کرونای بنفش؛ یک عامل کاهش مشارکت مردم

گروه سیاسی الف،   3981204105
کرونای بنفش؛ یک عامل کاهش مشارکت مردم

یونس مولایی در روزنامه وطن‌امروز نوشت: «1- یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به ‌عنوان آخرین برگ سیاسی تقویم سال پرفراز و نشیب 98 به سرانجام خود رسید و با همه ویژگی‌های منحصر به فردی که داشت باعث برداشته شدن گامی دیگر به سوی تغییرات کلان کشور شد. در این میان موضوع غیرقابل انکاری که باید به‌ عنوان یکی از صورت مساله‌های سیاسی اساسی کشورمان مورد بحث و بررسی قرار گیرد، مقوله «مشارکت» به‌عنوان بایسته اولیه هرگونه تغییر و تحول دموکراتیک است؛ بایسته‌ای که هر چند عمدتا در سایه نتایج روی کاغذ انتخابات کمتر مورد ارزیابی قرار می‌گیرد اما نقش اولیه آن به‌ عنوان متغیر اصلی سیاسی کشور نمی‌تواند مورد انکار قرار گیرد.

تبدیل شدن سوژه کاهش مشارکت در انتخابات دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی در نسبت با ادوار پیشین به مقوله‌ای تک‌علتی شاید از مهم‌ترین ابتلائاتی باشد که در روزهای آینده باعث به انحراف رفتن آسیب‌شناسی آن شود. در این زمینه باید تلاش‌ها معطوف به آن شود که در عین داشتن نگاه انتقادی نسبت به این کاهش مشارکت، خود نیز چشم بر شرایط موجود کشور در ماه‌های اخیر و تاثیرات غیرقابل انکار آن بر انگیزه و اراده عمومی نبندیم. به عبارت دیگر هر چند می‌توان در قیاس با میانگین جهانی، میزان مشارکت فعلی در انتخابات مجلس را در کشوری که نظام آن ریاستی است مطلوب دانست اما نمی‌توان چشم بر این نکته مهم بست که این کاهش مشارکت در قیاس با ادوار پیشین مجلس شورای اسلامی و استانداردهای نظام جمهوری اسلامی خود به مثابه یک تذکر مهم به حساب می‌آید.

با این حال تک‌علتی کردن کاهش مشارکت سیاسی به گونه‌ای که همه اتفاقات را معلول یک حادثه یا رویه بدانیم نیز می‌تواند باعث سطحی‌نگری در تبیین اصل حادثه شود. برای مثال نمی‌توان منکر آن بود که اعلام رسمی شیوع ویروس کرونا در ایران در آستانه انتخابات و موج‌سواری برخی جریانات داخلی و خارجی برای هراس‌آفرینی عمومی به این شکل که حضور در پای صندوق رای می‌تواند سلامت آنها را به مخاطره بیندازد، به‌عنوان یک متغیر موثر قابلیت ارزیابی دارد اما تقلیل کاهش مشارکت به این امر نشان از سطحی کردن پدیده مورد بحث و چشم‌پوشی بر سایر علل تاثیرگذار دارد.

2- مشارکت سیاسی و اجتماعی به ‌عنوان حقی فردی برای تاثیرگذاری بر محیط پیرامونی (چه با هدف تامین منافع فردی و چه با هدف مصلحت جمعی) ظهور و بروزی عینی است که می‌توان آن را برخاسته از ذهنیت «امید به تغییر» دانست، بنابراین زمانی که یک فرد، جمعیت یا جامعه در هر سطحی اقدام به مشارکتی سیاسی یا اجتماعی می‌کند، پیش از همه چیز امید به تغییر رویه جاری و وضع موجود را دارد.

