«مُزا مُزا یا قضیه سین هه»؛ سیروس همتی؛ نشر نیستان حرف‌های ناگفته

زهره مسکنی،   3990221127

«مُزا مُزا یا قضیه سین هه» متن نمایشنامه‌ای انتقادی است که در قالب نُه صحنه به رشتۀ تحریر درآمده است. در ابتدای کتاب پیشنهاد داده شده که با هدف نزدیک شدن به فضای مستندگونه و تعاملی این تئاتر، بهتر است نام بازیگر نقش «تماشاگر معترض» و «همسر تماشاگر» در بروشور نمایش ذکر نشود

حرف‌های ناگفته

«مُزا مُزا یا قضیه سین هه»

نویسنده: سیروس همتی

ناشر: کتاب نیستان، چاپ اول: 1397

71 صفحه، 11000 تومان

 

****

«مُزا مُزا یا قضیه سین هه» متن نمایشنامه‌ای انتقادی است که در قالب نُه صحنه به رشتۀ تحریر درآمده است. در ابتدای کتاب پیشنهاد داده شده که با هدف نزدیک شدن به فضای مستندگونه و تعاملی این تئاتر، بهتر است نام بازیگر نقش «تماشاگر معترض» و «همسر تماشاگر» در بروشور نمایش ذکر نشود؛ چرا که در این کتاب با توجه به نام سیروس همتی از مخفف «سین هه» برای نقش تماشاگر معترض استفاده شده و این عبارت به فراخور اسم و شهرت بازیگری که قرار است نقش مورد اشاره را بازی کند، قابلیت جایگزینی دارد.

رئیس، منشی، وکیل، کارگردان، تعادل، هیأت منصفه، بازبین نامحسوس، مرد تأخیری، زن تأخیری و چند مأمور، شخصیت‌های این نمایش هستند. نمایشنامه در واقع بازتاب فعالیت گروه نمایشی است که به دلیل تأخیر یک زوج بازیگر و همزمانی اعتراض یکی از تماشاگران به معطلی در شروع نمایش ناچار می‌شوند تئاترشان را فی‌البداهه آغاز کنند. نویسنده در ادامه با زبان طنزی تلخ و بهره‌گیری از نوعی گروتسک، این اعتراض تماشاگر و عکس‌العمل گروه نمایش را در مقابله با انتقادِ به جای او به انواع مسائل سیاسی و اجتماعی روز پیوند می‌زند. 

نمایشنامه در ابتدای کتاب به ژن خوب‌ها، مفت‌خورها، ناف‌برها، جیب‌برها و نون‌برها تقدیم شده که عین همین عبارت در صحنۀ آخر و هنگام رورانس یا همان زمان قدردانی میانی تماشاگر و عوامل نمایش نیز تکرار می‌شود. پرخاشگری و گفتارهای هجوآمیز رییس دادگاه، وکیل تسخیری و منشی در متن نمایشنامه باعث می‌شود خوانندۀ کتاب یا بینندۀ نمایش به خنده‌ای برسد که از ته دل و از روی مسرت نیست، بلکه این اضطراب ناشی از موضوعی توضیح‌ناپذیر است که به مدد یک امر کمیک تلاش در هضم واقعیت پیش‌آمده دارد.

علاوه بر ابراز مسائل اعتراضی و انتقادی که در جای‌جای کتاب با عبارات و جملاتی چون «سطل آشغال سوزوندی؟»؛ «خس و خاشاکی؟»؛ «می‌خواین به فعالیت علمی‌ش انگ سیاسی بزنین؟»؛ «تو این مملکت الکی به کسی پوز نمیدن»؛ «اعتصاب غذا دیگه جواب نمیده» و ... که اشاره به رویدادهای مختلف سیاسی دارد، بخش‌های مختلفی از متن نمایشنامه نیز به مشکلات و مصائب کار روی صحنه اختصاص داده شده که قسمت اعظم آن در صحنۀ چهارم مورد اشاره قرار گرفته است: «... از دیروز هم قبل اجرامون اجرا گذاشتن، هم بعد اجرامون، تو آنتراکم یه استندآپ کمدی گذاشتن، میگن چرخ تأتر به تنهایی نمی‌چرخه... دوره ما از این خبرا نبود، دو سه ساعت قبل از اجرا می‌اومدیم تو سالن، تو اتاق گریم، چایی دم می‌کردیم، دیالوگمون رو مرور می‌کردیم، تمرکز می‌کردیم... چیه می‌خوای بری؟! واسه پولشه، یه عمره داریم سگ دو می‌زنیم یه آلونکم از خودمون نداریم...»

