اصل این خبر چندی پیش منتشر شده است: حساب های سه شرکت مشهور تولید کننده لبنیات به دلیل نپرداختن جریمه بابت تخلف‌های ثبت شده از آنها با حکم اداره اجرای احکام سازمان تعزیرات حکومتی مسدود شده است. 

هرچند میزان تخلف این شرکت ها به طور خاص اعلام نشده ولی سخنگوی این سازمان اقدام ضربتی و غافلگیرانه اخیر را در راستای حمایت از حقوق مصرف ‌کنندگان، رعایت مشتری مداری و تبیین اخلاق حرفه ای تولید کنندگان اعلام کرد.

آن طور که آقای سید یاسر رایگانی در نشست خبری گفت؛ هر کدام از این شرکت های لبنیاتی (که ما هم در اینجا از بردن اسم آنها معذوریم) بابت تخلفات انجام شده و انباشت جریمه های گذشته بالغ بر هشت میلیارد تومان به سازمان تعزیرات حکومتی بدهکار هستند.

داستان وقتی جذاب می شود که بدانیم صدها هزار نفر مستقیم یا غیر مستقیم در این حرفه فعالیت دارند و تولیدات و خدمات آنها در لیست غذایی 80 میلیونی ایران وجود دارد و لبنیات به دلیل خواص فراوان از سفره ایرانی ها حذف شدنی نیست.

در حال حاضر سرانه مصرف شیر در ایران کمتر از 80 لیتر در سال است؛ حال این که این میزان در اروپا میانگین سالانه به 240 لیتر می رسد. ریشه های این معضل را باید در ناتوانی مالی خانواده ها و همچنین کمبود آموزش های بهداشتی و فرهنگی جستجو کرد. با این حال رواج تقلب های گسترده در بخش تهیه فرآورده های لبنی ناامید کننده به نظر می رسد.

ریشه یابی تخلفات گسترده در صنایع متنوع و جذاب غذایی شاید در این مجال کوتاه ممکن نباشد ولی حداقل می توان با یادآوری برخی نمونه ها گریزی زد به آشفته بازار صنایع لبنیاتی و سوداگرانی که به واسطه منافع شخصی سلامت انسان ها را نشانه گرفته اند.

عمده ترین موضوع فراوانی و گستردگی کسانی است که در این صنعت فعال هستند. شما هیچ شهر و روستایی را پیدا نمی کنید که در آن تولید کنندگان و توزیع کنندگان لبنیات فعال نباشند، این موضوع نظارت بر کار آنها را با مشکل مواجه می کند. بنابراین نمی توان انتظار داشت اصول بهداشتی فراورده های لبنی در همه جای کشور به درستی رعایت می شود. مضافاً بر این در شهرهایی که تقاضای مصرف بالاست فضا برای فعالیت شرکت های بزرگ لبنیات سازی بیشتر فراهم است آنها ملزم به ارائه تولیدات باکیفیت با قیمت عادلانه هستند ولی از آنجا که رقابت در این مکان ها زیاد است بنابراین امکان تخلف در تولید و توزیع بیشتر وجود دارد.

گران فروشی و یا کم فروشی فرآورده های لبنی و همین طور دخالت های غیربهداشتی در تولید این محصولات همیشه وجود داشته است که با توجه به شرایط  و مکان های مختلف متفاوت است. در سال های اخیر استفاده از روغن گیاهی پالم در تولید لبنیات بسیار سر و صدا ایجاد کرده است زیرا علاوه بر پایین آمدن کیفیت این ماده غذایی اثرات نامطلوبی بر سلامت انسان بر جای می گذارد. استفاده از شیرخشک و روغن های گیاهی هنگام تولید ماست و کره حیوانی در این سال ها بارها توسط کارشناسان غذایی اطلاع رسانی شد. حتی شایعاتی در خصوص استفاده از مایع ضدعفونی کننده وایتکس در شیر به منظور گندزدایی و افزایش ماندگاری هم وجود دارد. در مواردی نیز از دستمال کاغذی یا کاغذ‌های نازک در سرشیر، ماست و شیر استفاده می‌شود تا با حفظ ظاهر و ایجاد ضخامت در مواد لبنی، مشتریان به مصرف آن ترغیب شوند و... مواردی از این دست زیاد هستند.

در گذشته عدم رعایت اصول بهداشتی در تولید فراورده های لبنی بیشتر متوجه تولیدکنندگان سنتی بود و شرکت های صنعتی به دلیل داشتن تاییدیه استاندارد کمتر مورد توجه و بازبینی قرار می گرفتند ولی از آنجا که امروز اکثر فروشگاه های مواد غذایی در بخش تولید و توزیع لبنیات هم فعال هستند بازنگری قوانین صنفی و نظارت های بیشتر در این زمینه یک ضرورت است با این حال متولیان بهداشت و سلامت و یا سازمان تعزیرات حکومتی به تنهایی نمی توانند به همه تخلفات مربوطه رسیدگی کنند ضمن این  که در مورد بازدارندگی قوانین بهداشتی هم اختلاف نظر وجود دارد. چیزی که می ماند اخلاق حرفه ای و رعایت حقوق شهروندی است و این که به هر شیوه و قیمتی نخواهیم تولیدات خودمان را در بازار عرضه کنیم، بخصوص که مسئله سلامتی میلیون ها انسان مطرح است. همیشه این ضرب المثل قدیمی یادمان باشد که «وجدان یگانه محکمه ای است که احتیاج به قاضی ندارد.»