به گزارش الف، فرهیختگان نوشت: روز گذشته خبرهایی از وقوع حملات موشکی به کاراکاس پایتخت ونزوئلا و برخی مناطق دیگر منتشر شد. همه از آغاز جنگ صحبت میکردند؛ اما دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در اولین واکنش رسمی کشورش به این تحولات اعلام کرد، نیکلاس مادورو رئیسجمهور ونزوئلا توسط نیروهای ویژه یگان موسوم به «دلتا فورس» دستگیر و به همراه همسرش از ونزوئلا خارج شده است.
اصل حمله به ونزوئلا باتوجهبه روند ماههای اخیر قابلپیشبینی بود و گفته میشد آمریکا طرحی برای تصرف چندین نقطه حیاتی این کشور مانند بنادر، فرودگاهها و پالایشگاهها دارد؛ اما عملیات ویژه ربایش رئیسجمهور، مطرح نبود؛ شاید بیشتر به این دلیل که امکان اجرای آن محال مینمود.
1 - عملیات ربایش رئیسجمهور ونزوئلا غافلگیرانه بود. حملات هوایی و ورود بالگردهای شنوک که برای حمل کماندوها استفاده میشوند، وقوع سناریو تصرف نقاط حیاتی را نشان میداد؛ اما مارک روبیو وزیر خارجه آمریکا تأکید کرد هدف عملیات به دستگیری مادورو محدود بود.
2 - برای عملیات ربایش سامانههای پدافندی مستقر در پایگاههای هوایی و محل استقرارشان در اطراف پایتخت هدف قرار گرفت تا بالگردها بتوانند به حریم شهر وارد شوند.
آمریکا بر سرکوب پدافند هوایی، حتی اگر سامانهها قدیمی باشند اصرار دارد؛ این الگو به معنای خطرساز بودن هرنوع سامانه پدافندی با وجود بهره گرفتن هواگردهای آمریکایی از انواع سامانههای دفاعی است. از این رو نقطه موفقیت ابتدایی و اصلی آمریکا در حملات هوایی، سرکوب پیشینی پدافند است.
دولتهایی که در خطر هجوم آمریکا قرار دارند باید بتوانند همواره بخشی از پدافند خود را خارج از روند سرکوب هوایی با موشکهای ضدرادار قرار داده و بهعلاوه، با سرعت بتوانند از این تجهیزات در حملات اصلی برای مقابله با ورود هوایی آمریکا استفاده کنند.
اگر آمادهباش قابلتوجهی در پایتخت وجود داشت، قوای ونزوئلا میتوانستند با انبوه موشکهای دوشپرتاب، مسلسلهای سنگین و توپخانه ضدهوایی مانع ورود بالگردهای آمریکایی شوند؛ اما این اتفاق رخ نداد. این مسئله میتواند دلایل نظامی مانند غافلگیری، عدم تحویل سلاح به یگانها و اجرای سریع عملیات یا دلایل سیاسی مثل توافق و یا همکاری قسمتی از ارتش با آمریکا باشد.
3 - آمریکا اعلام کرده مادورو بهوسیله یک ناو در حال انتقال به آمریکاست و در دادگاهی در نیویورک به جرم قاچاق مواد مخدر محاکمه میشود.
4- ترامپ درباره آینده حکومت ونزوئلا چند موضعگیری کرده است. او میگوید آمریکا در تعیین حکومت یا حاکم آینده نقش خواهد داشت. همچنین گفته که حضور خانم ماچادو برنده جایزه صلح نوبل و رهبر کنونی معترضان در مقام ریاست کشور قابلبررسی است گرچه این کشور فعلاً یک معاون رئیسجمهور دارد. خانم دلسی رودریگز معاون مادورو به طور قانونی در غیاب او مسئولیت کشور را برعهده میگیرد. گفته شده رودریگز فعلاً خارج از کشور بوده و در روسیه حضور دارد.
ترامپ دو موضعگیری دیگر هم دارد که شرایط را شفافتر میکنند. او در مورد اول گفته است که «طرفداران مادورو آیندهای تاریک خواهند داشت اگر به وفاداری خود به او ادامه دهند.» در مورد دوم ترامپ درباره جانشینی مادورو تأکید کرده که: «ما نمیتوانیم ریسک کنیم بعد از انجام این کار شگفتانگیز دیشب که اجازه دهیم شخص دیگری جای ما را بگیرد و مجبور شویم دوباره آن را انجام دهیم!»
تهدید طرفداران مادورو به این معناست که آنها قدرت یا دستکم بخش مهمی از آن را در دست دارند و احتمال دارد مصالحهناپذیر باشند؛ گرچه این اظهارنظر ترامپ وجود طیف موافق یا راضیشده به برکناری مادورو در ساختار را گوشزد میکند.