تجربه 4 دهه برگزاری انواع انتخابات در دوره حکمرانی جمهوری اسلامی نیز بارها موید همین مسأله بوده است که امید به تغییر باعث به میدان آمدن مردم در برهه‌های متعدد و به نفع جناح‌های مختلف بوده است. تجربه سال‌های 76، 84 و 92 به‌عنوان 3 دوره تغییر اساسی در ترکیب جناح حاکم سیاسی بخوبی این مسأله را به اذهان متبادر می‌کند که امید و انگیزه جمعی می‌تواند پیش‌بینی گروه نخبگانی سیاسی را نیز نقض کند. با این اوصاف یکی از مهم‌ترین علل کاهش مشارکت سیاسی در انتخابات اخیر را می‌توان «اعتمادزدایی عمومی» نسبت به نهادهای دولت و مجلس شورای اسلامی و «کاهش امید به تغییر» بر اساس مشاهده ناکارآمدی‌های اجرایی و نظارتی دانست.

بالا گرفتن سطح ناکارآمدی و سخت شدن امور روزمره در سایه این دو امر به جای آنکه تبدیل به اراده‌ای معطوف به تغییر شود، خود را در قالب یک انفعال و بی‌توجهی سیاسی در امر مشارکت انتخابات متبلور کرد. ایده اولیه تفکیک قوا از اساس برای تبدیل کردن بافت اصلی قدرت به نهادهایی مستقل از یکدیگر برای مهار و نظارت متقابل شکل گرفته است. در این فضا زمانی که نظام سیاسی یک کشور بر پایه قدرت برتر قوه مجریه شکل می‌گیرد، بار نظارتی و مهار ناکارآمدی‌ها عمدتا بر دوش قوه مقننه سنگینی خواهد کرد، در چنین فضایی آنچه ذهنیت عمومی جامعه را به ‌عنوان موتور محرکه اصلی مشارکت سیاسی با نیت تغییر و اصلاح شکل می‌دهد، معلول مناسبات میان 2 قوه (نه به طور مطلق) است.

ذهنیت عمومی جامعه اما در این میان بر خلاف آنچه خود انتظار داشت، شاهد یک هتک ملموس بود. نوع مواجهه رئیس‌جمهور با مسأله اضطرارآفرینی همچون گرانی بنزین و ساده‌انگاری تبعات اجتماعی شوک‌درمانی اقتصادی که نمود بیرونی خود را در حوادث آبان 98 نمایان کرد یا تجربه پیشین آن در بی‌اعتنایی به مطالبات متقاضیان مسکن مهر و صندوق‌های مالی اعتباری که جرقه اولیه حوادث دی 96 بود، همگی نشان از یک بی‌اعتنایی در سطح دولت و نظاره‌گری در سطح نمایندگان مجلس داشت. کاهش اعتبار نهاد اجرایی و قانونگذاری کشور در چنین فضایی انعکاس خود را بر ذهنیت عمومی جامعه در چارچوب امید به تغییر نمایان کرد.

استهزای مطالبات عمومی جامعه همانند واکنشی که رئیس‌جمهور در زمینه گرانی بنزین از خود نشان داد و مدعی شد خود نیز صبح جمعه اطلاع پیدا کرده است و متقابل آن انفعال کامل مجلس در برابر سیاست‌های اجرایی دولت و همراهی با آن باعث شد اعتبارزدایی از نهادهای رسمی و ساختار قانونی کشور بازتاب خود را در کاهش امید به تغییر سیاسی متبلور کند، به گونه‌ای که نخستین اقدام از سوی جریان جدیدی که به مجلس راه پیدا می‌کند، باید احیای جایگاه رسمی این قوه و اعتباربخشی به ساختار سیاسی کشور باشد.

3- بعد از یقین پیدا کردن اصلاح‌طلبان در عدم امکان پیروزی و شناخته شدن به ‌عنوان مسببان و عاملان وضع فعلی جامعه که خود را در تحریم غیررسمی انتخابات نشان داد، پروژه آتی این جریان در روزهای آتی مصادره کردن بدنه‌ای است که دوم اسفند پای صندوق‌های رای حاضر نشد. تکرار کلیشه ردصلاحیت و تفسیر کاهش مشارکت سیاسی به اعتراض اجتماعی نسبت به غیبت اصلاح‌طلبان گزاره‌ای است که برای چندمین بار از سوی این گروه برای فرار از پاسخگویی خود نسبت به وضع موجود طرح می‌شود.

