«دختر تبریز» (خاطرات صدیقه صارمی)؛ هدا مهدیزاد ؛ نشر راه یار، چاپ ۱۳۹۸ ۲۰۸ صفحه، چرا باید «دختر تبریز» را خواند؟

محمدرضا زائری،   3990418166 ۶ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار

واحد تاریخ شفاهی دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی (راه) مدت‌هاست كه انتشار کتاب‌هایی مهم و خواندنی را برای بازخوانی تجربه‌های فرهنگی دوران انقلاب آغاز كرده است. یكی از خواندنی‌ترین این کتاب‌ها، «دختر تبریز» است كه به خاطرات خانم صدیقه صارمی (جهادگر سازندگی، رزمنده جبهه، معلم نهضت سوادآموزی و مربی پرورشی دهه شصت) می‌پردازد.

«دختر تبریز»

(خاطرات صدیقه صارمی رزمنده، مربی نهضت سوادآموزی و مربی پرورشی دهه 60 تبریز)

نویسنده: هدا مهدیزاد

ناشر : راه یار، چاپ 1398

208 صفحه، 20000 تومان

 

****

 

در سال‌های اخیر تدوین و ثبت خاطرات دوران انقلاب و دفاع مقدس روندی رو به رشد داشته و آثار قابل‌توجهی در این زمینه چاپ شده، اما غالب این آثار دوران جنگ تحمیلی را پوشش می‌دهد و كمتر درباره دوره انقلاب بوده و نیز معمولاً به افراد غیرمشهور و مسائل پشت جبهه كمتر پرداخته شده است. حساسیت و ضرورت توجه به این‌گونه افراد كه به هر دلیل در صف اول فرماندهی نبوده و به شهادت نرسیده‌اند از آنجا ناشی می‌شود كه هم بخشی از واقعیت‌های دقیق و حساس حوادث تاریخی را باید در نزد آنان جستجو كرد و هم جزییاتی دقیق از سبك زندگی و ابعاد مهمی از روابط اجتماعی را در زندگی آنان می‌توان یافت.

واحد تاریخ شفاهی دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی (راه) مدت‌هاست كه انتشار کتاب‌هایی مهم و خواندنی را برای بازخوانی تجربه‌های فرهنگی دوران انقلاب آغاز كرده است. یكی از خواندنی‌ترین این کتاب‌ها، «دختر تبریز» است كه به خاطرات خانم صدیقه صارمی (جهادگر سازندگی، رزمنده جبهه، معلم نهضت سوادآموزی و مربی پرورشی دهه شصت) می‌پردازد.

تشریح فضای خانواده‌های مذهبی و سنتی در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و تجربه‌های فرهنگی و دینی دختری نوجوان در آن محیط سرآغاز این كتاب است و بیان خاطراتی از چالش حجاب برای او در مدرسه‌ای كه حجاب ممنوع بوده. داستان مبارزه او برای حفظ حجاب بسیار خواندنی است.

در فصول دیگر كتاب به‌تدریج حضور سیاسی و اجتماعی او پررنگ‌تر و نقش‌آفرینی‌اش در موقعیت‌های مختلف، از نهضت سوادآموزی و جهاد سازندگی ت

ا جبهه جنگ و امور تربیتی، در قاب‌هایی از خاطرات روایت می‌شود. گاه از حضور اسرای زن عراقی و مصری و اردنی در میدان جنگ می‌گوید: «چهار نفر خانم نظامی، بلوز آستین‌کوتاه و شلوارك به تن داشتند و موهایشان را دم‌اسبی بسته بودند.»

و گاه محرومیت و محدودیت در روستایی را شرح می‌دهد:«کلاس‌ها را در طویله یا اتاق تنور تشكیل می‌دادند. وقت كلاس، روی تنور را با تشت آب می‌پوشاندند تا كسی نیفتد توی تنور. یك تكه چرم سیاه را با میخ به دیوار می‌زدند و همان می‌شد تخته‌سیاه. به‌جای صندلی هم حلبی‌های روغن نباتی را به‌ردیف كنار هم می‌چیدند.»

تماشای قطعه‌های پراكنده این خاطرات برای كسانی كه در آن دوران زندگی کرده‌اند مانند ورق زدن یك آلبوم عكس دل‌نشین است، اما كسانی كه بعد از آن دوران به دنیا آمده‌اند با مطالعه این كتاب قدری از حال و هوای استثنایی و تكرار نشدنی آن روزگار را تنفس می‌کنند و تا اندازه‌ای می‌توانند بفهمند چگونه یك دختر شانزده‌ساله در جایی میانه مرگ و زندگی قبل از هر چیز نگران حرمت و حریم پاك دخترانه خویش استگاهی تجربه‌هایی شیرین را از موفقیت‌ها نقل می‌کند كه مثلاً چگونه در روز دوازدهم فروردین بر پشت‌بام مسجدی كه اهل آن از طرفداران آقای شریعتمداری بوده و رأی نمی‌داده‌اند رفته و آنان را به حضور در انتخابات دعوت كرده و گاهی هم از دردها و تلخی‌ها یاد می‌کند:«صدای ناله یك مجروح توجه‌ام را جلب كرد. ملافه را كشیده بود روی صورتش. گفت: خانم پرستار، من یك دختر دوساله دارم. هر وقت از مأموریت برمی‌گشتم می‌دوید جلو، دستم را باز می‌کردم تا بیاید بغلم. این‌ها را گفت و هق‌هق گریه كرد. لحظه‌ای بعد دست‌هایش را از زیر ملافه بیرون آورد. هر دو دستش از مچ قطع شده بود.»

