چه میزان از درآمد افزایش قیمت بنزین به مردم رسید

گروه اقتصادی الف،   3980923126 ۳ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار

نگاهی تحلیلی به طرح سهمیه‌بندی بنزین و افزایش قیمت آن نشان می‌دهد تنها در حدود ۵۰% از درآمد آن به معیشتی قشر کم در آمد اختصاص یافته است و این در حالی است که دولت ادعا کرده بود که تمامی درآمدها صرف کمک معیشتی خواهد شد.

چه میزان از درآمد افزایش قیمت بنزین به مردم رسید

به گزارش فارس، پیش از اجرای طرح سهمیه بندی بنزین که در تاریخ 24 آبان 1398 اجرایی شد،  روزانه مجموعا در حدود 100 تا 115 میلیون لیتر بنزین در پالایشگاه‌های کشور تولید می‌شود که از این مقدار در حدود 98 میلیون لیتر آن در بخش حمل و نقل مصرف می شد و در حدود 12 تا 15 میلیون لیتر قاچاق به کشور‌های همسایه صورت می پذیرفت. یکی از مهم ترین دلایل قاچاق سوخت، تفاوت فاحش قیمت داخلی بنزین با قیمت جهانی آن بوده است. به گونه‌ای که تجارت قاچاق سوخت را بسیار پر سود می گرداند.

بر طبق گزارشات، سود قاچاق بنزین به ترکیه ۱۵ هزار و ۶۰۵ تومان، به ترکمنستان ۴ هزار و ۸۰۵ تومان، به آذربایجان ۵ هزار و ۳۴۵ تومان، ‌ پاکستان ۸۴۵۰ تومان، عراق ۷۵۰۵ تومان، افغانستان ۹۱۲۵ تومان و ارمنستان ۱۴ هزار و ۹۳۰ تومان است.

یکی از ضرورت‌های اصلاح قیمت بنزین، حجم بالای قاچاق عنوان شده است. به دلیل ثابت نگه داشتن قیمت بنزین در طول سالیان مختلف و افزایش نرخ ارز و نوسانات قیمت جهانی بنزین، قیمت نسبی بنزین ایران در مقابل کشورهای همسایه پایین بوده و همین امر هم جذابیت قاچاق بنزین را افزایش داده است. از این رو افزایش قیمت بنزین به عنوان عامل بازدارنده می تواند مد نظر قرار گیرد.

یکی دیگر از دلایل ضرورت اجرای طرح سهمیه بندی بنزین، سرانه بالای مصرف بنزین در کشور می باشد. بر طبق آمار منتشر شده، سرانه مصرف بنزین در ایران 1.12 لیتر به ازای هر نفر می باشد که بالاتر از کشور های بزرگ تولید کننده بنزین از جمله عراق، روسیه ، چین و برزیل قرار می باشد. سرانه مصرف بنزین در ایران 2 برابر متوسط جهانی آن می باشد.

یکی از اهداف مهم اجرای طرح سهمیه بندی و افزایش قیمت بنزین، تخصیص درآمد های ناشی از اجرای طرح به دهک های کم در آمده جامعه می باشد. پیش از این و با تک نرخی بودن قیمت بنزین، اقشار پردرآمد از یارانه انرژی بیش تری بهره مند می گردیدند و دهک های پایین تر که حتی از خودرو شخصی استفاده نمی کردند ، هیچ گونه سهمی از یارانه سوخت دریافت نمی‌کردند. بنابر گزارشات، سهم دهک دهم از یارانه بنزین، 23 برابر سهم دهک اول بوده است.

در همین راستا، طرح حمایت معیشتی دولت برای توزیع عادلانه یارانه بنزین بین اقشار مختلف جامعه و از منبع در آمد های حاصل از افزایش قیمت بنزین اجرا خواهد گردید. بر طبق گفته مقامات دولتی، مجموعا 30 هزار میلیارد تومان در سال به 18 میلیون خانوار ( معادل 60 میلیون نفر) پرداخت خواهد شد.