در این زمینه هر چند مصادیقی همچون مجلس نهم (مشارکت 64 درصدی در نخستین انتخابات بعد از سال 88 که با تحریم کامل اصلاح‌طلبان همراه شده بود) و شورای دوم (مشارکت 13 درصدی در انتخاباتی که حتی اعضای نهضت آزادی نیز تایید صلاحیت شده بودند) به ‌عنوان شاهد مثال‌هایی از متزلزل بودن این ادعاست اما نباید چشم بر این واقعیت بست که از آغاز دهه 90 با بالا گرفتن مشکلات اقتصادی و بی‌اعتنایی دولت به طبقات پایین و اقشار حاشیه‌ای، موجی از ریزش آرا از سوی این طبقات آغاز شد و در انتخابات اخیر بیش از پیش خود را نمایان کرد.

مشارکت 48درصدی مردم تهران در انتخابات سال90 به‌رغم تحریم اصلاح‌طلبان و افزایش این مشارکت به 50درصد در انتخابات سال94 که اصلاح‌طلبان تمام بدنه خود را به پای صندوق آرا آوردند، مبین شیوع ناامیدی در طبقات پایین و اقشار حاشیه‌ای است. نبود صدایی در دولت و مجلس برای این بخش از جامعه با گذر زمان امید آنها را برای مشارکت سیاسی در انتخابات کاهش داد و قطعا تقویت حوزه مشارکت سیاسی بدون بازتعریف جایگاه آنان تنها باعث اصالت یافتن طبقه متوسط مرکزنشین می‌شود.

4- روی کار آمدن نیروهای انقلابی در یازدهمین انتخابات مجلس شورای اسلامی آنها را در موقعیتی دوگانه و حساس قرار داده است. از سویی رقبای سیاسی‌شان تمام تلاش خود را معطوف به تضعیف جایگاه نمایندگی آنان و مشروعیت‌زدایی از انتخاب‌شان می‌کنند تا با فرار از عامل بودن خود در سلب اعتبار عمومی مجلس شورای اسلامی، آنان را مسببان این مقوله تعریف کنند و از سوی دیگر فضای اجتماعی و سیاسی کشور که تاثیرپذیری خود از شرایط را با کاهش مشارکت سیاسی‌اش عینیت بخشیده است، بشدت متقاضی هرگونه تغییر جدی و بازگرداندن امید به خود است.

فرصت یگانه فعلی در مجلس یازدهم جای چندانی برای ایستادن در میانه این دو موقعیت متضاد ندارد، منتخبان جدید مجلس شورای اسلامی وارث یک اعتبارسوزی بزرگ از نهاد قانون‌گذاری کشور هستند و در چنین فضایی آنها یک فرصت حیثیتی برای بازگرداندن امید به امکان تغییر برای مردمی دارند که دچار تردید نسبت به کارآمدی قوای مجریه و مقننه شده‌اند.

***

در زمینه کاهش انگیزه مشارکت، نیروهای انقلابی باید بیشترین نگاه انتقادی را نسبت به عملکرد سیاسی خود داشته باشند، به گونه‌ای که هرچند ضعف غیرقابل انکار دولت دوازدهم و مجلس دهم در شکل‌دهی به یک ناکارآمدی انباشت شده، ذهنیت عمومی را در مقوله مشارکت سیاسی با تردیدهای زیادی مواجه کرد اما نوع حضور نیروهای انقلابی در میدان رقابت سیاسی اخیر نیز می‌توانست متضمن اقناع بیشتری برای همراه کردن بدنه جامعه و تبیین لزوم نقش‌آفرینی آنها در جریان رقابت‌ها باشد. عدم انسجام در جریان مشارکت سیاسی، ابهام در تعریف جایگاه کنشگری خود و نمایان بودن سطح بالایی از اختلافات که در نهایت منجر به یک وحدت سیاسی در وقت‌های اضافه مسابقه شد را می‌توان به عنوان مانعی در برابر نقش‌‌‌آفرینی صحیح این جبهه در جریان رقابت‌های سیاسی و احیای فضای مشارکت عمومی و خلق ذهنیت تغییر سیاسی دانست.»

