«مُزا مُزا یا قضیه سین هه»؛ سیروس همتی؛ نشر نیستان حرف‌های ناگفته

زهره مسکنی،   3990221127

«مُزا مُزا یا قضیه سین هه» متن نمایشنامه‌ای انتقادی است که در قالب نُه صحنه به رشتۀ تحریر درآمده است. در ابتدای کتاب پیشنهاد داده شده که با هدف نزدیک شدن به فضای مستندگونه و تعاملی این تئاتر، بهتر است نام بازیگر نقش «تماشاگر معترض» و «همسر تماشاگر» در بروشور نمایش ذکر نشود

حرف‌های ناگفته

«مُزا مُزا یا قضیه سین هه»

نویسنده: سیروس همتی

ناشر: کتاب نیستان، چاپ اول: 1397

71 صفحه، 11000 تومان

 

****

«مُزا مُزا یا قضیه سین هه» متن نمایشنامه‌ای انتقادی است که در قالب نُه صحنه به رشتۀ تحریر درآمده است. در ابتدای کتاب پیشنهاد داده شده که با هدف نزدیک شدن به فضای مستندگونه و تعاملی این تئاتر، بهتر است نام بازیگر نقش «تماشاگر معترض» و «همسر تماشاگر» در بروشور نمایش ذکر نشود؛ چرا که در این کتاب با توجه به نام سیروس همتی از مخفف «سین هه» برای نقش تماشاگر معترض استفاده شده و این عبارت به فراخور اسم و شهرت بازیگری که قرار است نقش مورد اشاره را بازی کند، قابلیت جایگزینی دارد.

رئیس، منشی، وکیل، کارگردان، تعادل، هیأت منصفه، بازبین نامحسوس، مرد تأخیری، زن تأخیری و چند مأمور، شخصیت‌های این نمایش هستند. نمایشنامه در واقع بازتاب فعالیت گروه نمایشی است که به دلیل تأخیر یک زوج بازیگر و همزمانی اعتراض یکی از تماشاگران به معطلی در شروع نمایش ناچار می‌شوند تئاترشان را فی‌البداهه آغاز کنند. نویسنده در ادامه با زبان طنزی تلخ و بهره‌گیری از نوعی گروتسک، این اعتراض تماشاگر و عکس‌العمل گروه نمایش را در مقابله با انتقادِ به جای او به انواع مسائل سیاسی و اجتماعی روز پیوند می‌زند. 

نمایشنامه در ابتدای کتاب به ژن خوب‌ها، مفت‌خورها، ناف‌برها، جیب‌برها و نون‌برها تقدیم شده که عین همین عبارت در صحنۀ آخر و هنگام رورانس یا همان زمان قدردانی میانی تماشاگر و عوامل نمایش نیز تکرار می‌شود. پرخاشگری و گفتارهای هجوآمیز رییس دادگاه، وکیل تسخیری و منشی در متن نمایشنامه باعث می‌شود خوانندۀ کتاب یا بینندۀ نمایش به خنده‌ای برسد که از ته دل و از روی مسرت نیست، بلکه این اضطراب ناشی از موضوعی توضیح‌ناپذیر است که به مدد یک امر کمیک تلاش در هضم واقعیت پیش‌آمده دارد.

علاوه بر ابراز مسائل اعتراضی و انتقادی که در جای‌جای کتاب با عبارات و جملاتی چون «سطل آشغال سوزوندی؟»؛ «خس و خاشاکی؟»؛ «می‌خواین به فعالیت علمی‌ش انگ سیاسی بزنین؟»؛ «تو این مملکت الکی به کسی پوز نمیدن»؛ «اعتصاب غذا دیگه جواب نمیده» و ... که اشاره به رویدادهای مختلف سیاسی دارد، بخش‌های مختلفی از متن نمایشنامه نیز به مشکلات و مصائب کار روی صحنه اختصاص داده شده که قسمت اعظم آن در صحنۀ چهارم مورد اشاره قرار گرفته است: «... از دیروز هم قبل اجرامون اجرا گذاشتن، هم بعد اجرامون، تو آنتراکم یه استندآپ کمدی گذاشتن، میگن چرخ تأتر به تنهایی نمی‌چرخه... دوره ما از این خبرا نبود، دو سه ساعت قبل از اجرا می‌اومدیم تو سالن، تو اتاق گریم، چایی دم می‌کردیم، دیالوگمون رو مرور می‌کردیم، تمرکز می‌کردیم... چیه می‌خوای بری؟! واسه پولشه، یه عمره داریم سگ دو می‌زنیم یه آلونکم از خودمون نداریم...»

