گزارش جلسه‌ی نقد و بررسی رمان «هیچ کس این زن را نمی‌شناسد» نوشته‌ی «ندا رسولی» روس‌ها با ما چه کردند!

بخش فرهنگی الف،   3980412109 ۰ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
روس‌ها با ما چه کردند!

جلسه‌ی نقد و بررسی رمان «هیچ کس این زن را نمی‌شناسد» نوشته‌ی «ندا رسولی» چهارم تیرماه 98 در محل بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان، با حضور محمدجواد جزینی، احسان رضایی و جمعی از علاقمندان به ادبیات داستانی برگزار شد

جلسه‌ی نقد و بررسی رمان «هیچ کس این زن را نمی‌شناسد» نوشته‌ی «ندا رسولی» چهارم تیرماه 98 در محل بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان، با حضور محمدجواد جزینی، احسان رضایی و جمعی از علاقمندان به ادبیات داستانی برگزار شد.

به گزارش الف در ابتدای جلسه ندا رسولی در پاسخ به سوال احسان رضایی که ایده‌ی اولیه‌ی این رمان از کجا آمده؟ گفت: یکی دو روایت واقعی از زمانِ اشغال ایران، یعنی 1320 و پیامدهای بعد از آن مثلِ قحطی شنیدم که برایم تاثیرگذار بود، این باعث شد که به مطالعه‌ی این مقطع تاریخی بپردازم و فکر کنم که با توجه به اهمیت این دوره تاریخی، می‌شود حرف‌های مهم و خوبی را در این‌باره در ظرفِ داستان گنجاند و زد.

سپس ندا رسولی بخشی از رمان را خواند و بعد از آن محمدجواد جزینی به عنوان اولین سخنران مطرح کرد که: کار منتقد این است که یک چراغ‌قوه بیندازد و جهان داستان را روشن‌تر کند، و کمک کند آنگونه که خود آن جهان را می‌بیند، دیگران هم ببینند. می‌خواهم بگویم آنچه را که ما به عنوان روشنگری متن می‌گوییم یک بخش است، یک بخش هم مربوط به سلیقه است و اختلاف نظر منتقد با نویسنده.

به هر حال من از رمان «هیچ کس این زن را نمی‌شناسد» لذت بردم و تلاش می‌کنم که این لذت را با شما هم درمیان بگذارم و ببینم که آیا شما هم با من هم‌قولید یا نه.

همان‌طور که در کلام نویسنده هم بود، ندا رسولی ما را از دوره زمانه‌ی خودمان عقب‌تر برده است و دست روی یک دوره‌ی تاریخی گذاشته که جایش در متون ادبی ما خالی است. برخلاف اغلب رمان‌هایی که امروزه می‌خوانیم و نویسنده‌هایشان به مسائل سیاسی اجتماعی روز می‌پردازند. نویسنده در کارش یک پس‌زمینه‌ی تاریخی استفاده کرده است، اگر نویسنده روسیه را در گفتمان سیاسی امروز وارد کتابش کرده و نقدی بر امپراتوری روسیه زده، نشان دهنده‌ی این است که «هیچ کس این زن را نمی‌شناسد» رمان متفکرانه‌ای است و از هوشمندی نویسنده بوده پرداختن به این مضمونِ جالب توجه. وقتی به بخشی از تاریخ نگاه می‌کنیم می‌بینیم که روسها جنایت‌های زیادی را در برابر ایران مرتکب شده‌اند. نویسنده می‌خواهد این دوره تاریخی را برای ما باز کند و بگوید که چه اتفاقی افتاده است که این حسن بزرگی است و اینکه نویسنده مثلِ خیلی‌ها در مورد این مسئله سکوت نکرده کار شایسته‌ای انجام داده. اما آن‌هایی که برمی‌گردند عقب باید مسئله‌ی امروز را بگویند، یعنی در عین اینکه از یک دوره‌ی تاریخی حرف می‌زنند، آن را وصل کنند به مسائل روز.

نویسنده تلاش کرده که این بستر تاریخی را بگذارد کنار، آصالِ جوان را می‌آورد و قصه‌ی عاشقانه می‌گوید، پس‌زمینه را می‌برد عقب و ما را سرگرم قصه‌ی عاشقانه می‌کند، اما قصدش گفتنِ آن زمینه‌ی تاریخی و سیاسی و اجتماعی است. و اهمیت این زمینه‌ی اجتماعی و سیاسی و تاریخی این است که وقتی شما یا منی که این دوره‌ی تاریخی را نخوانده‌ایم، رمان را می‌خوانیم باید آن دوره در اثر برایمان متجلی شود. در این‌جا هم ندا رسولی تلاش کرده که رمضانی را که در قحطی مجبور به فروختنِ بچه‌اش می‌شود و راز داستان بر آن استوار است را بیاورد. اما کاری که نویسنده نمی‌کند و بهتر بود به آن اشاره کند این بود که علاوه بر حضور روسها، به بی‌هویتی و نابسامانی حکومتی که منجر به حضور روسها شده هم اشاره می‌کرد. یعنی تن دادنِ حاکمانِ بی‌لیاقت به قراردادهای نکبت‌بار باعث حضور روسها شده که نویسنده به این بخش نپرداخته. یعنی نویسنده به تحلیلِ لایه‌های زیرین که تحلیلِ مناسبات اجتماعی است وارد نشده، که اگر وارد می‌شد، این به اثر عمقِ بیشتری می‌داد.