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

  2. آیا اشتباهات «معمولی» هم به «ستون پنجم نفوذی» ربط دارد؟

  3. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

  4. سفیر چین خطاب به جهانپور: اخبار وزارت بهداشت چین را با دقت بخوانید

  5. اکثر آمریکایی‌ها از نحوه پوشش رسانه ای شیوع ویروس کرونا در کشورشان ناراضی هستند

  6. موافقت رهبر انقلاب با برداشت یک میلیارد یورو از صندوق توسعه ملی

  7. فقط یک معجزه می‌توانست «پایتخت» را جمع کند!

  8. توضیحات کارگردان سریال پایتخت درباره سوتی‌ها، جایگزین خشایار الوند و کنایه‌های سیاسی

  9. افزایش دو برابری همسان‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری

  10. توصيه رئيس دستگاه قضا به دولت برای‌ مديريت روزهای‌ كرونايی‌/احتمال در پيش‌بودن بحرانی‌ جدی‌تر در اردیبهشت و خرداد/هزينه بی‌فايده صدا‌و‌سيما برای «سروش»

  11. هدف ایران؛ شکل گیری دولتهای مرکزی باثبات و قدرتمند در منطقه

  12. زالی؛ هشدار می دهم وضع تهران به لحاظ کنترل کرونا مطلوب نیست

  13. مردگان، دارای شروط چهار گانه برای دریافت کمک بلاعوض دولت

  14. سازمان قضایی نیروهای مسلح: پرونده سقوط هواپیمای اوکراینی چند بازداشتی دارد/ برای این افراد پرونده قضایی تشکیل شده

  15. روحانی: ۲۳ میلیون خانوار اعتبار یک میلیون تومانی دریافت می‌کنند/ این رقم به تدریج از یارانه ماهانه آن‌‌‌‌‌ها کسر می‌شود

  16. واکنش سفیر چین به توئیت تازه جهانپور

  17. رییس کل بانک مرکزی: طرح اعطای وام یک میلیونی به ۲۳میلیون خانوار اجرا می‌شود

  18. تشکیل جلسات مجلس و کمیسیون ها بر خلاف دستورات پزشکی است

  19. موسوی: همواره قدردان چین در این شرایط دشوار بوده‌ایم

  20. رییسی: اقتضای تدبیر این است که در تعارض بین سلامت مردم و گشایش کسب و کار‌، حفظ جان مردم در اولویت قرار گیرد

  21. عضو شورای شهر تهران: انجام تست کرونا الزامی نیست/ پیشنهاد اجباری شدن استفاده از ماسک

  22. به خیر آمریکایی‌ها امیدی نداریم٬ شر ننرسانند/ اینستکس مقدمه‌ای است که اروپایی‌‌‌ها به تعهداتشان عمل کنند

  23. میانگین حقوق بازنشستگان ۴ میلیونی شد

  24. همه‌چیز درباره غسل و کفن اموات فوت‌شده بر اثر کرونا

پربحث‌های هفته

  1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

  2. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

  3. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

  4. کرونا اثبات کرد خدا فقط "رخنه پوش" نیست

  5. نمایندگان خواستار همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران شدند

  6. خوش بود گر محک کرونا آید به میان سلبریتی ها

  7. دستور ویژه رئیس سازمان صداوسیما برای بررسی حواشی قسمت آخر «پایتخت۶»

  8. چرا مردم بايد قرباني منافع فعالان ارز شوند؟! 

