرده، این مسئله را راهکار تحول اقتصادی در کشور دانستند و گفتند: "در زمینه اقتصاد تحول به این است که بند ناف اقتصاد کشور را از نفت ببریم".

در واقع، تغذیه اقتصاد جاری از درآمدهای نفتی، به عارضه‌ای برای اقتصاد کشور در طول سالها بدل شده که دولت‌ها در سایه این عارضه، به‌دنبال ارتقا و بهره‌وری در دیگر بخش‌های مولد درآمدزایی همچون مالیات، صادرات غیرنفتی و... آن‌طور که باید نبوده‌اند. اگر آن‌طور که امام خامنه‌ای تأکید داشتند، این بند ناف بریده شود، مهمترین گام در مسیر اعتلای اقتصادی کشور برداشته خواهد شد چرا که دولت‌ها، دیگر به‌پشتوانه درآمدهای سهل‌الوصول خام‌فروشی نفت اکتفا نمی‌کنند و سعی در ترمیم دیگر بخش‌های درآمدزایی می‌کنند.

نگاهی گذرا به وضعیت اقتصادی کشورهای نفتی نشان می‌دهد دولت‌‌های آنها به دو گروه توسعه‌یافته مانند نروژ و غیرتوسعه‌یافته مانند ایران تقسیم می‌شوند که این دسته‌بندی منبعث از تفاوت دیدگاه‌های دولت‌های این کشورها درباره نفت است. نفت و درآمدهای نفتی به خودی خود، پدیده‌ای بدیمن نیست، اما چه می‌توان کرد که سیاست‌گذاری‌های جزیره‌ای و به‌دور از شاخص‌های اصیل اقتصادی، ضربه‌های مهلکی را به کشورهایی مانند ایران زده است.

بیماری هلندی هم که بدترین آسیب اقتصاد وابسته به نفت است، از سال 53 با افزایش ناگهانی قیمت نفت و افزایش درآمدهای ارزی در ایران شایع شد و چون صنعت داخلی توان رقابت با سیل ورود کالاهای وارداتی را نداشت، صنعت کشور رو به زوال نهاد. مهم‌ترین راه‌حل‌هایی که برای درمان بیماری هلندی پیشنهاد می‌شود ابتدا تشکیل صندوق ذخیره ارزی حاصل از فروش نفت با هدف خودداری از ورود شوک‌وار درآمدها به اقتصاد است. در سال 79 «حساب ذخیره ارزی حاصل از فروش نفت خام» به‌موجب ماده 60 قانون برنامه سوم توسعه تشکیل گردید اما ایجاد اصلاحات فراوان در مکانیسم این حساب و عدم تعهد دولت به الزامات این صندوق منجر به عدم کارایی آن گردید.

راه‌حل دیگری که در جهت درمان بیماری هلندی در کشور پیشنهاد می‌گردد افزایش قدرت رقابت بخش صنعت و کشاورزی است؛ از قانون هدفمندکردن یارانه‌ها که در سال 88 تصویب شد ــ در صورت اجرای صحیح آن ــ می‌توان به‌عنوان یکی از مصادیق درمان بیماری هلندی یاد کرد. اقدام دیگری که به دولت‌ها برای درمان بیماری هلندی پیشنهاد می‌گردد سرمایه‌گذاری در جهت توسعه زیرساخت‌های بهداشتی، درمانی، صنعتی و آموزشی است که نه‌تنها منجر به افزایش نرخ تورم نمی‌گردد بلکه زمینه توسعه همه‌جانبه اقتصادی را فراهم می‌نماید.

حال سؤال این است: چرا اقتصاد ایران چنین است و چه عواملی باعث می‌شوند که به‌خلاف تلاش مسئولان، نتوانیم از این چرخه معیوب اقتصادی رهایی یابیم؟

در کشور ایران کل نظام اقتصادی، اجتماعی و سیاسی به میزان و چگونگی تخصیص هزینه‌های دولت وابسته است. بالغ بر 45% بودجه عمومی دولت، مختص هزینه‌های جاری است که از طریق درآمدهای نفتی تأمین می‌شود، بنابراین کاملاً روشن است که اقتصاد ایران متکی به نفت بوده و این موضوع موجب ایجاد یک سیستم کاملاً رخوت‌زده و بی‌تحرک می‌گردد که تنها به پول نفت دلخوش است.