اولین کتابی که به زمینه‌ی این رمان نزدیک است، کتابِ «حیات یحیی» نوشته‌ی یحیی دولت‌آبادی است، یحیی دولت‌آبادی جز اولین رمان‌نویسان ایرانی، قبل از جمالزاده است که در کتاب حیات یحیی خاطرات خودش درباره آذربایجان را نوشت و در آن گزارش‌های تکان‌دهنده‌ای از آذربایجان، قحطی و ظلم روسها را می‌بینیم. بعد از آن هم نویسنده‌های دیگری به این رویداد تاریخی توجه کرده‌اند.   

محمدجواد جزینی در بخش دوم صجبت‌های خود درباره‌ی ساختمان رمان «هیچ کس این زن را نمی‌شناسد» گفت: در این رمان نویسنده به شکلِ سنتی و خطی داستان را روایت نکرده و یک ساختار فنی‌تری برای رمان پیش کشیده است. به این شکل که دو خطِ روایی متفاوت برای رمان پیش کشیده است که یکی درمیان عوض می‌شوند. یک فصل من روای و یک فصل دانای کل. در فصل‌های من راوی ما با آصال؛ یعنی جوانی مواجه می‌شویم که عاشق دختری به نام هما می‌شود. هما و مادرش رازآلود هستند و ما فکر می‌کنیم که با یک قصه‌ی عاشقانه طرفیم. اما در فصل‌های زوج یعنی دانای کل، ماجرا عوض می‌شود و ما به سارگل و صالحی برمی‌خوریم که در شهر زندگی می‌کنند، شهر به هم می‌ریزد و توسط روسها اشغال می‌شود و آنها مجبور به مهاجرت به روستا می‌شوند که در روستا با بروز قحطی و... ماجراهایی برایشان پیش می‌آید. این داستان‌ها که به ظاهر ربطی به هم ندارند، موازی هم پیش می‌روند و در جایی به هم می‌رسند. یعنی نویسنده تمهیدی به خرج داده که در عین اینکه جذابیت داستان بیشتر شود، برای مخاطب هم تنوع ایجاد کند. در واقع ساختمان این اثر داستان در داستان است و به شیوه‌ی غیرخطی روایت شده.

از پیش‌ترها ثابت شده که همه‌ی قصه‌ها بر یک ساختار روشن و تکراری استوار هستند. یعنی هر قصه‌ای الگویی دارد. در این رمان ما با چند الگو مواجه می‌شویم: 1. الگوی یک قصه‌ی عاشقانه.(بخش‌های من راوی) 2. الگوی انسان ضعیف(بخش‌های دانای کل، مربوط به قحطی و آن سختی‌ها که برای سارگل و اطرافیانش پیش می‌آید.) 3. یک معما هم داریم. ندا رسولی در این رمان دست گذاشته روی دو الگوی جذاب و از ترکیب آنها به اضافه‌ی یک معما یک داستان جذاب روایت کرده است. یعنی از ترکیب این چند الگوی جذاب یک مولتی‌پترن نوشته و کار هوشمندانه‌اش این بوده که به جای اینکه از یک الگو استفاده کند، از چندتا پترنِ اصلی استفاده کرده که در بینِ این پترن‌های اصلی، پترن‌های کوچک‌تری هم داریم. مثلِ مرضی‌خوشگله: اینجا الگوی خیانت هم وارد می‌شود. که این ترکیب‌ها برای ما جذاب است و باعث می‌شود ما داستان را دنبال کنیم.

جزینی ادامه داد، در مورد شخصیت‌ها باید بگویم که برای من چندتا از شخصیت‌های فرعی خیلی جذاب بود، با اینکه این شخصیت‌ها در حجمِ کمتری از داستان حضور داشتند. به نظرم مرضی یکی از جذاب‌ترین این شخصیت‌هاست. شخصیتی که نارو می‌زند، مرا غافلگیر می‌کند و در ذهن می‌ماند. همچنین شخصیت ایلگار. ایلگار نانوای روسی است که خوب ساخته شده و جذاب است.

