به گزارش مهر، آیت الله علیرضا اعرافی در همایش سوگواره یاس نبوی ویژه مبلغان اعزامی سازمان اوقاف و امور خیریه که ظهر پنجشنبه در سالن همایش‌های آستان مقدس امامزاده شاه سید علی(ع) برگزار شد، با اشاره به شرایط جدید عرصه تبلیغ دینی، بر ضرورت استفاده حداکثری از فرصت فراهم‌شده برای حضور روحانیون در میان مردم تأکید کرد.

وی ادامه داد: امروز شرایطی کم‌نظیر برای حضور میدانی روحانیت و برقراری ارتباط مستقیم با اقشار مختلف جامعه فراهم شده است و مبلغان باید این فرصت را به بستری برای تعمیق باورهای دینی، تقویت فرهنگ اسلامی و پاسخ‌گویی دقیق به نیازهای فکری مردم تبدیل کنند.

مدیر حوزه‌های علمیه سراسر کشور با تأکید بر اینکه تبلیغ مؤثر نیازمند شناخت دقیق مخاطب است، اظهار کرد: مبلغ باید فضای فکری، فرهنگی و اجتماعی جامعه را به‌درستی بشناسد و به‌ویژه نسبت به پرسش‌ها، دغدغه‌ها و نیازهای نسل جوان آگاهی داشته باشد تا بتواند محتوای دینی را متناسب با اقتضائات مخاطب ارائه کند.

وی افزود: حوزه‌های علمیه نهادی برون‌گرا هستند و مأموریت آنها نباید به پاسخ‌گویی موردی به شبهات محدود شود، بلکه باید با رویکردی فعال در عرصه‌های فکری و فرهنگی حضور داشته باشند و در برابر جریان‌هایی که به دنبال ایجاد انحراف فکری و فرهنگی هستند، قدرت تحلیل، پاسخ‌گویی و موضع‌گیری علمی خود را به میدان بیاورند.

تاکید بر اتقان علمی تبلیغ

اعرافی، عمق علمی و استحکام محتوایی را نخستین پایه تبلیغ موفق دانست و گفت: آسان‌سازی مفاهیم دینی برای فهم بهتر مخاطب ضرورت دارد، اما ساده‌گویی نباید به قیمت کاهش عمق علمی یا تضعیف مبانی سخن تمام شود.

وی افزود: محتوای تبلیغی باید از پشتوانه معتبر علمی برخوردار باشد و بر منابع و روش‌های صحیح فقهی، اصولی، کلامی، حدیثی و تفسیری تکیه کند تا مبلغ بتواند در برابر پرسش‌های مخاطبان، پاسخ‌هایی مستند و قابل دفاع ارائه دهد.

عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به آثار شهید آیت‌الله مرتضی مطهری، این متفکر برجسته را نمونه‌ای موفق از جمع میان عمق اندیشه و قدرت بیان دانست و بر ضرورت مطالعه مستمر آثار وی از سوی مبلغان تأکید کرد.

وی نظم و انسجام محتوایی را از دیگر الزامات منبر و سخنرانی برشمرد و اظهار کرد: مبلغ نباید سخنرانی خود را به مجموعه‌ای از مطالب پراکنده تبدیل کند، بلکه لازم است پیش از حضور در برابر مخاطب، مسیر مشخصی برای هدایت فکری و معنوی او در نظر بگیرد.

اعرافی تصریح کرد: سخن مبلغ باید دارای نقشه و طرحی روشن باشد و مطالب بر اساس یک روند منطقی و متناسب با سطح فهم و نیاز مخاطب ارائه شود تا هر بخش، زمینه را برای دریافت بهتر بخش بعدی فراهم کند.

جذابیت بیان باید در خدمت عمق محتوا باشد

مدیر حوزه‌های علمیه سراسر کشور، جذابیت و گیرایی سخن را یکی دیگر از ارکان تبلیغ مؤثر عنوان کرد و گفت: مبلغ باید بتواند مفاهیم عمیق دینی را با شیوه‌ای ارائه کند که برای مخاطب قابل فهم، دلنشین و اثرگذار باشد.

وی افزود: استفاده درست از داستان، تاریخ، شعر، ادبیات، تحلیل‌های روز و موضوعاتی که مورد توجه جامعه قرار دارد، می‌تواند به جذابیت سخن کمک کند، اما این عناصر باید در کنار استحکام علمی و انسجام محتوایی قرار گیرند و جایگزین عمق و استدلال نشوند.

اعرافی با تأکید بر ضرورت ارتباط دادن معارف دینی با مسائل واقعی جامعه اظهار کرد: هنر مبلغ آن است که معارف بلند اسلام را در قالب پرسش‌ها و موضوعاتی که در جامعه مطرح است برای مردم تبیین کند و برای تحقق این هدف، شناخت مسائل اجتماعی، فرهنگی و فکری زمانه ضروری است.

