به گزارش فارس، آیا برای شما هم پیش آمده که روزها و شب‌ها ذهنتان درگیر یک موضوع تکراری باشد؟ مدام یک اتفاق گذشته را در ذهن مرور کنید، با خودتان بگویید «کاش آن حرف را نمی‌زدم»، «نکند این اتفاق بیفتد» یا «حالا باید چه کار کنم؟». واقعیت این است که در بسیاری از مواقع، این حجم از فکر کردن نه تنها به حل مسئله کمکی نمی‌کند، بلکه تنها انرژی روانی ما را فرسوده کرده و سردرگمی را بیشتر می‌کند.
برای بررسی این سازوکار ذهنی و شیوه رهایی از آن، با فاطمه رئیسیان، پژوهشگر الگوهای سلامت، گفت‌وگو کرده‌ایم.
هر فکر تکراری، نشانه‌ی حل مسئله نیست!
فاطمه رئیسیان در خصوص سازوکار فکرهای آزاردهنده و تکراری توضیح می‌دهد:
«باید یک نکته اساسی را بدانیم؛ هر فکری که بیشتر در ذهن تکرار می‌شود، لزوماً به این معنی نیست که ما در حال حل بهتر آن مسئله هستیم. در بسیاری از موارد، ذهن فقط دارد یک نگرانی واحد را از زاویه‌های مختلف بازپخش می‌کند. نتیجه چنین چرخه‌ای این است که فرد پس از ساعت‌ها فکر کردن، نه تنها پاسخ جدیدی پیدا نمی‌کند، بلکه خسته‌تر، کلافه‌تر و سردرگم‌تر از قبل می‌شود.»
راه‌حلی که فقط یک خودکار نیاز دارد!
این پژوهشگر الگوهای سلامت تأکید می‌کند که تفاوت مهمی میان «حل مسئله» و «نشخوار نگرانی» وجود دارد و ذهن برای رهایی از این تله، به یک تفکیک روشن و یک گام عملی نیاز دارد.
تمرین کاربردی: تفکیک دایره کنترل و اقدام فوری
فاطمه رئیسیان برای توقف این چرخه، یک تمرین ساده و بسیار مؤثر را پیشنهاد می‌دهد که می‌توان آن را در چند مرحله انجام داد:
صورت‌مسئله را در یک جمله بنویسید:
یک برگه کاغذ بردارید و موضوعی  که ذهنتان را درگیر کرده، بدون داستان‌سرایی و شاخ‌وبرگ، تنها در یک جمله خلاصه بنویسید. مثلاً: «نمی‌دانم در این رابطه چه تصمیمی بگیرم» یا «نگران شکست در کارم هستم».
2. برگه را به دو ستون تقسیم کنید:  
زیر آن جمله خط بکشید و جدول دو ستونه‌ای با عنوان‌های «در کنترل من» و «خارج از کنترل من» رسم کنید. تمام اجزا و افکاری که درباره آن موضوع در سر دارید را در یکی از این دو ستون بنویسید:
- در موضوعات عاطفی و ارتباطی: رفتار و تصمیم دیگران یا این‌که آیا تغییر می‌کنند یا خیر، خارج از کنترل شماست؛ اما اینکه چه مرزی تعیین کنید، چه واکنشی نشان دهید و چه تصمیمی بگیرید، در دایره کنترل شما قرار دارد.
- در موضوعات کاری و مالی: نوسانات بازار یا تصمیمات اطرافیان دست شما نیست؛ اما ارتقای مهارت، تلاش روزانه و انضباط کاری کاملاً در کنترل شماست.
انتخاب یک اقدام مشخص و کوچک:
از ستون «در کنترل من»، فقط یک مورد را انتخاب کنید و همین امروز یک اقدام عملی و ملموس برای آن انجام دهید (مانند برقراری یک تماس، آغاز یک گفت‌وگوی شفاف، تعیین یک مرز مشخص، یا اختصاص یک ساعت زمان به کاری که عقب افتاده است).
رئیسیان در پایان تاکید می‌کند:
«خیلی وقت‌ها گمان می‌کنیم برای حل یک چالش باید بیشتر فکر کنیم، در حالی که ذهن ما به یک اقدام روشن نیاز دارد، نه یک دور جدید از فکرهای تکراری. هر زمان احساس کردید ذهنتان در حال مرور وسواسی یک موضوع است، این پرسش کلیدی را از خود بپرسید: "آیا اکنون دارم مسئله را حل می‌کنم یا صرفاً نگرانی‌اش را تکرار می‌کنم؟"»