به گزارش فارس - تصور عمومی از تحولات سایبری معمولاً به سرقت‌های هویت یا هک‌های مقطعی معطوف است، اما در لایه‌های فوق‌امنیتی، رقابتی سرنوشت‌ساز در جریان است که آینده موازنه قدرت اطلاعاتی را رقم می‌زند. 
اما این موضوع از یک گذار بنیادین در مقیاس جهانی خبر می‌دهد؛ عبور از پروتکل‌های امنیتی کنونی به سمت «رمزنگاری پساکوانتومی» (Post-Quantum Cryptography).
ایالات متحده این تغییر ساختاری را نه یک پروژه رایانه‌ای تجاری یا آزمایشگاهی، بلکه مسئله‌ای مستقیم در حوزه امنیت ملی تلقی می‌کند. مبنای این نگرانی ملی، ظهور حتمی ابررایانه‌هایی است که قادر خواهند بود قوی‌ترین الگوریتم‌های فعلی حاکم بر اینترنت، بانک‌ها، شبکه‌های دولتی، پایگاه‌های نظامی و زیرساخت‌های حیاتی را کاملاً بی‌اثر کنند.
در این معادله استراتژیک، کشوری که بتواند زودتر از بقیه زره رمزنگاری خود را نوسازی کند، علاوه بر بستن مسیر نفوذ، برتری اطلاعاتی بی‌سابقه‌ای در عرصه بین‌المللی دست‌وپا خواهد کرد.
مهاجمان سایبری داده‌ها را برای رمزگشایی در آینده ذخیره می‌کنند
اگرچه رایانه‌های کوانتومی هنوز به قدرت عملیاتی لازم برای درهم‌شکستن کدهای نظامی پیوندنخورده‌اند، اما یک استراتژی خاموش، سازمان‌های امنیتی را به تحرک واداشته است. متخصصان امنیت سایبری این پدیده را «امروز ذخیره کن، فردا رمزگشایی کن» (Harvest Now, Decrypt Later) نام‌گذاری کرده‌اند.
در این سناریو، دشمنان اطلاعاتی از هم‌اکنون حجم عظیمی از داده‌های رمزگذاری‌شده، اسناد دیپلماتیک، طرح‌های دفاعی، پروژه‌های تحقیقاتی و داده‌های راهبردی را سرقت و بایگانی می‌کنند.
آنها منتظر فرا رسیدن «روز Q» یا همان روزِ به قدرت رسیدن محاسبات کوانتومی هستند تا این حجم عظیم از داده‌های حیاتی را که ارزش محرمانگی آن‌ها تا ده‌ها سال باقی می‌ماند، یک‌باره بازگشایی و افشا کنند.
مؤسسه «NIST» استانداردهای جهانی عصر پساکوانتوم را تدوین کرد
مرکز فرماندهی آمریکا برای خنثی‌سازی این تهدید، «مؤسسه ملی استاندارد و فناوری» (NIST) است. این نهاد از سال ۲۰۱۶ با هدف جایگزینی روش‌های آسیب‌پذیری چون RSA و ECC، یک رقابت جهانی را برای طراحی الگوریتم‌های نفوذناپذیر آغاز کرد.
نتیجه این تلاش، انتشار نخستین استانداردهای رسمی رمزنگاری پساکوانتومی در سال ۲۰۲۴ بود که بر سه پایه اصلی استوار است:
    استاندارد FIPS 203 (ML-KEM): مخصوص تبادل امن کلیدهای رمزنگاری.
    استاندارد FIPS 204 (ML-DSA): ویژه امضای دیجیتال و احراز هویت.
    استاندارد FIPS 205 (SLH-DSA): جهت ساخت امضاهای دیجیتال بر پایه توابع هش.
این الگوریتم‌ها بر روی سخت‌افزارهای معمولی فعلی نیز قابل اجرا هستند و مسیر انتقال تدریجی را پیش از دسترسی همگانی به قدرت کوانتومی هموار می‌سازند.
آژانس امنیت ملی آمریکا شریان‌های نظامی را ایمن‌سازی می‌کند
برخلاف ماموریت عمومی نیست (NIST)، «آژانس امنیت ملی آمریکا» (NSA) مسئولیت مستقیم حفاظت از سامانه‌های امنیت ملی و کدهای حساس نظامی را عهده‌دار شده است. این آژانس در قالب چارچوب «مجموعه الگوریتم‌های امنیت ملی تجاری ۲.۰» (CNSA 2.0) دستورالعمل کوچ تمام سامانه‌های نظامی به کدهای مقاوم در برابر کوانتوم را ابلاغ کرد.
