رضا کریمی، کشاورز پنجاه و چهار ساله اهل ورامین، سه سال است درگیر یک اختلاف ملکی است. همسایه اش مدعی است بخشی از زمین کشاورزی اش را تصرف کرده. سند دارد، شاهد دارد، اما مرزهای مشخصی ندارد. وکیلش یک چیز می خواهد: مدرک تصویری معتبر از وضعیت زمین در گذشته.

کریمی می گوید: «وکیلم گفت اگر بتوانی عکس هوایی از بیست سال پیش بیاوری، پرونده تمام است.»

اولین مسیر؛ سازمان نقشه برداری

مثل هر کسی که دنبال عکس هوایی رسمی می گردد، کریمی هم اول رفت سراغ سازمان نقشه برداری کشور. این سازمان دهه هاست آرشیوی از تصاویر هوایی سراسر ایران دارد و تا همین چند سال پیش، متقاضیان می توانستند با طی مراحل اداری، تصویر مورد نیازشان را دریافت کنند.

اما جواب سازمان این بار فرق داشت.

کارمند پشت باجه گفت: «ارائه عکس هوایی به اشخاص حقیقی و شرکت های خصوصی از طرف سازمان متوقف شده.»

سیاستی که همه را سردرگم کرد

در سال های اخیر، سازمان نقشه برداری کشور ارائه مستقیم عکس های هوایی آرشیوی به عموم را محدود کرده است. این تصمیم دلایل فنی و امنیتی دارد، اما برای کسانی مثل رضا کریمی که به این تصاویر نیاز حقوقی دارند، یک بن بست بزرگ است.

وکلا و کارشناسان رسمی دادگستری هم با همین مشکل روبرو شده اند. یک کارشناس رسمی نقشه برداری که ترجیح می دهد نامش فاش نشود می گوید: «ما هم برای تهیه این تصاویر به منابع جایگزین نیاز داریم. سازمان دیگر به همه پاسخ نمی دهد.»

راه حلی که کمتر کسی می داند

کریمی بعد از چند هفته سردرگمی، از طریق یک مهندس نقشه بردار با شرکت مپ اسکیل آشنا شد. این شرکت به عنوان یکی از واسطه های مجاز، امکان خرید عکس هوایی از سازمان نقشه برداری را برای متقاضیان فراهم می کند؛ یعنی همان تصاویر آرشیوی رسمی، اما از مسیر یک شرکت متخصص که مجوز دسترسی به این داده ها را دارد.

کریمی می گوید: «فکر می کردم باید خودم مستقیم بروم. نمی دانستم شرکت هایی هستند که این کار را برایت انجام می دهند و تصویر رسمی با مهر معتبر تحویل می دهند.»

فرآیند کار ساده است. متقاضی محدوده جغرافیایی و بازه زمانی مورد نظرش را مشخص می کند، مپ اسکیل درخواست را پیگیری و تصویر را تهیه و تحویل می دهد. اعتبار حقوقی تصویر هم دست نخورده باقی می ماند، چون منبع اصلی همان سازمان نقشه برداری کشور است.

پرونده ای که بسته شد

رضا کریمی سه هفته بعد، تصویر هوایی زمینش از بیست سال پیش را داشت. درخت ها، جوی آب، و مرز واقعی زمین، همه در تصویر مشخص بودند.

وکیلش تصویر را به دادگاه ارائه داد. قاضی رأی داد.

کریمی می گوید: «اگر از اول می دانستم مپ اسکیل هست، سه سال وقتم را تلف نمی کردم.»

برای متقاضیانی که به عکس هوایی آرشیوی نیاز دارند، مراجعه مستقیم به سازمان نقشه برداری دیگر در اکثر موارد نتیجه ای ندارد. مسیر امروز از شرکت های مجاز مثل مپ اسکیل می گذرد.