همزمان با افزایش دمای هوا، توصیه‌های مختلفی درباره پیشگیری از گرمازدگی در فضای مجازی و میان مردم دست به دست می‌شود؛ اما همه این توصیه‌ها پایه علمی ندارند. سه متخصص دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا، رایج‌ترین باورهای نادرست درباره گرمازدگی، تغذیه، مصرف مایعات و محافظت از ریه در روزهای گرم و غبارآلود را بررسی کرده‌اند.

نوشیدن آب از ریه در برابر ریزگردها محافظت نمی‌کند

یک متخصص بیماری‌های داخلی، فوق‌تخصص بیماری‌های ریوی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا با رد این تصور که نوشیدن آب می‌تواند از ریه در برابر ریزگردها محافظت کند، اظهار کرد: نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از کم‌آبی بدن و کاهش خطر گرمازدگی ضروری است، اما هیچ تأثیر مستقیمی بر جلوگیری از ورود ریزگردها به ریه یا کاهش آسیب ناشی از آلودگی هوا ندارد.

اکبر شریفی افزود: بهترین راه محافظت از ریه، کاهش مواجهه با هوای آلوده، حضور در محیط‌های بسته با هوای سالم و استفاده از ماسک‌های استاندارد مانند N95 در صورت ضرورت خروج از منزل است.

وی یکی دیگر از باورهای اشتباه را بی‌خطر دانستن آلودگی هوا در صورت نداشتن علائم تنفسی دانست و گفت: بسیاری تصور می‌کنند اگر سرفه یا تنگی نفس نداشته باشند، آلودگی هوا آسیبی به ریه آن‌ها وارد نمی‌کند، در حالی که بخش زیادی از اثرات ریزگردها خاموش و تدریجی است و حتی در افراد سالم نیز می‌تواند موجب التهاب ریه، کاهش عملکرد تنفسی و افزایش خطر بیماری‌های قلبی و ریوی شود.

وی درباره استفاده از شال یا دستمال برای محافظت از ریه نیز اظهار کرد: دستمال پارچه‌ای، شال یا ماسک‌های معمولی توانایی فیلتر کردن ذرات بسیار ریز معلق را ندارند و تنها ماسک‌های استاندارد مانند N95 می‌توانند تا حد زیادی از ورود این ذرات جلوگیری کنند.

این فوق‌تخصص بیماری‌های ریوی همچنین با اشاره به ورزش در روزهای آلوده گفت: اگرچه ورزش برای سلامت ریه مفید است، اما انجام آن در هوای آلوده توصیه نمی‌شود، زیرا هنگام فعالیت بدنی، عمق و تعداد تنفس افزایش یافته و حجم بیشتری از آلاینده‌ها وارد ریه می‌شود.

وی افزود: تاکنون هیچ ماده غذایی، شیر، دمنوش یا ویتامینی نتوانسته است اثر ریزگردها را خنثی کند. تغذیه سالم، مصرف میوه و سبزیجات و دریافت مایعات کافی به سلامت عمومی بدن کمک می‌کند، اما جایگزین کاهش مواجهه با آلودگی هوا نیست.

وی کودکان، سالمندان، زنان باردار، بیماران مبتلا به آسم، بیماری مزمن انسدادی ریه، بیماری‌های قلبی، دیابت و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی را آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در روزهای گرم و غبارآلود دانست و توصیه کرد این افراد تا حد امکان از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کنند.

قرار گرفتن در سایه،خطر را کامل رفع نمی‌کند

در ادامه، یک متخصص بیماری‌های داخلی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به برخی باورهای نادرست درباره گرمازدگی گفت: قرار گرفتن در سایه اگرچه احتمال گرمازدگی را کاهش می‌دهد، اما به معنای از بین رفتن کامل خطر نیست. زمانی که دمای محیط بالا، رطوبت زیاد یا تهویه نامناسب باشد، بدن همچنان در دفع گرما با مشکل مواجه می‌شود و افرادی که در فضای باز کار می‌کنند یا فعالیت بدنی دارند، حتی در سایه نیز ممکن است دچار کم‌آبی و گرمازدگی شوند.

