در روزهای گذشته بیش از هر زمان دیگری اقتصاد ایران و مشکلات آن که موجب سخت تر شدن معیشت مردم شده مورد توجه افکار عمومی و البته صاحب نظران بوده است. در این راستا هم فعالان اقتصادی و هم مردم نسبت به وضعیت اقتصادی کشور و به طور خاص نرخ ارز و گرانی اعتراض داشته اند. موضوعی که از سوی دولت به رسمیت شناخته شده و دولتمردان تاکید داشته اند که از تمامی ظرفیت های موجود برای حل مشکلات و سبک کردن بار تورم که روی دوش مردم و فعالان اقتصادی سنگینی می کند استفاده خواهند کرد.
با این همه یکی از حوزه های مهمی که به نظر می رسد اصلاح برخی روندهای معیوب در قالب آن می تواند برای کشور دستاورد ساز باشد؛ عرصه ارز و به طور خاص بازگشت ارز حاصل از صادرات به کشورمان است. هر چند ریشه مشکلات ارزی کشور را باید در جای دیگری غیر از صرف عدم بازگشت ارزهای صادراتی جستجو کرد که از جمله مهمترین آن ها محدودیت های ایجادشده در درآمدهای ارزی به دلایل شرایط تحریمی است اما از آنجا اعداد و ارقام مربوط به ارزهای صادراتی بازنگشته نیز قابل توجه است نمی توان از توجه به مطالبه بازگشت آن صرف نظر کرد. بر این اساس توجه به دو مسأله ضروری به نظر می رسد.
اول اینکه در روزهای گذشته بسیار گفته شده که برخی تراستی ها و دیگر فعالان مرتبط با فروش نفت و دیگر اقلام صادراتی ایران؛ ارز حاصل از فروش خود را به چرخه اقتصاد کشور برنگردانده اند و همین مسأله خود موجب افزایش قیمت ارز و تحمیل گرانی به اقتصاد ایران شده است. در این نقطه؛ برخی صاحب نظران هشدار می دهند که باید مراقب بود مبادا این قبیل افراد و گروه ها خود به یک گروه ذینفع قوی تبدیل شوند و حاکمیت کشور کنترل خود بر آنها را از دست بدهد.
در حقیقت نباید اجازه داد بازیگرانی که کارگزار سیستم هستند؛ در نقش تعیین کننده برای آن ظاهر شوند. موضوعی که خود می تواند برای ایران ایجاد چالش و بحران کند. از این رو اصلاح روندهای معیوب گذشته در حوزه مذکور یکی از اولویت های بزرگ و مهم نظام حکمرانی در ایران است.
نکته دوم اینکه برخی در ماه ها و سالهای گذشته مدام تاکید داشته اند که وقتی یک تولیدکننده اقدام به تولید یک کالای خاص می کند ارز حاصل از صادرات آن باید کاملا به خودش اختصاص داشته باشد و نباید الزامی وجود داشته باشد که این ارز به چرخه اقتصاد ایران برگردد. حامیان این ایده باید بدانند که آنچه می گویند دقیق نیست.
دلیل هم روشن است زیرا تولیدکننده ای که در داخل کشور به تولید کالا اقدام می کند؛ محصول خود را با توجه به طیف متنوعی از یارانه ها نظیر یارانه انرژی و غیره تولید می کند و وقتی محصولش تولید و صادر شد این موضوع نباید مورد بی توجهی قرار گیرد. در این چهارچوب در زمینه بازگشت ارز حاصل از صادرات کالای مذکور به کشور نوعی حق برای برای ایران و مردم وجود دارد که تولیدکنندگان باید آن را مورد توجه داشته باشند و البته که باید نظارت های لازم هم در این رابطه صورت گیرد. آنچه واضح است در شرایط جنگ اقتصادی دشمنان علیه ایران نباید اجازه داد حوزه ارزی کشور آسیب ببیند و دشمنان از این طریق به ایران آسیب بزنند.