وی با اشاره به کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران اثر شهید مطهری ادامه داد: مبلغ باید مسائل روز را به‌درستی بشناسد و سپس با مراجعه دقیق به قرآن و روایات، پاسخ‌هایی مستند و متناسب با نیازهای امروز جامعه ارائه کند.

عضو مجلس خبرگان رهبری بر اهمیت تسلط مبلغان بر منابع روایی نیز تأکید کرد و گفت: احادیث باید به شکل منظم و موضوعی گردآوری و مطالعه شوند تا مبلغ در مواجهه با موضوعات مختلف، از پشتوانه محتوایی مناسبی برخوردار باشد.

وی افزود: مبلغان لازم است برای موضوعات مختلف، پرونده‌های مطالعاتی و محتوایی داشته باشند و یافته‌های علمی خود را به‌صورت مستمر ثبت، دسته‌بندی و تکمیل کنند تا در زمان مواجهه با پرسش‌ها و مسائل گوناگون، امکان دسترسی سریع به منابع و مطالب مستند را داشته باشند.

اعرافی رویکرد فعال و ابتکاری را از دیگر ویژگی‌های تبلیغ اثرگذار دانست و اظهار کرد: مبلغ نباید در برابر هجمه‌های فکری و فرهنگی گرفتار انفعال شود، بلکه باید با برخورداری از ایمان، معرفت و دانش کافی، هم به پرسش‌های مخاطبان پاسخ دهد و هم ریشه‌های فکری و فرهنگی جریان‌های مهاجم را برای جامعه تبیین و نقد کند.

وی با اشاره به مواجهه تمدنی جمهوری اسلامی با غرب گفت: اختلاف میان اسلام و غرب تنها به برخی مسائل و پدیده‌های روزمره محدود نمی‌شود، بلکه بخش مهمی از این تقابل در سطح مبانی فکری و معرفتی شکل گرفته است.

مدیر حوزه‌های علمیه سراسر کشور افزود: غرب طی چند قرن منظومه‌ای فکری مبتنی بر اندیشه مادی و منهای خداوند شکل داده و گسترش بخشیده است و در برابر این منظومه، رسالت تبلیغی ما معرفی منظومه فکری اسلام و معارف اهل‌بیت(ع) به‌عنوان یک الگوی جامع و جایگزین برای جامعه و جهان است.

تاکید بر بازسازی نظام تبلیغی

وی با اشاره به ظرفیت‌های ایجادشده در عرصه جهانی پس از تحولات اخیر و افزایش توجه ملت‌ها به جمهوری اسلامی و معارف اسلامی اظهار کرد: حجم پرسش‌ها و میزان استقبال شکل‌گرفته در عرصه بین‌المللی با شیوه‌های محدود تبلیغی گذشته پاسخ داده نمی‌شود و متناسب با این شرایط باید ظرفیت‌های جدید را وارد میدان کرد.

اعرافی بهره‌گیری از فضای مجازی و هوش مصنوعی را از ضرورت‌های تبلیغ در شرایط کنونی برشمرد و گفت: نظام تبلیغی باید متناسب با گستره جهانی تحولات و نیازهای جدید بازسازی شود و فناوری‌های نوین در خدمت انتقال معارف دینی قرار گیرد.

وی ادامه داد: امروز عرصه تبلیغ با مخاطبانی در داخل و خارج از کشور مواجه است و برای پاسخ‌گویی به این گستره، نمی‌توان صرفاً به شیوه‌های سنتی اکتفا کرد، بلکه باید از ظرفیت‌های ارتباطی و فناوری‌های جدید برای توسعه و تقویت فعالیت‌های تبلیغی بهره گرفت.

مدیر حوزه‌های علمیه سراسر کشور همچنین بر ضرورت ایجاد راهبری منسجم‌تر در عرصه تبلیغ تأکید کرد و افزود: پراکندگی و نبود هماهنگی واحد می‌تواند از میزان اثرگذاری فعالیت‌های تبلیغی بکاهد و سامان‌دهی و انسجام بیشتر در این عرصه، ضرورتی جدی برای تحقق اهداف تبلیغ دینی است.

اعرافی در پایان با قدردانی از تلاش مبلغان و مجموعه‌های فعال در عرصه تبلیغ دینی ابراز امیدواری کرد: با حضور روحانیون جوان، باانگیزه و مجاهدان فرهنگی در داخل و خارج از کشور، زمینه گسترش معارف اسلام، اندیشه اهل‌بیت(ع) و گفتمان انقلاب اسلامی در ایران و سراسر جهان بیش از گذشته فراهم شود.