اما نمونه راهکارهایی که برای رهایی اقتصاد از منابع نفتی و قطع وابستگی بودجه به نفت وجود دارند عبارتند از:

* لزوم جداسازی درآمد نفت از حساب بودجه و التزام به هزینه‌کرد آن فقط در جهت سرمایه‌گذاری مولد

* پرهیز از واردات بی‌رویه و بازگشت به سیاست تولید داخل (خودکفایی ــ حداقل در محصولات اساسی و راهبردی)

* ارتقای بنیان‌های تولید و کمک به تغییرات استراتژی تولید از نفتی به تولید تجاری و دانش‌پایه، به‌خصوص در بخش کشاورزی

 * سرمایه‌گذاری به‌روی نیروی انسانی متخصص، متعهد و عملگرا و حمایت مستمر از پژوهش‌های کاربردی

* تعهد به اجرای سیاست‌های راهبردی و گزاره‌های برنامه‌های مصوب در افق چشم‌انداز و برنامه‌های میان‌مدت

* استقلال بانک مرکزی و کنترل نقدینگی

* هماهنگی کامل بین سیاست‌گذاران کشور و مدیران اقتصادی

با درنظرگرفتن اقتصاد مقاومتی به‌عنوان مدل متناسب با اقتصاد ایران، نمی‌توان راهکار سرمایه‌گذاری در بورسهای بین‌المللی را راهکار کاهش وابستگی اقتصاد به نفت خام برشمرد؛ بلکه باید از نفت به‌عنوان ابزاری در جهت وابسته‌سازی کشورهای منطقه و کشورهای همسو و تعریف همکاری‌های اقتصادی در پروژه‌های پربازده و بااولویت در کشورهای هدف بهره برد و با تمرکز بر منابع نفتی مشترک و توسعه صنایع پالایشگاهی و پتروشیمی‌ از هدررفت بخش عظیمی از سرمایه‌های کشور جلوگیری نمود.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۴۷۰۵۳۳۰۲:۳۶:۰۳ ۱۳۹۹/۳/۱۵
شما اول بزار بچه دنیا بیاد, بعدش بند ناف رو ببر!!

پربحث‌های هفته

  1. با فتح کجا جنگ برای ما تمام می‌شود؟

  2. ماجرای یک قاضی که علیه خودش حکم صادر کرد

  3. خانه‌های خالی در محاصره مالیاتی / سامانه ملی املاک را دریابید!

  4. وعده سربسته روحاني درباره گشايش اقتصادي/ گرهي گشوده مي شود؟!

  5. بازگشت به سیاست‌های هاشمی ؟!

  6. دستورالعمل اخذ مالیات بر خانه‌های خالی یکماهه تدوین می شود + جزئیات

  7. وقوع انفجار مهیب در بندر بیروت لبنان با صدها کشته و هزاران زخمی + فیلم | پیام همدردی کشورهای مسلمان با لبنان

  8. نمایندگانی که خانه سازمانی ۳۸۰ متری مجلس را از آنِ خود کردند!

  9. شايعات مربوط به آذری جهرمی به روایت روزنامه اصلاح‌طلب/ مانور تجمل در خاطرات آیت‌الله هاشمی/ احمدی‌نژاد، مهره سوخته عرصه سیاست/وزارت اطلاعات: فساد بشدت امنیت ملی را تهدید می‌کند

  10. ترامپ بازنده انتخابات رياست جمهوری می‌شود؟

  11. توصیه های جمعیتی مسوولان به مردم از کنار گود

  12. درخواست قالیباف برای تعویق کنکور/توکلی: مردم اشکنه هم نمی‌توانند بخورند/رویای ریاست جمهوری؛ از جهانگیری و لاریجانی تا سیدحسن خمینی

  13. پاساژگردها معترض برگزاری محرم

  14. رئیس‌جمهور دستکم موافقان سیاسی خود را تحمل کند!