آن چه در این گزارش مد نظر قرار گرفته است ، محاسبه درآمد دولت از طرح سهمیه بندی و افزایش بهای بنزین و مقایسه آن با کمک معیشتی پرداختی خواهد بود و درانتها  به ذکر نکاتی پرداخته شده است.

مطابق آمار نیروی نیروی انتظامی کل کشور ، از  32 میلیون و 900 هزار وسیله نقلیه در کشور ، 11 میلیون و650 هزار موتور سیکلت و  20 میلیون خودروی پلاک شده وجود دارد. از این تعداد خودرو و باتوجه آمار سال های 1390 تا 1395، سهم سواری 82درصد ( 16.5 میلیون )، وانت 12 درصد ( 2.4 میلیون )، کامیونت 4 درصد ( 800 هزار ) و تعداد تاکسی ها 313 هزار عدد می باشد.

تخصیص سهمیه بنزین به صورت زیر صورت خواهد گرفت:

در حال حاضر در حدود 4 میلیون و 300 هزار خودروی دوگانه سوز و گاز سوز در کشور وجود دارد که سهم آن از کل خودرو های کشور، در حدود 20 درصد می باشد . هم چنین مطابق آمار ، 95% تاکسی های موجود برابر  304 هزار تاکسی دوگانه سوز می باشند.

1 محاسبه مصرف بنزین
1.1مصرف بنزین سهمیه ای

  با احتساب 60 لیتر به ازای خودروهای شخصی بنزینی  ( 2 لیتر در روز ) ، 30 لیتر به ازای خودرو های دوگانه سوز ( 1 لیتر در روز ) ، 400 لیتر به ازای تاکسی های بنزینی (13.3 لیتر در روز ) ، 200 لیتر به ازای تاکسی های دوگانه سوز ( 6.7 لیتر در روز ) ، متوسط 250 لیتر به ازای وانت های بنزینی ( 8.3 لیتر در روز ) ، متوسط 90 لیتر به ازای وانت های دوگانه سوز( 3 لیتر در روز) ، 25 لیتر به ازای موتور سیکلت ( 0.83 لیتر در روز)

مصرف روزانه بنزین سهمیه ای (میلیون لیتر)

بنابر اعلام شرکت ملی فرآورده های نفتی ایران ، متوسط مصرف بنزین کشور از زمان اجرای طرح مدیریت مصرف سوخت،( 98,8.24 لغایت پایان روز 98.09.03 ) حدود 79 میلیون لیتر در روز بوده است. این در حالیست که متوسط مصرف بنزین از ابتدای سال جاری تا پایان روز 98.08.23 (قبل از اجرای این طرح) حدود 98 میلیون لیتر در روز بوده است.

1.1 مصرف بنزین آزاد

بنابر آمار اعلام شده توسط شرکت ملی فرآورده های نفتی ایران ، مصرف بنزین آزاد توسط مردم به صورت زیر معین می شود.

مصرف روزانه بنزین آزاد ( میلیون لیتر)

79 – 64.7 = میلیون لیتر14.3 

با توجه به تفاوت 18 تا 20 میلیون لیتری مصرف قبل و بعد از سهمیه بندی که بخشی اعظم آن مربوط به قاچاق و بخشی هم حاصل کاهش مصرف مردم میباشد، این مقدار می تواند هدف صادرات قرار گیرد. در این گزارش فرض شده است که 20 میلیون لیتر بنزین صادر خواهد شد.