همچنین در لابه‌لای صفحات كتاب، خاطراتی پراكنده و خواندنی از آیت‌الله شهید قاضی طباطبایی، شهید مهدی باكری، شهید سید مرتضى آوینی و برخی دیگر از چهره‌های مشهور نقل شده است. او از شهید آیت‌الله مدنی نقل می‌کند كه:«اسلام، دین محبت است. اگر می‌خواهید كسی را به رعایت حجاب دعوت كنید باید با مهربانی و تشویق باشد نه با جنگ و دعوا.»

به نظر می‌رسد نقطه عطف كتاب و اوج اثرگذاری آن خاطره‌ای است كه از موشک‌باران اهواز نقل شده؛ دختری شانزده‌ساله كه همه اعضای خانواده را از دست داده و امدادگران در آخرین لحظات جان او را نجات می‌دهند و او را از زیر تیرآهن و آجر بیرون می‌کشند. وقتی بعد از دو روز به هوش می‌آید و هنوز معلوم نیست بر سر نخاعش چه آمده، سراغ كسی را می‌گیرد كه او را نجات داده. خانم صارمی شرح می‌دهد كه چگونه خود را به‌سختی برای روبرو شدن با او آماده كرده و نگران بوده كه چه طور خبر شهادت همه اعضای خانواده‌اش را به او بدهد، اما با پرسش او به‌شدت غافلگیر می‌شود:«فقط می‌خواهم بدانم وقتی داشتید من را از زیر آوار درمی‌آوردید، دست نامحرم كه به من نخورد؟»

تماشای قطعه‌های پراكنده این خاطرات برای كسانی كه در آن دوران زندگی کرده‌اند مانند ورق زدن یك آلبوم عكس دل‌نشین است، اما كسانی كه بعد از آن دوران به دنیا آمده‌اند با مطالعه این كتاب قدری از حال و هوای استثنایی و تكرار نشدنی آن روزگار را تنفس می‌کنند و تا اندازه‌ای می‌توانند بفهمند چگونه یك دختر شانزده‌ساله در جایی میانه مرگ و زندگی قبل از هر چیز نگران حرمت و حریم پاك دخترانه خویش است.

سیمای آن تحول عظیم فرهنگی و اجتماعی كه با انقلاب اسلامی رخ داد و با غلتیدن به دامن منفعت‌های مادی و درافتادن به دام مصلحت‌های سیاسی رنگ باخت، تنها در صفحات چنین آثاری هنوز قابل‌مشاهده است و اگر چنین کتاب‌هایی نباشد شاید نسل آینده بسیاری از نقل‌ها را باور نكند و آن‌ها را به‌حساب خواب و خیال بگذارد.

دیدگاه کاربران

علی مولایی۱۵۱۴۸۸۱۲۱:۰۸:۰۵ ۱۳۹۹/۴/۱۸
سلام. ممنون بابت تبلیغ چنین فرهنگهای ناب و خدایی. متاسفانه در این جامعه جای همه چیز عوض شده و چنین کتاب‌ها و مطالبی شاید روح تازه ای بدمد بر آدمیت.
ناشناس۱۵۱۵۱۲۹۰۱:۳۴:۴۵ ۱۳۹۹/۴/۱۹
بعله با دلار بیست و سه تومنی، و احتمالا تابش آفتاب، دلیل پیشنهاد شما در این ایام است...
شهرزاد.۱۵۱۵۳۸۹۱۰:۲۰:۵۹ ۱۳۹۹/۴/۱۹
سلام. رمان دو جلدی کتیبه ژنرال اکبر صحرایی که اخیرا نامزد جایره جشنواره قلم زرین شده جنگ و صلح انقلاب اسلامی است. لطفا بخوانید و معرفی کنید.
ناشناس۱۵۱۵۴۲۵۱۰:۵۵:۴۲ ۱۳۹۹/۴/۱۹
لباس این عکس مربوط به دهه هفتاد است
ناشناس۱۵۱۵۹۱۱۱۸:۳۲:۵۸ ۱۳۹۹/۴/۱۹
مثل داستان «دا» نباشه. خیلی وقت است که دیگر این گزارشات و داستان های دولتی را کسی باور نمی کند.
ناشناس۱۵۱۶۸۴۴۲۱:۱۹:۳۰ ۱۳۹۹/۴/۲۰
نیاید خوند ! چون قوم اقلیت تمامیت خواه توصیه اش می کنند !!! هر چه اینها بگویند ! عکسش راه سعادت است !