به عبارتی، این نمایشنامه نقدی بر رفتاری است که بر اهالی جامعۀ تئاتر روا داشته می‌شود و افراد این جامعه اعم از تماشاگران یا هنرمندان فعال در رو و پشت صحنه به دلیل علاقه وافر به فعالیت در این عرصه مورد اتهام و بازجویی قرار می‌گیرند. قرارگیری تماشاچی در این جایگاه، تفهیم این اتهام و شرح جرم و مجازات با ابزار طنز و روایتی طنازانه توسط نویسنده ارائه شده است. نمایشنامه به مخاطب این امکان را می‌دهد که با قرارگیری در جایگاه شخصیت‌های ماجرا، خودش را به جای آن افراد فرض کرده و از این طریق بتواند کنش و واکنش‌های صحنه را حس و به نوعی تجربه و البته تحلیل و داوری کند. 

و اما شخصیت کارگردان نمایش نیز نمادی از افرادی است که بعد از تحصیل در خارج از کشور، بدون توجه به شرایط و ویژگی‌های داخلی، قصد دارند آنچه را آموخته‌اند در صحنۀ نمایش پیاده کنند. در صحنۀ چهارم کارگردان اشاره می‌کند: «با Happening امشب، آرزوی چندین ساله‌ام در حال محقق شدنه. جریان‌سازی در تئاتر و دخالت مستقیم تماشاگر. این همون تئاتر Interactive، مشارکتی و نیمه مستنده. موضوع تز دکترای من در سوربون... خواهش می‌کنم به مسئولیت من برین روی Scene.» می‌توان گفت به نوعی این کارگردان، شخصیت منفی نمایش نیز می‌تواند باشد. او در خلال نمایش اطلاعاتی را از همسر مرد تماشاگر می‌گیرد و سپس هم با استفاده از همین اطلاعات، زن را بازیگری توانمند جلوه داده و موقعیت را آنگونه که خود می‌خواهد تغییر می‌دهد. شاید بتوان گفت این مرد تماشاگر معترض است که قربانی اعتراض به جای خود شده و خسارت و صدمه‌ای که به او وارد می‌شود همان تخریب رابطه‌اش با همسرش است.

به نظر می‌رسد نمایشنامۀ «مُزا مُزا یا قضیه سین هه» با توجه به استفاده از ساختار غیرخطی، جنبه تکنیکی، آشنایی‌زدایی و باورپذیری از روایت نمایشی متفاوتی برخوردار است. مخاطبِ خواننده یا بیننده با شروع نمایشنامه و حین اجرا با پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شود که در صحنۀ پایانی به پاسخ آنها می‌رسد. نمایشی حاوی حرف‌های ناگفته با ساختاری روان و داستانی جذاب که باعث ایجاد ارتباط و کشش در مخاطب می‌شود. قصۀ آدم‌هایی که شاید بر اثر یک اشتباه کوچک یا حتی یک اعتراض، به سرنوشتی چون مرگ یا تنهایی محکوم و دچار می‌شوند.