به عبارتی، این نمایشنامه نقدی بر رفتاری است که بر اهالی جامعۀ تئاتر روا داشته می‌شود و افراد این جامعه اعم از تماشاگران یا هنرمندان فعال در رو و پشت صحنه به دلیل علاقه وافر به فعالیت در این عرصه مورد اتهام و بازجویی قرار می‌گیرند. قرارگیری تماشاچی در این جایگاه، تفهیم این اتهام و شرح جرم و مجازات با ابزار طنز و روایتی طنازانه توسط نویسنده ارائه شده است. نمایشنامه به مخاطب این امکان را می‌دهد که با قرارگیری در جایگاه شخصیت‌های ماجرا، خودش را به جای آن افراد فرض کرده و از این طریق بتواند کنش و واکنش‌های صحنه را حس و به نوعی تجربه و البته تحلیل و داوری کند. 

و اما شخصیت کارگردان نمایش نیز نمادی از افرادی است که بعد از تحصیل در خارج از کشور، بدون توجه به شرایط و ویژگی‌های داخلی، قصد دارند آنچه را آموخته‌اند در صحنۀ نمایش پیاده کنند. در صحنۀ چهارم کارگردان اشاره می‌کند: «با Happening امشب، آرزوی چندین ساله‌ام در حال محقق شدنه. جریان‌سازی در تئاتر و دخالت مستقیم تماشاگر. این همون تئاتر Interactive، مشارکتی و نیمه مستنده. موضوع تز دکترای من در سوربون... خواهش می‌کنم به مسئولیت من برین روی Scene.» می‌توان گفت به نوعی این کارگردان، شخصیت منفی نمایش نیز می‌تواند باشد. او در خلال نمایش اطلاعاتی را از همسر مرد تماشاگر می‌گیرد و سپس هم با استفاده از همین اطلاعات، زن را بازیگری توانمند جلوه داده و موقعیت را آنگونه که خود می‌خواهد تغییر می‌دهد. شاید بتوان گفت این مرد تماشاگر معترض است که قربانی اعتراض به جای خود شده و خسارت و صدمه‌ای که به او وارد می‌شود همان تخریب رابطه‌اش با همسرش است.

به نظر می‌رسد نمایشنامۀ «مُزا مُزا یا قضیه سین هه» با توجه به استفاده از ساختار غیرخطی، جنبه تکنیکی، آشنایی‌زدایی و باورپذیری از روایت نمایشی متفاوتی برخوردار است. مخاطبِ خواننده یا بیننده با شروع نمایشنامه و حین اجرا با پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شود که در صحنۀ پایانی به پاسخ آنها می‌رسد. نمایشی حاوی حرف‌های ناگفته با ساختاری روان و داستانی جذاب که باعث ایجاد ارتباط و کشش در مخاطب می‌شود. قصۀ آدم‌هایی که شاید بر اثر یک اشتباه کوچک یا حتی یک اعتراض، به سرنوشتی چون مرگ یا تنهایی محکوم و دچار می‌شوند.

 

 

پربحث‌های دیروز

  1. چرا مستند بی‌بی‌سی درباره جنگ مورد توجه قرار می‌گیرد؟

  2. کمر خمیده نظام سلامت در موج سوم کرونا

  3. آقای روحانی! انفعال را تجویز نکنید و این پنجره را ببندید

  4. واکنش نوری المالکی به یادداشت روزنامه کیهان

  5. توضیح حسین شریعتمداری درباره یادداشتی پیرامون مواضع آیت الله سیستانی

  6. استعفای روحانی راهگشاست یا راهی برای فرار؟

  7. ترمز قیمت دلار و سکه برید + جدول قیمت‌ها

  8. تصویری از مهدی کروبی روی تخت بیمارستان

  9. نمایندگان محترم ! چتر بلاتکلیفی را از سر وزارت صمت بردارید  

  10. طرح جمع‌آوری اراذل و اوباش تهران

  11. رئیس قوه قضائیه: نمی‌گذاریم تولیدکنندگان زمین بخورند/ کاهش ارزش پول ملی خسارت بار است