  15. آیا تعویق کنکور سراسری امکان‌پذیر است؟

  16. جهانگیری: مخالف کالابرگ هستیم

  17. تحریف در روایت تاریخی مشروطه

  18. چرا آمریکا "تیک‌تاک" را فیلتر می‌کند؟

  19. تصویری کمتر دیده شده از رهبر انقلاب

  20. خبر خوش واعظی درباره پایان تحریم ها و سیگنال مثبت کشورهای اروپایی و آسیایی

  21. گوژپشت نوتردام، زيباترين زن پاريس و دشنه ظريف عروس خاورميانه

  22. روحانی: هدف دشمنان ایجاد هیجان‌زدگی و بی‌برنامه‌گی در مدیریت کشور است

  23. ترامپ: اگر در انتخابات پیروز شوم سریع با ایران به توافق می‌رسیم

  24. روحانی: با وجود جنگ اقتصادی، دولت کشور را مدیریت کرده/ از تعطیل شدن تولید و تشدید بیکاری جلوگیری کرده‌ایم

  25. توکلی: برخی دولتمردان مشکل معیشتی ندارند/ کوپن بدتر از نابودی پول ملی نیست

ابر آروان

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. خانه‌های خالی در محاصره مالیاتی / سامانه ملی املاک را دریابید!

    2. وعده سربسته روحاني درباره گشايش اقتصادي/ گرهي گشوده مي شود؟!

    3. دستورالعمل اخذ مالیات بر خانه‌های خالی یکماهه تدوین می شود + جزئیات

    4. جهانگیری: مخالف کالابرگ هستیم

    5. روحانی: هدف دشمنان ایجاد هیجان‌زدگی و بی‌برنامه‌گی در مدیریت کشور است

    6. روحانی: با وجود جنگ اقتصادی، دولت کشور را مدیریت کرده/ از تعطیل شدن تولید و تشدید بیکاری جلوگیری کرده‌ایم

    7. توکلی: برخی دولتمردان مشکل معیشتی ندارند/ کوپن بدتر از نابودی پول ملی نیست

    8. تازه‌ترین قیمت خودروها در بازار / پراید ۹۳ میلیون تومان شد!

    9. قیمت خودرو همچنان صعودی است/ قیمت پژو ۴۰۵ به ۱۴۲ میلیون رسید

    10. تهران پنجمین شهر گران دنیا در مسکن

    11. خرید سکه مشمول پرداخت مالیات شد

    12. وزیر اقتصاد: سهامی برای جاماندگان سهام عدالت نداریم

    13. رفت و برگشت «دلار» به کانال پایین‌تر

    14. صفر تا ۱۰۰ داستان وضع مالیات بر محتکران خانه

    15. قیمت آپارتمان در تهران روزانه چقدر گران می‌شود؟ + جدول

    16. همتی: نرخ ارز در روزهای آینده پایین‌ می‌آید

    17. جدیدترین خبر از تبدیل ریال به تومان/ ۲.۵ میلیارد دلار ارز برگشت

    18. نوبخت: ما ارز خودمان را فروختیم، اگر بانک مرکزی نگه داشته عرضه کند / افزایش قیمت ها را به فروش ارز صندوق ربط ندهید

    19. کاهش اعتبار چک توسط کلاهبرداران/ بانک مرکزی و قوه ‌قضاییه ورود کنند!

    20. دندان طمع دولت‌ها به درآمد نفت کنده می‌شود؟

    21. بورس به کانال سه میلیون واحد می‌رسد؟!

    22. گمانه زنی‌ها از "گشایش اقتصادی" رئیس جمهور/ پای عرضه اوراق سلف نفتی در میان است؟

    23. دلار در سراشیبی قرار گرفت

    24. مسکن ارزان می‌شود؟

    25. جهیزیه تمام دختران تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی توسط بنیاد مستضعفان پرداخت شد

    آخرین عناوین