پربحث‌های دیروز

  1. جهانگیری: مخالف کالابرگ هستیم

  2. پاساژگردها معترض برگزاری محرم

  3. تهران پنجمین شهر گران دنیا در مسکن

  4. قیمت خودرو همچنان صعودی است/ قیمت پژو ۴۰۵ به ۱۴۲ میلیون رسید

  5. روحانی: تا روزی که صندوق رای و انتخابات هست، جمهوری اسلامی ایران با همین قدرت می ماند

  6. جزئیات انفجار عظیم بیروت، موارد مشابه در جهان و واقعیت‌سنجی گازهای سمی

  7. چه کسانی از انفجار بیروت سود می‌برند؟

  8. جدیدترین مدل کوییک آر پلاس رونمایی شد

  9. تصاویر منتشر شده از حال و روز شهر بیروت

  10. واکنش روحانی به شایعه تلاش برای زمین زدن دولت/انتقاد تند زیباکلام از اصلاح‌طلبان/ میزان صداقت بی‌بی‌سی/ کدام مناطق تهران بیشترین آمار ابتلا و فوتی کرونا را دارند؟

  11. فرصت ۲ ماهه برای ثبت کدملی و کدپستی مسکن بر اساس طرح مجلس

  12. حجت الاسلام روحانی: با وجود تحریم‌ها و سنگ‌اندازی وضعیت بهتری داریم

  13. تعیین ساز و کار اخذ مالیات از خانه‌های خالی در مجلس

  14. لحظه انفجار مهیب بیروت

  15. افکار عمومی در انتظار مصوبه مجلس در طرح شفافیت آرای نمایندگان

  16. ماجرای یک قاضی که علیه خودش حکم صادر کرد

  17. نیترات آمونیوم، آشنایی با سوخت جهنمی انفجار بندر بیروت

  18. تشکر «دیده‌بان شفافیت و عدالت» از قوه قضاییه برای تقویت تولید و مبارزه با رباخواری

  19. کاهش ۸۵ درصدی قیمت میوه های نوبرانه نسبت به فروردین ماه

  20. رئیسی: ستاد حقوق بشر ایران رفع تحریم‌ها علیه لبنان را پیگیری می‌کند

پربحث‌های هفته

  1. خانه‌های خالی در محاصره مالیاتی / سامانه ملی املاک را دریابید!

  2. نمایندگانی که خانه سازمانی ۳۸۰ متری مجلس را از آنِ خود کردند!

  3. خداحافظی دکتر احمد توکلی از صاحب‌ ‌امتیازی الف

  4. وقوع انفجار مهیب در بندر بیروت لبنان با صدها کشته و هزاران زخمی + فیلم | پیام همدردی کشورهای مسلمان با لبنان

  5. ترامپ بازنده انتخابات رياست جمهوری می‌شود؟

  6. ساده‌انگاری پیری‌ جمعیت حتما عیب است

  7. شايعات مربوط به آذری جهرمی به روایت روزنامه اصلاح‌طلب/ مانور تجمل در خاطرات آیت‌الله هاشمی/ احمدی‌نژاد، مهره سوخته عرصه سیاست/وزارت اطلاعات: فساد بشدت امنیت ملی را تهدید می‌کند

  8. روحانی درباره کالاهای اساسی چه گفت؟

  9. درخواست قالیباف برای تعویق کنکور/توکلی: مردم اشکنه هم نمی‌توانند بخورند/رویای ریاست جمهوری؛ از جهانگیری و لاریجانی تا سیدحسن خمینی

  10. چرا کره جنوبی پول‌های ایران را پس نمی‌دهد؟

  11. رئیس‌جمهور دستکم موافقان سیاسی خود را تحمل کند!

  12. پشت پرده تجمع طالبان در تهران/احتمال خط خوردن لاریجانی و ناطق نوری از فهرست اصلاح‌طلبان/وضعیت وخیم بیماران کرونایی در پایتخت/تابلویی از تصویر رهبری که به قالیباف هدیه داده شد

  13. آیا تعویق کنکور سراسری امکان‌پذیر است؟

  14. تحریف در روایت تاریخی مشروطه

  15. چرا آمریکا "تیک‌تاک" را فیلتر می‌کند؟

  16. تصویری کمتر دیده شده از رهبر انقلاب

  17. ترس و تردیدهای برگزاری کنکور در کرونا رنگ باخت اما ...

  18. روحانی: هدف دشمنان ایجاد هیجان‌زدگی و بی‌برنامه‌گی در مدیریت کشور است

  19. پایانی بر یک مجادله درباره عزاداری محرم امسال

  20. روحانی: با وجود جنگ اقتصادی، دولت کشور را مدیریت کرده/ از تعطیل شدن تولید و تشدید بیکاری جلوگیری کرده‌ایم

  21. توکلی: برخی دولتمردان مشکل معیشتی ندارند/ کوپن بدتر از نابودی پول ملی نیست

  22. جهانگیری: مخالف کالابرگ هستیم

  23. واقفین دماوند و جنگل‌های هیرکانی چه کسانی هستند؟

  24. تازه‌ترین قیمت خودروها در بازار / پراید ۹۳ میلیون تومان شد!

  25. آبروریزی جدید پسر ترامپ

ابر آروان

آخرین عناوین