علی ریاضی با رد این تصور که همه افراد باید در گرما آب فراوان بنوشند، اظهار کرد: این توصیه برای همه مناسب نیست. افراد سالم معمولاً باید متناسب با میزان تعریق، مصرف مایعات خود را افزایش دهند، اما بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، نارسایی پیشرفته کلیه یا بیماران دیالیزی معمولاً محدودیت مصرف مایعات دارند و نوشیدن بیش از حد آب می‌تواند موجب تجمع مایع در بدن، تنگی نفس، ورم اندام‌ها و حتی بستری شدن آن‌ها شود.

وی تأکید کرد: این بیماران باید میزان مصرف مایعات را تنها بر اساس توصیه پزشک معالج تنظیم کنند و از عمل به توصیه‌های عمومی یا فضای مجازی خودداری کنند. همچنین نادیده گرفتن علائم اولیه گرمازدگی یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات بیماران است. بسیاری افراد احساس تشنگی، ضعف یا سرگیجه را جدی نمی‌گیرند، در حالی که این علائم می‌تواند آغاز یک وضعیت خطرناک باشد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: تغییر خودسرانه داروهای فشار خون، داروهای ادرارآور یا داروهای دیابت، مصرف بی‌رویه آب یا نوشیدنی‌های شیرین و همچنین حضور طولانی‌مدت در فضای باز، به‌ویژه بین ساعت ۱۰ صبح تا ۵ عصر، از دیگر اشتباهات رایجی است که می‌تواند سلامت بیماران را به خطر بیندازد.

آب قابل جایگزینی نیست

در ادامه، یک متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی در گفت‌وگو با ایسنا،  با بیان اینکه بسیاری تصور می‌کنند تنها هنگام احساس تشنگی باید آب بنوشند، گفت: هرگز نباید نوشابه را جایگزین مناسبی برای آب دانست، آب بهترین انتخاب برای جبران مایعات از دست رفته بدن است و مصرف زیاد نوشابه، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، چای و قهوه به دلیل قند یا کافئین بالا توصیه نمی‌شود. دوغ کم‌نمک، شیر کم‌چرب، آب‌میوه طبیعی رقیق‌شده و دمنوش‌های بدون کافئین می‌توانند انتخاب‌های مناسب‌تری باشند.

شیوا هوجقانی با رد این باور که غذا نخوردن از گرمازدگی جلوگیری می‌کند، اظهار کرد: حذف وعده‌های غذایی اقدام درستی نیست و در روزهای گرم باید وعده‌های سبک، متعادل و کم‌چرب مصرف شود. نوشیدن آب یخ یا خوردن بستنی تنها احساس خنکی موقتی ایجاد می‌کند و تأثیر مؤثری بر کاهش دمای مرکزی بدن یا پیشگیری از گرمازدگی ندارد.

وی درباره مصرف محلول‌های الکترولیتی و مکمل‌ها نیز اظهار کرد: این فرآورده‌ها بیشتر برای افرادی که تعریق شدید، فعالیت بدنی طولانی یا اسهال و استفراغ دارند، کاربرد دارند و بیماران مبتلا به فشار خون، بیماری‌های قلبی یا کلیوی نباید بدون تجویز پزشک از آن‌ها استفاده کنند.

وی در پایان تأکید کرد: نوشیدن منظم آب، مصرف میوه‌ها و سبزیجات آبدار، انتخاب غذاهای سبک، محدود کردن نوشیدنی‌های شیرین و کافئین‌دار و پرهیز از فعالیت شدید در ساعات اوج گرما، مهم‌ترین راهکارهای تغذیه‌ای برای پیشگیری از گرمازدگی است.

به گزارش ایسنا، بسیاری از توصیه‌های رایج درباره گرمازدگی، پایه علمی ندارند و عمل به آن‌ها می‌تواند سلامت افراد، به‌ویژه بیماران مزمن را به خطر بیندازد. متخصصان نیز تأکید می‌کنند بهترین راه مقابله با گرما، رعایت توصیه‌های پزشکی، کاهش حضور در گرمای شدید و آلودگی هوا و مصرف مایعات متناسب با شرایط جسمانی هر فرد است.