اختلال در مسیرهای صادرات انرژی در پی تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا در تنگه هرمز، به یکی از شدیدترین شوکهای بازار انرژی سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است.
قیمت نفت خام، سوختهای پالایشگاهی و مواد پتروشیمی با سرعت بیسابقهای افزایش یافته و اثرات آن بر زنجیره تولید جهانی محسوس است.
بنزین: جهش یک ماهه ۳۰ تا ۳۸ درصدی
قبل از آغاز درگیریها، معاملات آتی بنزین در آمریکا بین ۲٫۳۹ تا ۲٫۴۲ دلار در هر گالن بود. با تشدید بحران و نگرانی از بستهشدن مسیرهای صادراتی، قیمتها در مارس ۲۰۲۶ به حدود ۲٫۷۴ دلار در هر گالن رسید. قیمت مصرفکننده در برخی مناطق آمریکا حتی از ۵ دلار در هر گالن فراتر رفت.
دیزل و سوختهای سنگین: فشار مضاعف بر حملونقل و صنعت
قیمت دیزل به بیش از ۴ دلار در هر گالن رسید و معاملات آتی بیش از ۱۲ درصد افزایش یافت؛ نزدیک به ۹۰۰ هزار بشکه در روز از عرضه جهانی گازوئیل در معرض اختلال قرار گرفت. نفت کوره نیز به دلیل توقف موقت پالایشگاهها و افزایش هزینه سوخت کشتیها، با رشد قیمت مواجه شد و هزینه تجارت جهانی کالاها را افزایش داد.
پتروشیمی: افزایش شدید قیمت اوره و پلیمرها
قیمت جهانی اوره از ۴۵۰ دلار در هر تن به ۵۸۴ دلار رسید؛ افزایشی نزدیک به ۳۰ درصد در یک ماه و ۵۲ درصد نسبت به سال قبل.در بازار پلیمرها، پلیاتیلن و پلیپروپیلن در آسیا ۸ تا ۱۵ درصد افزایش یافتند و به حدود ۷۴۰۰ و ۷۵۰۰ یوان در هر تن رسیدند. افزایش قیمت نفتا و گاز طبیعی به طور مستقیم هزینه تولید و قیمت بازار را تحت تأثیر قرار داده است.
پیامد اقتصادی گسترده
اختلال در مسیرهای صادرات انرژی نه تنها بازار نفت، بلکه زنجیره تولید کالاهای صنعتی و مصرفی را تحت فشار گذاشته است. افزایش هزینه خوراکهای هیدروکربنی، اختلال در حملونقل و محدودیت صادرات مواد اولیه، رشد تورم و فشار اقتصادی بر مصرفکنندگان جهانی را تشدید کرده است. تحلیلگران اقتصادی معتقدند این بحران یک شوک صنعتی و اقتصادی جهانی است که اثرات آن تا ماهها ادامه خواهد داشت.
*کارشناس حوزه انرژی