*محاسبه درآمد های ناشی از اجرای طرح

*جمع بندی

همان طور که مشخص گردید، تنها در حدود 50% از درآمد های حاصل از طرح سهمیه بندی به عنوان حمایت معیشتی به قشر کم در آمد اختصاص یافته است. این در حالی است که دولت ادعا کرده بود که تمامی درآمد ها صرف کمک معیشتی خواهد شد. در چنین شرایطی امکان افزایش میزان یارانه پرداختی و یا اختصاص یارانه به افراد بیش تری از جامعه وجود دارد. اگر دولت بخواهد همانطور که اعلام کرده است کل درآمد حاصل از این سهمیه بندی را به اقشار کم درآمد در قالب طرح حمایت معیشتی قرار دهد میزان پرداختی را تا دوبرابر میتواند افزایش دهد.

درشرایطی که بر اثر تحریم های ظالمانه علیه کشور ، صادرات نفت خام به شدت کاهش یافته است و این مورد دربودجه نیز لحاظ گردیده است، صادرات بنزین می تواند ارزآوری مطلوبی برای کشور داشته باشد و بخشی از کسری بودجه را نیز جبران کند.( فرض بر این است که تحریم های نفتی بر فروش بنزین اثر نخواهد گذاشت چرا که صادرات محلی و به کشورهای همسایه انجام میشود)

کمک های معیشتی در حالی هدف خود را قشر کم درآمد و متوسط جامعه قرار داده است که بخشی از این  قشر ( رانندگان تاکسی های سنتی و اینترنتی ، رانندگان وانت بارها )  بیش ترین درآمد خود را از خودرو های سواری و حمل بار دارند و از این رو مصرف بنزین آن ها نیز بیش تر است. بنابراین باید دید که آیا با اجرای طرح حمایت معیشتی، کمک هزینه ی داده شده پاسخ گوی افزایش هزینه های  سوخت خواهد بود یا خیر ؟ پیشنهاد میشود دولت در یک طرح یک تا دوساله سبد معیشت این قشر از افراد جامعه را از بنزین جدا کرده و با حمایت های مناسب شغلهای وابسته به بنزین را به سمت گاز سوز کردن وسایل نقلیه شان پیش ببرد.

مطابق تجارب گذشته، افزایش نرخ بنزین  تاثیر مستقیمی بر قیمت  کالا و خدمات می گذارد (ناشی از افزایش هزینه حمل کالا) با این وجود محاسبات بانک مرکزی، تورم نزدیک به  4 درصد را ناشی از افزایش قیمت بنزین  نشان می دهد و تاکید مسئولان کشور بر ثابت ماندن قیمت اجناس و خدمات  پس از اجرای طرح بوده است که منطقی به نظر نمی‌رسد.

یک از مواردی که در طرح سهمیه بندی باید در نظر گرفته شود ، استمرار افزایش قیمت سوخت به صورت سالانه است که می باید با توجه قیمت جهانی و نرخ تورم سالانه تعیین شود. از جمله مواردی که می تواند مانع  از دستیابی  به اهداف طرح سهمیه بندی شود، ثابت ماندن قیمت سوخت درطی سال های متوالی است؛ به گونه ای که در ابتدای اجرای طرح سهمیه بندی با چند برابر شدن قیمت ها، شوک قیمتی ایجاد شده سبب کاهش مصرف می شود ولی به دلیل بالابودن نرخ تورم و کاهش ارزش پول ملی، در طول زمان شاهد عادی شدن قیمت های جدید و افزایش مصرف مجدد خواهیم بود.

