روزهایی که برای گرامیداشت عشق، پدر، مادر، همسر، فرزند، معلم و … نامیده می‌شوند؛ یک یادآوری ساده برای کسانی هستند که گرفتار روزمرگی شده و یا انقدر مشغول زندگی پرفراز و نشیب این روزها هستند که مدتی، هر چند کوتاه، است فراموش کرده‌اند خدا را برای داشتن عشق، برای داشتن موهبت‌های تکرار نشدنی که همان انسان‌های عزیز اطرافمان هستند؛ سپاسگزاری کنند.

البته برخی به جای توجه به فلسفه این نام‌گذاری‌ها درگیر حمل و نقل عروسک‌های غول‌پیکر و دسته‌گل های چند ده میلیونی و دست‌به‌دست کردن عکس‌هایش در فضای مجازی شده‌اند. حتی در غرب که ولنتاین ریشه در آن فرهنگ دارد نیز عشاق، عشق خود را با یک بسته شکلات و هدیه دادن گل جشن می‌گیرند. برنامه‌ریزی می‌کنند که بتوانند این روز را در کنار یکدیگر بگذارند و عشقشان را به یکدیگر یادآوری کنند.

در این مطلب از الف به بررسی تاریخچه ولنتاین و سپندارمذگان خواهیم پرداخت تا با ریشه‌های تاریخی و دلیل نامگذاری آن‌ها آشنا شویم.

 

مراسم	سپندارمذگان	ولنتاین
سرزمین	ایران (هخامنشی)	روم
قدمت	بیست قرن پیش از میلاد	قرن سوم میلادی
نماد آغازین	الهه‌ای به نام سپندارمذ	کشیشی به نام ولنتاین
تاریخ	۲۹ بهمن	۲۵ بهمن

 

تاریخچه سپندارمذگان

در ایران باستان، نه چون رومیان از سه قرن پس از میلاد، که از بیست قرن پیش از میلاد، یعنی حدودا دوهزار سال پیش از تولد ولنتاین، میان آریائیان روزی موسوم به روز عشق (سپندارمذگان یا اسفندارمذگان) بوده است. این روز در تقویم زرتشتی مصادف است با پنجم اسفند ماه و در تقویم جدید ایرانی، که شش ماه اول سال سی و یک روز حساب می‌شود، شش روز به جلو آمده و دقیقا مصادف می‌شود با ۲۹ بهمن، یعنی چهار روز پس از روز ولنتاین.

سپندارمذگان یا اسفندارمذگان یکی از جشن‌های کهن ایرانی است که از دوران باستان برای بزرگداشت عشق، مهر و زمین برگزار می‌شده است. روز سپندارمذگان را می‌توان روز ولنتاین ایران باستان در نظر گرفت.

 

ریشه‌ تاریخی

سپندارمذگان از نام یکی از الهه‌های زرتشتی، به نام سپندارمذ، که نشانه‌ای از زمین و باروری، عشق و محبت است، گرفته شده است. در متون زرتشتی، سپندارمذ به عنوان نماد نگهداری از زمین و عشق شناخته می‌شود.

بانو ایزد زمین، سپندارمذ یا سپندارمد نام دارد که دختر اهورا مزدا بوده است. نامش به معنای پاکی، روشنی، فروتنی، پاکدامنی و درستی است. بانو ایزد زمین نمایانگر بردباری، شکیبایی و باروری و ظرافت زنانه است که همراهش گل پلنگ مشک دارد.

در این روز، مردم به تبادل هدایا و ابراز عشق می‌پردازند. زنان در این روز مورد احترام ویژه‌ای قرار می‌گیرند و مردان برای تقدیر از همسران و معشوقه‌های خود هدایایی مانند گل و شیرینی تقدیم می‌کنند.

در ۲۹ بهمن که روز عشق در اساطیر ایرانی است، به زنان احترام زیادی گذاشته می شده و در خانه تمام کارها را مردان انجام می داده اند؛ برای زنان هدایایی تهیه کرده و زنان لباس‌های نو می‌پوشیده اند؛ همچنین این روز که عید و جشن قدیمی است؛ دختران آزادی انتخاب همسر داشته و در آن روز خانواده های ایرانی به دختران حق آزادی انتخاب همسر داده می شده است.

سپندارمذگان به عنوان یک جشن باستانی، تلاش دارد که عشق و دوستی را ترویج کند و هنوز هم در جوامع ایرانی، چه زرتشتی و چه غیر زرتشتی، جایگاه خاصی دارد. با تأکید بر اهمیت عشق و رابطه‌های انسانی، این جشن نشان‌دهنده میراث فرهنگی غنی ایران است و به تدریج دوباره در جامعه معاصر به محبوبیت دست یافته است.