  12. امیری: روحانی برای معرفی رزم حسینی به مجلس نمی رود

  13. افزایش حقوق کارکنان در سال ۱۴۰۰ مشخص شد

  14. تجربه ای از منش و روش علیرضا رزم حسینی

  15. واکنش اکبر نبوی به پیشنهاد استعفای رییس جمهور

  16. خفه کردن یک دختر به دلیل نداشتن ماسک

  17. تغییر در شیوه ارسال پیامک بدحجابی برای خودروها

  18. قالیباف: تولید مسکن باعث اشتغال می‌شود/ با رویکرد ساخت مسکن دولتی مخالفیم

  19. پاسخ زیباکلام به عباس عبدی/ اولین نامزد انتخابات ریاست جمهوری/«مرد خاکستری» بدنبال حذف خاتمی/ ظریف: شرمنده و بدهکار مردم هستیم

  20. مردم با صندوق آرای انتخابات ۱۴۰۰ قهر نمی‌کنند

  21. مقصد روحانی بعد از پایان دولت کجاست؟

  22. سردار کوثری: بعضی خودفروخته‌ها مثل اکبرگنجی دنبال تخریب سپاه بودند

  23. زیباکلام: ماندن یا رفتن روحانی مشکلی را حل نمی‌کند/ استعفای رئیس جمهور بحث انحرافی است

  24. زنان آتش‌نشان آماده رویارویی با خطر

  25. نماینده مجلس سکته قلبی کرد

پربحث‌های هفته

  1. جدول/ نرخ امروز طلا و سکه؛ دلار ترمز برید

  2. نماینده مجلس: آقای روحانی دیگر حرف نزنید؛ حرف‌تان مردم را عصبانی و بازار را به هم می‌‎ریزد/ هر روز یک سلطان جدید سبز می‌شود

  3. اشکهای یک تولید کننده ایرانی/ به دادم برسید/ جز عدالت هیچ نمی‌خواهم

  4. چند نکته درباره تحویل «دناپلاس» به نمایندگان مجلس

  5. چرا مستند بی‌بی‌سی درباره جنگ مورد توجه قرار می‌گیرد؟

  6. محصولات مدیران‌خودرو ۶۳ تا ۱۷۰ میلیون تومان گران شد + قیمت‌ها

  7. نیویورک تایمز: آمریکا نتوانست ایرانی ها را به زانو درآورد

  8. کمر خمیده نظام سلامت در موج سوم کرونا

  9. اوج بدسلیقه‌گی! / به بهانه ساخت تندیس‌هایی از سردار دلها

  10. آقای روحانی! انفعال را تجویز نکنید و این پنجره را ببندید

  11. واکنش نوری المالکی به یادداشت روزنامه کیهان

  12. سرقت وحشیانه ۳ مرد مسلح از یک زن در دزفول

  13. چرا مسکن ارزان نمی شود

  14. توضیح حسین شریعتمداری درباره یادداشتی پیرامون مواضع آیت الله سیستانی

  15. واکنش‌های داغ به یک مقاله

  16. انتقاد حسین شریعتمداری از آیت‌الله سیستانی

  17. انتقال پایتخت؛ تهران پیر همچنان مقاومت می کند

  18. آیا هنوز هم کسی نمی‌خواهد از آنها بپرسد که از کجا آورده‌اند؟

  19. به فکر معیشت این «ملت پیروز» باشید

  20. این حق مردم است 

  21. انقلابی‌گری و دنا پلاس

  22. استعفای روحانی راهگشاست یا راهی برای فرار؟

  23. توکلی به نمایندگان: خودروهای ارزان تر را جایگزین خودروهای لوکس تحویلی کنید/ تصمیم مجلس در تامین خودرو اشتباه بود

  24. ترمز قیمت دلار و سکه برید + جدول قیمت‌ها

  25. جهانگیری: فشار بر دولت جز افزایش مشکلات مردم دستاوردی ندارد/ دولت نمی‌تواند به تنهایی مسائل را حل کند

ابر آروان

آخرین عناوین