محمد جواد جزینی در بخش بعدی صحبت‌های خود گفت: این بخش از گفته‌هایم مربوط به سلیقه است، مربوط به اختلافات سلیقه‌ای من با نویسنده: مثلا من در مورد زبان رمان، با نویسنده اختلاف نظر دارم: مثلا در جایی نویسنده نوشته لب‌هایش را چروکاند. من این جمله را نمی‌پسندم و اصلا با کاربرد فعل «چروکاند» در این مورد مشکل دارم. یا در جایی دیگر به جمله‌ی «ابروهای پیوسته و سیاهش را گره زد.» برمی‌خوریم که گره زدنِ ابرو چندان جالب نیست. در جایی دیگر نویسنده نوشته «از خوشحالی توی پیراهنِ خودش نبود.» بهتر بود که گفته می‌شد از خوشحالی در پوست خودش نمی‌گنجید. این دست جمله‌ها و ترکیب‌های زبانی، اختلافاتی است که من با نویسنده دارم. با همه‌ی این‌ حرف‌ها چیزی از ارزش و لذتی که من هنگام خواندنِ این اثر بردم کم نمی‌شود و «هیچ کس این زن را نمی‌شناسد» کار ارزشمندی بود. در ادامه‌ مجری جلسه؛ احسان رضایی و تعدای از حاضرین درباره اثر صحبت‌هایی کردند

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. منع مذاکره مجدد؛ پر بسامدترین تاکید رهبر انقلاب

  2. ظریف: سفر به نیویورک قطعی نشده/ فعلاً ویزا نداریم

  3. میراسماعیلی: تعلیق جودوی ایران بسیار عجولانه و ناعادلانه انجام شد

  4. فدراسیون جودو ایران تعلیق شد

  5. ربیعی: قطع یارانه شامل طبقات متوسط و پایین نمی‌شود/ تصمیم غلطی نمی‌گیریم

  6. روایت ابطحی از تابلوی ورودی شهر احمدی‌نژاد/ طرح دوباره شفافیت آرا در مجلس/ جوانی که برای شبنم نعمت‌زاده وثیقه گذاشته کیست؟

  7. پیام تهران به واشنگتن: هر اقدام نظامی با پاسخ جدی ایران روبرو خواهد شد

  8. ترامپ: به وزیر خزانه‌داری دستور افزایش تحریم‌ها علیه ایران را دادم

  9. قبرستان‌های عمودی هنگ کنگ   

  10. جانشین «جان بولتون» منصوب شد

  11. تردید دولت در سفر به نیویورک

  12. ترامپ: گزینه‌های زیادی درباره ایران داریم/تحریمشان می‌کنیم

  13. پامپئو در جده: در تلاش برای تشکیل ائتلاف علیه ایران هستیم

  14. چرا نمایندگان به طرح دوفوریتی شفافیت آرای نمایندگان مجلس رای ندادند  

  15. جودوی ایران تعلیق شد؟

  16. سازمان ملل: برای صدور روادید روحانی و ظریف تلاش می‌کنیم!

  17. آش دوغ با رؤسای پیشین بانک مرکزی

  18. چاره ترافیک مهرماه تهران چیست؟

  19. المالکی به سفیر انگلیس: منطقه نیازی به بحران جدید ندارد

  20. تحلیل گاردین از عقب‌نشینی ترامپ درباره اقدام نظامی علیه ایران

  21. جواب اعتراض کارگران برخورد تند نیست  

  22. واکنش سخنگوی وزارت کشور به حذف نام شهدا از معابر و خیابان‌ها

  23. اگر شهاب‌سنگ هم به زمین برخورد کند آمریکا ایران را مقصر می‌داند!

  24. مهلت ۲۱ روزه ایران برای اعتراض به تعلیق جودو

  25. همدردی کالدرون با خانواده عماد  

پربحث‌های دیروز

  1. وزیر راه: دست‌های ضدانقلاب در بازار مسکن قیمت‌ها را افزایش داد!

  2. خوش رقصی فرانسه با شاباش های ایرانی!...