به طور کلی، سپندارمذگان به قلب فرهنگ ایرانی افزوده می‌شود و یادآور ارج نهادن به عشق و دوستی در زندگی روزمره است.

 

تاریخچه ولنتاین

هر مراسمی یک تاریخچه یا یک روایت در دل خود دارد. روز ولنتاین، که در تاریخ ۱۴ فوریه جشن گرفته می‌شود، به یاد قدیس ولنتاین نامگذاری شده است. این روز به عنوان روز عشق و محبت شناخته می‌شود و در بسیاری از کشورها سنت‌هایی برای جشن گرفتن آن وجود دارد.

 

ریشه‌ تاریخی؛ قدیس ولنتاین (والنتیوس)

گفته می‌شود که قدیس ولنتاین در قرن سوم میلادی در روم زندگی می‌کرد. او به دلیل کمک به زوج‌های جوان برای ازدواج در برابر قوانین امپراتوری روم به زندان افتاد و در نهایت اعدام شد.

قدیس ولنتاین یکی از شخصیت‌های مهم در تاریخ مسیحیت است که داستان او با عشق و فداکاری در هم تنیده است. او به عنوان یک قهرمان عشق و فداکاری شناخته می‌شود، و داستان زندگی‌اش الهام‌بخش جشن روز ولنتاین شده است.

ولنتاین در قرن سوم میلادی در امپراتوری روم زندگی می‌کرد. در آن زمان، امپراتور کلادیوس دوم تصمیم گرفت که جوانان را از ازدواج منع کند، زیرا باور داشت که سربازان مجرد بهتر می‌توانند در جنگ‌ها بجنگند، چرا که وابستگی‌های خانوادگی، آنها را ضعیف می‌کند.

ولنتاین به عنوان یک کشیش مسیحی تصمیم گرفت با این قانون غیرعادلانه مخالفت کند. او شروع به انجام ازدواج‌های مخفیانه برای جوانان عاشق کرد. این عمل او به سرعت مشهور شد و جوانان به او روی می‌آوردند تا زندگی مشترک‌شان را زیر سایه عشق، رسمی کنند.

اما سرانجام او دستگیر شد. ولنتاین در زندان به سر می‌برد و در این مدت با زندانیان دیگری ارتباط برقرار کرد و حتی به آنها تعلیم می‌داد. در زندان، او با دختر زندان‌بان، که نابینا بود، ارتباط برقرار کرد. بر اساس افسانه‌ها، ولنتاین دعا کرد و او بینایی‌اش را بازیافت.

در نهایت، ولنتاین به اتهام نقض دستورات امپراتوری به مرگ محکوم شد. در روز ۱۴ فوریه، ولنتاین به دار آویخته شد. او در مدت زندانی بودنش عاشق دختر زندانبانش شده و نخستین کارت ولنتاین را خود او پیش از مرگش برای آن دختر فرستاد و در آن نوشت:از طرف ولنتاین تو. این جمله بعدها به عنوان الگو برای تبادل پیام‌های عشق و محبت در روز ولنتاین شناخته شد.

پس از شهادت او، مردم به یاد ولنتاین و فداکاری‌اش او را تقدیس کردند و روز ۱۴ فوریه به عنوان روز ولنتاین نامگذاری شد. این روز به مرور زمان به جشن عشق و محبت تبدیل شد و سنت‌های مختلفی در سراسر جهان به آن افزوده شد.

قدیس ولنتاین نماد وفاداری، فداکاری و محبت است و داستان او به عنوان یک الگو برای افرادی که به عشق اعتقاد دارند، باقی مانده است.

 

تحولات فرهنگی

از قرن پانزدهم به بعد، جشن روز ولنتاین به تدریج در اروپا محبوب‌تر شد. مردم برای ابراز عشق و محبت خود، کارت‌های دست‌نویس و یادداشت‌ها رد و بدل می‌کردند. با ورود این سنت به آمریکا در قرن نوزدهم، کارت‌های چاپی و هدایا به آن افزوده شد.

سنت‌های مدرن

امروزه، مردم در این روز گل، شکلات و هدایا به محبوبان خود هدیه می‌دهند. کارت‌های ولنتاین طرفداران زیادی دارند و بسیاری از زوج‌ها از این روز به عنوان فرصتی برای ابراز احساسات خود استفاده می‌کنند. به عنوان یک روز جهانی، ولنتاین در فرهنگ‌های مختلف به شیوه‌های گوناگون جشن گرفته می‌شود و به تدریج به یک نماد جهانی محبت و عشق تبدیل شده است.