با توجه به وجود منابع فراوان گاز طبیعی در کشور و زیر ساخت های مناسب، امکان جایگزینی مصرف بنزین با سی ان جی وجود دارد که می تواند منافع اقتصادی و محیط زیستی فراوانی را عاید کشور کند. ایران رتبه نخست جهان را  در تعداد خودروی دوگانه سوز و گاز سوز  داراست و پس از کشور پاکستان بیش ترین تعداد جایگاه های گاز فشرده را دارد. برطبق گفته کارشناسان، صرفه جویی ارزی ناشی از توسعه صنعت سی ان جی درکشور در حدود 28 تا 30 میلیون دلار در سال ارزیابی شده است. علاوه بر این و از دیدگاه محیط زیستی، احتراق سی ان جی میزان کم تری از آلاینده مخصوصا اکسیدهای  نیتروژن و گوگرد تولید می کند و سبب کاهش آلودگی هوا خواهد شد. در همین راستا، اعطای وام های دولتی  به دارندگان خودرو های بنزینی  به منظور گاز سوز کردن و یا دوگانه سوز کردن خودرو (علی الخصوص به رانندگانی که از طریق خودروی خود کسب درآمد می کنند و مصرف بنزین بالایی دارند) سبب کاهش وکنترل  مصرف بنزین خواهد گردید  و امکان صادرات مازاد بنزین تولیدی به وجود خواهد آمد  که ارزش افزوده چند برابری برای کشور  خواهد داشت. همچنین دولت با فراغ با بالاتری میتواند نسبت به تغییر قیمت بنزین اقدام کند چرا که دیگر معیشت خانوارها به آن وابسته نخواهد بود.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۲۳۹۸۰۹۱۷:۰۱:۴۶ ۱۳۹۸/۹/۲۳
یعنی فکر کردید دولت این همه سختی و اعتراض و.. تحمل کرد تا به قشر آسیب پذیر کمک کنه!؟
ناشناس۱۲۴۰۰۰۴۱۹:۲۲:۵۸ ۱۳۹۸/۹/۲۳
نويسنده عزيز مجدد با كاهش ارزش پول ملي در سال هاي آينده مجدد همين آش و همين كاسه است ، در كشورهاي ديگر كه قيمت بنزين بر مبناي قيمت جهاني است نمودار كاهش ارزش پولي نشان از ثبات و ثبات امكان برنامه ريزي به مردم ميدهد
ناشناس۱۲۴۰۰۷۷۲۰:۱۷:۵۲ ۱۳۹۸/۹/۲۳
افزايش قيمتها نصيب مردم شد،همان مردمي كه آقاي روحاني اعلام كرد افزايش قيمت بنزين به نفع مردم است

پربحث‌های دیروز

  1. «پایتخت ۶» و شوخی‌های مبتذل با ارزش‌های اساسی جامعه

  2. روحانی: طرح فاصله‌گذاری تا ۲۰ فروردین است/اختصاص ۱۰۰هزار میلیارد به کرونا

  3. تکذیب ساخت داروی کرونا/ تحقیق روی درمان کرونا با «سلول بنیادی»

  4. واکنش وزیر ارتباطات به یک طرفه شدن تلفن مجری صداوسیما

  5. مقتدی صدر: کرونا پیام آسمان علیه همجنس گرایی است

  6. کاهش قیمت نفت در جهان / نگرانی فراتر از کرونا

  7. سردار غلامرضا سلیمانی: به‌زودی شاهد مهار کامل کرونا خواهیم بود

  8. واعظی: طرح فاصله گذاری اجتماعی مطمئن تر از قرنطینه سنتی است

  9. رونمایی از نخستین آزمایشگاه سیار کرونا

  10. اجرای طرح محدودیت تردد در عوارضی قم - تهران

  11. تحلیلگر آمریکایی: ویروس کرونا ساختِ آمریکا و یک سلاح بیولوژیک است

  12. تست کرونای ملکه انگلیس مثبت شد

  13. ماجرای شبیه‌سازی پاندمی بیماری شبه کرونا در سال ۲۰۱۹ میلادی چه بود؟

  14. دفاع مسیح مهاجری از نقدهایش به سریال پایتخت

  15. آیا شهرسازی نامناسب در آمریکا، بحرانِ شیوع ویروس کرونا را بدتر کرد؟

  16. بزرگترین بسته مالی نجات در تاریخ آمریکا و پرداخت یارانه نقدی

  17. برخورد شدید با ضاربان مامور نیروی انتظامی در «دهلران»