این اقدام، نقش حیاتی رمزنگاری را در امنیت دفاعی آشکار می‌کند، چرا که الگوریتم‌های امنیتی، شالوده اصلی حوزه زیر هستند:
    سامانه‌های فرماندهی و کنترل عملیاتی
    شبکه‌های ارتباطی متصل به نیروهای مسلّح
    ارتباطات ماهواره‌ای و پدافندی
    مراکز داده‌های اطلاعاتی و جاسوسی
    زنجیره تأمین نرم‌افزاری و سخت‌افزاری صنایع دفاعی
در صورت نفوذ کوانتومی به این بخش‌ها، آسیب صرفاً لو رفتن اسناد نیست، بلکه خطر دستکاری داده‌ها، جعل دستورات فرماندهی و ایجاد اختلال در عملکرد تسلیحات مطرح می‌شود.
قدرت‌های بزرگ بر سر کنترل زیرساخت‌های امنیتی رقابت می‌کنند
نبرد کوانتومی میان قدرت‌های جهان ابعادی بسیار فراتر از ساخت یک رایانه سریع دارد؛ این نبرد درباره تسلط بر «قواعد بازی در آینده» است.
پیشگامی در استانداردهای جدید، سه مزیت استراتژیک ایجاد می‌کند: مصون‌سازی داده‌های ملی، آسیب‌ناپذیری زیرساخت‌های حیاتی و تحمیل قواعد امنیتی خود بر زنجیره فناوری جهانی.
به همین جهت، آمریکا، چین و سایر قدرت‌ها سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در این حوزه انجام داده‌اند. البته طبق اسناد رسمی، هدف اعلام‌شده برنامه‌های PQC آمریکا فعلاً بر مصون‌سازی شبکه‌های داخلی متمرکز است، نه شکستن رمزهای دیگران، گرچه هر نوسازی دفاعی در این سطح، توازن قدرت را دستخوش تغییر می‌کند.
شبکه‌های بلاک‌چین برای حفظ امنیت باید بازطراحی شوند
یکی از بخش‌های آسیب‌پذیر در برابر جهش کوانتومی، معماری فناوری بلاک‌چین است. اکثر شبکه‌های کریپتوکارنسی و رمزارزها برای تایید تراکنش‌ها از رمزنگاری کلید عمومی استفاده می‌کنند که در صورت پیدایش رایانه‌های کوانتومی فوق‌سریع، ساختار امنیتی آن‌ها نیازمند تغییر خواهد بود.
ارتقای سیستم‌ها به «بلاک‌چین‌های کوانتوم‌امن» از هم‌اکنون آغاز شده است، اما چالش اصلی در این میان، نه مسائل نظری، بلکه سختیِ انتقال میلیون‌ها کاربر، کیف‌پول، قرارداد هوشمند و زیرساخت توزیع‌شده موجود به ساختار جدید الگوریتم‌هاست.
فرمان فرماندهی فدرال روند مهاجرت رمزنگاری را تسریع کرد
جدیت واشنگتن در مقابله با این تهدید با صدور یک دستور حکومتی وارد فاز جدیدی شد. دولت آمریکا در سال ۲۰۲۶ با ابلاغ فرمان اجرایی «ایمن‌سازی کشور در برابر حملات پیشرفته رمزنگاری»، تمام دستگاه‌های فدرال را موظف کرد روند کوچ به رمزنگاری پساکوانتومی را سرعت ببخشند.
بر اساس این ابلاغیه، تمام نهادهای دولتی موظف شدند:
    یک مدیر ارشد را مسئول مستمر مهاجرت به PQC نمایند؛
    تمام دارایی‌های رمزنگاری‌شده و الگوریتم‌های قدیمی خود را شناسایی کنند؛
    جدول زمانی مشخصی برای جایگزینی کدهای قدیمی ارائه دهند.
این فرمان نشان داد که کاخ سفید، تهدیدات کوانتومی را نه یک فرضیه علمی دوردست، بلکه برنامه‌ای قطعی برای مدیریت بحران ملی می‌داند.
جنگ‌های آینده با کدهای ریاضی و الگوریتم‌ها آغاز می‌شوند
در معادلات نبردهای آتی، غلبه بر دشمن صرفاً با شمارش موشک‌ها، هواپیماها و ناوها سنجیده نخواهد شد، بلکه به توانایی حفاظت از کدهای فرماندهی بستگی دارد.