 

 

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های دیروز

    1. ضرب و شتم پزشک متخصص توسط همراهان بیمار + عکس

    2. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

    3. احمد توکلی: با استیضاح روحانی بیشتر موافقم

    4. جهانگیری: مردم سهام عدالت خود را نفروشند/ دردی از جامعه را حل کنیم/ به مشکلات معیشتی آگاه هستیم

    5. روزنامه انگلیسی: ترامپ ضربه سختی در موضوع تحریم تسلیحاتی ایران خورد

    6. توهین به آیت‌الله سیستانی، حلقه جدید زنجیره فتنه‌‌انگیزی ریاض در عراق

    7. روحانی: اقتصاد کشور تحت مدیریت قرار دارد/ در ماه‌های آینده به ثبات در اقتصاد و بازار ارز خواهیم رسید

    8. ظریف: هیچ‌گاه مسائل داخلی را به خارج نبرده‌ام/ آمریکا را قدر قدرت ندانیم/ برجام سند افتخار ایران است

    9. طرح سؤال از رئیس‌جمهور با ۲۰۰ امضا تقدیم هیئت‌رئیسه مجلس شد + محورهای سوال

    10. حاشیه‌های حضور ظریف در مجلس

    11. طرح «سوال از روحانی» به ۱۰۰ امضا رسید

    12. دولت در انتظار معجزه ماسک ؟!

    13. بودجه معاونت برون مرزی به یک سوم کاهش پیدا کرده است/ مسئولین با شفافیت بودجه ارزی صدا و سیما را اعلام کنند

    14. نماینده مجلس: دلار ۲۰ هزار تومانی، همان گلابی‌هایی است که به مردم وعده دادید!

    15. قالیباف: مجلس اجازه نخواهد داد آژانس بدون محدودیت کاری را انجام دهد

    16. مدیری، قاسم‌خانی و رامبد دست‌به‌کار شدند

    پربحث‌های هفته

    1. اصرار بر تحقیر ایران در ماجراي واکسن کرونا !

    2. از تنور سوال از رییس جمهور نانی گرم ‌می‌شود؟!

    3. پایان شوروی گونه آمریکا ؟

    4. عروسی میلیاردی به سبک سیندرلا در لواسان!

    5. تاملی در نامه موسوی خوئينی‌ها

    6. مغالطه عجیب تاجگردون درباره «شیشه کثیف و دستمال تمیز» 

    7. به چه قیمت؟

    8. دوره آموزشی سربازی ۲ ماهه شد

    9. جهانگیری: رای ۲۴ میلیونی مردم در انتخابات تایید کارنامه اقتصادی دولت روحانی بود/ ۳.۵ میلیون شغل ایجاد کردیم

    10. جنگنده تهاجمی پیشرفته «قاهر۳۱۳» چه پیامی به آمریکا و روسیه داد؟

    11.  ردپای زنگنه در هپکو به نقل از نماینده تهران/ وزارت نفت: بیژن زنگنه از سال ۸۵ بازنشسته است  

    12. ضرب و شتم پزشک متخصص توسط همراهان بیمار + عکس

    13. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

    14. تهیه طرح تغییر الگوی سهمیه بندی بنزین در مجلس/ اختصاص سهمیه بنزین به خانواده به جای خودرو

    15. معجزه ای که اتفاق نیفتاد!

    16. مرامنامهٔ انقلابیون ساده انگار ...

    17. واکنش همتی به برخی اقتصاددانان؛ نقدینگی موجود نمی‌تواند به تورم بالا منجر ‌شود

    18. سیروس گرجستانی درگذشت

    19. پایان داستان غم انگیز زم

    20. حکم یک دادگاه آمریکایی: محموله نفتکش‌های ایرانی که به ونزوئلا رفته بودند، مصادره شود

    21. سیف: بانک مرکزی استقلال ندارد و تابع نظرات رئیس‌جمهور است/ برجام مشکل روابط بانکی ایران را حل نکرد

    22. مجلس «مچ‌گیری» نکند،‌ دولت هم «وظیفه» ‌اش را انجام دهد

    23. جزئیاتی از سند ۲۵ ساله ایران و چین/ واگذاری کیش به چینی‌ها صحت دارد؟

    24. واکسن کرونای آمریکا موفق عمل کرد

    25. کرونا هنوز تنوره می‌زند/ فکری هم به حال جامعه پزشکی کنید

    ابر آروان

    آخرین عناوین