به گزارش تسنیم، ظاهراً در فضای مجازی برای انتشار خبر مرگ آدم‌ها هم دیگر نیازی به واقعیت نیست؛ کافی است کسی پشت صفحه‌ای بنشیند، نام یک هنرمند را انتخاب کند و خبر درگذشتش را منتشر کند. خبری که شاید برای عده‌ای چند کلیک و بازدید به همراه داشته باشد، اما برای خانواده آن فرد می‌تواند به اندازه تجربه یک فقدان واقعی تلخ و هولناک باشد.
این بار نام مهدی فقیه، بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون، در میان قربانیان این بازی خطرناک قرار گرفت. خبری جعلی از درگذشت او در فضای مجازی دست‌به‌دست شد؛ شایعه‌ای که فقط به نگرانی مخاطبان محدود نماند و آرامش نزدیک‌ترین افراد زندگی این هنرمند را هم برهم زد.
ماجرا زمانی تلخ‌تر می‌شود که بدانیم پشت هر نامی که در چنین خبرهایی منتشر می‌شود، خانواده‌ای قرار دارد که ممکن است با دیدن یک پیام یا شنیدن یک خبر تأییدنشده، ناگهان با ترس از دست دادن عزیزش روبه‌رو شود.
یک خبر دروغ و دستان لرزان همسر یک هنرمند
مهدی فقیه در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، از ناراحتی و فشار روحی ناشی از انتشار این خبر جعلی گفت و توضیح داد که همسرش پس از مواجهه با این شایعه، با وضعیتی آشفته با او تماس گرفته است.
او با اشاره به واکنش همسرش گفت: «شرایط به‌گونه‌ای بود که همسرم با لرزش شدید دست و ناله و گریه با من تماس گرفت. این اخبار دروغین چنان شوک ناگهانی به خانواده وارد می‌کند که فرد را در وضعیت اضطراری قرار می‌دهد.»
همین چند جمله شاید گویاتر از هر تحلیل و توضیحی، عمق آسیب انتشار اخبار جعلی را نشان دهد. برای کسی که خبر را بدون شناخت و مسئولیت منتشر می‌کند، شاید ماجرا تنها یک پست در فضای مجازی باشد؛ اما برای همسر یک هنرمند، آن چند لحظه می‌تواند به معنای مواجهه ناگهانی با احتمال از دست دادن شریک زندگی‌اش باشد.
مسئله فقط این نیست که یک خبر نادرست منتشر شده و بعداً تکذیب می‌شود. مسئله این است که اضطراب و وحشتی که به خانواده منتقل شده، با حذف یک پست یا انتشار یک تکذیبیه از بین نمی‌رود. تکذیب می‌تواند واقعیت را روشن کند، اما لزوماً نمی‌تواند اثر روانی آن لحظات را پاک کند.
فقیه با تأکید بر اینکه چنین رفتارهایی را نمی‌توان یک شوخی یا اشتباه ساده دانست، از پیشنهاد برخی دوستان و نزدیکانش برای پیگیری قانونی این موضوع خبر داد و گفت این اقدامات آسیب‌های روانی جبران‌ناپذیری به خانواده‌ها وارد می‌کند.
او در واکنش به رفتار شایعه‌سازان اظهار داشت: «من فکر می‌کنم کسانی که به این کارها دست می‌زنند، دچار نوعی بیماری روحی هستند. این رفتارها نشان‌دهنده فقدان اخلاق در فضای مجازی است. آن‌ها نمی‌دانند که با هر خبر دروغ، قلب یک خانواده را می‌شکافند.»
واقعیت این است که انتشار خبر جعلی درگذشت افراد، دیگر صرفاً یک خطای رسانه‌ای نیست؛ وقتی کسی آگاهانه چنین خبری را تولید و منتشر می‌کند، با احساسات عمومی و آرامش روانی یک خانواده بازی کرده است. در این میان، هنرمندان پیشکسوت به دلیل شناخته‌شدن و ارتباط عاطفی مخاطبان با آثارشان، بیشتر در معرض چنین شایعاتی قرار می‌گیرند.
البته مسئولیت فقط برعهده تولیدکنندگان این اخبار نیست. بازنشرکنندگان هم سهم مهمی در گسترش این چرخه دارند. گاهی یک کاربر بدون آنکه منبع خبر را بررسی کند، آن را برای دیگران می‌فرستد؛ غافل از اینکه همین بازنشر ساده می‌تواند موجی از نگرانی و تماس‌های مضطربانه را به راه بیندازد.
از انتظامی و مشایخی تا فقیه؛ تکرار یک بازی تلخ با نام هنرمندان
مهدی فقیه با یادآوری نمونه‌های مشابه، از شایعات مربوط به وضعیت سلامت رضا شفیعی‌جم و مهدی فخیم‌زاده و همچنین انتشار اخبار مشابه درباره هنرمندان فقیدی چون عزت‌الله انتظامی و جمشید مشایخی یاد کرد.
اشاره او به این نمونه‌ها نشان می‌دهد که با یک اتفاق مقطعی روبه‌رو نیستیم. انتشار خبرهای تأییدنشده درباره مرگ یا وضعیت سلامت چهره‌های شناخته‌شده، به رفتاری تکرارشونده در بخشی از فضای مجازی تبدیل شده است؛ رفتاری که در آن، سرعت انتشار و جلب توجه جای دقت، مسئولیت و اخلاق را می‌گیرد.
در چنین فضایی، مرز میان خبر و شایعه به‌سادگی مخدوش می‌شود. نام یک هنرمند در کنار واژه درگذشت قرار می‌گیرد، تصویری قدیمی بازنشر می‌شود و پیش از آنکه خانواده یا رسانه‌های معتبر فرصت واکنش پیدا کنند، خبر در گروه‌ها و صفحات مختلف می‌چرخد.
این اتفاق بار دیگر ضرورت توجه به سواد رسانه‌ای را یادآوری می‌کند. هیچ خبری صرفاً به دلیل انتشار گسترده، معتبر نمی‌شود و هیچ تعداد بازدیدی نمی‌تواند جای تأیید یک منبع موثق را بگیرد.
مهدی فقیه همچنان مشغول فعالیت هنری است
این بازیگر پیشکسوت در بخش دیگری از گفت‌وگو، درباره فعالیت‌های این روزهای خود نیز توضیح داد و اعلام کرد که در حال حاضر مشغول کار روی یک سریال تلویزیونی به نام «سرباز» با موضوع دفاع مقدس است.
فقیه در پایان با ابراز امیدواری برای پایان یافتن این موج‌های بی‌پایه و اساس، از مخاطبان خواست پیش از انتشار هر خبری، از صحت و اعتبار منابع آن اطمینان حاصل کنند.
شاید بد نباشد کسانی که خبر مرگ یک هنرمند را به‌سادگی منتشر یا بازنشر می‌کنند، یک لحظه خودشان را جای خانواده او بگذارند؛ خانواده‌ای که ممکن است با دیدن همان خبر، دست‌هایش بلرزد و صدایش از نگرانی به گریه بیفتد.
خبر درگذشت یک انسان، سوژه‌ای برای سرگرمی و مسابقه بازدید نیست. پشت هر نام، یک زندگی و پشت هر زندگی، خانواده‌ای ایستاده است. کاش پیش از آنکه برای چند لحظه توجه بیشتری جلب کنیم، به بهای انسانی خبری که منتشر می‌کنیم هم فکر کنیم.
نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.