در اظهارنظر مهم دیگر، ترامپ درباره جایگزین گفته اگر شخصی که از نظر آمریکا مناسب نیست رئیس کشور شود، واشنگتن مجبور میشود او را نیز دستگیر کند!
چنین مواردی نشان میدهد ربودن مادورو توافقی با موافقت شخص او و یا کلیت ساختار نبوده است. از سوی دیگر جناحی در حکومت نیز که با روندهای پس از برکناری مادورو مشکلی ندارد بر اثر فشارهای نظامی به شکل بسیار کمرنگ با جریان کنونی همراه شده است.
5 - تحولات نشان میدهد ربودن مادورو توافقی با شخص او برای خروج از قدرت نبوده است و اگر بود او بهجای دستگیری به کشوری دیگر میرفت. همچنین سربازان آمریکا در ونزوئلا نماندهاند و خبری از شورش مخالفان و سقوط دولت نیست. همزمان تجمعاتی برای حمایت از مادورو شکل گرفته است. به عبارتی دیگر از ونزوئلا تنها مادورو کم شده و وضعیت بدون تغییر باقی مانده است.
6 - چپگرایان در ونزوئلا محبوب و قدرتمند بوده و مخالفان دولت بسیار مشتت هستند بهگونهای که در برهههایی آنها به ۴۰ گروه مجزا تقسیم میشدند. برایناساس مخالفان از نظر نفوذ در ساختار، قدرت خیابانی، توانمندی سیاسی، ظرفیت اداره امور کشور و حمایت داخلی ضعیف هستند. این ضعف آنها را با همتایانشان در دیگر کشورهای آمریکای لاتین، متفاوت میکند.
7- اگر در کلمبیا و شیلی چپگرایان برای تکمورد و یا مواردی اندک به قدرت رسیدهاند، ونزوئلا همانند کوبا قلعه چپگرایان است و فتح آن دشواریهایی دارد. آمریکا به دلیل وضعیت خاص کوبا، با وجود نزدیکی جغرافیایی، قابل محاصره بودن این کشور جزیرهای و ارتش سادهاش، مجبور شده برای دههها آن را تحمل کند.
8 - هدف آمریکا از لشکرکشی به ونزوئلا سرنگونی دولت، تسلط بر نفت، اخراج رقبا از روسیه و چین گرفته تا ایران و برجستهسازی یک موفقیت ژئوپلیتیکی بوده است.
برای تحقق این اهداف آمریکا یک جراحی انجام داد و مادورو را از کشور حذف و خارج کرد؛ اما باید دید این اقدام اهداف را به ثمر میرساند یا بدون نتیجه میمانند. اگر اهداف محقق نشوند حمله نظامی و ربایش شکست خوردهاند.
9 - دفتر دبیرکل سازمان ملل به نقل از آنتونیو گوترش ضمن مؤثر دانستن ربودن مادورو در تحتتأثیر قراردادن ثبات منطقه از شکلگیری یک رویه در خصوص ربایش رؤسای دولتها ابراز نگرانی کرده است.
از روسیه، چین و ایران بهعنوان متحدان ونزوئلا تا برزیل و کلمبیا دو دولت چپگرای آمریکای لاتین و حتی راستگرایان شیلی و همچنین فرانسه و اروپا با اقدام ترامپ ناسازگاری نشان دادهاند. در داخل آمریکا دموکراتها و بخشی از جمهوریخواهان مخالفت خود را ابراز کردهاند.
ترامپ رویه خطرناکی ایجاد کرده که برخلاف قواعد بینالمللی است و بیش از همه قدرت نرم و حیثیت آمریکا را در معرض خطر قرار داده است.
10- آمریکا در عراق و افغانستان تغییر رژیم انجام داد و به نتیجه نرسید. در سوریه نیز با سقوط اسد و با وجود گذشت یک سال خبری از بهبود اوضاع نیست.
همزمان با این تحولات غرب و آمریکا ضرباتی نیز خورده و کشورهایی را در آفریقا از دست دادهاند که تصویری از یک رقابت کلان نشان میدهد.
11 - عملیات نظامی محدود در ونزوئلا دومین دست از این اقدامات پس از حمله نظامی ادعایی به نیجریه است. در نیجریه هرچند از دولت انتقاد شد؛ اما آمریکا ادعا کرد به نقاط استقرار گروههای تروریستی که مسیحیان را آزار میدهند حمله کرده است. نیجریه نیز یک کشور مهم تولیدکننده نفت است.