یک ارتش مدرن بدون رمزنگاری نفوذناپذیر، توان صادر کردن دستور، هدایت سامانه‌های خودکار و اعتماد به داده‌های حسگرهای خود را از دست خواهد داد.
این رقابت پنهان پساکوانتومی، در واقع نوعی مسابقه تسلیحاتی جدید است که ابزار اصلی آن را معادلات ریاضی، الگوریتم‌ها و استانداردهای امنیتی تشکیل می‌دهند.
اگرچه «روز Q» هنوز فرارسیده نیست، اما اثرات ژئوپلیتیک آن از همین امروز خریداران و سازندگان امنیت را در جهان تقسیم کرده است.
فرهنگ واژگان
کامپیوتر یا رایانه کوانتومی (Quantum Computer):
نسل جدیدی از ابرکامپیوترها که به‌جای استفاده از بیت‌های صفر و یک رایج، از قوانین فیزیک کوانتوم برای پردازش استفاده می‌کنند. توان محاسباتی این رایانه‌ها در حل برخی معادلات پیچیده، میلیادرها برابر رایانه‌های معمولی است.
رمزنگاری پساکوانتومی (Post-Quantum Cryptography - PQC):
نسل جدیدی از قفل‌ها و فرمول‌های ریاضیِ امنیتی که به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند تا حتی قوی‌ترین کامپیوترهای کوانتومی آینده نیز نتوانند آن‌ها را بشکنند یا رمزگشایی کنند.
روز کیو (Q-Day):
اصطلاحی در حوزه امنیت سایبری که به روزِ فرضی در آینده اشاره دارد؛ روزی که نخستین کامپیوتر کوانتومیِ قدرتمند ساخته می‌شود و می‌تواند تمام قفل‌ها و رمزهای اینترنتی و نظامی فعلی جهان را در چند ثانیه بشکند.
استراتژی «امروز ذخیره کن، فردا رمزگشایی کن» (Harvest Now, Decrypt Later):
یک روش جاسوسی که در آن هکرها یا سازمان‌های امنیتی، داده‌های رمزگذاری‌شده و محرمانه فعلی (بانکی، نظامی، پزشکی) را امروز سرقت و ذخیره می‌کنند تا در آینده به محض ساخته شدن کامپیوترهای کوانتومی، آن‌ها را بازگشایی و استفاده کنند.
مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا (NIST):
نهاد دولتی و علمی اصلی در ایالات متحده که وظیفه تعیین استانداردهای فنی، ایمنی و الگوریتم‌های رسمی امنیتی را برای این کشور و بخش عمده‌ای از جهان بر عهده دارد.
آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA):
مقتدرترین و سرّی‌ترین سازمان جاسوسی و امنیت سایبری در آمریکا که وظیفه اصلی آن شنود، کشف رمزهای کشورهای دیگر و حفاظت از شبکه‌ها و ارتباطات نظامی و امنیتی ایالات متحده است.
استانداردهای FIPS (مانند FIPS 203, 204, 205):
کدهای استاندارد پردازش اطلاعات فدرال که شامل دستورالعمل‌ها و الگوریتم‌های ریاضی جدیدی هستند تا سیستم‌های دیجیتال بر اساس آن‌ها امن‌سازی شوند.
چارچوب CNSA 2.0:
مجموعه دستورالعمل‌های امنیتی ویژه سازمان NSA که به ارتش و نهادهای اطلاعاتی آمریکا ابلاغ شده تا تمام تجهیزات نظامی و ارتباطی خود را طبق یک جدول زمانی مشخص به قفل‌های ضدکوانتوم مجهز کنند.
الگوریتم‌های RSA و ECC:
دو نمونه از رایج‌ترین و استانداردترین قفل‌های رمزنگاری که امروزه در پیام‌رسان‌ها، خریدهای اینترنتی، تراکنش‌های بانکی و امضاهای دیجیتال استفاده می‌شوند و در برابر کامپیوترهای کوانتومی کاملاً آسیب‌پذیر هستند.
رمزنگاری کلید عمومی (Public Key Cryptography):
روشی در رمزنگاری که از دو کلید (یکی عمومی برای قفل کردن داده و دیگری خصوصی برای باز کردن آن) استفاده می‌کند. تمامی سیستم‌های بانکی و شبکه بلاک‌چین بر روی این روش استوار هستند.