  18. مخالفت ستاد ملی کرونا با پیشنهاد تعطیلی مترو و ناوگان حمل و نقل عمومی در تهران

  19. آمار ابتلا به کرونا در کشور به ۳۵۴۰۸ نفر رسید/ غربالگری بیش از ۷۰درصد مردم

  20. مخالفت واشنگتن با آزادسازی دارائی‌های ایران جهت مقابله با کرونا

  21. حمله به مأموران پلیس حین جلوگیری از تردد یک خودروی غیربومی

  22. موسوی: نامه ۸ کشور به سازمان ملل برای رفع تحریم ایران اقدامی بی‌نظیر است

  23. ۱۱ سناتور آمریکایی خواستار معافیت ۹۰ روزه ایران از تحریم‌ها شدند

  24. طعم کرونا به کام کودکان

  25. قیمت روز ۲۰ محصول پر تقاضا در میادین میوه و تره بار

پربحث‌های هفته

  1. «پایتخت ۶» و شوخی‌های مبتذل با ارزش‌های اساسی جامعه

  2. اعتراض به حضور پزشکان بدون مرز در اصفهان/ احتمال ارتباط این پزشکان با سازمانهای جاسوسی

  3. هنگامه حیرانی است...!

  4. گزارش میدل ایست آی از رسوایی برخی خوانندگان لس آنجلسی در جشنواره بن سلمان

  5. انتقادات تند مسیح مهاجری از سریال پایتخت

  6. وزارت بهداشت: حضور پزشکان بدون مرز در ایران منتفی شد

  7. وزیر سابق بهداشت: از اواخر آذر نگرانی خود را از کرونا به رییس جمهور رسانده ام؛ اکثر تلاشهایم کم ثمر بوده

  8. طرح فاصله گذاری اجتماعی؛ لازم اما دیرهنگام

  9. سفرهای نوروزی و شیوع کرونا؛ چرا فقط خواهش و تمنا؟

  10. نوبخت:نرخ بیکاری به ۱۰ درصد رسید

  11. طلبه جهادگر که مورد حمله جوان مست قرار گرفت، زیر تیغ جراحان است

  12. شریعتمداری: پزشکان ظاهراً بدون مرز از کدام مرز اجازه ورود گرفته‌اند

  13. کرونا و برخوردهای جناحی

  14. "سخنان فریبنده" کافی است / دو روزنامه مهم آمریکایی خواستار رفع تحریم های ایران برای مقابله کرونا شدند

  15. ترامپ برای مبارزه با کرونا دست به دامن کره جنوبی شد/ دست رد کره به ترامپ

  16. ایران و آمریکا در پیچ کرونا

  17. تلاش مذبوحانه آمریکا برای مقصر جلوه دادن ایران در تشدید بحران کرونا

  18. زیر پوست پایتخت...

  19. رهبر انقلاب: اگر صادقانه عمل کنیم و کوته‌بینی نکنیم می‌توانیم ایران را به قلّه حکومت اسلامی برسانیم

  20. قالیباف: با خوش‌بینی کرونا کنترل نمی‌شود/ قرنطینه شدید تنها راه مقابله با کروناست

  21. راهکار حجت‌الاسلام رئیسی برای تحقق جهش تولید

  22. ارتش کاری کرد،کارستان/افتتاح نقاهتگاه بی‌نظیر ارتش

  23. اعلام جرم دیده بان علیه خریدار کشت و صنعت مغان و برخی دیگر از مسئولان مرتبط با این واگذاری غیرقانونی+ متن کامل شکایت

  24. روحانی: طرح فاصله‌گذاری تا ۲۰ فروردین است/اختصاص ۱۰۰هزار میلیارد به کرونا

  25. کرونا چگونه ممکن است نظم جهانی را تغییر دهد؟ / چین جای آمریکا را می گیرد؟

پربحث‌های اخیر

    آخرین عناوین