  3. منع مذاکره مجدد؛ پر بسامدترین تاکید رهبر انقلاب

  4. آتلانتیک: هفت پرسشی که باید پیش از هرگونه حمله به ایران، به آن پاسخ داد

  5. نقوی حسینی: مسئولانی که خانواده آنها خارج از کشور هستند باید عزل شوند

  6. روایتی از هفت‌تپه، قزوین و حالا اراک/ علل اعتراضات کارگری کارگران چیست؟

  7. نگاهی به شمشیر رعدآسای ایران در خلیج فارس + فیلم و عکس

  8. ظریف: سفر به نیویورک قطعی نشده/ فعلاً ویزا نداریم

  9. میراسماعیلی: تعلیق جودوی ایران بسیار عجولانه و ناعادلانه انجام شد

  10. فدراسیون جودو ایران تعلیق شد

  11. یمن و دو راهی سخت برای عربستان

  12. ربیعی: قطع یارانه شامل طبقات متوسط و پایین نمی‌شود/ تصمیم غلطی نمی‌گیریم

  13. اطلاعیه جالب مرکز آمار، درآمد مردم از هزینه هایشان بیشتر است  

  14. پشت‌پرده ترس عربستان و آمریکا از بردن نام ایران

  15. ایران به آمریکا پیام ارسال کرد: حملات آرامکو کار تهران نبوده/ اگر اقدامی علیه‌مان صورت گیرد با پاسخ قاطع روبرو خواهد شد

  16. روایت ابطحی از تابلوی ورودی شهر احمدی‌نژاد/ طرح دوباره شفافیت آرا در مجلس/ جوانی که برای شبنم نعمت‌زاده وثیقه گذاشته کیست؟

  17. پیام تهران به واشنگتن: هر اقدام نظامی با پاسخ جدی ایران روبرو خواهد شد

  18. مراسم ترحیم اسدالله عسگراولادی  

  19. ترامپ: به وزیر خزانه‌داری دستور افزایش تحریم‌ها علیه ایران را دادم

  20. قبرستان‌های عمودی هنگ کنگ   

  21. تصاویری کمتر دیده شده از استاد شهریار  

  22. جانشین «جان بولتون» منصوب شد

  23. تردید دولت در سفر به نیویورک

  24. همتی: به‌دنبال این هستیم که سوئیفت را دور بزنیم/ خیلی روی اینستکس حساب نمی‌کنیم

  25. گالری تتوهای رنگی در حصار پلیس + تصاویر

پربحث‌های هفته

  1. دختران آبی و سیاست‌های زرد! ...

  2. واکنش دختر سردار سلیمانی به هتاکی یک بازیگر و ماجرای دختر آبی  

  3. پناهیان و ماجرای بنشین و بفرما و بتمرگ!...

  4. آیا سخنان پناهیان درباره شفافیت مجلس اشتباه بود؟

  5. ایران باید فورا از برجام و NPT خارج شود

  6. یک عکس؛‌ یک شرح | یقه‌های سفید در پوشش چادر سیاه؟!

  7. تاملی دوباره بر حاشیه‌های یک خودسوزی ؛ پوپولیست نباشیم

  8. زنان را به استادیوم راه بدهید

  9. شهردار اسبق صدرا از ایران فرار کرد/ تلاش برای بازگرداندن متهم از طریق اینترپل

  10. در باب اپوزیسیون‌نمایی مسئولان!...

  11. تردد خودروهای پلاک شهرستان در تهران سهیمه‌بندی شود/ غیر تهرانی‌ها عامل نیمی از ترافیک پایتخت

  12. وزیر راه: دست‌های ضدانقلاب در بازار مسکن قیمت‌ها را افزایش داد!

  13. احمد توکلی: باید یک نهاد مستقل برای مبارزه با فساد تشکیل شود/ فساد شکل گرفته سازمان یافته است

  14. رهبر انقلاب: مذاکره یعنی نمایش موفقیت آمریکا/ فشار حداکثری در مقابل ملت ایران پشیزی نمی‌ارزد/ نباید کارهای کشور را به نشست و برخاست با دیگران موکول کرد

  15. آخرین تصویر علیرضا فغانی قبل از ترک‌ ایران  

  16. به چه زبانی بگویند شکست خوردیم!

  17. مشروح جلسه دادگاه شبنم نعمت‌زاده/ فعالیت غیرقانونی و کسب ۱۸۰۰ میلیارد مال نامشروع/ ماجرای بدهی ۱۰۰ میلیاردی به شستا

  18. اسدالله عسگراولادی درگذشت

  19. سناتور آمریکایی: ترامپ با پیشنهاد مکرون برای حفظ برجام موافقت کرد

  20. رخصت ولی الله سیف برای ورود به گود «زورخانه»

  21. یک شبه "۷۰۰۰۰ پزشک" به آمار پزشکان اضافه شد!

  22. خداحافظی غم‌انگیز با علیرضا فغانی

  23. توکلی: به جای کارگران هفت‌تپه، اول سراغ خائنانی بروید که ارز و طلا و کارخانه‌های ملت را به تاراج داده‌اند

  24. حمله به آرامکو و مرزهای قدرت آمریکا

  25. دفاعیات نعمت‌زاده: پدرم وزیر بود اما ۵ سال بیکار بودم/ کاملا قانونمند کار کرده‌ام/ اتهام اکتسابی را قبول ندارم

آخرین عناوین