  9. دارویی که توزیع هر چه زودترش درمان بسیاری از شایعه‌هاست!..

  10. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

  11. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

  12. سی ان ان: ترامپِ دروغ گو و مسئولیت ناپذیر، حریف کرونا نمی شود

  13. آیا اشتباهات «معمولی» هم به «ستون پنجم نفوذی» ربط دارد؟

  14. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

  15. پشت پرده مخالفت برخی مسئولین وزارت بهداشت با توزیع داروی موثر در درمان کرونا

  16. زائری: این نقی دیگر «معمولی» نیست/ نظارت‌های صداوسیما حداقلی و ظاهری است/ رواج حجم بالایی از «دروغ» در میان خانواده

  17. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

  18. انگشتر حاج قاسم در اختیار شرکت کننده عصرجدید

  19. فارین پالیسی: کمک های کرونایی روسیه و چین، خیرخواهانه نیست

  20. روحانی مدعی طب اسلامی بازداشت شد + عکس

  21. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

  22. تهران در وضعیت قرمز کرونایی/ادامه جنجال حواشی پایتخت ۶/استقبال مطهری از عفو و آزادی زندانیان/ بعد از یک ماه ژست نمایندگی گرفته اند!

  23. سفیر چین خطاب به جهانپور: اخبار وزارت بهداشت چین را با دقت بخوانید

  24. ضدعفونی‌کردن قم توسط حشدالشعبی

  25. تهران را در برابر کرونا بی دفاع نکنیم!...

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

    2. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

    3. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

    4. نمایندگان خواستار همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران شدند

    5. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

    6. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

    7. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

    8. پشت پرده مخالفت برخی مسئولین وزارت بهداشت با توزیع داروی موثر در درمان کرونا

    9. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

    10. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

    11. تهران در وضعیت قرمز کرونایی/ادامه جنجال حواشی پایتخت ۶/استقبال مطهری از عفو و آزادی زندانیان/ بعد از یک ماه ژست نمایندگی گرفته اند!

    12. روحانی خطاب به وزیر بهداشت: تمامی فعالیت‌های اقتصادی از ۲۰ فروردین باید با پروتکل آغاز شود

    13. نامه وزیر بهداشت به روحانی و اعتراض به دستورالعمل بازگشایی مشاغل

    14. با کرونا چه کردیم؟ چه باید بکنیم؟

    15. روحانی: فعالیت اقتصادی در تهران از ۳۰ فروردین آغاز شود/ تصمیمات مهم درباره نحوه فعالیت ادارات، مدارس و اماکن مقدسه

    16. روحانی: کرونا در همه استان‌ها سیر نزولی پیدا کرده است/ قرنطینه چینی در ایران قابل اجرا نبود

    17. سپاه پاسداران: کوچکترین خطای دشمن آخرین خطای آنان خواهد بود

    18. تست کرونای علی لاریجانی رئیس مجلس مثبت شد

    19. نامه مردم مغان به آیت الله رییسی برای ابطال یک واگذاری ناعادلانه

    20. جهانگیری: در تحریم ظالمانه‌ای از سوی آمریکا به سر می‌بریم/ رئیس جمهور با تمام توان برای مقابله با کرونا پای کار است

    21. "اینک شما ملت شجاع، پاسداران جمهوری اسلامی هستید..."

    22. ۹ پیشنهاد عملیاتی برای جهش تولید

    23. توصيه رئيس دستگاه قضا به دولت برای‌ مديريت روزهای‌ كرونايی‌/احتمال در پيش‌بودن بحرانی‌ جدی‌تر در اردیبهشت و خرداد/هزينه بی‌فايده صدا‌و‌سيما برای «سروش»

    24. هدف ایران؛ شکل گیری دولتهای مرکزی باثبات و قدرتمند در منطقه

    25. مردگان، دارای شروط چهار گانه برای دریافت کمک بلاعوض دولت

    آخرین عناوین